BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ BIẾN ĐỘNG
DIỆN TÍCH RỪNG NGẬP MẶN VEN BIỂN
HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
GIAI ĐOẠN 2000 - 2015

CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG

NGUYỄN CÔNG ĐOÀN

HÀ NỘI, NĂM 2019


BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ BIẾN ĐỘNG
DIỆN TÍCH RỪNG NGẬP MẶN VEN BIỂN
HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
GIAI ĐOẠN 2000 - 2015

NGUYỄN CÔNG ĐOÀN
CHUYÊN NGÀNH: KHOA HỌC MÔI TRƢỜNG
MÃ SỐ: 8440301

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
HƢỚNG DẪN 1: PGS.TS. MAI SỸ TUẤN

trình cao học chuyên ngành Khoa học môi trƣờng tại Trƣờng Đại học Tài
nguyên và Môi trƣờng Hà Nội. Qua trang viết này, tôi xin đƣợc gửi lời cảm ơn

tới những ngƣời đã giúp đỡ tôi trong thời gian vừa qua.
Trƣớc tiên, tôi xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Mai Sỹ

Tuấn và PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh là ngƣời hƣớng dẫn trực tiếp, định
hƣớng và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu, thực

hiện và hoàn thành luận văn.
Xin chân thành cảm ơn TS. Phạm Hồng Tính, ThS. Nguyễn Xuân Tùng,
ThS. Lê Đắc Trƣờng đã góp ý, truyền đạt những kinh nghiệm quý báu, hỗ trợ tôi
trong quá trình nghiên cứu.
Xin đƣợc gửi lời cảm ơn tới các bạn Nguyễn Hà My, Nguyễn Thị Hƣơng
Giang, Võ Văn Thành – Lớp Cao học CH3A.MT2, Trƣờng Đại học Tài nguyên
và Môi trƣờng Hà Nội đã luôn đồng hành cùng tôi trong thời gian đi thực địa.

Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo chính quyền địa phƣơng và bà con
nhân dân huyện Tiên Lãng nhiệt tình hỗ trợ, hợp tác, cung cấp số liệu về hiện
trạng, hiện trạng quản lý rừng ngập mặn tại địa phƣơng và các thông tin về hoạt
động sinh kế tại địa phƣơng.
Trân trọng cảm ơn đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình dự báo xu hƣớng
thay đổi hệ sinh thái rừng ngập mặn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở các tỉnh
ven biển Bắc Bộ”, mã số TNMT.2018.05.06 đã hỗ trợ kinh phí thực địa, điều tra
tại địa phƣơng.

Cuối cùng, tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến Quý thầy cô Khoa Môi trƣờng,
Trƣờng đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội đã tận tình giảng dạy, truyền đạt

những kiến thức để tôi có thể thực hiện đƣợc nội dung nghiên cứu này.

1.1.2. Phân bố rừng ngập mặn tại Việt Nam ...................................................................7
1.2. Sinh kế và sinh kế bền vững...................................................................................10
1.3. Vai trò của rừng ngập mặn .....................................................................................14
1.3.1. Cung cấp môi trƣờng sống và thức ăn cho các loài động vật..............................14
1.3.2. Làm chậm dòng chảy, giảm độ cao của sóng khi triều cƣờng ............................16
1.3.3. Hạn chế tác hại của sóng thần và bão lớn ...........................................................17
1.3.4. Tác dụng làm sạch môi trƣờng nƣớc ...................................................................19
1.3.5. Vai trò trong chu trình Cacbon............................................................................20
1.3.6. Hạn chế xâm nhập mặn và bảo vệ nƣớc ngầm ....................................................21


iv
1.3.7. Cung cấp sinh kế cho con ngƣời .........................................................................22
1.4. Các nghiên cứu về thực trạng và biến động rừng ngập mặn tại Việt Nam.................23
1.5. Điều kiện tự nhiên huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng ..................................25
1.5.1. Vị trí địa lý...........................................................................................................25
1.5.2. Điều kiện khí hậu, thủy văn.................................................................................28
1.6. Tình hình kinh tế - xã hội .......................................................................................29
1.7. Hiện trạng các nguồn tài nguyên ven biển huyện Tiên Lãng.................................31
CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU ...................................................................................................35
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu.............................................................................................35
2.2. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................................35
2.3. Thời gian nghiên cứu..............................................................................................35
2.4. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................................36
2.4.1. Phƣơng pháp thu thập tài liệu..............................................................................36
2.4.2. Phƣơng pháp khảo sát thực địa............................................................................36
2.4.3. Phƣơng pháp điều tra xã hội học .........................................................................36
2.4.4. Phƣơng pháp chuyên gia .....................................................................................37
2.4.5. Phƣơng pháp xử lý bản đồ...................................................................................37


vi

THÔNG TIN LUẬN VĂN
Họ và tên học viên: Nguyễn Công Đoàn
Lớp: CH3A.MT2

Khóa: 2017 - 2019

Cán bộ hƣớng dẫn:
Hƣớng dẫn 1: PGS.TS. Mai Sỹ Tuấn
Hƣớng dẫn 2: PGS.TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh

Tên đề tài: Nghiên cứu thực trạng và biến động diện tích rừng ngập mặn ven
biển huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng giai đoạn 2000 - 2015
Tóm tắt luận văn:
Để cung cấp thông tin và cơ sở khoa học cho việc bảo vệ, quản lý, phát

triển rừng ngập mặn trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đồng thời tìm hiểu thực
trạng biến động diện tích rừng ngập mặn, sự ảnh hƣởng của các mô hình sinh kế
tới hệ sinh thái rừng, luận văn Nghiên cứu thực trạng và biến động diện tích
rừng ngập mặn ven biển huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng giai đoạn 2000
– 2015 đã đƣợc triển khai thực hiện. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong giai
đoạn 2000 – 2015, diện tích rừng ngập mặn tại huyện Tiên Lãng có sự gia tăng

rõ rệt. Biểu hiện của biến đổi khí hậu, tình hình bão lũ thất thƣờng có ảnh hƣởng
tới rừng, làm diện tích rừng ngập mặn chƣa phát triển đƣợc nhƣ kỳ vọng, một số
khu vực rừng ngập mặn trồng mới bị chết, một số khu vực liên tục phải trồng bổ
sung. Biến động diện tích của rừng đã đƣợc thể hiện bằng bản đồ một cách trực
quan. Các hoạt động sinh kế ảnh hƣởng tới rừng ngập mặn là Nuôi trồng, đánh

Resources)

HST

Hệ sinh thái

NTTS

Nuôi trồng thủy sản

NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
RNM

Rừng ngập mặn

CNM

Cây ngập mặn

UBND

Ủy ban nhân dân


viii

DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Hiện trạng diện tích và độ che phủ rừng các tỉnh ven biển miền Bắc tính đến
ngày 31/12/2015 ............................................................................................................10
Bảng 1.2. Đặc điểm bãi triều vùng ven biển huyện Tiên Lãng.....................................32

Hình 1.5. Hình thái địa hình khu vực huyện Tiên Lãng................................................27
Hình 3.1. Sơ họa vị trí rừng ngập mặn huyện Tiên Lãng, Hải Phòng...........................39
Hình 3.2. Biến động diện tích rừng ngập mặn huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng
giai đoạn 2000 – 2015 ...................................................................................................40
Hình 3.3. Bản đồ hiện trạng và biến động diện tích rừng ngập mặn huyện Tiên Lãng,
thành phố Hải Phòng .....................................................................................................44
Hình 3.4. Mối tƣơng quan nhiệt độ - lƣợng mƣa huyện Tiên Lãng ..............................47
năm 2000 - 2015 ............................................................................................................47
Hình 3.5. Biểu đồ tổng diện tích RNM và số ngày có dông bão huyện Tiên Lãng
2000 – 2015 ...................................................................................................... 48
Hình 3.6. Tổng diện tích RNM và số lƣợng cơn bão tại huyện Tiên Lãng giai đoạn
2000 - 2015....................................................................................................................50
Hình 3.7. So sánh cơ cấu ngành nghề tại xã Đông Hƣng, Tiên Hƣng ..........................55
và Vinh Quang...............................................................................................................55
Hình 3.8. Biểu đồ thể hiện kết quả điều tra nguyên nhân chính có ảnh hƣởng tiêu cực
đến diện tích rừng ngập mặn .........................................................................................60
Hình 3.9. Số vụ vi phạm về RNM huyện Tiên Lãng giai đoạn 2000 – 2015................67


1

MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề

Rừng ngập mặn là một loại rừng ở những cửa sông lớn ven biển, nơi nƣớc
mặn hòa với nƣớc ngọt. Khu vực rừng ngập mặn là một hệ sinh thái quan trọng
có vai trò rất lớn ở các vùng cửa sông, ven biển nhƣ: Cung cấp sinh kế cho con
ngƣời, bảo vệ chống lại thiên tai, giảm xói lở và bảo vệ đất, giảm ô nhiễm, cung

cấp thức ăn, môi trƣờng sống cho nhiều loài sinh vật và làm giảm tác động của