GIẢI PHÁP NÂNG CAO KĨ NĂNG TƯ DUY CHO SINH VIÊN CƠ SỞ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

TÓM TẮT
Kĩ năng tư duy là một trong những kĩ năng quan trọng, có tác động trực
tiếp đến kết quả học tập và hiệu quả công việc tương lai của sinh viên các
Trường Đại học nói chung, sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội nói riêng.
Với mong muốn nâng cao kĩ năng tư duy cho sinh viên của Trường, bài nghiên
cứu đã khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân làm hạn chế kĩ năng tư duy
của sinh viên Trường Đại học Nội vụ Hà Nội ; từ đó đề xuất các giải pháp để
nâng cao kĩ năng tư duy.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo giáo sư Edwar de Bono thì “Kĩ năng tư duy (KNTD) là khả năng vận
hành của bộ não mà nhờ đó trí thông minh được nuôi dưỡng và phát triển”.
“KNTD không phải là trí thông minh mà là cách vận hành của trí thông minh”
[4].
KNTD là một hoạt động cao cấp của hệ thần kinh trung ương con người.
Trong việc học hành của sinh viên (SV) nếu có KNTD, các bạn sẽ có khả năng
đạt được kết quả học tập cao. Trong việc xây dựng mối quan hệ với bạn bè, có
KNTD bạn sẽ được thầy cô và bạn bè yêu mến tôn trọng. Khi ra trường đi làm
việc, KNTD giúp bạn được lãnh đạo, đồng nghiệp tin tưởng, bạn sẽ dễ dàng
phát triển nghề nghiệp hơn và con đường vinh quang trở nên gần với bạn hơn.
Có KNTD sinh viên có thể sẽ dễ dàng kiếm đủ tiền cho việc học hành ở hiện tại
và thậm chí bạn còn có thể làm giàu mặc dù bạn đang là một SV. Vì mục đích
của tư duy là đưa ra những giải pháp độc đáo và hiệu quả nhất có thể.
Qua kết quả nghiên cứu và thực hiện khảo sát, chúng tôi nhận thấy hiện
nay sự hiểu biết về KNTD của SV Cơ sở Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
tạimiền Trung, phần lớn còn thấp, trình độ và mức độ vận dụng kĩ năng này
cũng chưa cao, làm cho hiệu quả học tập và các hoạt động khác bị hạn chế.
1


35/100 SV. Song KNTD của mỗi SV cũng chỉ ở mức khá trở lại (89/100 SV) và
2


thường rất ít người sử dụng thành thạo (chỉ 11/100 SV), đương nhiên kết quả
học tập của các bạn vận dụng chưa hành thạo KNTD chỉ dừng lại ở mức: yếu
12/100 SV, trung bình 44/100 SV, khá 39/100 SV. Trong khi những người xác
định rõ mức độ quan trọng của KNTD và sử dụng thành thạo nó đều có kết quả
học tập luôn ở mức cao 5/100 SV đạt loại giỏi.
2.2. Nguyên nhân
Vậy nguyên nhân khiến cho KNTD của SV chưa tốt là do đâu? Theo số
liệu thống kê của chúng tôi, các SV năm 2 nói rằng nguyên nhân lớn nhất là do
môi trường học tập, SV năm 4 nhận thấy nguyên nhân của vấn đề này là do bản
thân người học. Như vậy hai nguyên nhân chính làm cản trở sự phát triển của
KNTD đó là:
2.2.1. Nguyên nhân từ môi trường học tập
Hiện nay trường ta cơ bản còn thiếu giảng viên giảng dạy vì vậy nhiều
môn học phải mời giảng viên trường khác hoặc mời giảng viên từ cơ sở chính
ngoài Hà Nội về dạy với cách dạy cuốn chiếu, thời gian dạy hết một học phần
chỉ trong vòng một tuần. Việc dạy cuốn chiếu như vậy liệu SV có đủ thời gian
để tư duy hay không? Câu trả lời là không. Thậm chí buổi sáng mới học xong
chiều đã không còn nhớ tới kiến thức vừa được dạy, thời gian để SV đọc bài
giảng có thể có nhưng thời gian để suy ngẫm, tự tìm hiểu sâu về kiến thức là
chưa đủ, bởi trong một buổi học tới 5 tiết, lượng kiến thức thì lớn vậy nên các
vấn đề mà thầy cô giảng sẽ không được sâu sắc, thời gian giải đáp các thắc mắc
của SV hầu như rất ít, khó để giao các bài tập lớn cho SV làm, lượng thời gian
dành riêng cho các hoạt động thực tế, số lượng giờ thực hành chưa đáp ứng
được theo quy định và mong muốn của SV.
Chính vì thiếu giảng viên dẫn đến lịch học bất thường khiến SV không thể
chuyên tâm vào việc học, họ trở nên bị động trong việc lên kế hoạch học tập. Tư

giãn sau những giờ căng thẳng, đây cũng là yếu tố tác động tới sự thông suốt
trong tư duy.
2.2.2. Nguyên nhân từ chính bản thân SV
Bản thân SV mới là nguyên nhân quan trọng nhất, mang tính quyết định:
Trước tiên là tinh thần và thái độ, rất khó để tập trung cho việc học tập và
tư duy khi SV chưa xác định được mình cần gì. Nếu với một tinh thần lười nhác,
luôn để bản thân ở trạng thái tiêu cực, lúc nào cũng là thời gian thư giãn, hưởng
4


thụ hoặc luôn buồn bã chán nản, bạn có thái độ thờ ơ, làm việc thiếu nghiêm túc,
dễ dàng buông xuôi mỗi khi gặp khó khăn, dễ dàng bị lôi kéo bởi các hoạt động
thiếu lành mạnh thì rất khó để phát triển KNTD. Có thể thấy rằng, hầu hết SV
hiện nay thiếu tính ham học hỏi, chưa chủ động trong học tập, dành nhiều thời
gian cho việc vui chơi giải trí thay vì trau dồi kĩ năng. Người Việt Nam đang
đứng thứ 4 trên thế giới về thời gian sử dụng Internet với 5,2 giờ mỗi ngày, thời
gian trung bình dành cho mạng xã hội là 3,1 giờ mỗi ngày [3]. Ngoài ra còn các
khoản thời gian khác cho việc chơi game, xem phim và hoạt động vui chơi khác,
trong khi thời gian đầu tư vào học tập và rèn luyện kĩ năng hầu như là rất ít.
Đối với các bạn có thái độ nghiêm túc và luôn muốn thay đổi thì có điểm
hạn chế đó là chưa xác định được cho mình một phương pháp phù hợp, hoặc có
phương pháp nhưng thực hiện chưa đúng cách. Ngoài ra tùy vào mỗi thời điểm
và hoàn cảnh cụ thể mà có những nguyên nhân khác nhau. Như vậy, cần có
những giải pháp hiệu quả và phù hợp với từng người để nâng cao KNTD của SV
nói chung và Trường Đại học Nội vụ Hà Nội nói riêng. Đây là vấn đề lớn không
chỉ với SV mà còn đối với đội ngũ lãnh đạo và cán bộ quản lí của nhà trường.
Phải làm thế nào để giải quyết sự hạn chế về KNTD cho SV ?
2.3. Giải pháp để nâng cao KNTD cho SV
2.3.1. Giải pháp đối với môi trường học tập
Một là, tăng cường số lượng đội ngũ giảng viên đáp ứng nhu cầu học tập

Bốn là, nhà trường cần phải tăng cường bổ sung các loại sách chuyên
ngành và các tài liệu tham khảo quan trọng liên quan tới môn học chuyên ngành
trong trường để SV có cơ hội tiếp cận nhiều nguồn tri thức khác nhau, vốn hiểu
biết của SV được mở rộng từ đó tư duy cũng không bị bó hẹp.
Năm là, nhà trường nên xây dựng một số sân chơi thể thao, bổ sung một
số thiết bị, dụng cụ thể thao để SV được thường xuyên luyện tập, giải trí sau
những giờ căng thẳng trên lớp, được hoạt động trong những sân chơi lành mạnh
do đó sức khỏe được đảm bảo, tinh thần thoải mái, đầu óc được thư giãn, SV sẽ
trở nên năng động và luôn có đủ năng lượng cho các hoạt động trí tuệ.
Sáu là, nhà trường cần xây dựng, cải tiến và hoàn thiện nội dung chương
trình đào tạo, giáo trình, tài liệu giảng dạy và tham khảo. Chủ động cập nhật kịp
thời, nhanh chóng chương trình đào tạo mới nhất, thời sự nhất của Việt Nam và
thế giới để sớm có những thay đổi phù hợp và hiệu quả, xây dựng một khung
6


chương trình đào tạo và nguồn tài liệu mang tính đặc thù riêng cho SV trường ta.
Với chương trình đào tạo phù hợp, cộng thêm những cải tiến mới trong tài liệu
học tập sẽ làm SV chủ động thay đổi để thích nghi, không ngừng tìm tòi, khám
phá, nâng cao chất lượng hiệu quả học tập của mình. Đó chính là tư duy tích
cực.
Ngoài ra về mặt tinh thần, nhà trường có thể tổ chức cho SV học nhóm
đúng phương pháp và đạt hiệu quả cao, giúp các bạn có cơ hội chủ động, tích
cực trao đổi, tranh luận và phản biện làm sáng tỏ vấn đề chưa rõ ràng, trau dồi kĩ
năng hợp tác, chia sẻ kiến thức, cảm xúc hay ý tưởng.
Về giảng dạy, giáo viên và nhà trường cần tích cực ứng dụng sơ đồ tư duy
vào giảng dạy, để tạo ra những con số biết nói, những từ khóa ngắn gọn sinh
động toát lên được toàn bộ nội dung thay vì những công thức khô khan như
trong môn Tiền công tiền lương hay lượng kiến thức khổng lồ của môn Luật lao
động. Giảng viên chỉ là người hướng dẫn, đưa ra các câu hỏi mở và có nhiệm vụ

chơi một loại nhạc cụ hoặc giải trí bằng cách chơi game trí tuệ,.. trong khoảng
thời gian 30 phút. Nhưng tốt nhất chúng ta nên nghe nhạc cổ điển, hoặc các bản
nhạc piano đó là những âm thanh có khả năng kích thích tư duy và trí não, làm
tăng mức độ tập trung của não bộ lên gấp nhiều lần. Ngoài ra, chúng ta cũng cần
ăn uống đầy đủ dinh dưỡng; chơi các môn thể thao lành mạnh, bởi sức khỏe là
yếu tố hàng đầu giúp chúng ta tồn tại và làm việc, hiếm ai thể làm việc hiệu quả
khi thể chất và tinh thần không tốt.
Thứ ba, qua quá trình nghiên cứu và làm khảo sát, chúng tôi nhận thấy
rằng rất nhiều SV đã thực sự nghiêm túc trong rèn luyện KNTD nhưng kết quả
không như họ mong đợi. Nguyên nhân chính là do cách thức và phương pháp họ
lựa chọn chưa phù hợp. Vì thế SV cần không ngừng học hỏi các phương pháp
của người khác, biến đổi cho phù hơp và áp dụng với bản thân cho tới khi cảm
thấy nó thực sự đem lại hiệu quả, làm SV không ngừng tiến bộ trong học tập.
Chúng ta có thể tham khảo một số phương pháp khác, như sau:
- Phương pháp rèn luyện KNTD bậc cao: xử lý thông tin; lập luận; đặt câu
hỏi,…
- Phương pháp rèn luyện kĩ năng tư duy sáng tạo: quan sát; tiếp thu kiến
thức mới thông qua nền tảng kiến thức đã học được; tập trung,..
3. KẾT LUẬN
8


Nâng cao KNTD thực sự là yêu cầu cấp thiết đối với SV Trường Đại học
Nội vụ Hà Nội. Qua bài viết này, chúng tôi hy vọng rằng các SV nhận thức rõ
tầm quan trọng của KNTD, và mong muốn nâng cao KNTD cho mình. Việc thực
hiện thành công hay không phụ thuộc vào ý thức trách nhiệm và thái độ của SV
đối với bản thân và xã hội. Chỉ có KNTD mới giúp con người khám phá, phát
minh ra những công trình vĩ đại, làm thay đổi xã hội, tạo ra những bước tiến dài
hơn, đưa con người tới những tầm cao mới. Chúng tôi hy vọng sau khi được
trang bị KNTD tốt, kết quả học tập của SV Cơ sở miền Trung sẽ vượt trội hơn