Lời nói đầu
Hiện nay, trong xu thế đổi mới của đất nớc, nền kinh tế thị trờng đã và đang
mở ra nhiều cơ hội nhng cũng có không ít thách thức đối với các doanh nghiệp. Để
có thể đứng vững và không ngừng phát triển các doanh nghiệp phải chú trọng tất cả
các khâu trong quá trình sản xuất từ khi bỏ vốn ra cho đến khi thu đợc vốn về, tiết
kiệm chi phí và thu đợc lợi nhuận cao để đảm bảo bù đắp đợc chi phí bỏ ra và thực
hiện tái sản xuất mở rộng.
Trong những năm qua, nền kinh tế nớc ta có tốc độ tăng trởng khá nhanh và
bắt đầu có tích luỹ. Trong xu thế phát triển chung đó, lĩnh vực đầu t xây lắp có tốc
độ phát triển nhanh cha từng có ở nớc ta. Các công trình đợc xây dựng ngày càng
nhiều, trong đó không ít các công trình có giá trị lớn về kinh tế và chính trị, đánh
dấu sự phát triển lớn lao trong ngành xây dựng. Hàng năm ngành xây dựng cơ bản
thu hút gần 30% tổng vốn đầu t cả nớc. Với nguồn vốn lớn nh vậy, vấn đề đặt ra là
làm sao quản lý tốt, có hiệu quả, khắc phục tình trạng lãng phí, thất thoát vốn
trong quá trình thi công, giảm chi phí , hạ giá thành, tăng tính cạnh tranh cho
doanh nghiệp trong điều kiện thi công kéo dài, địa bàn sản xuất luôn thay đổi.
Chính vì vậy, việc hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là
một công tác kế toán quan trọng, giúp doanh nghiệp có cái nhìn xác thực về thực
trạng hoạt động của doanh nghiệp mình. Thông qua những thông tin về chi phí sản
xuất và giá thành sản phẩm do kế toán cung cấp, các nhà quản trị doanh nghiệp sẽ
nắm đợc kết quả chính xác từng hoạt động, từng loại sản phẩm lao vụ dịch vụ cũng
nh toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mình. Sử dụng hợp lý
các thông tin này sẽ tạo đòn bẩy kinh tế nhằm hạ giá thành sản phẩm và tăng hiệu
quả hoạt động của doanh nghiệp.
Nhận thức đợc tầm quan trọng của vấn đề trên, qua thời gian nghiên cứu lý
luận trong trờng học và thời gian thực tập thực tế tại Công ty xây dựng công trình
Hà Nội, em đã chọn đề tài Hoàn thiện hạch toán chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm tại Công ty xây dựng công trình Hà Nội cho bài viết của mình.
Mục đích của đề tài là vận dụng lý luận về hạch toán tập hợp chi phí và tính
giá thành sản phẩm xây lắp vào nghiên cứu thực tiễn công tác kế toán tại Công ty
lấy dự toán làm thớc đo, đồng thời để giảm bớt rủi ro phải mua bảo hiểm cho công
trình xây lắp.
Sản phẩm xây lắp đợc tiêu thụ theo giá hạch toán hoặc giá thoả thuận với chủ
đầu t từ trớc. Do đó, tính chất hàng hoá của sản phẩm thể hiện không rõ hay nói cách
khác tác động của yếu tố thị trờng bị hạn chế.
Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất (xe, máy,
phơng tiện thiết bị thi công, ngời lao động ) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản
phẩm. Đặc điểm này gây nhiều khó khăn phức tạp cho công tác quản lý chi phí sản
xuất và tính giá thành sản phẩm. Do vậy, công tác kế toán phải tổ chức tốt quá trình
hạch toán ban đầu, ngoài việc phải thờng xuyên tiến hành kiểm kê vật t tài sản nhằm
phát hiện h hỏng, sai phạm một cách kịp thời.
Thời gian sử dụng sản phẩm xây lắp rất lâu dài. Đặc điểm này đòi hỏi công tác
kế toán phải tổ chức tốt sao cho đảm bảo chất lợng công trình nh dự toán thiết kế, tạo
điều kiện thuận lợi cho bàn giao công trình, ghi nhận doanh thu và thu hồi vốn.
2. Đặc điểm tổ chức sản xuất xây lắp.
Hoạt động xây lắp đợc diễn ra dới điều kiện sản xuất thiếu tính ổn định, luôn biến
đổi theo địa điểm và gia đoạn thi công. Do vậy, doanh nghiệp thờng phải thay đổi, lựa
chọn phơng án tổ chức thi công thích hợp cả về mặt thi công đến tiến độ.
Chu kỳ sản xuất kéo dài, dễ gặp những rủi ro ngẫu nhiên theo thời gian nh hao
mòn vô hình, thiên tai Do vậy, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này cần
3
tổ chức sản xuất hợp lý, đẩy nhanh tiến độ thi công là điều kiện quan trọng để tránh
những tổn thất, rủi ro và ứ đọng vốn trong đầu t kinh doanh.
Quá trình sản xuất diễn ra trong một phạm vi hẹp với số lợng công nhân và vật
liệu lớn. Đòi hỏi tổ chức công tác xây lắp phải có sự phối hợp đồng bộ và chặt chẽ
giữa các bộ phận và giai đoạn công việc.
Sản xuất XDCB thờng diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện
môi trờng, thiên nhiên. Trong điều kiện thời tiết không thuận lợi ảnh hởng đến chất l-
ợng thi công, có thể sẽ phát sinh các thiệt hại do ngừng sản xuất hay do phải phá đi,
sản xuất và quản lý ngành nói trên đã phần nào chi phối công tác kế toán chi phí sản
xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp. Đầu tiên, việc tập
hợp chi phí sản xuất tiến hành khó khăn do các nghiệp vụ kinh tế phát sinh rời rạc
làm cho quá trình tập hợp, bảo quản và chuyển chứng từ gốc về phòng kế toán mất
nhiều thời gian. Thêm nữa, là những khó khăn trong phân bổ các chi phí sản xuất
chung cho các công trình.
II. Bản chất và nội dung kinh tế của chi phí sản xuất và giá
thành sản phẩm xây lắp.
1. Chi phí sản xuất trong đơn vị kinh doanh xây lắp.
1.1 Khái niệm.
Cũng nh các ngành sản xuất vật chất khác, doanh nghiệp xây lắp muốn tiến
hành hoạt động sản xuất ra sản phẩm thì cần có ba yếu tố cơ bản là t liệu lao động,
đối tợng lao động và sức lao động. Các yếu tố này tham gia vào quá trình sản xuất,
hình thành nên ba loại chi phí tơng ứng là chi phí về sử dụng t liệu lao động, chi phí
về đối tợng lao động và chi phí về sức lao động. Trong điều kiện sản xuất hàng hoá,
các chi phí này đợc biểu hiện dới dạng giá trị gọi là chi phí sản xuất.
Chi phí sản xuất của doanh nghiệp xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ
các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp chi ra để tiến
hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong một kỳ kinh doanh nhất định (tháng, quý,
năm) và cấu thành nên giá thành của sản phẩm xây lắp.
Tuy nhiên, để hiểu đúng chi phí sản xuất cần phân biệt giữa chi phí và chi tiêu.
Chi phí là những hao phí về tài sản và lao động có liên quan đến khối lợng sản
phẩm sản xuất ra chứ không phải mọi khoản chi ra trong kỳ hạch toán.Chi tiêu thể
hiện sự giảm vốn đơn thuần của doanh nghiệp. Chi phí và chi tiêu là hai khái niệm
khác nhau. Có những khoản đã chi ra nhng cha đợc coi là chi phí (nh vật liệu mua về
nhập kho cha xuất dùng ) và ng ợc lại có những khoản đợc coi là chi phí nhng thực
tế cha phải chi ra (nh các chi phí trích trớc..)
1.2 Phân loại chi phí sản xuất.
Việc phân loại chi phí một cách hợp lý, khoa học không những có ý nghĩa quan
lơng, tính toán nhu cầu vốn lu động cho kỳ sau.
Phân loại chi phí theo mối quan hệ của chi phí với quá trình sản xuất:
Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất có thể phân thành hai loại. Đó là:
Chi phí trực tiếp: là những chi phí có liên quan trực tiếp tới quá trình sản xuất
và tạo ra sản phẩm (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp).
Chi phí gián tiếp: là những chi phí cho hoạt động tổ chức, phục vụ quản lý, do
đó không tác động trực tiếp đối với từng đối tợng cụ thể. Đó là các chi phí có liên
quan đến việc quản lý của doanh nghiệp nh: trả lơng cho bộ máy quản lý doanh
nghiệp, khấu hao TSCĐ phục vụ cho quản lý doanh nghiệp.
Do mỗi loại chi phí trên có tác động khác nhau đến khối lợng, chất lợng công
trình nên việc hạch toán chi phí theo hớng phân định rõ chi phí trực tiếp, chi phí gián
tiếp có ý nghĩa thực tiễn rất lớn trong việc đánh giá tính hợp lý của chi phí nhằm tìm
ra biện pháp không ngừng giảm chi phí gián tiếp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu
t của doanh nghiệp.
Phân loại chi phí theo cách ứng xử của chi phí:
6
Theo cách phân loại này, chi phí đợc chia thành hai loại sau:
Chi phí khả biến (biến phí): là những khoản mục chi phí có quan hệ tỷ lệ thuận
với biến động về mức độ hoạt động. Biến phí khi tính cho một đơn vị thì ổn định,
không thay đổi. Nó thờng bao gồm các khoản chi phí nh nguyên vật liệu, nhân công
trực tiếp
Chi phí bất biến (định phí): là những khoản chi phí không biến đổi khi mức độ
hoạt động thay đổi. Chi phí bất biến chỉ giữ nguyên trong phạm vi phù hợp của doanh
nghiệp, tức là phạm vi giữa khối lợng sản phẩm tối thiểu và khối lợng sản phẩm tối đa
mà doanh nghiệp đã dự định sản xuất. Các chi phí này nếu tính cho một đơn vị sản
phẩm thì lại biến đổi trong trờng hợp sản phẩm thay đổi. Nó thờng bao gồm các chi
phí nh: chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí thuê mặt bằng, phơng tiện kinh doanh.
Cách phân loại này có tác dụng lớn đối với các nhà quản trị trong việc phân tích
điểm hoà vốn và phục vụ cho việc ra quyết định quản lý cần thiết để hạ giá thành sản
2. Giá thành sản phẩm trong đơn vị kinh doanh xây lắp.
2.1 Khái niệm.
Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền của lao động sống, lao động
vật hoá phát sinh trong quá trình sản xuất có liên quan tới khối lợng xây lắp đã hoàn
thành. Sản phẩm xây lắp có thể là kết cấu công việc hoặc giai đoạn công việc có thiết
kế và sự tính toán riêng, có thể là công trình, HMCT hoàn thành toàn bộ. Giá thành
của công trình, HMCT hoàn thành toàn bộ là giá thành sản phẩm cuối cùng của sản
xuất xây lắp.
Giá thành sản phẩm xây lắp là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh chất lợng
hoạt động sản xuất, quản lý của doanh nghiệp, kết quả việc sử dụng các loại vật t, tài
sản trong quá trình sản xuất cũng nh các giải pháp thiết kế kỹ thuật mà doanh nghiệp
thực hiện nhằm mục đích sản xuất ra khối lợng sản phẩm nhiều nhất với mức chi phí
thấp nhất. Giá thành sản phẩm còn là căn cứ để tính toán, xác định hiệu quả kinh tế
các hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.
2.2 Phân loại giá thành sản phẩm xây lắp.
Trong sản xuất xây lắp, chúng ta có thể phân biệt các loại giá thành theo các
tiêu thức sau:
Căn cứ vào cơ sở tính số liệu và thời điểm tính giá thành: theo cách phân
loại này giá thành sản phẩm xây lắp đợc chia thành:
* Giá thành dự toán (Z
dt
): là tổng số các chi phí dự toán để hoàn thành khối l-
ợng xây lắp công trình. Giá thành này đợc xác định trên cơ sở định mức quy định của
Nhà Nớc với khung giá quy định áp dụng theo từng lãnh thổ, từng địa phơng do cấp
thẩm quyền ban hành. Z
dt
nhỏ hơn giá trị dự toán ở phần định mức.
Z
dt
= Giá trị dự toán của công trình Lợi nhuận định mức
trong giai đoạn kế hoạch cũng nh hiệu quả của các biện pháp kỹ thuật làm hạ giá
thành
dự toán. Giá thành
kế hoạch còn đợc coi là gốc so sánh với thực tế để tính mức
độ hoàn thành giá thành
kế hoạch, tìm nguyên nhân chủ quan, khách quan tác động
đến việc thực hiện giá thành và kế hoạch giá thành.
* Giá thành thực tế xây lắp (Z
tt
): là biểu hiện bằng tiền của tất cả chi phí mà
doanh nghiệp bỏ ra để hình thành một khối lợng xây lắp nhất định và đợc xác định
theo số liệu kế toán tập hợp đợc. Giá thành thực tế không chỉ bao gồm những chi phí
trong định mức mà bao gồm những chi phí vợt định mức nh: chi phí về thiệt hại phá
đi làm lại, chi phí thiệt hại do ngừng sản xuất, mất mát, hao hụt vật t, các khoản bội
chi về nhân công, tiền vốn trong quá trình sản xuất.
Về nguyên tắc mối quan hệ giữa ba loại giá thành trên phải đảm bảo nh sau:
Z
tt
Z
kh
Z
dt
Việc so sánh giá thành
thực tế với giá thành
dự toán cho phép ta đánh giá trình
đối tợng tính giá thành sản phẩm là khác nhau.
Có thể nói, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là hai khái niệm riêng biệt và
có những mặt khác nhau, đồng thời lại có mối quan hệ mật thiết với nhau, sự tiết
kiệm hay lãng phí về chi phí sản xuất sẽ tác động trực tiếp tới giá thành sản phẩm
thấp hay cao. Quản lý giá thành bao giờ cũng gắn liền với quản lý chi phí sản xuất,
cácbiện pháp mà doanh nghiệp sử dụng nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất cũng chính là
mục tiêu hạ giá thành sản phẩm.
Có thể phản ánh mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm qua
công thức sau:
Tổng giá thành
sản phẩm xây
lắp
=
Chi phí sản xuất
dở dang đầu kỳ
+
Chi phí sản xuất
phát sinh trong kỳ
-
Chi phí sản xuất
dở dang cuối kỳ
4. Vai trò, nhiệm vụ của việc hạch toán chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm xây lắp.
4.1 Vai trò.
Trong XDCB, việc tổ chức hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản
phẩm xây lắp có những ý nghĩa cơ bản sau:
Cung cấp lợng thông tin đầy đủ, chính xác cho các nhà quản lý về hiệu quả của
một hoạt động sản xuất hàng ngày, hàng kỳ, hàng năm để từ đó có những phản ứng,
giải pháp kịp thời nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm và tối đa
mức lợi nhuận.
Xác định đúng đối tợng tập hợp chi phí sản xuất, lựa chọn phơng pháp tập hợp
chi phí sản xuất thích hợp với đặc điểm của doanh nghiệp, tổ chức để thực hiện tốt
việc tập hợp chi phí sản xuất.
Xác định đúng đối tợng tính giá thành và lựa chọn phơng pháp tính giá thành
thích hợp. Tổ chức thực hiện tốt việc tính giá thành sản phẩm.
Xây dựng quy tắc tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm của doanh nghiệp,
quy định trình tự từng công việc, phân bỏ các chi phí cho từng đối tợng, từng sản
phẩm chi tiết.
III. Đối tợng và phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm xây lắp.
1. Đối tợng và phơng pháp tập hợp chi phí sản xuất.
Đối tợng tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi giới hạn mà chi phí cần tập hợp
nhằm phục vụ cho việc thông tin kiểm tra chi phí và tính giá thành sản phẩm.
Xác định đối tợng tập hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên của công tác kế toán
tập hợp chi phí sản xuất. Để xác định đối tợng tập hợp chi phí sản xuất phải căn cứ
vào đặc điểm phát sinh chi phí và công dụng của chi phí trong sản xuất. Tuỳ theo cơ
11
cấu tổ chức sản xuất, yêu cầu và trình độ quản lý kinh tế, yêu cầu hạch toán kinh tế
nội bộ của doanh nghiệp mà đối tợng tập hợp chi phí sản xuất có thể là toàn bộ quy
trình công nghệ hay từng giai đoạn, từng quy trình công nghệ riêng biệt. Tuỳ theo
quy trình công nghệ sản xuất của sản phẩm, đặc điểm của sản phẩm, yêu cầu của
công tác tính giá thành sản phẩm mà đối tợng tập hợp chi phí có thể là từng nhóm
sản phẩm, từng sản phẩm, từng bộ phận, cụm chi tiết hoặc chi tiết sản phẩm.
Trong sản xuất xây lắp, do đặc điểm sản phẩm có tính đơn chiếc nên đối tợng
hạch toán chi phí sản xuất thờng là theo từng đơn đặt hàng hoặc có thể là một HMCT,
một bộ phận của một HMCT, nhóm HMCT.
Tập hợp chi phí sản xuất theo đúng đối tợng có tác dụng phục vụ tốt cho việc
tăng cờng quản lý sản xuất và chi phí sản xuất, cho công tác hạch toán kinh tế nội bộ
và hạch toán kinh tế toàn doanh nghiệp, phục vụ cho công tác tính giá thành đợc kịp
trong XDCB là các hạng mục công trình đã hoàn thành, các giai đoạn công việc đã
hoàn thành, các khối lợng xây lắp có dự toán thiết kế đã hoàn thành.
Cùng với việc xác định đối tợng tính giá thành, kế toán phải xác định kỳ tính
giá thành sản phẩm xây lắp. Đây là mốc thời gian bộ phận kế toán giá thành phải
tổng hợp số liệu để tính giá thành thực tế cho các đối tợng tính giá thành. Kỳ tính giá
thành phụ thuộc vào đặc điểm tổ chức sản xuất, chu kỳ sản xuất và hình thức nghiệm
thu bàn giao khối lợng sản phẩm hoàn thành. Xác định kỳ tính giá thành đúng sẽ giúp
cho việc tổ chức công tác tính giá thành đợc khoa học, hợp lý, đảm bảo cung cấp đầy
đủ, kịp thời số liệu về giá thành thực tế của sản phẩm, lao vụ, phát huy đợc đầy đủ
chức năng kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch giá thành của kế toán.
Ngoài ra, để đánh giá sản phẩm xây lắp đợc chính xác, cần phải lựa chọn phơng
pháp tính giá thành phù hợp. Trong các doanh nghiệp xây lắp, đối tợng tính giá thành
thờng là các công trình,hạng mục công trình, dó đó có thể sử dụng các phơng pháp
tính giá thành sau:
Phơng pháp tính giá thành trực tiếp (phơng pháp giản đơn):
Phơng pháp này đợc sử dụng trong trờng hợp đối tợng tập hợp chi phí sản xuất
phù hợp với đối tợng tính giá thành là công trình, hạng mục công trình, kỳ tính giá
thành phù hợp với kỳ báo cáo. Theo phơng pháp này, chi phí sản xuất trực tiếp tập
hợp cho một công trình, hạng mục công trình từ khi khởi công đến khi hoàn thành
chính là giá thành của công trình, hạng mục công trình đó.
Trong trờng hợp công trình, hạng mục công trình cha hoàn thành toàn bộ mà có
khối lợng xây lắp hoàn thành bàn giao thì:
Giá thành thực tế của
khối lợng xây lắp hoàn
thành bàn giao
=
Chi phí sản
xuất dở dang
đầu kỳ
+
+ + C
n
D
ck
Trong đó: Z: giá thành sản phẩm.
C
1
, C
1
, Cn :chi phí sản xuất phát sinh tại từng đội hay từng giai đoạn công nghệ.
D
đk
, D
ck
: chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ, cuối kỳ.
Ngoài các phơng pháp trên, các doanh nghiệp xây lắp có thể sử dụng một số ph-
ơng pháp khác nh: phơng pháp hệ số, phơng pháp tỷ lệ, phơng pháp liên hợp Tuy
nhiên, xu hớng chung của các doanh nghiệp xây lắp là sử dụng kết hợp các phơng
pháp tính giá thành nêu trên tuỳ thuộc vào đối tợng tính giá và điều kiện tổ chức quản
lý và sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp.
3. Trình tự hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành.
Chi phí sản xuất của đơn vị xây lắp bao gồm nhiều loại có nội dụng khác nhau,
phơng pháp hạch toán chi phí cũng khác nhau. Do đó, việc tập hợp chi phí sản xuất
xây lắp phải đợc tiến hành theo một trình tự hợp lý, khoa học thì mới có thể tính giá
thành sản phẩm một cách chính xác và kịp thời.
Trình tự hạch toán chi phí sản xuất là thứ tự các công việc nhằm tập hợp chi phí
sản xuất để phục vụ cho việc tính giá thành một cách kịp thời theo tính chất và đặc
điểm của ngành.
Có thể khái quát chung việc tập hợp chi phí sản xuất đợc thực hiện qua các bớc
sau:
tất cả các đối tợng
x
Tổng tiêu thức
phân bổ của từng
đối tợng
Để tập hợp đợc chính xác chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, kế toán cần chú ý
kiểm tra số vật liệu đã lĩnh nhng cuối kỳ cha sử dụng hết, giá trị thu hồi nếu có để
loại khỏi chi phí nguyên vật liệu trực tiếp trong kỳ.
Chi phí nguyên
vật liệu trực tiếp
sử dụng trong kỳ
=
Giá trị nguyên
vật liệu đa vào
sản xuất
-
Giá trị nguyên
vật liệu cha sử
dụng
-
Giá trị phế
liệu thu hồi
Khi có nhu cầu sử dụng nguyên vật liệu, bộ phận thi công viết phiếu xin lĩnh vật
t. Sau khi đợc xét duyệt bởi kế toán trởng, phiếu xin lĩnh vật t đợc chuyển đến bộ
phận cung ứng để lập phiếu xuất kho. Sau khi lập xong, phụ trách bộ phận sử dụng và
bộ phận cung ứng ký vào phiếu. Ngời nhận vật t sẽ đem phiếu này xuống kho. Thủ
kho ghi số lợng vật t thực xuất và cùng ngời nhận vật t ký vào phiếu. Định kỳ, kế toán
xuống lấy phiếu xuất kho và số tiền ghi vào phiếu.
Căn cứ vào phiếu xuất kho, phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ kế toán tiến
hành hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Để hạch toán chi phí nguyên vật liệu
cứ vào bảng chấm công, phiếu làm thêm giờ, bảng thanh toán lơng và BHXH kế
toán tiến hành hạch toán chi phí nhân công trực tiếp. Đồng thời, kế toán trích trớc tiền
16
TK 154(1541)
TK 111, 112, 331
Mua NVL sử dụng trực tiếp
không qua kho
Xuất kho NVL sử dụng cho
sản xuất
Quyết toán tạm ứng cho đơn vị nhận khoán
về khối lượng xây lắp hoàn thành bàn giao
TK 152
Thuế GTGT đầu
vào (nếu có)
TK133(1331)
TK1413
TK 621
TK 152
NVL sử dụng không hết
nhập lại kho
K/C NVL trực tiếp
Sơ đồ 1.1 : Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
lơng nghỉ phép cho công nhân nếu việc nghỉ phép của công nhân không đều giữa các
kỳ trong năm.
Để phản ánh chi phí nhân công trực tiếp, kế toán sử dụng TK 622 - Chi phí nhân
công trực tiếp. Tài khoản này không có số d và đợc mở chi tiết cho từng đối tợng
(công trình, hạng mục công trình, các giai đoạn công việc, khối lợng xây lắp có dự
toán riêng) và có kết cấu nh sau:
Bên Nợ: Chi phí nhân công trực tiếp tham gia vào hoạt động xây lắp trong kỳ.
CNTTSX (cả thuê ngoài)
Trích trớc tiền lơng phép kế hoạch
Quyết toán lơng đội nhận khoán về
khối lợng xây lắp hoàn thành
Kết chuyển chi phí nhân công trực
tiếp
Bên Có: - Các khoản ghi giảm chi phí sử dụng máy thi công.
- Kết chuyển hoặc phân bổ chi phí sử dụng máy thi công.
TK 623 cuối kỳ không có số d và chi tiết thành 6 tiểu khoản.
Việc hạch toán chi phí sử dụng máy thi công phụ thuộc vào hình thức sử dụng
máy thi công. Cụ thể:
- Trờng hợp máy thi công thuê ngoài: toàn bộ chi phí thuê máy đợc tập hợp vào
TK623, cuối kỳ kết chuyển vào TK154 để tính giá thành cho từng đối tợng.
- Trờng hợp từng đội xây lắp có máy thi công riêng: Các chi phí liên quan đến
máy thi công đợc tập hợp riêng, cuối kỳ kết chuyển hoặc phân bổ theo từng đối tợng.
Quy trình hạch toán đợc thể hiện qua sơ đồ sau:
18
TK331,111, 112
Sơ đồ 1.3 : Hạch toán máy thi công thuê ngoài
TK623 TK154
TK133
Giá thuê không có VAT
K/C chi phí sử dụng MTC
theo từng công trình
VAT đầu vào được khấu trừ
TK152, 153
TK1413
TK334,111
BT1): Phản ánh giá vốn dịch vụ bán ra bên ngoài:
Nợ TK 632: Giá vốn phục vụ bên ngoài.
Có TK 154 (1543. Chi tiết đội máy thi công).
BT2): Phản ánh giá bán cho các đối tợng bên ngoài:
Nợ TK liên quan (111,112,131 ): Tổng giá thanh toán.
Có TK 511: Doanh thu bán hàng.
Có TK 3331 (33311): Thuế GTGT đầu ra phải nộp.
4. Hạch toán chi phí chung.
a. Hạch toán chi phí sản xuất chung.
Chi phí sản xuất chung là các chi phí liên quan đến việc quản lý công trình
trong phạm vi tổ đội sản xuất nhng không đợc tính trực tiếp cho từng đối tợng cụ thể.
Chi phí sản xuất chung trong các đơn vị xây lắp bao gồm:
- Chi phí nhân viên quản lý đội: là những khoản chi phí tiền lơng chính, lơng
phụ của nhân viên quản lý đội, các khoản trích KPCĐ, BHXH, BHYT theo lơng của
công nhân trực tiếp và nhân viên quản lý đội.
- Chi phí nguyên vật liệu: là giá trị nguyên vật liệu xuất dùng cho quản lý đội
hoặc sử dụng cho sửa chữa tài sản cố định.
19
TK 621
TK154 (1543)
TK 622
TK 627
TK 512
TK 152, 111
TK623
TK 632
NVLTT sử dụng cho
máy thi công
Chi phí NCTT điều
khiển máy thi công
20
TK152, 153
TK214
TK1421,
242,335
TK1413
TK154 (1541)
TK627
TK111, 112, 152
TK334, 338
Tiền lơng phải trả NVQL đội và
các khoản trích theo lơng phải trả
CNTT sản xuất , nhân viên
SDMTC & NVQL đội
Chi phí VL, CCDC xuất dùng
cho đội xây lắp
Chi phí khấu hao TSCĐ của
đội xây lắp
Các khoản ghi giảm chi phí SXC (phế liệu
thu hồi, vật t xuất dùng không hết )
Chi phí của đơn vị nhận khoán nội
bộ khi duyệt quyết toán
Phân bổ dần chi phí trả trớc và
trích trớc chi phí phải trả
Phân bổ hoặc K/C chi phí SXC cho các công
trình ,hạng mục công trình có liên quan.
TK331,111
Chi phí dịch vụ mua ngoài và chi
phí bằng tiền khác
Thuế GTGT đầu vào đợc khấu trừ (nếu có)
đầu kỳ và phát
sinh trong kỳ
Chi phí bán hàng
(hoặc chi phí
QLDN chờ kết
chuyển cuối kỳ)
=
Chi phí bán hàng
(hoặc chi phí
QLDN) chờ kết
chuyển đầu kỳ
+
Chi phí bán hàng
thực tế (hoặc chi
phí QLDN) phát
sinh trong kỳ
-
Chi phí bán hàng
(hoặc chi phí QLDN)
phân bổ cho sản
phẩm xây lắp hoàn
thành trong kỳ
Tổng chi phí nhân công trực tiếp
của sản phẩm xây lắp hoàn thành
trong kỳ và dở dang cuối kỳ
=
Chi phí nhân công trực
tiếp của sản phẩm xây
lắp dở dang đầu kỳ
+
b. Đánh giá sản phẩm dở dang.
Sản phẩm dở dang ở doanh nghiệp xây lắp có thể là công trình, hạng mục công
trình dở dang cha hoàn thành hay khối lợng xây lắp dở dang trong kỳ cha đợc chủ
đầu t nghiệm thu và chấp nhận thanh toán. Đánh giá sản phẩm dở dang tức là tính
toán, xác định chi phí sản xuất đã phát sinh liên quan đến khối lợng sản phẩm cha
hoàn thành cuối kỳ theo một nguyên tắc nhất định. Việc đánh giá sản phẩm dở dang
hợp lý là một trong những yếu tố quyết định đến tính trung thực hợp lý của giá thành
sản phẩm xây lắp trong kỳ.
Muốn đánh giá sản phẩm dở dang hợp lý trớc hết phải tổ chức kiểm kê chính
xác khối lợng xây lắp cha hoàn thành trong kỳ, đồng thời xác định đúng đắn mức độ
hoàn thành của khối lợng xây lắp dở dang so với khối lợng hoàn thành theo quy ớc
của từng gia đoạn thi công trong kỳ. Khi đánh giá sản phẩm dở dang cần phải có sự
kết hợp chặt chẽ giữa các bộ phân kỹ thuật với tổ chức lao động để xác định mức độ
hoàn thành của khối lợng xây lắp dở dang.
Nhìn chung, việc tính giá sản phẩm dở dang trong xây lắp phụ thuộc vào phơng
thức thanh toán, khối lợng xây lắp hoàn thành bàn giao giữa ngời nhận thầu và ngời
giao thầu. Nếu quy định thanh toán sản phẩm xây lắp sau khi hoàn thành toàn bộ thì
sản phẩm dở dang là phần chi phí phát sinh từ lúc khởi công đến cuối kỳ đó. Nếu quy
định thanh toán sản phẩm xây lắp theo điểm dừng kỹ thuật hợp lý (xác định đợc giá
dự toán) thì sản phẩm dở dang là khối lợng xây lắp cha đạt tới điểm dừng kỹ thuật
hợp lý đã quy định và đợc tính giá theo chi phí thực tế của hạng mục công trình đó
22
TK 627
K/c (phân bổ) chi phí sản xuất chung
TK621
K/c chi phí NVL trực tiếp
TK622
K/c chi phí sử dụng MTC
cho các giai đoạn, tổ hợp công việc đã hoàn thành và giai đoạn còn dở dang theo giá
ơng, vật liệu, công cụ thi công, chi phí chung.
Phơng thức khoán sản phẩm xây lắp cho các đơn vị cơ sở, các tổ, đội thi công là
phơng thức quản lý thích hợp với cơ chế thị trờng. Nó gắn với lợi ích vật chất của ng-
ời lao động với khối lợng, chất lợng sản phẩm cũng nh tiến độ thi công công trình.
Đồng thời mở rộng quyền tự chủ hạch toán kinh doanh, lựa chọn phơng thức tổ chức
lao động, tổ chức thi công, phát huy khả năng tiềm tàng của tổ, đội
Trong các doanh nghiệp áp dụng phơng thức khoán gọn công trình, hạng mục
công trình, kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp đợc tiến hành
nh sau:
1. Hạch toán tại đơn vị giao khoán.
a. Trờng hợp đơn vị nhận khoán nội bộ không tổ chức bộ máy kế toán riêng.
Đơn vị giao khoán sử dụng TK141 (1413)- đợc mở chi tiết cho từng đơn vị nhận
khoán để phán ánh quan hệ nội bộ với đơn vị nhận khoán, đồng thời phải mở sổ theo
dõi khối lợng xây lắp giao khoán gọn theo từng công trình, hạng mục công trình
trong đó phản ánh theo cả giá thầu và giá giao khoán, chi tiết theo từng khoản mục
chi phí.
23
TK111,112 , 1388
Sơ đồ 1.8 : Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại đơn vị
giao khoán
TK152,153,
111,112,33888
TK141 (1413)
TK621, 622,
623, 627
TK1331
Tạm ứng vật t, vốn và bổ
sung số thiếu cho đơn vị
nhận khoán
Quyết toán tạm ứng về giá trị khối l-
334,1388
Tạm ứng và bổ sung số thiếu
cho đơn vị nhận khoán nội bộ
Nhận khối lợng xây
lắp giao khoán hoàn
thành
Thuế GTGT đợc
khấu trừ (nếu có)
Thu hồi số đã tạm ứng lớn hơn
giá trị giao khoán
Giá trị giao
khoán nội bộ
VI. Tổ chức hệ thống sổ hạch toán chi phí sản xuất và tính giá
thành sản phẩm.
Tổ chức hệ thống sổ kế toán là biểu hiện sự tổ chức trong ghi chép, thực hiện các
công việc kế toán trong doanh nghiệp. Tuỳ theo yêu cầu và trình độ quản lý nói
chung, trình độ của bộ máy kế toán nói riêng, trang thiết bị làm việc mà lựa chọn
hình thức sổ phù hợp. Có 4 hình thức ghi sổ: Nhật ký chung, Nhật ký sổ cái, Chứng từ
ghi sổ và Nhật ký chứng từ.
Nếu doanh nghiệp xây lắp áp dụng hình thức Nhật ký chứng từ thì để tập hợp chi
phí sản xuất kinh doanh và tính giá thành sản phẩm kế toán sử dụng bảng kê số 4, 5,
6 và Nhật ký chứng từ số 7.
Hàng ngày, căn cứ vào chứng từ gốc của các nghiệp vụ kính tế phát sinh, kế toán
kiểm tra lấy số liệu ghi vào Nhật ký chứng từ có liên quan nh Nhật ký chứng từ số 1,
2, 5, 6 Đồng thời ghi vào các bảng phân bổ sau: bảng phân bổ nguyên vật liệu và
công cụ dụng cụ, bảng phân bổ tiền lơng và BHXH, bảng tính và phân bổ khấu hao
tài sản cố định. Cuối kỳ, lấy số liệu trên các bảng phân bổ để ghi vào bảng kê số 4, 5,
6. Số liệu của bảng kê số 4 đợc dùng để lập thẻ tính giá thành. Số liệu của các bảng
kê 4, 5, 6 đợc sử dụng để ghi vào Nhật ký chứng từ 7 (phần I), sau đó lấy số liệu từ
Copyright: Tài liệu đại học ©