11
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC
KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 2 QUA MÔN
ĐẠO ĐỨC

Họ và tên: Nguyễn Thị Kim An
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
Đơn vị : Trường tiểu học Ba Đình. T.P
Thanh Hóa
SKKN thuộc lĩnh vực : Quản lý

THANH HÓA NĂM 2018


MỤC LỤC
A.MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài.............................................................................trang 1
II.Mục đích nghiên cứu........................................................ ...............trang 2
III.Đối tượng nghiên cứu......................................................................trang 2
IV.Phương pháp nghiên cứu.................................................................trang 2
B. NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận.......................... ........................................................ trang 3
II.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.....................................................trang 4
III.Các biện pháp thực hiện...................................................................trang 5
IV. Kết quả đạt được...........................................................................trang 16


mẹ, anh chị em ruột, thầy cô giáo và bạn bè; yêu quê hương, đất nước.[1]

1


Với những lý do trên, song song với việc trang bị kiến thức cho các em thì
giáo dục kỹ năng sống cho các em qua các môn học đặc biệt là môn Đạo đức
là rất quan trọng. Là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn khối 2 nên tôi
chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
lớp 2 qua môn Đạo đức”.
II.Mục đích nghiên cứu:
Tìm hiểu việc giáo dục kĩ năng sống qua môn đạo đức cho học sinh lớp
2.Từ đó đưa ra một một số giải pháp để tăng cường giáo dục kĩ năng sống
thông qua môn đạo đức cho học sinh.
III.Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu trong đề tài này là việc dạy và học môn đạo đức của
học sinh lớp 2 trường tiểu học Ba Đình Thành phố Thanh Hóa.
IV.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tư liệu để thu thập thông tin, nhằm tạo cơ sở
cho việc thực hiện đề tài.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm để thu nhận thông tin về sự thay đổi
chất lượng về nhận thức và hành vi của học sinh .
- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm giáo dục .

2


B. NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua
môn đạo đức:

xung quanh; với cộng đồng, quê hương, đất nước và với môi trường tự nhiên;
giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục đích, có kế hoạch,
tự trọng, tự tin, có kỉ luật, biết hợp tác, giản dị, tiết kiệm, gọn gàng, ngăn nắp,
vệ sinh... để trở thành người con ngoan trong gia đình, học sinh tích cực của
nhà trường và người công dân tốt trong xã hội.
II. Thực trạng về vần đề kĩ năng sống của học sinh khối 2 trường tiểu
học Ba Đình thành phố Thanh Hóa :
Về phía học sinh: Năm học 2017 -2018 tổng số học sinh khối 2 trường tiểu
học Ba Đình có 248 em được chia làm 6 lớp đó là các lớp 2a1; 2a2; 2a3; 2a4;
2a5; 2a6. Trong đó số học sinh nữ là 104 em, số học sinh nam là 140 em.Đối
với học sinh lớp hai các em từ lớp một mới lên. Phần đông các em ngoan
ngoãn, biết nghe lời thầy cô giáo.
Học sinh lớp 2 đầu năm học mới từ lớp 1 lên vốn kinh nghiệm sống còn
nghèo nàn, một số học sinh ít giơ tay phát biểu xây dựng bài. Cô giáo gọi, hỏi
chưa biết nói lời thưa gửi thể hiện lễ phép.
Vào đầu năm học tôi yêu cầu giáo viên chủ nhiệm các lớp làm một cuộc
khảo sát với tổng số học sinh của các lớp với nội dung như sau:
Em hãy giới thiệu cho cô và các bạn biết về em và gia đình em.
Không
giới thiệu

24%

Giới thiệu được

Giới thiệu được

Giới thiệu được

từ 1-3 câu

sinh tiểu học nói chung học sinh lớp 2 nói riêng , giáo viên chủ nhiệm chưa
thực sự giành thời gian và công sức để đầu tư cho các tiết dạy Đạo đức. Soạn
bài và chuẩn bị đồ dùng dạy học còn qua loa. Phần lớn đồ dùng trực quan
phục vụ cho các tiết dạy chủ yếu vẫn là các tranh ảnh trong quyển vở bài tập
đạo đức lớp 2. Chính vì vậy việc cung cấp các khái niệm, chuẩn mực đạo
đức chưa tạo cho các em tiếp thu bằng cả tình cảm của mình , chưa đầu tư
rèn kĩ năng sống cho học sinh thường xuyên liên tục qua từng tiết học. Chưa
tạo cho học sinh những thói quen tốt, học sinh chưa biết vận dụng những
chuẩn mực đạo đức mà thầy cô đã dạy vào cuộc sống thực tế hàng ngày một
cách triệt để. Do đó là những nguyên nhân chính dẫn đến còn số ít học sinh
chưa thực hiện tốt những hành vi đạo đức mà các thầy cô đã dạy trong nhà
trường. Từ những nguyên nhân và thực trạng nêu trên,Tôi mạnh dạn đưa ra
một số biện pháp chỉ đạo giáo dục những kĩ năng sống cơ bản cho các em để
các em có thể tự tin trong giao tiếp ,tích cực ,chủ động trong học tập để cuối
năm đạt kết quả tốt nhất.
III. Các biện pháp thực hiện :
1.Nâng cao nhận thức của giáo viên:
Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, qua dự giờ các tiết chuyên đề
môn đạo đức, giúp giáo viên hiểu rõ về tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ
5


năng sống cho học sinh tiểu học nói chung và khả năng giáo dục kĩ năng
sống trong môn đạo đức nói riêng.
*Tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học:
Ở bậc tiểu học là bậc tạo nền tảng cho học sinh phát triển, vì vậy ngoài
việc trang bị cho học sinh vốn kiến thức cơ bản trong học tập, lao động còn
phải giáo dục học sinh có kỹ năng sống, kỹ năng làm người để học sinh có
thêm kinh nghiệm thích ứng với môi trường, xã hội mới.
Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống các em dễ

thực hiện các hoạt động học tập phong phú, đa dạng như :kể chuyện theo
tranh, quan sát băng hình, tiểu phẩm, tranh ảnh, phân tích xử lí tình huống
;chơi trò chơi ,đóng tiểu phẩm ,hát múa ,đọc thơ ....Các phương pháp và kĩ
thuật dạy học môn đạo đức rất đa dạng bao gồm nhiều phương pháp và kĩ
thuật dạy học tích cực như :học theo nhóm ,theo dự án ;giải quyết vấn đề
,đóng vai trò chơi động não,.....Và chính thông qua việc sử dụng các phương
pháp ,kĩ thuật dạy học tích cực đó ,học sinh đã được tạo cơ hội để thực
hành ,trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi .
2.Thống kê và phân loại các bài đạo đức giáo dục kĩ năng sống ở lớp2:
Do phải tích hợp giáo dục kĩ năng sống qua các bài học nên giáo viên còn
nhiều khó khăn trong việc xác định tích hợp giáo dục kĩ năng sống trong các
bài đạo đức vì thế cần phải yêu cầu giáo viên thống kê và phân loại các kĩ
năng sống cần được giáo dục qua các bài đạo đức lớp 2.
Từ đó giáo viên hiểu rõ cái nào là chính (dạy kiến thức của bài đó), cái nào là
cái đi theo (tích hợp GDKNS) để GV dạy đúng nội dung cần chuyển tải.
Giáo viên phải nghiên cứu bài dạy đảm bảo chuẩn kiến thức kĩ năng, tích hợp
giáo dục kĩ năng sống làm sao bài dạy không rườm rà mà nội dung càng thêm
sinh động, hấp dẫn học sinh hơn.
* Kĩ năng giao tiếp được giáo dục thông qua một số bài sau :
Bài 10 :Biết nói lời yêu cầu, đề nghị .
Bài 11:Lịch sự khi nhận và gọi điện thoại .
Bài 12:Lịch sự khi đến nhà người khác .

7


Để giúp cho kĩ năng giao tiếp của học sinh phát triển tốt bản thân giáo viên
cần:Tạo môi trường giao tiếp thuận lợi ,cho học sinh tự thể hiện khả năng
giao tiếp của mình không áp đặt cho học sinh nên để cho học sinh tự nhận
thức, luôn nhắc nhở học sinh thực hiện kĩ năng giao tiếp trong tiết học mà bài

Bài 2 :Biết nhận lỗi và sửa lỗi .
Bài 3:Gọn gàng ,ngăn nắp .
Bài 9: Trả lại của rơi .
Bài 13:Giúp đỡ người khuyết tật
Để giúp cho kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề của học sinh phát
triển tốt bản thân giáo viên cần giúp cho học sinh biết cách thực hiện để đi
đến kết luận đúng bằng cách :xác định rõ vấn đề cần giải quyết ,đưa ra nhiều
cách giải quyết , so sánh lựa chọn tìm ra phương án tối ưu và giải quyết theo
phương án đó ,rút kinh nghiệm để lần sau thực hiện tốt hơn
* Kĩ năng quản lí thời gian được giáo dục thông qua một số bài sau :
Bài 1 :Học tập sinh hoạt đúng giờ .
Bài 5:Chăm chỉ học tập .
Để giúp cho kĩ năng quản lí thời gian của học sinh phát triển tốt bản thân
giáo viên cần giúp cho học sinh hiểu được ích lợi của việc sinh hoạt đúng
giờ ,giúp học sinh xây dựng thời gian biểu hợp lí và thực hiện đúng theo thời
gian biểu đã xây dựng .
*Kĩ năng thể hiện sự tự trọng ,tự tin:
Bài 12:Lịch sự khi đến nhà người khác .
*Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin :
Bài 13:Giúp đỡ người khuyết tật
Các kĩ năng sống trên không tách rời nhau mà có mối quan hệ mật thiết và bổ
sung lẫn nhau chẳng hạn để ra quyết định một cách phù hợp con người cần
phối hợp với các kĩ năng khác như : kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng xác định
giá trị, kĩ năng thu thập thông tin, kĩ năng tư duy phê phán, kĩ năng tư duy
sáng tạo vì thế trong quá trình giảng dạy giáo viên nên tạo điều kiện cho học
sinh phát huy hết năng lực của mình không nên áp đặt gò bó học sinh .Kỹ
năng sống rất đa dạng và mang đặc trưng vùng, miền đòi hỏi người giáo viên
9





Bài tập2: Em sẽ làm gì nếu em là bạn nhỏ trong tranh? Vì sao?
Trong bài tập chỉ có một tình huống. Các nhóm cùng sắm vai đưa ra cách sử
lý một tình huống lặp lại sẽ nhàm chán. Giáo viên có thể sưu tầm đưa thêm
các tình huống tương tự xoay quanh nội dung đó là cần phải học tập và sinh
hoạt đúng giờ.
Ví dụ: Bài 9: Trả lại của rơi.
Bài tập 4: Sưu tầm các truyện, tấm gương về những người thật thà, không
tham của rơi

Bạn Nguyễn Mai Phương học sinh
lớp 2A1 nhặt được chiếc bút nộp cho
cô giáo để tìm trả lại cho người bị
mất.

11


Một bác đi đường nhặt được tiền đem đến đồn công an trả lại cho người mất.
* Ngoài việc đưa thêm hình ảnh minh họa cho bài học. Ứng dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy môn đạo đức có rất nhiều thuận tiện trong việc đưa
các bài tập trong sách giáo khoa lên màn hình phóng to các hình vẽ để học
sinh dễ quan sát, chữa nhận xét các bài tập. Thay thế bảng phụ chữa các bài
tập có nội dung ẩn dưới dạng hình ảnh để hình thành hành vi đạo đức cho học
sinh. Thông qua các bài tập học sinh lĩnh hội đựơc các chuẩn mực đạo đức
một cách tích cực tự nhiên.
Ví dụ: Bài 14: Bảo vệ loài vật có ích
Bài tập 1: Hãy nối tranh vẽ mỗi con vật với việc làm có ích của chúng.


hầu hết đều có thể bắt đầu từ việc tổ chức cho học sinh quan sát, phân tích
tranh, ảnh, băng hình, tiểu phẩm, phân tích truyện, xử lý tình huống, chơi trò
chơi, thảo luận nhóm, thảo luận phân tích hành vi, việc làm của các nhân vật.
Ví dụ : Bài 1 “ Học tập, sinh hoạt đúng giờ”
Giáo viên có thể bắt đầu bài học bằng việc cho học sinh thảo luận nhóm,
phân tích hành vi. Hoặc có thể đàm thoại với học sinh về thời gian biểu học
tập ở nhà của mỗi em. Trên cơ sở đó giáo viên dẫn dắt các em tiếp cận với
chuẩn mực đạo đức qua bài học đó là: Cần học tập và sinh hoạt đúng giờ.
Ví dụ : Bài 4 “ Chăm làm việc nhà”
13


Giáo viên nên bắt đầu bài học bằng việc cho học sinh phân tích bài thơ “ Khi
mẹ vắng nhà” hoặc tổ chức đàm thoại với các em về chủ đề chăm làm việc
nhà bằng một vài câu hỏi như:
+ Các em hãy cho cô biết: Hằng ngày ngoài giờ đến trường, các em đã làm gì
để giúp đỡ bố mẹ, ông bà?
+ Hãy kể một vài việc mà hằng ngày các em đã làm để giúp đỡ gia đình?
Ví dụ : Bài 8 “ Giữ trật tự vệ sinh nơi công cộng”.
Có thể bắt đầu bài học bằng việc phân tích tranh trong vở bài tập đạo đức.
Ví dụ : Bài 12 “ Lịch sự khi đến nhà người khác”.
- Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm với nội dung phân
biệt những việc nên làm và không nên làm khi đến nhà người khác.
- Giao nhiệm vụ cho các nhóm bằng phiếu hoạt động với các nội dung khác
nhau cho mỗi nhóm. Trên phiếu có ghi sẵn hai từ nên và không nên và nội
dung các hành vi.
- Giáo viên hướng dẫn các nhóm ghi kết quả thảo luận: Sau khi thảo luận,
thống nhất đáp án, thư kí các nhóm nối các nội dung với các từ nên và không
nên.
- Hướng dẫn học sinh cách trình bày kết quả thảo luận.

các chuẩn mực đạo đức.
Từng bước hình thành các kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân
và những người xung quanh theo các chuẩn mực đạo đức đã học, kỹ năng lựa
chọn và thực hiện các hành vi ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ và tình
huống đơn giản, trong cuộc sống. Các em biết nhắc nhở bạn bè cùng thực
hiện, hình thành thái độ tự trọng, tự tin, yêu thương, tôn trọng con người, yêu
cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu.
Các kết quả nổi bật:
- Các em yêu thích môn học Đạo đức, thích chơi sắm vai, giờ học nhẹ
nhàng, sôi nổi.
- Tổ chức lớp học có nề nếp, các em đoàn kết chan hoà, vui vẻ, cởi mở
trong giao tiếp.
- Các em đã có ý thức tự vệ sinh cá nhân sạch sẽ, gọn gàng, biết giữ gìn đồ
dùng sách vở, sắp xếp sách vở gọn gàng, ngăn nắp. Giữ gìn trường lớp sạch,
đẹp.

15


- Biết yêu quý mọi người trong gia đình, đoàn kết giúp đỡ bạn bè.Chăm
chỉ học tập, chăm làm việc nhà.
- Nói năng lễ phép, biết cảm ơn khi được giúp đỡ, biết xin lỗi khi làm
phiền người khác.
- Thực hiện tốt an toàn giao thông thường xuyên đội mũ bảo hiểm khi ngồi
trên xe mô tô và xe gắn máy.
- Có ý thức chăm sóc, bảo vệ hoa, cây xung quanh trường và nơi công
cộng.
- Có ý thức chăm sóc và bảo vệ loài vật có ích.
- Các em bạo dạn tự tin trong giao tiếp, nói năng lễ phép với người lớn
tuổi các em diễn đạt rõ ràng, trôi chảy dễ hiểu.


33%
31%

15%
50%

16


C. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I. Kết luận:
Giáo dục kĩ năng sống qua môn đạo đức cho học sinh lớp 2 trường Tiểu
học ba Đình bước đầu thu được kết quả đáng khích lệ do áp dụng những biện
pháp chỉ đạo hữu hiệu đó là:
1.Nâng cao nhận thức của giáo viên.
2.Thống kê và phân loại các bài đạo đức giáo dục kĩ năng sống.
3. Chỉ đạo và tổ chức cho giáo viên soạn giảng các bài đạo đức giáo dục kĩ
năng sống:
3.1. Lập kế hoạch bài học:
3.2. Khuyến khích giáo viên soạn giảng bằng giáo án điện tử ứng dụng công
nghệ thông tin vào bài dạy.
3.3.Tăng cường dự giờ góp ý trao đổi với giáo viên về phương pháp và hình
thức tổ chức dạy học sao cho phù hợp với mục tiêu của từng bài dạy.
4. Giáo viên luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo
II. Kiến nghị:
- Để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 2 đạt kết quả như mong muốn rất
mong các cấp lãnh đạo tạo mọi điều kiện để các nhà trường có nguồn kinh phí
nhất định đầu tư cho giáo viên mua máy tính, máy chiếu để giáo viên soạn
giảng bằng giáo án điện tử.


Nguyễn Thị Kim An

18


Danh mục tài liệu tham khảo
[1] Đề án “ Đổi mới giáo dục và đào tạo thành phố Thanh Hóa giai đoạn
2017- 2020, định hướng đến năm 2025.
[ 2] Phương pháp dạy học các môn học ở lớp 2( Nhà xuất bản giáo dục)
[3 ] Giáo dục kĩ năng sống trong các môn học ở tiểu học (Nhà xuất bản giáo
dục Việt Nam )
[4 ]Thiết kế bài giảng đạo đức (Nhà xuất bản Hà Nội)
[ 5 ]Vở bài tập đạo đức 2(Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam )

19


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ
CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Kim An
Chức vụ và đơn vị công tác: Phó hiệu trưởng trường tiểu học Ba Đình, Thành
phố Thanh Hóa

TT
1.
2.
3.