BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN VĂN NHƯ

QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA ĐỀN MÕ,
XÃ NGŨ PHÚC HUYỆN KIẾN THỤY, THÀNH PHỐ
HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VĂN HÓA
Khóa 5 (2016 - 2018)

Hà Nội, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

NGUYỄN VĂN NHƯ

QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA ĐỀN MÕ,
XÃ NGŨ PHÚC HUYỆN KIẾN THỤY, THÀNH PHỐ
HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
Mã số: 8319042

Người hướng dẫn khoa học: GS. TS. Bùi Quang Thanh

Hà Nội, 2018

Hội đồng nhân dân

LLVT

Lực lượng vũ trang

Nxb

Nhà xuất bản

UBND

Ủy ban Nhân dân

UNWTO

World Tourism Organization (Tổ chức Du lịch Thế giới)

UNESCO

United Nations Educational Scientific and Cultural
Organization (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa
Liên hiệp quốc)

VHTT&DL

Văn hóa, Thể thao và Du lịch

VH&TT


2.1.2. Ban quản lý di tích lịch sử - văn hóa đền Mõ .................................. 35
2.1.3. Cơ chế phối hợp quản lý di tích đền Mõ .......................................... 37
2.2. Hoạt động quản lý di tích lịch sử - văn hóa đền Mõ, xã Ngũ Phúc ..... 38
2.2.1. Triển khai văn bản chỉ đạo của cấp trên và ban hành văn bản hướng dẫn 38
2.2.2. Nguồn lực quản lý di tích ................................................................. 41
2.2.3. Triển khai các quy hoạch, kế hoạch bảo tồn, tu bổ, tôn tạo di tích ...... 43
2.2.4. Các hoạt động phát huy giá trị di tích .............................................. 47


2.2.5. Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý
di tích đền Mõ ................................................................................................
2.3. Đánh giá chung về công tác quản lý di tích lịch sử - văn hóa đền Mõ,
xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy ................................................................. 53
2.3.1. Những thành công ............................................................................ 53
2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế ........................ 56
Tiểu kết...................................................................................................... 60
Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
CÔNG TÁC QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA ĐỀN MÕ, XÃ
NGŨ PHÚC, HUYỆN KIẾN THỤY, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG .......... 61
3.1. Bối cảnh tác động ............................................................................... 61
3.1.1. Những tác động tích cực .................................................................. 61
3.1.2. Những tác động tiêu cực .................................................................. 62
3.2. Quan điểm và căn cứ để đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý
di tích lịch sử - văn hóa đền Mõ ............................................................... 63
3.2.1. Định hướng, quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác quản
lý di tích ................................................................................................... 63
3.2.2. Những căn cứ để đưa ra giải pháp .................................................... 67
3.3. Giải pháp thực hiện ............................................................................. 69
3.3.1. Giải pháp về cơ chế, chính sách quản lý của Nhà nước ................... 69
3.3.2. Xây dựng và ban hành Quy chế phối hợp quản lý ........................... 70

đền Mõ ở thôn Nghi Dương, xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải
Phòng, một điểm đến hấp dẫn trong hành trình tìm về cội nguồn của du khách.
Đền Mõ được xây dựng từ thế kỷ XIII đời Trần. Đây là một di tích
lịch sử văn hóa thờ Công chúa Thiên Thụy, người có công với quê hương
đất nước và được các triều đại nhà nước phong kiến trao 11 bản sắc phong.
Nhận thức được ý nghĩa quan trọng của khu di tích, năm 199 2 đền Mõ
được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa
cấp Quốc Gia. Năm 2011, cây gạo đền Mõ được Hội bảo vệ thiên nhiên và
môi trường Việt Nam công nhận là Cây di sản Việt Nam (xếp thứ 65 trong
70 cây được tổ chức này vinh danh và là cây gạo duy nhất trong danh
sách). Năm 2012, cây gạo này tiếp tục được Trung tâm xác lập kỷ lục Việt
Nam công nhận và tôn vinh là cây gạo nhiều năm tuổi nhất Việt Nam.


2

Vì vậy, ngay từ đầu công tác bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử văn
hóa của khu di tích đã được Đảng, Nhà nước ta nói chung và thành phố
Hải Phòng nói riêng hết sức chú trọng. Tuy nhiên, trong những năm qua,
công tác quản lý di tích vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế về nhiều mặt như:
đội ngũ nhân sự cho công tác quản lý; chế độ đãi ngộ đối với bộ máy quản
lý di tích; hệ thống biển chỉ dẫn tới đền; mục đích của việc sửa chữa là
phục dựng di tích nhưng nhiều hạng mục lại thành xây mới,… Do đó, vấn
đề cấp thiết đặt ra cho công tác quản lý di tích đền Mõ là phải vừa bảo vệ
vừa khai thác và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của di tích một
cách bền vững nhưng vẫn đảm bảo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội,
nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho cộng đồng dân cư.
Vì những lý do trên tác giả quyết định chọn đề tài “Quản lý di tích lịch
sử - văn hóa đền Mõ, xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng”
làm nội dung nghiên cứu cho luận văn của mình với hy vọng góp một phần

bàn tỉnh Bắc Ninh của Nguyễn Xuân Trung (2016) đã đưa ra những cơ sở
lý luận về di tích lịch sử văn hóa và quản lý di tích lịch sử văn hóa; tác giả
cũng đã làm rõ thực trạng hoạt động quản lý các di tích này và trên cơ sở
đó đưa ra những giải pháp cần thiết cho việc nâng cao hiệu quả công tác
quản lý các di tích quốc gia đặc biệt ở Bắc Ninh [30].
Trong thời gian qua, có nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã
được bảo vệ tại các cơ sở đào tạo như các viện nghiên cứu hoặc các trường
đại học trên toàn quốc có đào tạo chuyên ngành Quản lý văn hóa. Nhiều
luận án, luận văn đã tiếp nhận những vấn đề lý luận về quản lý văn hóa và
quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị của các di tích lịch sử văn hóa và các lễ
hội ở địa phương cụ thể khác nhau, trên cơ sở đó phân tích những vấn đề
xuất hiện trên thực tiễn và đề xuất các giải pháp hữu hiệu cho công tác
quản lý văn hóa ở các địa phương trên phạm vi cả nước.
Tiếp cận một số luận văn, luận án trong khả năng cho phép, tác giả
nhận thấy có một số công trình nghiên cứu đã công bố khá gần với vấn đề
mà học viên lựa chọn. Do vậy, đây sẽ là nguồn tài liệu tham khảo quan


4

trọng trong quá trình làm luận văn của học viên. Phạm vi nghiên cứu của
học viên là đền Mõ, xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.
Phạm vi nghiên cứu khác nhau chắc chắn thực trạng và những giải pháp sẽ
không thể giống nhau.

Cho đến nay đã có một số bài viết về đền Mõ như: Về đền Mõ xem
vật cầu mưa - Gia Lê (Báo An ninh Hải Phòng), Đền Mõ và huyền thoại
Quỳnh Chân Công chúa - Hải An (Báo Hải Phòng), Thăm đền Mõ - chiêm
ngưỡng cây gạo hơn 700 năm tuổi - Thủy Tiên (Báo Người lao động), Đền
Mõ và chuyện tình vị Công chúa thời Trần - N.Thông, Kim Anh (Báo

trong điều kiện thực tế hiện nay của di tích.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý di sản văn hóa nói chung và
quản lý di tích lịch sử - văn hóa nói riêng.

- Nghiên cứu các văn bản quản lý nhà nước về di sản văn hóa theo
tinh thần nội dung của Luật di sản văn hóa năm 2001, được sửa đổi, bổ sung
năm 2009.

- Nghiên cứu những đặc điểm, các giá trị tiêu biểu của di tích lịch sử văn hóa đền Mõ.

- Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với di tích
lịch sử - văn hóa đền Mõ.

- Nghiên cứu những ảnh hưởng của xã hội đương đại tác động đến
công tác quản lý di tích hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn tiến hành nghiên cứu công tác quản lý di tích lịch sử - văn
hóa đền Mõ, xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng và các
yếu tố tác động đến công tác quản lý di tích .
4.2. Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Luận văn chủ yếu tập trung vào hoạt động
quản lý di tích lịch sử - văn hóa đền Mõ theo tinh thần nội dung của Luật di


6


trong công tác quản lý đối với di tích từ đó đưa ra hướng khắc phục, phát
huy tối đa hiệu quả công tác quản lý đền Mõ.

- Phương pháp so sánh: Trong quá trình nghiên cứu di tích và công tác


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full