A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Những năm gần đây, tình trạng vi phạm đạo đức trong thanh, thiếu niên
và học sinh đặc biệt là học sinh trung học phổ thông ngày càng có xu hướng gia
tăng, các hành vi vi phạm đạo đức của học sinh diễn ra ở nhiều góc độ như: vi
phạm pháp luật, đánh nhau bằng vũ khí, uống rượu bia, chơi lô đề, cá độ bóng
đá, cờ bạc, trộm cắp…Một số hành vi “lệch chuẩn” về mặt đạo đức như không
vâng lời cha mẹ, người lớn, vô lễ với thầy cô giáo, thiếu kính trên nhường dưới,
sống hưởng thụ, lười học và lao động, thiếu ý thức rèn luyện, thiếu kỹ năng
sống, thiếu kiến thức thực tế, thiếu sự mạnh dạn trong học tập và trong các hoạt
động tập thể …Những vấn đề trên đặt ra cho gia đình, nhà trường và toàn xã hội
vấn đề cấp bách về giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh.
Trong các trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Triệu Sơn nói
chung và trong trường trung học phổ thông Triệu Sơn 2 nói riêng tình trạng vi
phạm đạo đức trong học sinh không phải là hiếm. Một số năm gần đây còn xảy
ra trường hợp học sinh nữ đánh nhau, xé áo nhau, chửi thề, chửi tục…,Học sinh
nam đánh nhau hội đồng, tình trạng học sinh yêu nhau rủ nhau bỏ học đi chơi, tệ
hơn là rủ nhau vào nhà nghỉ, Tình trạng học sinh dùng điện thoại nhắn tin, gọi
điện đe doạ giáo viên chủ nhiệm. Đặc biệt hơn cách đây chưa đầy một năm một
học sinh lớp 11 đã chém một phụ nữ đang mang thai chết tại chỗ, sự việc xảy ra
ngay tại xã Tân Ninh huyện Triệu Sơn.
Bản thân là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy trong nhà trường tôi
thật sự băn khoăn và trăn trở về tình hình xuống cấp về đạo đức, lối sống của
một số học sinh hiện nay. Tôi tự nghĩ công việc quan trọng của tôi là giảng dạy
môn Vật lý truyền thụ cho các em những kiến thức để các em thi vào các trường
đại học, cao đẳng. Song công tác giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh
cũng không kém phần quan trọng. Bởi giáo dục và giáo dưỡng mới đào tạo được
một học sinh toàn diện theo yêu cầu của nền giáo dục mới. Chính vì vậy tôi
chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh
trung học phổ thông”. Mục tiêu của đề tài là thông qua các giờ dạy kiến thức
1
trên lớp, các giờ sinh hoạt 15 phút đầu giờ, các giờ sinh hoạt cuối tuần, và có thể

các dịch vụ giải trí phim ảnh, Internet, game online…với các nội dung đồi truỵ,
bạo lực sẽ gây ra những tác động không nhỏ tới các em ở lứa tuổi tâm sinh lý
phát triển chưa ổn định, chưa làm chủ được bản thân, trong khi cha mẹ, thầy cô,
người lớn chưa thực sự quan tâm.
Bên cạnh đó về tâm sinh lý học sinh trung học phổ thông là giai đoạn các
em đang phát triển mạnh về thể chất, tinh thần và tình cảm, dễ bị kích động, lôi
kéo…có nhu cầu giao tiếp rất lớn đặc biệt là giao tiếp với bạn bè, từ đó mà hình
thành nên các nhóm bạn cùng sở thích. Nếu không được giáo dục dễ bị sai lệch.
2.Nguyên nhân học sinh trung học phổ thông thiếu kỹ năng sống:
Các em đang thiếu hụt kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng làm
việc nhóm, thiếu kiến thức bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ sinh sản vị thành
niên… là do một số nguyên nhân sau:
-Về phía nhà trường còn quá nặng về việc dạy kiến thức cho học sinh, chưa
dành nhiều thời gian cho các hoạt động Đoàn, các hoạt động cộng đồng, các
hoạt động vui chơi bổ ích để các em được bày tỏ, được thể hiện , được khẳng
định mình. Các chương trình hoạt động ngoại khoá giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh còn quá ít, đặc biệt công tác cung cấp kiến thức bảo vệ và chăm sóc sức
khoẻ sinh sản vị thành niên …hầu như không nhắc đến.
3
- Về phía gia đình chưa dành nhiều thời gian quan tâm đến các em. Ở nông
thôn do kinh tế khó khăn nên ngoài việc đi học các em còn phải đi làm thêm để
kiếm sống. Ở thị trấn và thành thị thì do bố mẹ suốt ngày bận với công việc ở cơ
quan nên các em ít có cơ hội được bố mẹ đưa đi chơi để giao lưư với bạn bè với
người thân và ngay cả với làng xóm láng giềng cũng rất ít khi quan tâm đến
nhau. Các bậc phụ huynh khi nhắc đến chuyện giáo dục sức khoẻ sinh sản vị
thành niên cho các em thì còn rất e dè vì cho rằng vấn đề đó là vấn đề tế nhị chỉ
có người lớn mới được bàn đến, chỉ có một số ít gia đình có đề cập đến vấn đề
này với con cái một cách đúng đắn. Hầu hết các bậc phụ huynh cho rằng học
sinh cấp 3 mà yêu nhau là quá sớm, và thường cấm đoán các em. Cha mẹ không
dành thời gian để tâm sự để tìm hiểu tâm tư tình cảm của con mà chỉ biết chửi,

- Một số giáo viên chủ nhiệm coi tiết sinh hoạt cuối tuần chỉ để thu tiền,
để phê bình và cảnh cáo một số học sinh vi phạm không dành thời gian giáo dục
các em, động viên và tạo điều kiện để các em có cơ hội sửa chữa cũng không
tìm hiểu nguyên nhân vì sao học sinh vi phạm.
- Một số giáo viên bộ môn chỉ quan tâm đến việc truyền thụ kiến thức
cho học sinh mà không quan tâm đến giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho học
sinh, coi công việc này là của giáo viên chủ nhiệm và gia đình
- Thiếu sự liên hệ thường xuyên với Cha mẹ học sinh.
2) Về phía học sinh:
*Ưu điểm:
- Đa số các em xuất thân từ gia đình nông nghiệp với bản tính hiền lành, thật
thà chịu thương chịu khó trong học tập và lao động.
- Đa số học sinh có đạo đức tốt, biết nghe lời cha mẹ, thầy cô, nghiêm chỉnh
chấp hành các quy định của lớp, nội quy của trường, biết sống tốt và sống đẹp.
- Một số học sinh có hoàn cảnh khó khăn về kinh tế và tình cảm song các em
đã cố gắng học tập tốt và đạt được nhiều thành tích cao.
5
- Một số học sinh có khả năng giao tiếp, khả năng thuyết trình khả năng hoạt
động Đoàn rất tốt điều này được thể hiện rất rõ qua các buổi ngoại khoá mà nhà
trường tổ chức
*Tồn tại:
- Một số bộ phận học sinh có biểu hiện chán nản, không thích học, thường
xuyên gây mất trật tự trong lớp, nói tục, vô lễ với thầy cô, nói dối thầy cô và
bạn bè, giao lưu với đối tượng xấu bên ngoài, đánh nhau có hung khí.
- Có một số học sinh rất ngoan, lễ phép với thầy cô, học giỏi nhưng lại vi
phạm nội qui chung của trường, đâm chán nãn, dể bị lôi kéo bởi các học sinh
chưa tốt.
- Vấn đề xem ảnh nóng, ném đá nhau ở trên mạng Internet hiện nay phổ biến
rất nhiều trong giới học sinh. Khi tức nhau chuyện gì nhiều học sinh thường lên
mạng xã hội chửi thề nhau hoặc nói xấu nhau.

giáo phê bình, cảnh cáo hoặc có những hình thức kỷ luật mà các em không
mong muốn chính vì vậy giáo viên chủ nhiệm cần lồng ghép việc tổng kết lớp
với việc giáo dục cho học sinh để giờ sinh hoạt trở nên vui vẻ hơn, sinh động
hơn bằng cách kể cho các em nghe những câu chuyện trong thực tế, những ví dụ
gần gũi với các em nhất về lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ và ngưòi thân, một
hành động tốt giúp đỡ bạn trong lúc khó khăn hoạn nạn, một vài tấm gương sáng
vượt qua khó khăn để học tập tốt…Giáo viên có thể mời học sinh kể về một tấm
gương tốt, một hành động đẹp mà các em được chứng kiến, được biết qua thực
tế, qua sách báo… Hoặc giáo viên cũng có thể đưa ra những tình huống cụ thể
trong đời sống và yêu cầu học sinh thảo luận nhóm tìm ra biện pháp xử lý tình
huống, sau đó đại diện cho nhóm đứng lên trình bày ý kiến, cuối cùng giáo
viên sẽ phân tích cho học sinh thấy biện pháp xử lý tình huống nào là đúng nhất
và biện pháp nào là chưa đúng, Qua đó giáo viên sẽ giáo dục các em nên làm
việc gì, không nên làm việc gì và học sinh có thể tự rút ra bài học cho mình.
7
Trong các buổi sinh hoạt giáo viên không nhất thiết chỉ ngồi trên bàn
quan sát xem các em sinh hoạt như thế nào, mà có thể xuống tận bàn học sinh
trao đổi với các em về những vấn đề các em cần quan tâm để nắm bắt tâm tư,
nguyện vọng xu hướng sở thích của các em, giúp các em nêu ra “điều em muốn
nói”. Tạo môi trường thân thiện để các em thấy được “mỗi ngày đến trường là
một ngày vui”.
- Kết hợp với Đoàn thanh niên tổ chức tốt các buổi hoạt động ngoại khoá.
Do thời lượng của buổi ngoại khoá là dài nên giáo viên có thể làm được rất
nhiều việc. Có thể tổ chức các buổi nói chuyện về giáo dục đạo đức, kỹ năng
sống cho học sinh, đặc biệt là gắn với các vấn đề nóng hiện nay như: chửi thề
chửi tục, bạo lực học đường, tình yêu học trò, bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ sinh
sản vị thành niên…Từ đó giúp các em có hiểu biết và được rèn luyện về kỹ năng
sống và ứng xử. Để làm tốt việc này giáo viên cần tìm hiểu thêm kiến thức về
các vấn đề trên để có thể giải đáp được những thắc mắc của học sinh.
Trong buổi ngoại khoá này giáo viên có thể tổ chức một số trò chơi vui,

sống cho học sinh không phải của mình giáo viên chủ nhiệm mà là của toàn xã
hội và giáo viên đóng vai trò quan trọng.
- Giáo viên bộ môn không có nhiều thời gian để giáo dục cho học sinh
như giáo viên chủ nhiệm. Song qua từng tiết dạy chúng ta có thể giáo dục các
em kỹ năng sống thông qua các bài giảng bằng cách cho các em hoạt động
nhóm, thảo luận, trình bày câu trả lời để các em có thêm khả năng giao tiếp, khả
năng thuyết trình hoặc nếu tiết dạy nào kiến thức không quá nhiều chúng ta có
thể dành ra 5 phút cuối giờ để giáo dục học sinh về cách chào hỏi của học sinh
đối với giáo viên, đối với ông bà, cha mẹ và đối với người lớn tuổi như thế nào
cho đúng , hoặc có thể phân tích cho học sinh hiểu thêm về tình yêu học trò để
học sinh thấy được mặt tốt và mặt xấu của nó. Hiện nay học sinh trung học phổ
thông yêu nhau khá phổ biến đặc biệt là học sinh lớp 12, trong một lớp có thể có
vài đôi yêu nhau các em có thể ngồi gần nhau và thể hiện tình cảm thái quá ngay
9
cả trong giờ học. Vì vậy mỗi giáo viên phải tế nhị nhắc nhở các em phân tích
cho các em hành động nào nên làm và hành động nào không được phép làm.
- Mỗi giáo viên khi chứng kiến một hành vi vi phạm đạo đức của học sinh
ngay trong nhà trường như chửi tục, chửi thề, hút thuốc, thì phải nhắc nhở, phê
bình ngay lập tức và có thể giáo dục cho các em qua những lời nói chuẩn mực,
rèn giũa để các em khắc phục dần dần.
- Luôn có lòng vị tha, bỏ qua những lỗi lầm của học sinh.
- Trong các giờ ra chơi giáo viên có thể ngồi tại lớp nói chuyện với học
sinh, tâm sự với các em về chuyện gia đình mình để các em thấy được sự gần
gũi giữa cô (thầy) và trò. Từ đó các em cũng có thể bày tỏ những tâm tư tình
cảm của các em với giáo viên. Các em có thể tâm sự chuyện gia đình, chuyện
tình cảm của các em khi các em đến nhà chơi hoặc qua điện thoại thì giáo viên
nên dành thời gian để nói chuyện với các em một cách cởi mở.
- Giáo viên cần quan tâm đến các em khi các em gặp khó khăn trong cuộc
sống về tình cảm hoặc về vật chất.
- Phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm để giáo dục các em một cách

Bây giờ các em phải ngoan ngoãn, vâng lời cha mẹ, ông bà, học hành chăm chỉ,
phụ giúp cha mẹ những công việc trong gia đình, biết quan tâm động viên cha
mẹ những lúc ốm đau hay những lúc có chuyện buồn…
Câu chuyện thứ hai:
Ở một làng nọ có những người nông dân chuyên làm nghề trồng bắp. Có một
bác nông dân nhờ biết áp dụng khoa học kỹ thuật nên cuối mùa đã thu được
những trái bắp tốt. Trong khi đó những người nông dân trong làng, vì không
nắm được kỹ thuật nên bắp bị sâu rầy mất mùa, đói kém. Và thế là bác nông dân
kia đem những hạt giống tốt tặng những người hàng xóm và lại còn vui vẻ bày
cho họ cách chăm sóc ruộng bắp của mình nữa. Ngạc nhiên trước việc làm của
bác, một phóng viên đã hỏi bác: “ Sao ông lại cho láng giềng những hạt bắp
giống tốt nhất của mình như vậy, trong khi họ cũng tham gia cạnh tranh với
ông?” “Ồ!người nông dân trả lời, anh không biết rằng những luồng gió thổi
11
những hạt phấn hoa từ những cây bắp này sang những cây bắp khác sao? nếu
láng giềng tôi trồng toàn những cây bắp kém chất lượng thì sự thụ phấn có thể
khiến những cây bắp của tôi cũng sản sinh ra những trái bắp kém chất lượng. Do
đó nếu muốn có những trái bắp tươi tốt, tôi phải giúp những người hàng xóm tôi
có những trái bắp tươi tốt. Lý do chỉ là đơn giản vậy thôi”.
Việc làm và câu trả lời của bác nông dân rút ra cho em bài học gì?
Trả lời: Các em thấy không chân lí thật là giản dị. Nhưng không phải ai cũng dễ
dàng nhận ra. Và nhiều người lại cố tình không muốn nhận ra.Có người nhận ra
rồi nhưng để thực hiện được nó không phải dễ dàng. Bởi chúng ta phải có sự bản
lĩnh để chiến thắng được lòng nhỏ nhen, tính ích kỉ và những tị hiềm. Người
nông dân trên đã nhận thức được sự liên hệ của cuộc sống. Những trái bắp của
ông không thể lớn mạnh trừ khi những trái bắp của người láng giềng cũng lớn
mạnh. Các khía cạnh khác trong cuộc sống cũng vậy. Những ai muốn có cuộc
sống tốt đẹp phải giúp người khác tìm được cuộc sống tốt đẹp cho họ. Những ai
muốn có hạnh phúc nên giúp đỡ người khác tìm được hạnh phúc. Nếu không
muốn khổ đau thì đừng đem đau khổ cho người khác. Bởi cuộc sống của mỗi

giờ đủ cho lòng tham con người, nên con phải biết kiềm chế lòng tham lam của
người sống sao cho khéo. Đừng quên mang niềm hạnh phúc cho gia đình cho
bạn bè những người thương yêu con nhé!
Tất cả những gì ba mẹ mong mỏi là làm sao để con khoẻ mạnh, trưởng thành
biết tự lo cho bản thân và lo được cho gia đình riêng của mình. Sau này con sẽ
hiểu, không phải ai cũng làm được điều đó đâu con ạ. Ba mẹ không cần con trả
ơn bằng vật chất mà hãy làm cho gia đình mình được hạnh phúc con nhé.
Ba khuyên con cố gắng học giỏi mang niềm vui cho bản thân con, ít nhiều gì thì
việc rèn luyện cũng có ích cho trí tuệ con người. Hãy biết nhường nhịn mọi thứ
con nhé, vì đàn ông là phải quảng đại, cao thượng. Giả sử con có một người bạn
rất thân, cả hai cùng quen một cô gái rất dễ thương. Lúc này rất dễ xảy ra mâu
thuẫn nên con hãy nhường bạn con một bước nhé. Nếu bạn con thất bại thì con
13
hãy tiến đến với cô gái ấy và nên giải thích với bạn. Nếu sau này con thành công
với mối tình ấy thì con giữ được một tình bạn và có thêm một tình yêu, như thế
có tuyệt hơn không.
Trong trường hợp con thành công thì hãy chúc mừng bạn ấy, chúc cô gái đó
hạnh phúc. Hãy tự tin làm bạn với hai người họ và con không mất gì cả. Lúc ấy
con hãy tự tin nhủ lòng rằng còn nhiều cô gái tương xứng với con hơn, đó không
phải là người con gái duy nhất trên đời này. Sống đến tuổi ba thì con sẽ hiểu “
vạn sự tuỳ duyên” con ạ.
Ba cũng mong con đừng ỷ lại vào bất cứ thứ gì. Những kẻ như thế hèn nhát lắm.
Ví như con ỷ lại tình thương yêu ba mẹ sẽ cho con tất cả những thứ mà con
muốn. Điều đó là khó có thể chấp nhận được. Hoặc con ỷ lại vào bạn bè sẽ đối
xử với con thế này thế kia, đến khi không được như ý thì nảy sinh lòng căm thù,
ganh gét. Cũng đừng khinh thường bạn bè không bằng mình, bởi có thể sau này
họ phấn đấu hơn con gấp mấy lần đấy.
Ba có nhiều điều muốn dạy con lắm nhưng không nói hết được, để đến từng
khoảnh khắc cụ thể trong cuộc sống ba sẽ dạy con. Có thể thực tế cách dạy của
ba sẽ khiến con khó tiếp thu hơn khi ba viết những bức thư này gửi con. Thế nên

Học cách trả lời “không” một cách dứt khoát. Đừng mong cuộc đời đối xử sòng
phẳng với con. Đừng đánh giá thấp sức mạnh của sự tha thứ. Hãy mạnh dạn
trong cuộc sống. Hãy tiếc những điều chưa làm được chứ đừng tiếc những điều
đã làm xong. Đừng tập thói quen trì hoãn công việc. Hãy làm ngay những gì cần
làm đúng lúc. Đừng sợ phải nói “tôi xin lỗi” và “xin lỗi”, “rất tiếc”. Hãy yêu
thương tất cả mọi người. Phải biết im lặng đúng chỗ và phải biết tha thứ con của
ta ạ!
HGRVXÔN BRAO
IV. Kết quả đạt được
1.Đối với lớp chủ nhiệm
+Trong thời gian đầu lớp 12C9:
15
- Nhiu em cú biu hin vụ l núi nng thiu vn hoỏ vi giỏo viờn, gp giỏo
viờn khụng cho, núi tc, b tit, ngh hc vụ lý do, xem thng k lut ca lp,
mt s em khụng np tin ly tin i chi game, ỏnh lụ, ỏnh , ỏnh bc, cú
em ly trm mỏy tớnh ca bn trong lp bỏn ly tin chi game. Khi gp giỏo
viờn hc sinh thng e dố cú khong cỏch khụng gn gi vi giỏo viờn.Trong
hc tp thỡ cha mnh dn phỏt biu xõy dng bi, cha nng n trong cỏc hot
ng on th.
- Xp o c c nm lp 11:
.Tt: 15 hc sinh
. Khỏ: 28 hc sinh
.Trung bỡnh : 11 hc sinh
. Yu : 1 hc sinh
+ Qua mt nm nhn lp v ỏp dng cỏc bin phỏp trờn tụi thy kt qu nh sau:
- Taọp theồ lụựp tng i cú n np, on kt gn bú, nhiu hc sinh cú tin b
rừ rt v o c v k nng sng so vi u nm hc, cỏc em ngoan hn, l
phộp hn vi thy cụ giỏo, tỡnh trng hc sinh b tit, ỏnh bi chi game gim
ỏng k, tỡnh trng mt mỏy tớnh trong lp khụng cũn xy ra, cỏc em gn gi
hn v t nhiờn hn vi bn bố v thy cụ. Kh nng thuyt trỡnh, kh nng giao

nhất để giáo dục các em.
Để làm tốt việc giáo dục đạo đức lối sống cho các em học sinh để các
em trở thành con ngoan trò giỏi tôi mạnh dạn đưa ra một số kiến nghị và đề xuất
sau:
- Nhà trường cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục các chủ trương
chính sách pháp luật của nhà nước, đẩy mạnh công tác giáo dục ý thức chấp
hành pháp luật, đạo đức cho học sinh.Tổ chức nhiều hơn nữa các hoạt động
ngoại khoá, hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh.
17
- Các cơ quan chức năng của ngành giáo dục nên đưa nội dung giáo dục kĩ năng
sống vào giảng dạy, thực hiện các chương trình hoạt động ngoại khoá giáo dục
đạo đức kỹ năng sống cho học sinh. Từ đó góp phần định hướng lý tưởng, nhận
thức về vai trò trách nhiệm của mình với bản thân, gia đình và xã hội.
Trên đây là một số biện pháp mà tôi áp dụng cho công tác giảng dạy và
công tác chủ nhiệm của mình. Là một giáo viên trẻ, kinh nghiệm chưa có nhiều
chắc chắn đề tài sẽ còn nhiều thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý của đồng
nhiệp.
Xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Thanh Hoá ngày 26/4/ 2013
Tôi xin cam đoan đây là
SKKN của mình viết
không sao chép nội dung
của người khác.
Người viết Hoàng Thị Hường
18
THƯ MỤC THAM KHẢO

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, KỸ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH THPT

Tác giả: Hoàng Thị Hường
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực: Giáo dục

THANH HÓA NĂM 2013
2223