SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH
VÀ RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
LỚP 4A2 TRƯỜNG TIỂU HỌC BA ĐÌNH,
THÀNH PHỐ THANH HÓA

Họ và tên: Vi Thị Thanh Hương
Chức vụ:
Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Ba Đình
SKKN thuộc lĩnh vực: HĐGDNGLL

THANH HÓA - NĂM 2018
1


MỤC LỤC
Nội dung

Trang

1-MỞ ĐẦU:

1

1.1-Lý do chọn đề tài:


2.4-Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:

14

3- KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ :

15

3.1-Kết luận :

15

3.2-Kiến nghị:

15
TÀI LIỆU THAM KHẢO

2


1. MỞ ĐẦU:
1.1. Lý do chọn đề tài:
Bậc Tiểu học được đánh giá là bậc học nền tảng, nó tạo cơ sở, tiền đề cho
học sinh có thể hình thành, phát triển và hoàn thiện một số kiến thức cơ bản, sơ
giản với một số kĩ năng sống ban đầu, giúp cho học sinh có thể thích nghi với
việc thích ứng của điều kiện sống. Bởi vậy, bên cạnh việc trang bị cho học sinh
những vốn kiến thức kĩ năng cơ bản trong học tập, lao động; còn cần phải chú ý
đến việc hình thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh, dạy học sinh: “cách sống,
cách làm người”, để học sinh có thêm kinh nghiệm thích nghi với môi trường
sống và cuộc sống cộng đồng.

nghiên cứu là nhằm tìm ra cách thức, con đường giúp học sinh hình thành và rèn
luyện kĩ năng sống để các em tự tin hơn, đưa ra quyết định giải quyết tốt nhất
3


những vấn đề trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục trong nhà trường
cũng như các hoạt động của cuộc sống xã hội.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là: Một số biện pháp hình thành
và rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 4A2 trường Tiểu học Ba Đình, Thành
phố Thanh Hóa. Qua quá trình nghiên cứu và triển khai tổ chức thực hiện se
nhận định, đánh giá và rút ra một số kinh nghiệm cho bản thân trong việc giáo
dục kĩ năng sống cho học sinh.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình sưu tầm, nghiên cứu, triển khai, tổ chức thực hiện đề tài
bản thân đã vận dụng linh hoạt một số phương pháp sau:
+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
+ Phương pháp thống kê và xử lý dữ liệu.
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp.
+ Phương pháp hỏi đáp.
+ Phương pháp đàm thoại.
+ Phương pháp so sánh.

4


2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lý – xã hội cơ bản giúp cho cá nhân
thích ứng và tồn tại vững chắc trong cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng

lười lao động..., hoặc có một số học sinh tuy chăm học, học giỏi nhưng lại thụ
động, nhút nhát, thiếu tự tin và cũng không ít học sinh lười lao động, sống ích
kỉ, thậm chí có hành vi biểu hiện vi phạm pháp luật, chính là do các em thiếu kĩ
năng sống cần thiết như: kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng ứng phó, kĩ năng kiên
định, kĩ năng giải quyết mâu thuẫn, kĩ năng giao tiếp ứng xử..., chính điều này
đã làm ảnh hưởng đến việc hình thành nhân cách của các em trong quá trình học
tập và rèn luyện tại nhà trường cũng như trong cuộc sống cộng đồng.
Về phía gia đình, một bộ phận phụ huynh do quá bận bịu với những lo toan
của cuộc sống, chưa gần gũi sát sao với các em, chưa tạo cho các em thói quen
5


trong các mối quan hệ tốt đẹp với người thân, bạn bè, người xung quanh để các
em sống tích cực, lành mạnh và chan hòa, một số ít gia đình có thiên hướng
chiều chuộng, bao bọc con nên các em ít được va chạm hoặc giao tiếp với thế
giới bên ngoài dẫn đến sống thụ động, ích kỉ hoặc ỷ lại và thậm chí có thể rơi
vào trạng thái tự kỉ.
Se là rất thiếu trách nhiệm nếu chúng ta không quan tâm và chú trọng đến
việc giáo dục kĩ năng sống cho các em, một việc làm cấp thiết và quan trọng
trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh.
Qua thực tế giảng dạy ở lớp 4A2 trường Tiểu học Ba Đình, Thành phố
Thanh Hóa, bản thân tôi nhận thấy học sinh còn thiếu kĩ năng sống và khả năng
thích ứng còn thiếu sự nhạy cảm, chỉ một số học sinh có hành vi, thói quen, kĩ
năng được hình thành và bước đầu đang dần thích nghi với môi trường sống.
Còn phần lớn các em có nhận xét, đánh giá về sự việc nhưng chưa có thái độ và
cách ứng xử, cách xưng hô chuẩn mực hoặc kĩ năng thực hiện còn lúng túng.
Hay nói cách khác, là các em chưa tự tin để giải quyết những vấn đề trong quá
trình học tập cũng như cuộc sống xã hội một cách tốt nhất.
Qua tiến hành khảo sát ( lần 1), 42 học sinh ở lớp 4A2 đầu năm học với chủ
đề “ Kĩ năng của em”; kết quả như sau:

23.8
11.9
14.3
9.5
26.2
4.8
4.8
35.7
31.0

SL
20
18
15
15
13
14
15
17
19

%
47.6
42.9
35.7
35.7
31.0
33.3
35.7
40.5

sắc trong học tập và rèn luyện, đầu năm học 2017 – 2018, được sự đồng ý của
Ban giám hiệu, tôi đã đưa ra các biện pháp nâng cao hiệu quả rèn kĩ năng sống
cho học sinh lớp 4A2 trường Tiểu học Ba Đình như sau:

6


Biện pháp 1: Hình thành và rèn kĩ năng sống qua việc tạo mối quan hệ
gần gũi, thân thiện với học sinh.
Trước hết để "Mỗi ngày đến trường là một ngày vui" với các em, bản thân
tôi xác định phải thực sự yêu thương các em như con mình, sống công bằng,
thân ái, tạo mọi điều kiện để các em được bày tỏ suy nghĩ cũng như ước mơ của
bản thân, mạnh dạn bộc lộ, chia sẻ với cô giáo những suy nghĩ riêng tư thầm kín.
Lớp 4A2 do tôi chủ nhiệm có 42 học sinh (nam: 25 em, nữ: 17 em). Sau khi
nhận lớp, tôi đã thực hiện một số công việc để nắm bắt tình hình lớp nhằm nâng
cao tính khả thi trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục của lớp nói chung và
hình thành, rèn kĩ năng sống nói riêng đó là:
- Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm lớp trước và phụ huynh nhằm nắm bắt
tính cách của từng em và hoàn cảnh gia đình để có biện pháp giáo dục. Tranh
thủ thời gian thăm gia đình các em. Quan tâm nhiều đến kĩ năng sống ở nhà và ở
trường của từng em, đặc biệt là các kĩ năng giao tiếp, kĩ năng nhận thức, ...
- Tổ chức cho các em viết " Điều em muốn nói" bằng việc yêu cầu mỗi em
viết vào một tờ giấy những điều em mong muốn ở thầy cô, ở bố mẹ và người
xung quanh. Để từ đó, thấy được sự mạnh dạn tự tin của các em trong tư duy.
Xây dựng các hoạt động để tạo tình huống giúp các em có cơ hội hình thành các
kĩ năng sống mà các em còn thiếu.
- Tôn trọng sở thích của các em, đầu năm học tôi cho các em lựa chọn chỗ
ngồi, lựa chọn dụng cụ lao động, công việc lao động, chọn nhóm bạn để cùng
hoạt động. Sau đó, tôi theo dõi hằng ngày các hành vi cũng như cách ứng xử của
các em rút ra đặc điểm tính cách của các em và dần dần điều chỉnh cho phù hợp.

bạn; mạnh dạn tự tin trong giao tiếp, biết quan tâm đến người khác, tiến bộ
trong các hành vi từ nhỏ đến lớn. Vì vậy, việc hình thành và rèn luyện kĩ năng
sống cho học sinh có thể thực hiện trong mọi lúc mọi nơi, chỉ cần người giáo
viên có tâm huyết và luôn mong muốn hình thành ở các em những hành vi đẹp,
những chuẩn mực về đạo đức được xã hội chấp nhận.
Biện pháp 2: Hình thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 4A2 thông
qua các môn học chính khóa.
- Bản thân tôi xác định rằng: Hình thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh
là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua: “ Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực”, và xác định tích hợp, lồng ghép việc hình
thành và rèn luyện kĩ năng sống trong các môn học là một trong những biện
pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện trong nhà trường.
Giáo dục kĩ năng sống không làm nặng nề quá tải nội dung môn học mà ngược
lại nó còn giúp việc học tập các môn học, các hoạt động giáo dục trở nên nhẹ
nhàng, thoải mái và hiệu quả hơn. Nó chính là biểu hiện cao của việc chuyển
hóa các kiến thức đã lĩnh hội được thành hành động thực tiễn và cũng là thể hiện
cao nhất sự sáng tạo của người giáo viên trong việc vận dụng các phương pháp
và hình thức tổ chức dạy học linh hoạt.
- Tổ chức thực hiện hình thành và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
trong bất cứ giờ học nào, môn học nào; bằng sự lựa chọn các hình thức dạy học
linh hoạt để tăng cường thực hành luyện tập các kĩ năng sống cho học sinh, bước
đầu hình thành cho các em một lối sống lành mạnh, các hành vi chuẩn mực, ứng
xử phù hợp với nền văn minh xã hội thông qua nội dung các tiết học.
- Xác định cần phải sử dụng và lựa chọn các phương pháp dạy học tích cực
để tạo điều kiện và cơ hội cho học sinh được thực hành trải nghiệm qua quá
trình học tập để giờ học và các hoạt động giáo dục trở nên nhẹ nhàng và bổ ích
8


hơn như: bài tập tình huống, trình bày ý kiến, đặt câu hỏi, thảo luận - chia sẻ,

các buổi giao lưu, các hoạt động văn nghệ, thể thao, .......
- Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho lớp mình.
- Phối hợp chặt che với Đoàn thanh niên, với giáo viên bộ môn và phụ
huynh để tạo cơ hội cho các em hình thành và rèn luyện kĩ năng sống.
- Tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào các hoạt động cụ thể của hoạt động
GDNGLL một cách đơn giản, tiện lợi, nhẹ nhàng và mang lại hiệu quả cao.
Có nhiều con đường để hình thành và rèn luyện kĩ năng sống cũng như
hình thành nhân cách cho các em, nhưng hoạt động GDNGLL vẫn là hoạt động
tạo điều kiện cho các em được trải nghiệm nhiều nhất. Thông qua hoạt động
GDNGLL, học sinh được tham gia nhiều hình thức phong phú và các mối quan
hệ đa dạng. Từ đó, giúp các em hình thành và phát triển những thái độ, xúc cảm
tình cảm đúng đắn, những kĩ năng sống mà việc dạy học trên lớp không có điều
kiện thực hiện hết được.

Hình ảnh học sinh tham gia hoạt động múa hát sân trường

Trò chơi dân gian không chỉ nâng cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ hiểu về
tình bạn, tình yêu con người, gia đình, quê hương, đất nước và nét văn hoá dân
tộc, không những rèn luyện về thể lực, tinh thần đoàn kết, mà thông qua trò chơi
còn hình thành và rèn luyện cho các em những kĩ năng cơ bản đó là: Kĩ năng
phối hợp với bạn bè, sự tự tin, óc sáng tạo, tinh thần hợp tác, tính kiên định, kĩ
năng nhận xét đánh giá hành vi, kĩ năng thương lượng và khéo léo trong ứng xử,
kĩ năng phán đoán, kĩ năng ra quyết định, ....
10


Hình ảnh học sinh tham gia trò chơi “Kéo co”, “Ô ăn quan”

Hình ảnh học sinh cùng nhau trang trí lớp học


tự ghi những việc làm của mình ở nhà dưới sự động viên giúp đỡ của gia đình và
nhận xét của giáo viên, cách làm này thể hiện sự phối hợp giáo dục qua thông tin
hai chiều chặt che, đây là việc làm thường xuyên trong công tác chủ nhiệm lớp.
Ví dụ:

Học sinh lập thời gian biểu cho bản thân

- Mục đích: Mỗi học sinh tự lập và thực hiện được thời gian biểu
- Cách thực hiện:
+ Học sinh lập được thời gian biểu cho bản thân, sau đó mỗi học sinh đọc
trước lớp - các bạn nhận xét về tính khoa học hợp lí của thời gian biểu.
+ Học sinh thực hiện thời gian biểu dưới sự theo dõi và động viên của gia
đình
+ Sau khi thực hiện thời gian biểu giáo viên cho các em tự đánh giá cách
quản lí thời gian, về kết quả học tập, lao động và tham gia các hoạt động khác.
+ Giáo viên trao đổi gián tiếp hoặc trao đổi trực tiếp với phụ huynh về việc
thực hiện thời gian biểu của các em, phối hợp với gia đình để kịp thời điều chỉnh
giúp các em để có kế hoạch làm việc khoa học hơn, có ý chí tự lập, biết quản lí
thời gian hiệu quả, tạo cho các em sự tự tin và thành công hơn trong cuộc sống.
Lưu ý: Thời gian biểu có thể thực hiện một tuần hoặc một kì. Sau khi thực
hiện có thể điều chỉnh lại thời gian biểu cho phù hợp hơn với công việc của bản
thân.
Như vậy, thông qua những hoạt động này, các em được rèn kĩ năng lập kế
hoạch, kĩ năng xác định thời gian, biết trân trọng, tiết kiệm và quản lí thời gian
quý giá trong sinh hoạt, học tập và rèn luyện hằng ngày, rèn kĩ năng bình luận,
phê phán việc lãng phí thời gian và biết tôn trọng thời gian của người khác, kĩ
năng ứng phó, kĩ năng tự kiểm soát bản thân ở mọi lúc mọi nơi. Các kĩ năng này
được rèn luyện trong cả một quá trình lâu dài, thường xuyên liên tục, được trau
12



Học sinh dọn bàn sau bữa cơm trưa.

14


Biện pháp 6: Hình thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh thông qua
hoạt động tham quan - tìm hiểu di tích lịch sử.
Hoạt động tham quan, tìm hiểu di tích lịch sử được diễn ra thường xuyên
theo kế hoạch của HĐGDNGLL trong năm học theo từng chủ điểm của tháng.
Giáo viên vận dụng linh hoạt các phương pháp, các kĩ thuật trong quá trình
hướng dẫn học sinh, làm cho buổi tham quan trở nên hữu ích, đem lại tác dụng
cao, đây là cơ hội để các em được hình thành và rèn luyện kĩ năng sống.
Giáo viên cho học sinh nêu những hiểu biết của mình về các di tích lịch sử,
về các danh nhân, về lễ hội truyền thống của quê hương đất nước mà em đã biết,
hoặc chuẩn bị một số câu hỏi, câu đố có liên quan đến các di tích lịch sử, di tích
văn hoá như: khu di tích Lam Kinh, Bảo tàng tỉnh Thanh Hoá , hoạt động dã
ngoại, thăm trang trại và tham gia các hoạt động trồng rau, bắt vịt, bắt cá tại
trang trại ...Hoạt động này rèn kĩ năng tư duy tổng hợp, kĩ năng tiếp nhận và ghi
nhớ thông tin.

Hình ảnh giáo viên và học sinh tham quan di tích
lịch sử Lam Kinh

Hình ảnh học sinh đi dã ngoại (Thu hoạch khoai
tây)

Hình ảnh học sinh tham quan bảo tàng tỉnh
Thanh Hóa


Tổng số học sinh
42 em
Kĩ năng giao tiếp.
Kĩ năng khám phá học hỏi.
Kĩ năng phán đoán tình huống
Kĩ năng ra quyết định
Kĩ năng hợp tác.
Kĩ năng ứng phó.
Kĩ năng tự kiểm soát bản thân.
Kĩ năng vệ sinh.
Kĩ năng lao động tự phục vụ.

Kĩ năng thành
thục
SL
%
25 59.5
18 42.9
17 40.5
21 50.0
28 66.7
19 45.2
21 50.0
36 85.7
25 59.5

Bước đầu hình
Chưa có kĩ năng
thành kĩ năng
SL

Qua bảng chỉ số trên, so với khảo sát lần 1 (đầu năm học), tôi nhận thấy
việc vận dụng một số biện pháp trên đã giúp cho nhiều học sinh của lớp 4A2 từ
chỗ một số kĩ năng sống chưa được hình thành ở các em thì giờ đây đã được
hình thành, một số em từ chỗ bước đầu được hình thành thì giờ đây đã thể hiện
16


các kĩ năng đó một cách thành thục. Đặc biệt các kĩ năng: kĩ năng giao tiếp, kĩ
năng hợp tác, kĩ năng vệ sinh, kĩ năng lao động tự phục vụ, kĩ năng ra quyết
định có 100% học sinh đã được hình thành, đây được xem là thành công lớn
nhất trong việc vận dụng một số biện pháp trên.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
3.1. Kết luận:
Có rất nhiều biện pháp tích cực trong việc chỉ đạo vận dụng tích hợp hình
thành và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh trong các hoạt động học tập, rèn
luyện và vui chơi để mang lại hiệu quả, trong quá trình thực hiện các biện pháp
rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh lớp 4A2 trường Tiểu học Ba Đình, tôi đã
rút ra được một số kinh nghiệm như sau:
+ Để tích hợp, lồng ghép việc hình thành và rèn kĩ năng sống vào dạy học
và giáo dục hiệu quả, trước hết người giáo viên cần phải có “cái tâm”, yêu nghề,
mến trẻ, các yếu tố đó giúp người giáo viên tìm ra những phương pháp giáo dục
hay, thuyết phục và hiệu quả.
+ Việc hình thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh luôn được xem là
chức năng, nhiệm vụ thường xuyên, liên tục không mang tính “thời vụ” nó phải
được diễn ra trong suốt quá trình giáo dục, các HĐGDNGLL không nên dừng lại
ở mức độ giải trí thông thường mà các tổ chức Đoàn, Đội, Hội phải xem hoạt
động này là phương tiện giáo dục hiệu quả góp phần thực hiện mục tiêu chung
của giáo dục.
+ Ngoài việc dạy lồng ghép trong các môn học, nhà trường tổ chức xây
dựng mô hình câu lạc bộ: “Vì bạn bè quanh ta, đôi bạn cùng tiến, chúng em hát

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết

Vi Thị Thanh Hương

18


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Vi Thị Thanh Hương
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên - Trường Tiểu học Ba Đình, Thành
phố Thanh Hóa.

TT

Tên đề tài SKKN

1

Dạy học Biện pháp “so sánh”
theo hướng bồi dưỡng kĩ
năng giao tiếp cho HS lớp 3

2
3
4

hoặc C)

Năm học
đánh giá xếp
loại

Cấp Tỉnh

C

2005-2006

Cấp Tỉnh

B

2006-2007

Cấp Tỉnh

C

2007-2008

Cấp Tỉnh

B

2009-2010


tạo Thanh Hóa V.v dạy học Mĩ thuật theo PP mới của Đan Mạch và thực hiện
HDGDNGLL năm học 2016 - 2017.
5/ Công văn số 300/PGD&ĐT – GDTH ngày 07/92016 của Phòng Giáo dục và
Đào tạo Thường Xuân V/v Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2016 – 2017
cấp Tiểu học.
6/ Công văn số 896/SGD&ĐT – GDTH ngày 05/05/2017 của Sở Giáo dục và
Đào tạo Thanh Hóa V.v dạy học Mĩ thuật theo PP mới của Đan Mạch và thực
hiện HDGDNGLL năm học 2017 - 2018.

20