SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM

1. PHẦN MỞ ĐẦU
LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN
Giáo dục là nền móng của sự phát triển khoa học – kỹ thuật, giáo dục mang lại
sự phát triển cho nền kinh tế quốc dân, nền văn minh của đất nước. Với mục
tiêu giáo dục của Việt Nam là đào tạo con người, đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam
phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ, có nghề nghiệp và
kỹ năng sống có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển đất nước
trong thời kì công nghiệp hoá – hiện đại hoá và hội nhập quốc tế.
Đứng trước những đòi hỏi của sự phát triển nền kinh tế – xã hội trong giai đoạn
mới, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao thì mục tiêu giáo dục toàn diện
học sinh được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu đối với mỗi đơn vị
trường học, mỗi cấp học.
Tiểu học được xác định là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân,
là bậc học “nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát
triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng
cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cở sở.”(Luật Giáo dục)
Đặc điểm lao động sư phạm của Bậc Tiểu học, thông thường mỗi giáo viên là
một giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm lớp thường dạy hầu hết các
1


môn học ở Tiểu học, có rất nhiều thời gian trên lớp mình, có trách nhiệm trực
tiếp tổ chức dạy học, giáo dục và tổ chức, hướng dẫn thực hiện mọi hoạt động
giáo dục của lớp mình chủ nhiệm. Vì vậy giáo viên chủ nhiệm ở bậc tiểu học có
một vị trí hết sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển toàn diện nhân
cách học sinh. Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm phải là người có năng lực,
kinh nghiệm và uy tín, có khả năng tổ chức tốt công tác dạy học và giáo dục học
sinh của một lớp.
Để thực hiện được nhiệm vụ giáo dục toàn diện học sinh, đòi hỏi người giáo

1. Đối tượng nghiên cứu:

– Học sinh các lớp 5B năm học 2014- 2015; lớp 5A năm học 2015 -2016, lớp
5E năm học 2016 -2017
2. Giới hạn phạm vi nghiên cứu

– Tập trung nghiên cứu đề tài “Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm
nhằm giáo dục toàn diện học sinh ở trường Tiểu học” tại trường Tiểu
3. Phương pháp nghiên cứu

– Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
3


– Phương pháp điều tra.
– Phương pháp phân tích tổng hợp.
1. PHẦN NỘI DUNG
2. CƠ SỞ LÝ LUẬN

Nhiệm vụ giáo dục trẻ không chỉ là nhiệm vụ của thầy cô giáo mà còn là nhiệm
vụ của cha mẹ học sinh, nhiệm vụ của người lớn và của toàn xã hội.
Đội ngũ giáo viên trong nhà trường là lực lượng chủ yếu quan trọng nhất trong
tập thể sư phạm, làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục, là người quyết định chất
lượng giáo dục trong nhà trường, trong đó đội ngũ giáo viên chủ nhiệm là người
quản lý giáo dục trực tiếp học sinh một lớp, có vai trò đặc biệt quan trọng trong
việc giáo dục nhân cách cho học sinh. Để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện
cho học sinh người giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học phải là người toàn diện, là
người mẫu mực, là tấm gương sáng để học sinh noi theo.
Ở trường, thầy cô giáo chủ nhiệm các em là những người có uy tín với các em
nhất, là người mà các em luôn yêu quý, tin tưởng nhất, phục tùng nhất. các em


5


Ban giám hiệu nhà trường đã kết hợp tốt với các bộ phận khác trong nhà trường
nhằm chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc thường xuyên trong công tác chủ nhiệm lớp
của giáo viên.
Một số phụ huynh đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của giáo dục,
đặc biệt là giáo dục ở bậc Tiểu học – bậc học nền tảng cho quá trình học của con
em mình. Họ đã có ý thức tự giác, thái độ tích cực trong việc giáo dục con em
mình và kết hợp với nhà trường để giáo dục học sinh. Đây là điều rất cần thiết
góp phần quyết định thành công của giáo viên chủ nhiệm, của người thầy và của
nhà trường.
1. Khó khăn

Trong thực tế vẫn còn tình trạng nhận thức chưa đúng đắn, chưa phù hợp trong
việc, coi nhẹ công tác chủ nhiệm lớp, chưa tập trung rèn luyện, đổi mới phương
pháp, kĩ năng trong công tác chủ nhiệm lớp.
Không ít giáo viên hiện nay chỉ tập trung chủ yếu vào các tiết dạy văn hóa làm
sao cho tốt, cho giỏi, còn việc giáo dục, rèn luyện học sinh thì chưa quan tâm
nhiều. Trong khi đó mục tiêu giáo dục của nước ta không chỉ giáo dục con
người có tri thức mà còn cần đào tạo con người, đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam
phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ, và kỹ năng sống
có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển đất nước trong thời kì
Công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế.

6


Cha mẹ, gia đình học sinh phần lớn cũng tham gia thường xuyên vào việc giáo

Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít kinh nghiệm
nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học là rất
nặng nhọc, rất phức tạp. Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì
phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi
để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt
hiệu quả giáo dục cao. Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh
thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng học tập của
học sinh, nhân cách, đạo đức, lối sống…của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì
hiểu rõ điều đó nên trong những năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt
các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ
của một giáo viên chủ nhiệm lớp.
1. Mặt yếu

Học sinh lớp 5 là lớp cuối cấp ở Tiểu học. Ở lứa tuổi này, các em đã có nhiều
thay đổi về nhận thức, về tâm sinh lí, tình cảm và cả các mối quan hệ xã hội.
Nhiều em đang ở ngưỡng cửa của tuổi dậy thì. Các em rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ,
bị xâm hại,…Nhưng các em vẫn chưa có đủ khả năng để từ chối, để tự bảo vệ

8


mình. Vì vậy, các em rất cần được giáo dục và rèn luyện nhiều kĩ năng sống để
tự tin trong học tập, trong cuộc sống.
Ở trường tôi, những năm học trước do cơ sở vật chất còn thiếu nên chỉ dạy một
buổi/ ngày và có 1 buổi các em phải học vào thứ bảy. Vì vậy, giáo viên chủ
nhiệm lớp còn gặp khó khăn về thời gian trong công tác chủ nhiệm lớp dẫn đến
thường xuyên phải kéo dài buổi học so với qui định, gây căng thẳng, mệt mỏi
cho học sinh và làm một số phụ huynh bực bội vì phải chờ đợi lâu khi đi đón
con em mình tan học.
4. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động


GIỚI THIỆU BẢN THÂN
1. Họ và Tên:

……………………………………………………………………..
2. Là con

thứ………………………………………………………………………
trong gia đình.
10


3. Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, nghèo)

……………………………………………….
4. Kết quả học tập năm lớp 4:

……………………………………………………………………..
5. Môn học yêu thích:

…………………………………………………………………………
………
6. Môn học còn gặp khó khăn:

…………………………………………………………………….
7. Góc học tập ở nhà: (Có, không)

……………………………………………………………….
8. Những người bạn thân nhất trong lớp:


Việc giúp các đối tượng này, chấp hành tốt nội quy của lớp đòi hỏi phải tốn
nhiều thời gian. Đối với những học sinh này, tôi luôn tạo sự gần gũi thân thiện,
luôn phát huy và tuyên dương kịp thời, phát hiện những điều tốt, có tiến bộ để
dần giúp các em có những thái đội đúng đắn hơn trong học tập. Mặt khác tôi
thường xuyên liên lạc, thông báo với phụ huynh của những học sinh này để
12


cùng theo dõi, nhắc nhở và tạo môi trường giáo dục chặt chẽ hơn giữa nhà
trường và gia đình, bên cạnh việc quan tâm đến từng đối tượng học sinh, đội
ngũ công tác đắc lực nhất giúp tôi hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm lớp là ban
cán sự lớp. Đây là lực lượng đóng vai trò quan trọng với chất lượng học tập
cũng như nề nếp lớp học.
* Đối với học sinh năng khiếu:
Đối với những em này, trong quá trình giảng dạy, tôi luôn kết hợp ra các câu
hỏi, bài tập nâng cao hơn, khó hơn nhất là Toán và Tiếng Việt làm cho các em
không nhàm chán và hứng thú học tập. Qua đó giáo viên phát hiện những nhân
tài về chương trình nâng cao, tư vấn với phụ huynh mua thêm sách tham khảo
giải các bào tập khó cho các em, nhằm trang bị những kiến thức cơ bản để tham
gia thi học sinh giỏi các cấp.
Bên cạnh các môn học tôi luôn quan niệm rằng “ Nét chữ, nết người: ở lớp tôi
luôn chú ý đến việc rèn chữ viết, giữ gìn sách vở của các em nên hàng tháng có
chấm điểm, đánh giá xếp loại khen thưởng, những em có bộ vở sạch chữ đẹp để
các em cùng nhau thi đua và có thói quen tự rèn luyện chữ viết, giữ gìn sách vở
của mình đẹp hơn.
Hàng ngày, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho các em luyện viết từng bài rõ ràng.
những em viết chữ đẹp tôi yêu cầu các em luyện viết nhiều kiểu chữ khác nhau.
Với những học sinh vẽ đẹp, hàng tuần tôi cho các em tìm hiều chọn các đề tài,
từ đó các em hình dung và vẽ theo ý thích…
13

của học sinh. Từ đó có biện pháp kết hợp, hợp tác, tạo điều kiện nhằm tìm hiểu
nguyên nhân, điều kiện học tập, nguyện vọng, sở thích của học sinh, giáo viên
có cơ sở, có điều kiện tốt để có định hướng, kế hoạch phân loại điều kiện học
sinh và có phương pháp dạy học và giáo dục phù hợp với từng học sinh có hiệu
quả.
2. Nội dung và cách thực hiện giải pháp, biện pháp

Với thực trạng về các mặt và chất lượng học sinh như trên, giáo viên đã thực
hiện áp dụng một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện học
sinh như sau:
Bản thân giáo viên chủ nhiệm là người phải có lập trường tư tưởng vững vàng.
Không ngừng học tập tu dưỡng đạo đức, chính trị. Luôn luôn học tập, trau dồi
chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện, đúc rút nhiều kinh nghiệm từ chính bản thân
và đồng nghiệp trong quá trình công tác. Luôn thực hiện đúng kế hoạch của nhà
trường đề ra, quy chế chuyên môn. Luôn luôn học hỏi, tìm tòi các phương pháp
kĩ thuật dạy học mới, tích cực thực hiện đúng mục tiêu giáo dục nhằm nâng cao

15


chất lượng hiệu quả giáo dục học sinh tại lớp mình phụ trách và góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh của nhà trường.
Giáo viên chủ nhiệm ở tiểu học cần học tập, nghiên cứu hiểu rõ các văn bản,
quy định của ngành giáo dục, hiểu Luật giáo dục tiểu học và Điều lệ trường
Tiểu học, Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học nhằm để có kế hoạch dạy học,
giáo dục phù hợp với lứa tuổi, đúng với mục tiêu giáo dục tiểu học.
2.1. Tổ chức lớp, hướng dẫn học tập: Giáo viên chủ nhiệm tổ chức họp lớp
đầu năm học, bầu cán bộ lớp, phân chia tổ hợp lí trong việc học tập và lao động
của lớp. Nhắc nhở một số nề nếp của lớp, hướng dẫn chuẩn bị sách vở, đồ dùng
học tập đầu năm học. Hướng dẫn học sinh cách sắp xếp thời gian học tập hợp lí

hiệu nhà trường xem xét giải quyết, nội dung nào chưa thể hoặc không thể đáp
ứng được đề nghị, nguyện vọng của phụ huynh thì giáo viên chủ nhiệm sẽ gặp,
trao đổi, giải thích để phụ huynh hiểu rõ và tạo điều kiện tốt cho con em học
tập.
Mẫu phiếu: (Số lượng phiếu đủ cho số phụ huynh của lớp)
17


PHIẾU TÌM HIỂU MONG MUỐN, ĐỀ NGHỊ CỦA PHỤ HUYNH HỌC
SINH(Lưu ý: Phụ huynh có hay không cần ghi họ tên phụ huynh cũng được, chỉ
cần ghi điều muốn nói, muốn trao đổi, các mong muốn, đề nghị)
Họ tên phụ huynh học sinh: ……………………………………………………….
Đối với giáo viên chủ nhiệm:
1
………………………………………………………….
2
Đối với giáo viên dạy thay, chuyên trách …: ……………………………..
3
Mong muốn, đề nghị khác của phụ huynh (nếu có): ………………………
2.6. Điều tra điều kiện học tập của học sinh.
Mẫu phiếu:
PHIẾU ĐIỀU TRA HỌC SINH1. Họ và tên học sinh: …………. 2. Chổ ở hiện
nay: Thôn ……….. Xã: …………
3. Số điện thoại của gia đình: Di động: ….………………. Nr: ……………………
4. Họ tên cha: ……………………………, tuổi: ….., nghề nghiệp: ………………..
5. Họ tên mẹ: ……………………..……., tuổi: ….., nghề nghiệp: …………………
6. Gia đình có bao nhiêu anh, chị em?…..
7. Em là con thứ mấy trong gia đình?…….
8. Hoàn cảnh sống, điều kiện kinh tế hiện nay của gia đình em thế nào?
……………………………………………………………………………………….

thức ở trên lớp thôi chưa đủ mà việc học bài cũ, chuẩn bị bài mới tại nhà cũng
vô cùng quan trọng. Trong khi đó, tôi thấy điều kiện gia đình, không gian sống
của học sinh cũng như nhận thức của cả phụ huynh lẫn học sinh chỉ dừng lại ở
nhận thức học tại lớp là đủ.Và điều này làm ảnh hưởng rất lớn đến kết quả học
tập của các em. Muốn học sinh tự học ở nhà có kết quả thì các em phải có góc
học tập và mỗi em phải có phương pháp tự học ở nhà. Về phương pháp học tập,
tôi có thể hướng dẫn cho từng em. Nhưng còn góc học tập thì gia đình phải làm
cho con em của mình. Khi các em đã có góc học tập, tôi yêu cầu mỗi em phải
lập thời gian biểu buổi chiều và buổi tối thật cụ thể, phù hợp với tình hình của
gia đình và phải được cha mẹ kí xác nhận. Thông qua thời gian biểu, tôi biết
được chính xác thời gian học bài ở nhà của từng em. Tôi phân chia lớp thành
các nhóm theo khu vực dân cư (theo tổ) và phân công mỗi nhóm một nhóm
trưởng. Em nhóm trưởng sẽ kiểm tra và báo cáo với tôi tình hình tự học ở nhà
của các thành viên trong nhóm và đặc biệt lưu y đến những bạn học yếu hoặc
chưa có y thức tự học ở nhà. Thấy tôi quan tâm đến việc học ở nhà của con em
mình nên phụ huynh cũng nhiệt tình phối hợp với tôi: nhắc nhở, kiểm tra và tạo
điều kiện cho con em mình học tập ở nhà. Sự tiến bộ của học sinh “cá biệt”
được tôi thường xuyên thông báo cho gia đình biết qua điện thoại. Vì vậy, phụ
huynh rất vui và càng quan tâm đến việc học của các em.

20


2.10. Động viên, khích lệ kịp thời: Giáo viên chủ nhiệm cần có biện pháp kịp
thời khen ngợi, động viên khuyến khích hay nhắc nhở học sinh trong tiết sinh
hoạt lớp, cũng như trong các tiết học hằng ngày nhằm phát huy tính tự giác, tích
cực của học sinh.
Chú trọng dạy học và giáo dục học sinh thông qua tiết dạy “Hoạt động ngoài
giờ lên lớp” một cách có hiệu quả nhằm nâng cao giáo dục toàn diện học sinh.
Để làm tốt công việc này, đòi hỏi người giáo viên cần tập trung thời gian xây

dục toàn diện học sinh có hiệu quả cao hơn.
Giáo viên chủ nhiệm kết hợp chặt chẽ với Ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp,
trường và cha mẹ, phụ huynh học sinh.
Tổ chức họp phụ huynh học sinh đầu năm nhằm báo cáo, bàn bạc mọi công tác
hướng tới giáo dục học sinh.
Để phụ huynh có điều kiện giáo dục con em mình tốt, phù hợp với mục tiêu
giáo dục của Đảng và nhà nước đã đề ra, phụ huynh học sinh cần hiểu rõ các
22


nhiệm vụ của học sinh, nắm được mục tiêu giáo dục tiểu học, cần hiểu được
một số điều của Luật giáo dục tiểu học, Điều lệ trường tiểu học, phụ huynh cần
hiểu được nội dung, ý nghĩa và kế hoạch của các cuộc vận động và phong trào
thi đua đang được thực hiện trong nhà trường. Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm cần
triển khai trong cuộc họp phụ huynh đầu năm học về trích một số điều của luật
giáo dục Tiểu học, Điều lệ trường Tiểu học, các nhiệm vụ của học sinh tiểu học
mà phụ huynh cần nắm được để có phương hướng và cách thức giáo dục con
em mình phù hợp, đúng đắn và có hiệu quả.
Bằng chuyên môn nghiệp vụ của mình, giáo viên chủ nhiệm cần tuyên truyền,
phổ biến một số chính sách của Đảng và nhà nước hàng năm đối với ngành giáo
dục, phổ biến, trao đổi cùng phụ huynh một số cách thức, phương pháp giáo dục
nhằm tạo điều kiện cho con em mình học ở nhà sao cho phù hợp với điều kiện
gia đình học sinh và có khoa học.
Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên liên lạc, trao đổi quá trình học tập, rèn luyện
của học sinh với phụ huynh học sinh ở trường cũng như ở nhà nhằm kết hợp, hỗ
trợ, giúp đỡ học sinh trong quá trình học tập và rèn luyện.
Đánh giá, xếp loại và xét thi đua khen thưởng học sinh khách quan, công bằng
và kịp thời nhằm tạo niềm tin, sự hứng thú học tập của học sinh.
Nhận xét, đánh giá, xếp loại và xét thi đua khen thưởng học sinh cần đúng đối
tượng, đúng các quy định, kịp thời, khách quan, trung thực, công bằng. chú

tại các lớp học trên thì chất lượng giáo dục học sinh tăng hẳn và tăng đều từ đầu
năm học đến cuối năm học, số học sinh chưa hoàn thành các môn học giảm dần,
. chất lượng giáo dục toàn diện cả lớp cuối năm tăng đạt 100%..
Trước khi áp dụng đề tài tôi tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm của học sinh
lớp 5 qua các năm học 2014 – 2015; 2015 – 2016; 2016 – 2017 .
Chất lượng đầu năm học cụ thể như sau:
BẢNG 1: LỚP 5B NĂM HỌC 2014 – 2015
SĨ SỐ HỌC SINH: 32.
(Chất lượng 2 môn đầu năm học )
ĐIỂMMÔN 1-2
3-4
5-6
7-8
TOÁN
5em15,6% 8 em25%
13 em40,6% 6 em18,8%
TIẾNG VIỆT
3em9,4% 6 em18,7% 18 em56,3% 5em15,6%
BẢNG 2: LỚP 5A NĂM HỌC 2015 – 2016

9-10
0
0

SĨ SỐ HỌC SINH: 24.
(Chất lượng 2 môn đầu năm học)
ĐIỂMMÔN1-2
3-4
TOÁN
1 em4,1%