TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

CÔNG TRÌNH THAM GIA XÉT GIẢI
GIẢI THƯỞNG “ TÀI NĂNG KHOA HỌC TRẺ VIỆT NAM”
NĂM 2015

Tên công trình:
KHẢO SÁT CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
TỚI VĂN HÓA ỨNG XỬ HỌC ĐƯỜNG
CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
Thuộc nhóm ngành khoa học: XH1

HÀ NỘI, 2015


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ……………………………………….5
DANH MỤC CÁC BẢNG ………………………………………….…6
DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ …………………………….7
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU....8
1.1

Sự cần thiết của nghiên cứu.......................................................................8

1.2

Mục tiêu nghiên cứu.................................................................................10

1.3


CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA ỨNG XỬ
CỦA SINH VIÊN..................................................................................16
2.1

Văn hóa ứng xử.........................................................................................16

2.1.1

Quan niệm về văn hóa ứng xử...........................................................16

2.1.2

Vai trò của văn hóa ứng xử.................................................................18

2.2

Văn hóa ứng xử học đường......................................................................21

2.2.1

Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với sinh viên....................................21

2.2.2

Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với giảng viên..................................23

2.2.3

Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với chuyên viên...............................24


Tổng quan về sinh viên KTQD................................................................39

3.2

Kiểm định độ tin cậy của các biến và phân tích nhân tố khám phá.....42

3.2.1

Thiết kế bảng hỏi và xây dựng nghiên cứu........................................42

3.2.2

Kiểm định độ tin cậy của các biến trong mẫu phiếu điều tra............48

3.2.3

Phân tích nhân tố khám phá..............................................................49

3.3

Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử của sinh viên..49

3.4

Kết quả nghiên cứu thực tiễn...................................................................53

3.4.1

Phân tích mô hình hồi quy và kiểm định sự phù hợp của mô hình. 53


4.2.2

Về phương diện nhà trường...............................................................71

4.2.3

Về phương diện cá nhân.....................................................................72

CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN...................................................................75
5.1

Kết luận......................................................................................................75

5.2

Hạn chế......................................................................................................77

Tài liệu tham khảo................................................................................78
Phụ lục 1. Kết quả kiểm định thang đo..............................................80
PL1. Phân tích kiểm định độ tin cậy của yếu tố tuổi.......................................80
PL2. Phân tích kiểm định độ tin cậy của yếu tố về gia đình...........................82
PL3. Phân tích kiểm định độ tin cậy của yếu tố về giảng viên.......................83
PL4. Phân tích kiểm định độ tin cậy của yếu tố về công nghệ thông tin.......85
PL 5. Phân tích kiểm định độ tin cậy của yếu tố về hoạt động ngoại khóa...87
PL6. Phân tích kiểm định độ tin cậy của yếu tố về quy định của nhà trường
..............................................................................................................................88
PL 7. Phân tích kiểm định độ tin cậy của yếu tố về môi trường riêng của
khoa.....................................................................................................................89
PL 8. Kết quả kiểm định EFA lần 1..................................................................90


NỘI DUNG
Đại học Kinh tế Quốc dân.
English Bachelor of Business Administration - Chương

AEP

trình Quản trị kinh doanh học bằng tiếng Anh.
Advanced English Program – Chương trình Tiên tiến, Chất

POHE

lượng cao.
Professional Oriented High Education - Chương trình Tiên

IBD
CN
HĐNK
QĐNT
MT
GV
T
GĐ
VHƯX

tiến, Chất lượng cao chuyên về Quản trị lữ hành, khách sạn.
International Bachelor Degree - Cử nhân Quốc tế.
Công nghệ thông tin
Hoạt động ngoại khóa
Quy định nhà trường

Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ

HÌNH 2.1 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI................................34
HÌNH 3.1 BIỂU ĐỒ MÔ TẢ TỈ LỆ SINH VIÊN THAM GIA KHẢO SÁT THEO GIỚI
TÍNH.........................................................................................................................45
HÌNH 3.2 BIỂU ĐỒ MÔ TẢ TỈ LỆ SINH VIÊN THAM GIA KHẢO SÁT THEO VÙNG
................................................................................................................................... 46
HÌNH 3.3 BIỂU ĐỒ MÔ TẢ TỈ LỆ SINH VIÊN KHẢO SÁT THEO KHOA................47
HÌNH 3.4 BIỂU ĐỒ MÔ TẢ TỈ LỆ SINH VIÊN THAM GIA KHẢO SÁT THEO NĂM
................................................................................................................................... 48

7


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

1

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 Sự cần thiết của nghiên cứu
Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu hiện nay, chúng ta đã và đang mở ra không ít cơ hội
phát triển giáo dục cho các quốc gia và cho các trường cao đẳng, đại học. Bên cạnh sự
giao thoa văn hóa đã và đang được ủng hộ đó, những thách thức to lớn cũng dần xuất
hiện đối với việc giữ gìn, phát triển văn hóa truyền thống nói chung và văn hóa học
đường nói riêng.
Văn hóa ứng xử là một trong những khía cạnh quan trọng của văn hóa học đường (cơ sở
vật chất, văn hóa ứng xử, môi trường giáo dục tốt…) ở Việt Nam. Ở môi trường đại học,

dạng.
Dựa trên các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trước, nhóm nghiên cứu sinh
nhận thấy các yếu tố tác động đến văn hóa ứng xử của sinh viên trong trường KTQD vẫn
chưa được nghiên cứu cụ thể. Hơn thế nữa, là sinh viên trong trường, qua thực tiễn học
tập tại trường, nhóm nghiên cứu nhận ra tầm quan trọng của văn hóa ứng xử của sinh
viên trong trường đại học.
Nghiên cứu này không chỉ cần thiết đối với sinh viên các trường đại học mà còn cần thiết
đối với toàn xã hội hiện nay. Chúng ta cần biết rằng nguyên nhân do đâu mà văn hóa ứng
xử chuẩn mực lại bị giới trẻ bàng quan và áp dụng sai lệch đến vậy. Do giới trẻ không
hiểu những giá trị đáng quý đó hay do chính người lớn đã có những hành vi không nên để
thanh niếu niên học theo. Thanh thiếu niên hiện nay cần lắm một định hướng đối với văn
hóa ứng xử học đường chuẩn mực chứ không phải những sự dèm pha, dè bỉu hay phủ
nhận hoàn toàn mỗi khi nhắc đến hành vi, cách ứng xử của họ. Chính vì vậy, nghiên cứu
này chính là cơ sở để các trường đại học có thể nhìn vào để xây dựng văn hóa ứng xử học
đường một cách chuẩn mực, tạo điều kiện cho sinh viên bày tỏ quan điểm của người trẻ,
để xây dựng một văn hóa ứng xử học đường chuẩn mực và hiện đại, tân tiến trong thời kì
hội nhập cũng như để giảm thiểu những điểm không phù hợp đối với văn hóa học đường
Việt Nam.
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu về đề tài “khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử của sinh
viên trường kinh tế quốc dân” nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ

1 Số liệu của phòng quản lý đào tạo trường ĐHKTQD (2003)

9


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

quan và khách quan đến văn hóa ứng xử của sinh viên trường kinh tế quốc dân, trên cơ sở

Làm thế nào để xây dựng văn hóa ứng xử học đường của sinh viên trường đại học
KTQD?

1.5 Phạm vi nghiên cứu
-

Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của
sinh viên trường ĐH KTQD
* Lí do chọn trường ĐH KTQD
 Là một trong những trường đại học về kinh tế trọng điểm miền Bắc, số
lượng sinh viên hàng năm là 4,500 sinh viên đến từ nhiều vùng miền của
Việt Nam, tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng trong môi trường học đường
 Nhóm nghiên cứu đã và đang có thời gian học tại trường nên văn hóa của
trường đã được thấm nhuần qua các năm học, tạo điều kiện cho nhóm
nghiên cứu có thể hiểu rõ văn hóa ứng xử học đường của sinh viên trong
trường

10


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

-

Đối tượng điều tra: Sinh viên đang học tại các chương trình EBBA, Tiên tiến Chất
lượng cao, và các khoa còn lại (không bao gồm các chương trình học tại chức và

-

cao học của trường)

Xác định các yếu tố
khách quan

Phân tích mô hình
hồi quy
Đề xuất phương

Đánh giá các yếu tố

án xây dựng văn

ảnh hưởng

Kiểm định giả
thuyết

hóa ứng xử học
đường của sinh
viên

11


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

12


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân


chất lượng cao và các chương trình đào tạo khác của trường (không bao gồm
2 Số liệu của phòng công tác chính trị và quản lý sinh viên trường KTQD(2014)

13


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

các chương trình học tại chức, và các chương trình cao học của trường),
bằng phương pháp phát phiếu trực tiếp tại các chương trình đào tạo thuộc
phạm vi nghiên cứu. Sau khi người tham gia khảo sát đã hoàn thành phiếu,
nhóm nghiên cứu tiến hành thu phiếu ngay hoặc hẹn thời gian thu phiếu. Địa
điểm, số lượng phiếu và thời gian phát phiếu khảo sát cụ thể là:
+ Chương trình EBBA: phát 50 phiếu tới sinh viên các lớp vào thời gian nghỉ giải
lao giữa giờ và thu lại phiếu sau khi đối tượng khảo sát hoàn thành phiếu, lúc tan
học và hẹn ngày thu lại phiếu.
+ Chương trình Tiên tiến Chất lượng cao: phát 60 phiếu tới sinh viên các lớp vào
lúc tan học và hẹn ngày thu lại phiếu.
+ Các chương trình khác: phát 120 phiếu tới sinh viên các lớp vào lúc tan học và
hẹn ngày thu lại phiếu.
Nhóm nghiên cứu phát phiếu với số lượng đều các khoa để kết quả có thể phản ánh sự
khác nhau về văn hóa ứng xử học đường của các chương trình trong cùng một trường đại
học, cũng như tạo điều kiện để nhóm nghiên cứu có thể phân tích số liệu thu được một
cách thực tế nhất.
1.6.3 Phương pháp phân tích số liệu
Nhóm nghiên cứu đã xử lí số liệu bằng phần mềm spss 16, cụ thể như sau:
-

Kiểm định độ tin cậy reliability test : nhằm xác định xem dữ liệu thu thập được có



Chương 3. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên
trường đại học KTQD
Chương 4. Đề xuất phương án xây dựng văn hóa ứng xử học đường của sinh viên tại
trường KTQD
Chương 5. Kết luận

15


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

2

CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA
SINH VIÊN

2.1 Văn hóa ứng xử
2.1.1 Quan niệm về văn hóa ứng xử
Ứng xử là một trong những yếu tố rất dễ nhận ra trong nền văn hóa cũng như xã hội Việt
Nam. Điều này được thể hiện rất rõ qua phong tục tập quán, qua thơ văn ca nhạc. Ca dao
tục ngữ thuần việt từ xa xưa tới nay. Có thể ví dụ như câu “ ăn trông nồi, ngồi trông
hướng”, “kính trên nhường dưới”, “mất lòng trước, được lòng sau” hay “ muốn con hay
chữ phải yêu lấy thầy”, đó đều là những kinh nghiệm đúc kết được cha ông ta truyền lại
một cách dân dã nhưng nó thể hiện rõ ứng xử trong xã hội đã đi sâu vào đời sống con
người Việt Nam từ xưa.
Quan niệm “Văn hóa ứng xử” được tập thể tác giả công trình “Văn hóa ứng xử của người
Hà Nội với môi trường thiên nhiên” xác định “gồm cách thức quan hệ, thái độ và hành
động của con người đối với môi trường thiên nhiên, đối với xã hội và đối với người
khác”3. Theo đó, văn hóa ứng xử gồm 3 chiều quan hệ: với thiên nhiên, xã hội và bản

Chuẩn mực xã hội hay quy tắc ứng xử
Ý nghĩa xã hội của ứng xử

Tổng hợp lại, tác giả đã xác định văn hóa ứng xử là hệ thống thái độ ứng xử, khuôn mẫu,
kỹ năng ứng xử của cá nhân và cộng đồng người trong mối quan hệ với môi trường thiên
nhiên, xã hội và bản thân, dựa trên những chuẩn mực xã hội nhằm bảo tồn, phát triển
cuộc sống của cá nhân và cộng đồng người hướng đến cái đúng cái đẹp.
Trong bản thảo kinh tế triết học 1844, Các Mác đã viết : “Bất cứ quan hệ nào của con
người đối với bản thân mình đều chỉ được thực hiện, thể hiện trong quan hệ của con
người đối với người khác”. Trong trường hợp này, nói về bản chất xã hội, người ta dùng
từ “xử” như “đối nhân xử thế”, “phép cư xử”…
Trong quá trình nghiên cứu cũng đã có nhiều tác giả đưa ra khái niệm về ứng xử. Tiếp
cận vói khái niệm ứng xử, không thể không nhắc đến nhà sư phạm người Nga Usinxki.
Ông khẳng định:” Sự khéo léo ứng xử về sư phạm mà nếu không có nó thì các nhà giáo
dục dù học giỏi đến mức nào cũng không bao giờ trở thành nhà thực hành giáo dục tốt, về
bản chất, không phải cái gì khác ngoài sự ứng xử. Tác giả Lê Thị Bừng trong cuốn Tâm
lý học ứng xử đã nêu lên khái niệm về ứng xử như sau: “Ứng xử là sự phản ứng của con
người đối với sự tác động của người khác đến mình trong một tình huống cụ thể nhất
định. Nó thể hiện ở chỗ con người không chủ động giao tiếp mà chủ động trong sự phản
ứng có lựa chọn, có tính toán, thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, cách nói năng tùy
thuộc vào tri thức, kinh nghiệm của mỗi người nhằm đạt được kết quả giao tiếp cao nhất.
” 5. Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Thúy Anh cũng đã từng đưa ra nhận định về văn hóa
ứng xử : “Ứng xử là triết lý sống của cả một cộng đồng, là quan niệm sống, quan niệm lý
5 Lê Thị Bừng, (2001), Tâm lý học ứng xử, Nhà xuất bản Giáo dục

17


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân




Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

“cắt dây bầu dây bí/ chẳng ai cắt dây chị dây em”. Cũng vì lẽ đó, cha ông ta luôn lên án
những người không giữ được tình cảm anh chị em hòa thuận trong gia đình.
Với mối quan hệ vợ chồng, vợ chồng là duyên số nhưng về ở với nhau trong một mái nhà
thì còn là trách nhiệm, là tình nghĩa mặn nồng lúc gian khổ hay sướng vui: “thuận vợ
thuận chồng tát bể đông cũng cạn”, “đốn cây ai nỡ dứt chồi/ đạo chồng nghĩa vợ giận rồi
lại thương”…
Có thể nói, văn hóa ứng xử góp phần không nhỏ trong sự thành đạt của mỗi người. Để trở
thành người lao động có trình độ chuyên môn nhất định, có khả năng ứng xử trong công
việc nói riêng và trong cuộc sống nói chung, mỗi sinh viên không chỉ bồi dưỡng cho
mình về kiến thức chuyên môn mà cả về khả năng giao tiếp, ứng xử. Dù như thế nào thì
sinh viên vẫn phải thực hiện tốt bổn phận của mình trong giao tiếp, ứng xử với thầy, cô
giáo và mọi người.
Tại buổi giao lưu nói chuyện cùng với nhà trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (Dầu
Tiếng, Thủ Đức) (14/4/2014) về chủ đề "nét đẹp học đường"; giáo sư – tiến sĩ Trần Văn
Khê, một trái tim lớn của âm nhạc dân tộc nước nhà, một nhà văn hóa lớn của dân tộc
nhưng luôn quan tâm rất sát sao về văn hóa ứng xử của giới trẻ ngày nay, ông nói: ngày
xưa, không bao giờ có cảnh trò vô lễ với thầy. Đối với trò, “một chữ cũng là thầy mà nửa
chữ cũng là thầy”. “Không bao giờ trò dám cãi tay đôi với thầy chứ nói gì đến chuyện
đánh thầy và ngược lại, những người thầy luôn có ý thức mình phải làm gương cho học
trò, giữ khoảng cách thầy trò đúng đạo”.8
Ứng xử của sinh viên với bạn bè cũng là một nội dung quan trọng trong văn hóa học
đường. Sinh viên thường có tinh thần nghĩa hiệp. Khi bạn bè gặp khó khăn sẵn sàng chia
sẻ, động viên. Một lời cảm ơn, xin lỗi nhẹ nhàng chân thành có thể để lại ấn tượng tốt, có
thể giải tỏa được những vướng mắc tạo nên mâu thuẫn không đáng có. Nhưng một số
sinh viên thường có thái độ quá khích, thiếu bình tĩnh khi bạn bè làm mình không hài
lòng. Vì vậy, chỉ một cái nhìn “không bình thường”, chỉ một va chạm nhẹ, một mâu thuẫn

người với môi trường xung quanh, gồm môi trường thiên nhiên và môi trường xã hội.
Nhưng với không gian nghiên cứu là trường đại học KTQD và khách thể nghiên cứu là
các sinh viên của trường nên nghiên cứu sinh sẽ tập trung nghiên cứu vào văn hóa ứng xử
trong các mối quan hệ xung quanh khách thể. Đây là một cơ sở lý thuyết khá vững vàng
để nhóm có thể dựa vào đi sâu tìm hiểu về mối quan hệ giữa văn hóa ứng xử của sinh
viên với môi trường xung quanh, cụ thể hơn là khảo sát các yếu tố thật sự ảnh hưởng tới
văn hóa ứng xử của sinh viên trường đại học KTQD.

20


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

2.2 Văn hóa ứng xử học đường
2.2.1 Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với sinh viên
Có thể nói, văn hóa ứng xử góp phần không nhỏ trong sự thành đạt của mỗi người. Hiện
nay, đa số sinh viên biết ứng xử trong quan hệ giao tiếp nhưng cũng không ít sinh viên
còn lúng túng, thiếu tinh tế về vấn đề này. Văn hóa ứng xử được thể hiện ở mọi khía cạnh
của học đường, thể hiện rõ nét đời sống học đường của sinh viên từ ngôn ngữ, cử chỉ, thái
độ, cách hành xử hàng ngày khi giao tiếp với mọi người. Ứng xử của sinh viên với bạn bè
cũng là một nội dung quan trọng trong văn hóa học đường. Sinh viên thường có tinh thần
nghĩa hiệp. Khi bạn bè gặp khó khăn sẵn sàng chia sẻ, động viên. Một lời cảm ơn, xin lỗi
nhẹ nhàng chân thành có thể để lại ấn tượng tốt, có thể giải tỏa được những vướng mắc
tạo nên mâu thuẫn không đáng có. Nhưng một số sinh viên thường có thái độ quá khích,
thiếu bình tĩnh khi bạn bè làm mình không hài lòng. Vì vậy, chỉ một cái nhìn “không bình
thường”, chỉ một va chạm nhẹ, một mâu thuẫn nhỏ là có thể có những lời nói thô tục,
khiếm nhã, thậm chí gây gổ, đánh nhau.
Theo nghiên cứu về Đánh giá nhu cầu của sinh viên các khoa kinh tế của trường đại học
Cần Thơ về các lớp kĩ năng giao tiếp, các sinh viên đều hiểu rõ cần phải giao tiếp với
nhau nhiều để có thể ứng xử phù hợp trong môi trường học đường nhưng do nhiều yếu tố

Để nhận ra một trường đại học có tiếng tăm hay có giá trị thế nào, chính là nhìn vào cách
hành xử của sinh viên trong trường với nhau.
2.2.2 Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với giảng viên
Văn hóa ứng xử giữa sinh viên với giảng viên thực chất chính là văn hóa ứng xử giửa trò
với thầy. Từ xưa đến nay, người học trò Việt Nam đối với thầy luôn có một sự kính trọng
to lớn. Có được điều này là do truyền thống tôn sư trọng đạo đã gắn liền với sự phát triển
của đất nước qua rất nhiều thời kỳ. Khổng Tử, bậc thầy vĩ đại, hơn 2500 năm trước sáng
lập ra học thuyết nho giáo chứa đựng tư tưởng giáo dục sâu sắc. Ông nói: “tam nhân đồng
hành, tất hữu ngã sư yên” - tức “trong ba người cùng đi, ắt có người là thầy của ta ở
đó”. Suốt nghìn năm phong kiến, giáo dục Việt Nam trên đại thể được coi là nền giáo dục
nho giáo. Giá trị nhân bản tốt đẹp của nền giáo dục này thể hiện rất rõ ở “hằng số văn
hóa” thầy - trò. Xưa đến nay, nhân vật quan trọng nhất của trường học là người thầy.
Truyền thống ngàn đời trong thế ứng xử của người Việt được cô lại và đúc kết bằng bốn
chữ: “tôn sư trọng đạo”. Câu nói: “không thầy đố mày làm nên”, “nhất tự vi sư, bán tự vi
sư” là những lời cửa miệng của người việt nhắc nhở nhau mỗi khi đề cập tới vai trò của
người thầy. Ở dân tộc Việt Nam, “tôn sư trọng đạo” thấm sâu trong tâm thức mỗi người

22


Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường của sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

dân. Để tỏ lòng tôn kính với thầy, người Việt có quan niệm: “sống tết, chết giỗ”. Chính vì
thế mà dưới thời phong kiến, người thầy được xếp thứ hai sau vua, theo cách gọi: quân sư - phụ (vua – thầy - cha).
Thế ứng xử dân chủ linh hoạt của người Việt Nam rất đề cao vai trò của thầy trong sự
nghiệp dạy và học. Vậy mới có câu: “trò hơn thầy đức nước càng dày”, “học thầy không
tầy học bạn” - ý nói bạn cũng có thể là thầy.
Ngày trước, thời phong kiến, không phải ai cũng có tiền đi học. Nhiều gia đình nghèo
khó con em không thể đến trường. Tuy nhiên, cơ hội theo học vẫn có. Họ chỉ cần theo
những phép tắc nhất định - những phép tắc biểu hiện đậm nét của sự tôn sư trọng đạo mà

con người trực tiếp làm việc và hướng dẫn sinh viên tuân thủ theo những điều lệ nhà
trường. Khác với giảng viên là những người có chuyên môn sư phạm và truyền dạy cho
học sinh kiến thức chuyên môn, chuyên viên giúp sinh viên hiểu và thực hiện theo các
quy chế và chính sách có liên quan đến sinh viên. Ngoài ra còn định hướng giúp đỡ sinh
viên trong phương pháp học tập hợp lý, hướng dẫn sinh viên nắm rõ mục tiêu và nội dung
của chương trình đang học, từ đó tạo điều kiện cho sinh viên phát huy hết khả năng của
mình.
Tương tự như giảng viên, chuyên viên cũng là những người thầy, người cô với trọng
trách cao cả của người làm giáo dục là dạy cho các sinh viên biết được điều hay lẽ phải,
hoàn thiện cả về kiến thức trí tuệ lẫn nhân cách con người, dạy cho sinh viên hiểu và biết
cách hành xử đúng mực với văn hóa nhà trường nói riêng và thuần phong mỹ tục của dân
tộc Việt Nam nói chung.
Chính nhiệm vụ hướng dẫn và giúp đỡ sinh viên của chuyên viên đóng vai trò quan trọng
đến sự phát triển quá trình học tập của sinh viên nên tầm ảnh hưởng của chuyên viêntới
sinh viên rất đáng kể và cần được nghiên cứu kỹ càng. Hơn nữa, chuyên viên phải là
người hiểu rõ nhất các quy định và quy chế của nhà trường, sâu xa hơn nữa là văn hóa
truyền thống riêng biệt của ngôi trường đó, từ đó mới có thể khéo léo hướng sinh viên
đến hiểu và thấm nhuần văn hóa đặc thù của trường, như vậy sẽ giúp sinh viên phát triển
văn hóa ứng xử một cách phù hợp với môi trường mình đang theo học.
Tính tới nay, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa hai chủ thể này còn chưa được coi trọng,
hầu hết các nghiên cứu về văn hóa ứng xử trong học đường thường tập trung phần lớn
vào mối quan hệ ảnh hưởng lẫn nhau của sinh viên và giảng viên hay sinh viên với sinh
viên. Điều này đặt ra một lỗ hổng lớn trong việc xác định những nhân tố thực sự ảnh

24