ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THỊ HỒNG HẠNH

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN Ở
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN THỊ HỒNG HẠNH

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN Ở
CÁC TRƯỜNG MẦM NON TỈNH THÁI NGUYÊN
Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ MINH HUẾ

THÁI NGUYÊN - 2018


nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Trong quá trình nghiên cứu luận văn, mặc dù bản thân em đã cố gắng
nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết. Tác giả kính mong nhận được
sự góp ý, chỉ dẫn của Thầy cô và các bạn đồng nghiệp đ.ể luận văn được hoàn
thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Ngày 10 tháng 05 năm 2018
Tác giả luận văn

Trần Thị Hồng Hạnh

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 2
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu của đề tài ................................................................. 3
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG

1.4.3. Nội dung chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ........... 29
1.4.4. Quy trình thực hiện chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận
dự án .................................................................................................................. 31
1.4.5. Vai trò của giáo viên trong thực hiện chương trình giáo dục trẻ 3-6
tuổi theo tiếp cận dự án ...................................................................................... 35
1.4.6. Đánh giá sự phát triển của trẻ 3-6 tuổi trong thực hiện chương trình
giáo dục theo tiếp cận dự án .............................................................................. 36
1.5. Một số vấn đề lý luận về phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi
theo tiếp cận dự án ............................................................................................. 38
1.5.1. Mục tiêu phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp
cận dự án .................................................................................................... 38
1.5.2. Nội dung phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp
cận dự án .................................................................................................... 38
1.5.3. Quy trình phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp
cận dự án .................................................................................................... 40

iv


1.6. Một số vấn đề lý luận về quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ
3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ............................................................................... 40
1.6.1. Vai trò của hiệu trưởng nhà trường trong quản lý phát triển chương
trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo dự án ................................................................ 40
1.6.2. Mục tiêu quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo
tiếp cận dự án ..................................................................................................... 41
1.6.3. Nội dung quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo
tiếp cận dự án ..................................................................................................... 41
1.6.4. Phương pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi
theo tiếp cận dự án ............................................................................................. 48
1.6.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển chương trình giáo dục

giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ........................................................... 71
2.4. Thực trạng quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo
tiếp cận dự án trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên .......................................... 72
2.4.1. Thực trạng nội dung quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 36 tuổi theo tiếp cận dự án trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên ........................ 72
2.4.2. Thực trạng phương pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục
trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án .......................................................................... 79
2.4.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển chương
trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ................................................... 81
2.5. Đánh giá chung về khảo sát thực trạng ...................................................... 82
2.5.1. Những ưu điểm và kết quả chính............................................................. 82
2.5.2. Những hạn chế của thực trạng ................................................................. 83
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN Ở CÁC
TRƯỜNG MẦM NON TỈNH THÁI NGUYÊN ........................................... 86
3.1. Các nguyên tắc chỉ đạo việc đề xuất biện pháp .......................................... 86
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu giáo dục ........................................... 86
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn .......................................................... 86
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống, tính đồng bộ .................................... 87

vi


3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển......................................................... 87
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................. 87
3.2. Một số biện pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi
theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên ......................... 88
3.2.1. Biện pháp 1: Hoàn thiện quy trình phát triển chương trình giáo dục
trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án .......................................................................... 88
3.2.2. Biện pháp 2: Bồi dưỡng năng lực quản lý và phát triển chương
trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non

ban giám hiệu

CBQL

:

cán bộ quản lý

CT

:

chương trình

CTGD

:

chương trình giáo dục

CTGDM

:

chương trình giáo dục mầm non

GGMN

:


Bảng 2.1:

Nhận thức của CBQL, GV về các khái niệm công cụ của đề tài .... 57

Bảng 2.2.

Nhận thức của CBQL, GV ý nghĩa của việc thực hiện CTGD
cho trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án .............................................. 59

Bảng 2.3:

Đánh giá của CBQL và GV về thực hiện CTGD cho trẻ
3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non Tỉnh
Thái Nguyên ........................................................................ 61

Bảng 2.4.

Hình thức Cán bộ quản lý (phòng, BGH) giáo viên phát
triển CTGD theo tiếp cận dự án trẻ 3-6 tuổi trên địa bàn
Tỉnh Thái Nguyên ........................................................................ 67

Bảng 2.5.

Mức độ đánh giá các dự án giáo dục đã được thực hiện .............. 69

cho trẻ 3 - 6 tuổi ở các trường mầm non Tỉnh Thái Nguyên ............................. 69
Bảng 2.5:

Đánh giá của CBQL và GV về quy trình xây dựng và tổ chức ...... 71


tháng đến 6 tuổi tạo sự khởi đầu cho quá trình phát triển toàn diện của trẻ, đặt
nền tảng cho các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời”. Chính bởi
vậy, các cơ sở GDMN cần phải quan tâm tới việc đổi mới, phát triển CTGD
nhằm đáp ứng mục tiêu của GDMN là: giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm,
trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho
trẻ vào lớp một. Để đáp ứng mục tiêu này, đòi hỏi ngành học mầm non phải đổi
mới căn bản, toàn diện, đồng bộ, trong đó có đổi mới về công tác quản lý phát
triển CTGDMN theo các hướng tiếp cận hiện đại.
Trong nhiều cách tiếp cận phát triển CTGDMN hiện nay, cách tiếp cận
dự án là một hướng được nhiều quốc gia trên thế giới vận dụng. Đây là phương
pháp được khởi xướng bởi chuyên gia Likian Katz (Mỹ) nhằm tạo cơ hội cho
trẻ được theo đuổi, tìm hiểu, khám phá các vấn đề mà trẻ thực sự hứng thú.
Phương pháp này thúc đẩy quá trình tự nghiên cứu, tư duy độc lập và quan
trọng nhất là nuôi dưỡng lòng say mê học tập ở trẻ. Tuy nhiên, ở Việt Nam
cách tiếp cận này còn khá mới mẻ trong phát triển CTGD mầm non, đặc biệt là
ở các cơ sở giáo dục công lập, hoạt động giáo dục cho trẻ mầm non còn mang
tính dập khuôn, chưa phát huy được sự sáng tạo của các nhà giáo trong quá
trình tổ chức các hoạt động học tập, vui chơi cho trẻ.

1


Mặt khác, để thực hiện thành công mục tiêu phát triển GDMN theo Đề án
phát triển GDMN Việt Nam giai đoạn 2016 - 2025 thì rất cần thiết phải trang bị
kiến thức và kĩ năng phát triển CTGDMN cho đội ngũ cán bộ quản lý và GVMN.
Với tư cách là một người CBQL ở trường mầm non tôi nhận thức được trách
nhiệm của chính bản thân mình là phải suy nghĩ đầu tư vào chỉ đạo phát triển
chương trình theo hướng tiếp cận dự án như thế nào? Nhất là lứa tuổi mẫu giáo 36 tuổi. Vì vậy, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý phát triển chương trình giáo
dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non tỉnh Thái Nguyên”.
2. Mục đích nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu đề xuất một số biện pháp quản lý phát triển
chương trình giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non
tỉnh Thái Nguyên (chủ thể của các biện pháp quản lý là hiệu trưởng nhà trường).
6.2. Về khách thể khảo sát
Đề tài khảo sát 10 CBQLGD, 40 GV thuộc Trường Mầm non Quang
Trung; Trường Mầm non 19/5 Thành Phố; Trường Mầm non Chùa Hang;
Trường Mầm non Bệnh viện Đa khoa của tỉnh Thái Nguyên.
6.3. Thời gian nghiên cứu
Từ ngày 1 tháng 5 năm 2017 đến ngày 1 tháng 04 năm 2018.
7. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Đề tài sử dụng các phương pháp: Tổng hợp, hệ thống hoá, phân tích tài
liệu, phương pháp lịch sử để nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận về quản lý phát
triển chương trình cho trẻ 3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở trường mầm non.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra: Chúng tôi sử dụng các bảng hỏi dành cho
cán bộ quản lý, giáo viên để thu thập thông tin về thực trạng chương trình giáo
dục cho trẻ 3 - 6 tuổi, quản lý phát triển chương trình giáo dục cho trẻ 3-6 tuổi

3


theo tiếp cận dự án và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển chương trình
giáo dục trẻ 3-6 tuổi theo hướng tiếp cận này. Từ đó, tìm ra những ưu điểm,
hạn chế và nguyên nhân của thực trạng.
7.2.2. Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động và quá trình phát triển
CTGD cho trẻ 3-6 tuổi theo hướng tiếp cận dự án của cán bộ quản lý 4 trường
mầm non của tỉnh Thái Nguyên; quan sát hoạt động dạy của giáo viên và hoạt
động học của trẻ 3-6 tuổi để thu thập thông tin về vấn đề nghiên cứu.
7.2.3. Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp các cán bộ quản lý

Chương 3: Một số biện pháp quản lý phát triển chương trình giáo dục trẻ
3-6 tuổi theo tiếp cận dự án ở các trường mầm non tỉnh Thái Nguyên.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC TRẺ 3-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN DỰ ÁN
Ở TRƯỜNG MẦM NON
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.1.1. Những nghiên cứu về phát triển chương trình giáo dục mầm non và
phát triển giáo dục mầm non theo hướng tiếp cận dự án
Hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới và các tổ chức quốc tế đều
xác định GDMN là mục tiêu quan trọng của công tác giáo dục và các nhà khoa
học không ngừng quan tâm nghiên cứu đưa ra các giải pháp để nâng cao chất
lượng GDMN, trong đó có vấn đề đổi mới phát triển CTGD cụ thể:
Các công trình nghiên cứu về phát triển chương trình nhà trường bao
gồm các báo cáo tổng kết đề tài khoa học, bài báo, sách chuyên khảo, các văn
bản pháp qui về chính sách giáo dục nói chung và về phát triển chương trình
giáo dục nói riêng. Các công trình này xuất hiện chủ yếu vào những năm từ
1974 đến nay tập trung chủ yếu của Ôxtrâylia, chỉ riêng trong trang Australian
Education Index đã có 350 (trong đó có 29 luận án tiến sĩ) bài viết về phát triển
chương trình nhà trường.
Ngoài ra còn có nhiều công trình nghiên cứu từ các nhà khoa học Hoa
kì, Canada, Vương quốc Anh, Israel. Cuối thập niên 80 đầu thập niên 90, ở
New Zealand cũng xuất hiện một số chuyên khảo, báo cáo tổng kết đề tài
khoa học, bài báo về phát triển chương trình nhà trường. Ở những nước nói
tiếng Anh trong những năm 1970 - 1980, nghiên cứu về phát triển chương

động lực thúc đẩy việc nâng cao chất lượng GDMN.
Một trong những hướng tiếp cận phát triển CTGDMN hiện nay được
nhiều nước trên thế giới chú trọng, đặc biệt là Mỹ và các nước Tây Âu đó là
tiếp cận theo dự án.

7


Phương pháp tiếp cận dự án được đưa vào áp dụng trong dạy học từ
cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX và được sử dụng ở các trường phổ thông
trong phong trào cải cách giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Các nhà khoa học ở
thời điểm này đã xây dựng cơ sở cho phương pháp tiếp cận dự án và coi đó là
một phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, có thể khắc phục những
nhược điểm của dạy học truyền thống dựa trên nền móng là quan điểm triết
học giáo dục và lý thuyết nhận thức của J. Dewey. Lúc đầu phương pháp này
được sử dụng chủ yếu trong các môn kỹ thuật, mỹ thuật… về sau đã được sử
dụng rộng rãi trong các môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội. Ở Nga,
sau năm 1917 trong loại hình trường học của Makarenko, học sinh được giao
những công việc phải lao động tự lực để hoàn thành và đó là những mô hình
giống như tiếp cận dự án.
Nghiên cứu về mô hình tiếp cận dự án, năm 1918 nhà tâm lý học
William H. Kilpatric (1871-1965) có bài báo với tiêu đề “Phương pháp dự án”
đã gây một tiếng vang lớn trong các nhà trường. Theo Kilpatric, một dự án là
một hoạt động có mục đích cụ thể, có cam kết với tất cả những người thực hiện
và diễn ra trong một môi trường xã hội. [8, tr15]
Celestin Freinet (1896-1966) là người tiên phong ở châu Âu nghiên cứu
dạy học bởi dự án. Theo ông, lớp học dự án trước tiên là nơi phải áp dụng các
cách làm việc để nghiên cứu các thông tin, trao đổi các ý kiến hoặc trả lời thư
nhận được từ các lớp học sinh khác, chuẩn bị điều tra, phân tích dữ liệu, trình
bày các bài báo... Trong một lớp học như thế, sự hợp tác ở bên trong nhóm rất

những khả năng sáng tạo và tạo cho trẻ một tâm thế tốt nhất khi bước vào
chương trình giáo dục tiểu học.
1.1.1.2. Kinh nghiệm các nước về phát triển chương trình giáo dục mầm non
Ở Mỹ, Anh, Hiệp hội giáo dục trẻ thơ không khuyến khích các trường
mầm non phải theo một chương trình giáo dục mà họ chỉ cung cấp sự hướng
dẫn dựa trên nguồn tài liệu, giáo viên được chủ động chọn nội dung, cách thức
và sự đánh giá phù hợp với trẻ của mình.

9


Bên cạnh đó, ở nước có nền giáo dục phát triển hàng đầu thế giới như
New Zealand thì CTGDMN cũng được đánh giá là tài liệu GDMN hàng đầu
trên thế giới và được coi là tài liệu có giá trị quốc tế. Mục tiêu lớn của giáo dục
mầm non New Zealand là giúp trẻ tự tin vào bản thân, khỏe mạnh về thể chất
và tâm hồn, có khả năng giao tiếp và tôn trọng tri thức. Trẻ mầm non ở New
Zealand có những kỹ năng học như được tự tìm điều mình quan tâm; biết
chuyên tâm vào công việc của mình; biết đối mặt với khó khăn và tìm cách giải
quyết ở mức độ nhất định; trẻ học cách thể hiện ý tưởng và chịu trách nhiệm
với ý tưởng và chịu trách nhiệm với ý tưởng của mình. Các chuyên gia giáo
dục ở New Zealand cũng rất quan tâm đến công tác PTCT họ coi đó là việc làm
thường xuyên cần được đẩy mạnh. Hướng phát triển CTGMN được tiếp cận ở
nhiều góc độ khác nhau như: tiếp cận mục tiêu, tiếp cận nội dung, tiếp cận tích
hợp. Tăng cường xây dựng và thực hiện chương trình GDMN gắn với đặc thù
môi trường giáo dục nhà trường, môi trường của địa phương.
Ở Đông Nam Châu Á, theo các chuyên gia giáo dục, thế kỷ XXI, trong
điều kiện hội nhập khu vực và thế giới, các nước thành viên có điều kiện giúp
nhau cải thiện chất lượng GDMN bằng cách cải tiến các phương thức đào tạo
GVMN và áp dụng những hình thức nuôi dạy trẻ tốt nhất đã được quốc tế thừa
nhận mà vẫn bảo tồn văn hóa từng nước. Thực tế cho thấy, các nước như

Vấn đề về phát triển CTGD nhà trường nói chung và phát triển
CTGDMN nói riêng cũng được các nhà khoa học trong nước quan tâm nghiên
cứu với các công trình tiêu biểu sau đây:
Tác giả Phạm Hồng Quang với công trình “Phát triển chương trình đào
tạo giáo viên - những vấn đề lý luận và thực tiễn” đã đề cấp đến vấn đề chất
lượng đào tạo nói chung và chất lượng đào tạo giáo viên nói riêng phụ thuộc vào
nhiều yếu tố, trong đó chất lượng chương trình có tầm quan trọng đặc biệt. Vì
thế, cần phải chú trọng công tác phát triển chương trình trong giáo dục đào tạo.
Liên quan đến vấn đề phát triển chương trình nhà trường đã có một số
luận văn ở trình độ thạc sĩ như: “Một số cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển
chương trình tiểu học của một số nước trên thế giới và Việt Nam” của tác giả

11


Nguyễn Quốc Tuấn; “Phát triển chương trình giáo dục nhà trường tại trung
học phổ thông Chuyên Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ” của tác giả Hoàng Văn
Cường. “Quản lý phát triển chương trình nhà trường ở các trường trung học
cơ sở ở huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình” của tác giả Hoàng Thị Thu Vân.
Các công trình nghiên cứu khoa học trong nước nêu trên đều tập trung
vào một số nội dung phát triển chương trình giáo dục như: Phát triển chương
trình đào tạo giáo viên, về tổ chức quá trình đào tạo, về lý luận và thực tiễn
phát triển chương trình ở tiểu học, trung học phổ thông,... có ý nghĩa lý luận và
thực tiễn cụ thể ở từng địa phương.
Qua hơn 60 năm hình thành và phát triển, cấp học MN đến nay đã trải
qua bốn loại chương trình đó là: chương trình cải tiến; chương trình cải cách;
chương trình đổi mới; chương trình mới.
Hiện nay, GDMN ngày càng nhận được sự quan tâm của xã hội, của ban
lãnh đạo các cấp từ trung ương đến địa phương. Nhiều tài liệu, công trình
nghiên cứu, nhiều bài viết liên quan đến việc phát triển GDMN đã ra đời không

GDMN, chương trình chăm sóc - giáo dục mẫu giáo ở Việt Nam đã được bộc
lộ một số hạn chế bất cập về mục tiêu, nội dung, phương pháp chăm sóc - giáo
dục trẻ. Điều đó đòi hỏi chương trình cần có những cải tiến, đổi mới. Tại phiên
họp Chính phủ tháng 11 năm 2005, Chính phủ đã quyết định phê duyệt Đề án
đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp GDMN. Đây là tiền đề cho việc
triển khai thực hiện thí điểm chương trình Giáo dục mầm non mới trong ngành
GDMN từ năm 2006.
Ngày 25 tháng 07 năm 2009, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành
Chương trình giáo dục mầm non, kèm theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT.
Hiện nay, chương trình giáo dục đã chính thức thực hiện trên toàn quốc.
Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, công tác quản lý việc thực hiện chương trình
GDMN thật sự là vấn đề cấp thiết rất cần được nghiên cứu, thảo luận để việc
thực hiện chương trình đi vào chiều sâu. Do đó, các nhà nghiên cứu giáo dục
cần phải nghiên cứu việc quản lý thực hiện chương trình GDMN nhằm tìm ra
các biện pháp chỉ đạo có hiệu quả nhất để góp phần nâng cap chất lượng thực
hiện chương trình, nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ ở các trường
mầm non góp phần phát triển giáo dục mầm non nước nhà.
13