PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THANH TRÌ
TRƯỜNG MẦM NON XÃ VĨNH QUỲNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY TRẺ MẪU GIÁO BÉ 3 - 4 TUỔI
TRƯỜNG MẦM NON XÃ VĨNH QUỲNH BIẾT QUAN TÂM
CHIA SẺ VỚI MỌI NGƯỜI XUNG QUANH

Lĩnh vực: Giáo dục mẫu giáo
Tác giả: Nguyễn Thị Nhung
Chức vụ: Giáo viên

NĂM HỌC: 2012-2013
1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nói : “Một năm bắt đầu từ mùa
xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ, tuổi trẻ là mùa xuân của đất nước”. Đúng
như thế, tất cả chúng ta ai cũng phải trải qua một tuổi thơ yêu dấu, những ngày
tháng không thể nào quên trong cuộc đời. Những tháng ngày không thể nào
quên. Sinh thời Bác Hồ luôn quan tâm đến các em, đến thế hệ tương lai của
nước nhà, “ Vì lợi ích 10 năm trồng cây, vì lợi ích 100 năm trồng người”.
Trẻ em được sinh ra ở thế giới này với tâm hồn của những thiên thần, nhưng
chính cuộc sống đầy phức tạp đã gieo những suy nghĩ và hành động xấu vào
những tâm hồn non nớt đó. Sự phát triển của công nghệ hiện đại, chủ nghĩa vật
chất có thể biến các bé thành những người ích kỉ chỉ biết đến mình. Những giá
trị đạo đức như sự quan tâm chia sẻ đến mọi người cần được khắc sâu vào tâm
trí trẻ ngay từ khi còn nhỏ để giúp chúng trở thành những người có ích cho xã
hội và biết quan tâm chia sẻ với mọi người xung quanh.
Chia sẻ là sự thể hiện tình cảm, cảm xúc của con ng ười trước mỗi sự vật

trong gia đình đều ảnh hưởng tuyệt đối đến sự phát triển của đứa trẻ. Đứa trẻ
học được những điều hay, lẽ phải hay không chủ yếu trong môi trường gia đình.
Trẻ ở lứa tuổi này nhập tâm bắt chước rất nhanh. Bên cạnh đó một số đồ vật dễ
hư hỏng, gây nguy hiểm cho trẻ như dao, phích nước...bị người lớn cấm đoán
dẫn đến ở trẻ xuất hiện mâu thuẫn giữa tính tích cực hành động của trẻ , với sự
cấm đoán bảo vệ của người lớn.
Bên cạnh đó vì mục tiêu của giảm tỉ lệ sinh con nên số người trong mỗi gia
đình ngày một ít đi. Trong mội gia đình chỉ có một hoặc hai con nên trẻ được
gia đình nuông chiều một cách thái quá ,đòi gì được nấy dẫn đến trẻ ngày càng
ích kỷ, không biết yêu quý , nhường nhịn. các bé tranh giành đồ chơi, đánh bạn
vẫn thường xuyên xảy ra và rất nhiều bậc phụ huynh phải than phiền vì bé nhà
mình hư quá, ích kỉ quá lúc nào cũng bắt mọi người phải làm theo ý mình. Cũng
có một số phụ huynh chưa hiểu được tầm quan trọng của việc dạy trẻ biết quan
tâm đến mọi người xung quanh.
Là một giáo viên nhiều năm liền dạy lớp mẫu giáo bé 3-4 tuổi, tôi luôn băn
khoăn làm thế nào để có thể định hướng và giáo dục các bé biết yêu thương,
3


đoàn kết, quan tâm, chia sẻ với bạn bè, người thân và mọi người xung quanh?
Để trả lời câu hỏi này, tôi luôn học hỏi, nghiên cứu ứng dụng lồng ghép nội
dung giáo dục trẻ biết quan tâm chia sẻ với mọi người xung quanh. Vì thế năm
học 2012-2013 tôi mạnh dạn chọn đề tài " Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo
bé 3-4 tuổi trường mầm non xã Vĩnh Quỳnh biết quan tâm chia sẻ với mọi
người xung quanh"làm sáng kiến kinh nghiệm của mình.

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận:
4


5


II. Cơ sở thực tiễn
1 Đặc điểm tình hình
- Trường mầm non Vĩnh Quỳnh được xây dựng trên địa bàn xã Vĩnh Quỳnh
huyện Thanh Trì- Hà Nội. Trường có 4 cơ sở nằm trên 3 thôn: Vĩnh Ninh,
Quỳnh Đô và Ích vịnh.
- Năm học 2012- 2013 tôi được ban giám hiệu nhà trường phân công phụ
trách lớp C4 tại khu Vĩnh Ninh với tổng số là 52 trẻ. Trong đó có 35 trẻ nam và
17 trẻ nữ.
- Lớp do 3 cô phụ trách, 2 cô có trình độ đại học phạm mầm non và 1 cô
có trình độ trung cấp sư phạm mầm non.
- Trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ chúng tôi gặp những thuận lợi khó
khăn sau:
2 Thuận lợi:
- Nhà trường đầu tư đầy đủ đồ dùng cơ sở vật chất phục vụ cho việc chăm
sóc nuôi dưỡng trẻ.
- Ban giám hiệu thường xuyên chỉ đạo sát xao việc tổ chức chăm sóc,
thực hiện quy chế chuyên môn.
- Lớp rộng rãi, thoáng mát có đủ đồ dùng phục vụ cho trẻ.
Bán thân tôi là giáo viên trẻ , nhiệt tình năng động, yêu nghề, mến trẻ, có
nhiều kinh nghiệm chăm sóc và giáo dục trẻ.
- 100% trẻ ăn bán trú tại trường thuận tiện cho công việc chăm sóc gáo
dục trẻ.
3 Khó khăn:
- 2/3 số trẻ chưa qua lớp nhà trẻ nên chưa có nề nếp, thói quen trong mọi
hoạt động của lớp.
- Khả năng nhận thức của trẻ trong lớp không đồng đều cho nên việc dạy
trẻ “ Biết quan tâm, chia sẻ với mọi người xung quanh “ còn gặp nhiều khó

dựng phiếu điều tra với những nội dung như sau:
Phiếu điều tra( Phụ lục 1)
1.2 Khảo sát trẻ trên lớp học:

7


- Để nắm được khả năng, mức độ, ý thức của trẻ khi chơi đồ chơi hoặc
làm một công việc cô giao vừa sức với trẻ hay sự thể hiện tình cảm của trẻ với
người thân trong gia đình, ban bè và mọi người xung quanh. Từ đó đưa ra các
biện pháp giáo dục phù hợp tôi tiến hành khảo sát trẻ như sau:
- Tôi cho trẻ xem một đoạn băng có hình ảnh các trẻ đang chơi có đoạn
hai bạn đang tranh giành đồ chơi và đặt ra câu hỏi đàm thoại với trẻ:
Con thấy các bạn trong đoạn băng đang làm gì?
Điều gì xảy ra khi hai bạn tranh giành đồ chơi?
Nếu là con con sẽ làm gì?
- Thông qua hoạt động vui chơi , chơi ở các góc, tôi bao quát, quan sát trẻ
chơi sau đó ghi chép lại một cách cẩn thận xem trong khi chơi trẻ tranh giành,
không biết nhường bạn hay trẻ đã biết chơi đoàn kết chưa, trẻ có biết phối hợp
cùng bạn trong lúc chơi không.
- Thông giờ đón trả trẻ, các giờ hoạt động trong ngày trẻ chơi cùng bạn,
tôi quan sát trẻ sau đó ghi chép lại những thái độ, cảm xúc của trẻ với bố mẹ, cô
giáo và các bạn.
- Trong giờ đón trẻ tôi trò chuyện cùng trẻ:
Hàng ngày con giúp bố mẹ những công việc gì?
Con có thích làm những công việc đó không?
Vì sao con thích?
Khi làm những công việc đó con thấy bố mẹ có vui không?
Con cảm thấy thế nào khi được bố mẹ khen?
- Ngoài ra tôi yêu cầu trẻ giúp đỡ cô một số công việc vừa sức như: Chia

qui định trong lớp học và nội quy giao tiếp giữa trẻ với trẻ trong lớp như không
nói to, không tranh giành đồ chơi, biết nhường nhau, chia sẻ, động viên, giúp đỡ
bạn khi cần. Việc rèn nền nếp được thực hiện ngay khi đón trẻ vào năm học
mới. Chúng tôi qui ước với trẻ cách lấy đồ dùng đồ chơi đúng nơi qui định, hay
9


qui định với trẻ về cách chơi, không la hét quá to, không chạy nhảy xô đẩy nhau,
có sự giao tiếp thân mật trong các vai chơi, các bạn trai nhường nhịn các bạn
gái, cùng tham gia vào các vai chơi vui vẻ. Cô cho trẻ cùng cô tham gia xây
dựng nội quy lớp học. Nếu trẻ biết mình nên làm gì, chúng sẽ cư sử tốt hơn và
ngoan ngoãn chấp hành . Cô có thể để trẻ thảo luận, giúp bạn vài quy tắc đơn
giản trong lúc chơi.
Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, chúng tôi tận dụng tối đa các sản
phẩm của trẻ để trang trí lớp, trẻ được vẽ, xé nặn các sản phẩm để trang trí các
góc, các buổi chơi trẻ được hoạt động với chính sản phẩm của mình đã làm nên
trẻ rất thích thú. Những hoạt động giao tiếp qua vai chơi người mua người bán
dạy trẻ biết thể hiện thái độ ân cần niềm nở với khách hàng thông qua đó tạo
được mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với trẻ khi chơi.
Chúng tôi đã tạo cho các bé một góc thiên nhiên xanh với rất nhiều nguyên
vật liệu mở giúp các bé được thực hành kĩ năng gieo hạt chăm sóc cây, qua đó
giáo dục cho các bé tình yêu thiên nhiên, biết quan tâm bảo vệ môi trường, và
đặc biệt qua hoạt động này các bé học được kỹ năng chia sẻ với bạn bè, biết trân
trọng thành quả lao động của mình và của bạn.
Các nhà giáo dục cho rằng, trẻ học nhanh nhất từ bắt chước, thế nên nếu muốn
dạy bé thành người biết quan tâm chia sẻ thì cô giáo và bố mẹ phải là tấm gương
để các bé noi theo và học tập. Chính vì vậy, trước mặt trẻ các cô giáo ở lớp tôi
luôn thể hiện sự quan tâm: Khi trẻ đến lớp khóc thì các cô ôm trẻ dỗ dành, bế trẻ
vào lớp, chơi các đồ chơi trẻ thích hay nói trẻ khác nhường đồ chơi cho trẻ để trẻ
nín và không khóc nữa mỗi khi đến lớp , bên cạnh đó tôi cũng trò chuyện cùng

* Mục đích: Giúp trẻ có khả năng nhận biết và bộc lộ những cảm
xúc( buồn, vui, phấn khởi...) đúng với tâm trạng ciuar mình.
* Chuẩn bị: Bức tranh vẽ em bé có khuôn mặt buồn, vui
* Cách chơi: Cô đưa bức tranh ra và đàm thoại cùng trẻ
- Tranh 1: Ảnh em bé đang buồn
Tranh vẽ ai? Ai có nhận xét gì về bức tranh này?
Vì sao em bé lại buồn?
( Cô gợi ý để trẻ đưa ra lời giải thích hợp lý: Bé không có đồ chơi, em
không có ai chơi cùng, Mẹ đi vắng.....).
11


Vậy lớp mình phải làm gì để em bé khỏi buồn?
(Tặng đồ chơi cho em, chơi cùng em).
- Tranh 2: Ảnh em bé đang cười
Ai có nhận xét gì về bức tranh này?
Vì sao em bé lại cười?
( Cô gợi ý để trẻ đưa ra câu trả lời hợp lý: Em được bố mẹ mua quà cho,
em được bố mẹ khen...).
Nếu thấy bạn vui con sẽ làm gì?
Khi nào các con vui?
Lúc nào con cảm thấy buồn?
Tôi cho trẻ thể hiện khuôn mặt với những tâm trạng khác nhau.
=> Qua đó giáo dục trẻ biết quan tâm, chia sẻ vui buồn cùng bạn bè,
người thân và những người xung quanh.
Gia đình vui vẻ
* Mục đích: - Trẻ kể được với các ban về người thân trong gia đình.
- Thể hiện tình cảm quan tâm, chia sẻ, sự yêu thương, kính trọng
những người thân trong gia đình.
* Chuẩn bị: Mỗi trẻ một bức ảnh về gia đình mình: Sinh nhật của trẻ, anh


Nhặt một chiếc lá rơi

Hương có củ khoai lang

Tớ trả đủ tiền rồi

Nào thảo mua đi nhé.

Được mang về nhà chưa?

Rồi Thảo bẻ hai nửa
Mời người bán ăn chung
Vị bùi khoai đất bãi
Thơm ngọt ngào chiều đông.
Sưu tầm
Em hỏi mẹ
Mẹ ơi, tăm bé tí

Xô nước mẹ đổ bể

Sao mẹ cầm hai tay

Cái tăm mẹ mời bà

Còn xô nước rõ đầy

Giảng điều này khó nhỉ?

Mẹ lại một tay xách?

Cô dạy
Đến lớp em chào cô
Quay đầu em chào mẹ
Cô mỉm cười nhỏ nhẹ
14


Nhắc chúng em lắng nghe
Phải yêu thương cha mẹ
Quan tâm các em bé
Và phải biết chia sẻ
Giúp đỡ nhau bạn nhé
Để ngày mai khôn lớn
Sẽ thành người tốt thôi
Sáng tác:Nguyễn Thị Nhung
4. Biện pháp 4. Dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ thông qua các hoạt động:
4.1 Thông qua hoạt động học:
Hoạt động học là hình thức dạy học đóng vai trò chủ chốt, ở đó trẻ có thể
tìm hiểu cuộc sống xung quanh, tìm hiểu thế giới vạn vật một cách có tổ chức
nhất là tiếp thu các tri thức, kỹ năng sống và các kỹ xảo theo một chương trình
có tính hệ thống. Ngoài ra, hoạt động học còn phát triển tình cảm thẩm mỹ của
trẻ như là: Biết quan tâm mọi người xung quanh, biết chia sẻ tình cảm với bạn
và trở thành người tốt.
Hoạt động: Khám khá xã hội:
Đề tài: Trò chuyện về những thành viên trong gia đình.
Chủ đề: Những người bé yêu mến.
Đầu tiên tôi cho trẻ kể về các thành viên trong gia đình
- Bố con tên là gì?
- Mẹ con tên là gì?
- Trong nhà con thương ai nhất? Vì sao?

- Cô vừa hát xong bài hát gì?
- Do ai sáng tác?
- Bài hát nói về ai?
- Mọi người trong gia đình sống với nhau như thế nào?
- Con có yêu gia đình mình không? Vì sao?
=> Qua tiết học, tôi giáo dục trẻ tình yêu thương gia đình, lòng biết ơn
những người đã sinh ra, nuôi dưỡng và dạy dỗ chúng ta nên người. Vì vậy các
con phải ngoan ngoãn, biết vâng lời bố mẹ, biết giúp đỡ những người thân trong
gia đình và học giỏi để bố mẹ vui.
Hoạt động: Làm quen văn học
Đề tài: Kể truyện”Quà tặng mẹ”
Chủ đề: Gia đình
Khi kể xong lần hai, tôi đặt ra những câu hỏi đàm thoại sau:
- Bé nhi định tặng mẹ món quà sinh nhật gì?
- Nhi đã đi xin ông hạt giống để làm gì?
- Đến ngày sinh nhật mẹ, những hạt giống của nhi đã nở hoa chưa?
- Điều gì đã xẩy ra?
- Mẹ đã nói gì với Nhi?
=> Tôi giáo dục trẻ lớp tôi biết quan tâm đến những người thân trong gia
đình mình như; Biết làm quà nhân ngày sinh nhật, những ngày lễ của bà, mẹ,
biết xin phép người lớn nếu muốn làm một điều gì đó, biết xin lỗi khi mình làm
sai và vui sướng khi được ông bà, bố mẹ động viên. Biết làm nhưng điều tốt để
ông bà,bố mẹ vui.
Đề tài: Thơ: Giúp bạn
Chủ đề: Trường mầm non
17


Sau khi đọc xong lần hai, tôi đàm hoại cùng trẻ:
- Đến giờ chơi các bạn được chơi những trò chơi gì?

nay lớp mình có bạn đi học khóc nhè không? Vì sao bạn khóc? Bạn khóc chúng
mình phải làm gì để bạn nín? Ngoài các bạn trong lớp còn có ai? Các cô tên là
gì? Hàng ngày các cô làm những công việc gì? Các con làm gì để giúp đỡ cô?.
Với chủ đề”Gia đình”, tôi đàm thoại cùng trẻ những câu hỏi như: Trong nhà con
có những ai? Ai hay đưa đón con đi học? Khi đến cửa lớp các con chào ai? Bố
mẹ rất vất vả để cho chúng mình có quần áo đẹp để mặc, cho chúng mình ăn
những đồ ăn ngon. Vậy các con làm gì để biết ơn và giúp đỡ những người thân
trong gia đình. Các con phải biết vâng lời ông bà, bố mẹ, không được khóc nhè,
biết giúp đỡ mọi người trong gia đình như: Lấy nước cho ông bà, bố mẹ, lấy rổ
cho mẹ nhặt rau, biết chơi với em, dỗ em khi em khóc, ăn xong thì lấy tăm mời
mọi người.....
Khi đến trường các con phải ngoan vâng lời cô giáo, không tranh dành đồ chơi
của bạn, không xô đẩy bạn, đoàn kết trong khi chơi và biết thực hiện một số nội
quy của trường, lớp như: Cất đồ chơi đúng nơi quy định, không làm hỏng đồ
chơi, chơi gọn gàng, ngăn nắp....
Hoạt đông vui chơi đã giải quyết được nhu cầu bức thiết mong muốn
được làm người lớn, hành động như người lớn. Qua chơi trẻ học được cách hợp
tác và thoả thuận với nhau, trẻ có thể học và thực hành các kỹ năng phát triển
các mối quan hệ.
Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ chơi gây ra những biến
đổi về chất có ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách trẻ MG và chơi làm tiền
đề cho hoạt động học tập ở lứa tuổi tiếp theo.
Hoạt động vui chơi là những phương tiện giáo dục và phát triển cho trẻ,
trong khi chơi trẻ được phát triển trí tuệ, được giáo dục đạo đức, giáo dục thể lực
và phát triển thẩm mỹ. Ngoài ra, chơi còn là hình thức tổ chức đời sống của trẻ,
trong khi chơi hình thành " xã hội trẻ em " và các biểu hiện tình cảm thân ái cảm
thông lẫn nhau.

19


với gia đình. Tình cảm đó được thể hiện một cách chân thành qua các trò chơi
như: Bán hàng, gia đình, xây dựng.... Chơi hoạt động góc còn giúp trẻ phát triển
tình cảm tập thể, thể hiện sự đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong tập thể.
Góc xây dựng:

22


- Ở góc xây dựng: Những sáng kiến của trẻ sẽ được bộc lộ rõ nét tùy theo
khả năng tưởng tượng của mỗi trẻ, nó được biểu hiện trong công trình của mình.
Qua trò chơi trẻ thỏa mãn nhu cầu chơi của trẻ, rèn luyện khả năng chắp ghép
xây dựng , đồng thời phát triển trí tưởng tượng, ý thức, tình cảm, tính tò mò, sự
chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau.... Đó là những phẩm chất cần thiết của con người
trong thời đại phát triển.
Tôi đàm thoại cùng trẻ:
- Cô đố các con biết chúng mình đang ở chủ điểm gì?
- Chủ điểm này con xây gì?
- Con xây như thế nào?
Góc phân vai:
Trẻ ba tuổi rất thích bắt chước nhưng vốn kinh nghiệm sống và vốn từ của trẻ
còn hạn chế nên có những việc hàng ngày trẻ vẫn thấy những người thân trong
gia đình làm trẻ rất muốn được làm mà không ai cho trẻ làm. Những việc đó trẻ
lại được thỏa sức làm trong góc phân vai, trẻ được thỏa sức mình làm bố mẹ,
nấu cháo cho em ăn, đi chợ nấu ăn, cho em bé đi khám bệnh..... Tôi cũng đặt ra
cho trẻ những câu hỏi:
- Muốn cho em bé ăn bột thì đầu tiên con phải làm gì?
- Khi em bé bị ốm con làm như thế nào?
- Con cho em uống thuốc như thế nào?
- Con đi chợ mua gì?
- Con nấu món gì?