SKKN: Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

I. TÊN ĐỀ TÀI
Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học
II: PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trường Tiểu học Hướng Phùng, đa số học sinh là người dân tộc thiểu số .
Các em có vốn tiếng Việt hạn chế, nhút nhát ít nói. Tình trạng bất đồng ngôn
ngữ giữa người dạy và người học là khá phổ biến. Một bộ phận phụ huynh giao
trách nhiệm cho nhà trường chưa quan tâm đến việc nuôi dạy con. Giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh là nội dung mới, nếu thực hiện tốt nội dung này sẽ góp
phần quan trọng trong quá trình hình thành các thói quen hành vi đạo đức cho
học sinh. Đây là cơ sở để chúng ta tiến hành đổi mới căn bản giáo dục ở trường
phổ thông, góp phần hoàn thiện các tiêu chí về xây dựng con người Việt Nam
mới. Vì vậy tôi quyết định chọn đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo rèn kĩ năng
sống cho học sinh Tiểu học” để tìm hiểu và nghiên cứu.
1.1. Cơ sở lí luận
Trong thực tế hiện nay, việc rèn kĩ năng sống của các em ở nhà trường
tiểu học còn chưa được đầu tư chú trọng và bộc lộ nhiều hạn chế.Việc giáo dục
rèn kĩ năng sống cho học sinh chưa có nét chuyển biến, nguyên do chính là trong
tư tưởng giáo viên, phụ huynh chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức, việc rèn kĩ
năng sống cho học sinh còn chiếu lệ, giáo viên luôn chú trọng đến việc đọc tốt,
làm tính tốt …
1.2. Cơ sở thực tiễn
Bậc tiểu học các môn học nhằm cung cấp cho học sinh những tri thức sơ
đẳng về tự nhiên xã hội, gắn với những kinh nghiệm đạo đức. Từ đó giúp học
sinh hình thành kĩ năng sống, biết phân biệt đúng sai làm theo cái đúng, ủng hộ
cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa, nhắc nhở các em hành
động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức chính. Vì rèn kĩ năng sống
ở bậc tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng mà người người làm công tác giáo
dục và xã hội cần quan tâm và định hướng đúng.

5. Phương pháp nghiên cứu
Giúp học sinh nhận thức được ý nghĩa của kỹ năng sống trong xã hội
hiện nay và tính tất yếu phải giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Đồng thời dựa
vào đặc điểm của nhóm HS để xác định những kỹ năng sống cho HS một cách
phù hợp.
Nắm vững yêu cầu cần đạt của 20 nội dung Giáo dục kỹ năng sống cho
HS trong nhà trường để vận dụng trong quá trình giảng dạy và giáo dục. Cán bộ
giáo viên, nhân viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm phải nghiên cứu, tìm tòi
biết sử dụng các con đường và nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống , lựa chọn một
số kỹ năng phù hợp với từng đối tượng học sinh.
6. Phạm vi nghiên cứu và kế hoạch nghiên cứu
Với nội dung này tôi sẽ tiến hành nghiên cứu tại trường Tiểu học Hướng
Phùng, đối tượng là học sinh từ khối 1 đến khối 5.
Thời gian nghiên cứu là từ tháng 9/2014 đến tháng 4/2015 năm học 20142015.
III. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Kỹ năng sống được hiểu là những kỹ năng tâm lý - xã hội cơ bản giúp
cho con người tồn tại và thích ứng trong cuộc sống, giúp cho cá nhân vững vàng
trước cuộc sống có nhiều thách thức nhưng cũng nhiều cơ hội trong thực tại…
Kỹ năng sống đơn giản là tất cả điều cần thiết mà con người phải biết để có
được khả năng thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống.
Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục những kỹ năng tâm lý - xã hội cơ bản
giúp cho học sinh tồn tại và thích ứng tốt trong cuộc sống, khả năng thích
nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu
cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày. Làm tốt nội dung này sẽ tạo điều
kiện nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Thực hiện công tác đổi mới căn
bản về giáo dục.
Những nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng khả
năng giao tiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác
của mình, biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề

hiện các tiêu chí này.
3. Thực trạng về công tác giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
Tình trạng học sinh chỉ được học lý thuyết các kiến thức về tự nhiên xã
hội. Thực trạng các nhà trường chưa thực sự quan tâm đến hoạt động rèn luyện
thực hành của học sinh.
Trong quá trình rèn kĩ năng sống cho trẻ nhằm thực hiện điểm “nhấn” của
năm học 2014 - 2015 về “ xây dựng văn hóa học đường và rèn kỹ năng sống cho
học sinh” tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn sau:
3.1. Thuận lợi
Thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục - Đào tạo Quảng Trị phát động thực
hiện điểm “nhấn” của năm học 2014 - 2015 về “ xây dựng văn hóa học đường
và rèn kỹ năng sống cho học sinh” với những kế hoạch nhất quán đến địa
phương, Phòng giáo dục - Đào tạo cũng đã có kế hoạch năm học với những biện
pháp cụ thể để rèn kỹ năng sống cho học sinh một cách chung nhất cho các bậc
học, đây chính là những định hướng cơ bản giúp giáo viên thực hiện.
Năm học 2014 - 2015, khi có chỉ đạo thực hiện nội dung thực hiện điểm
“nhấn” của năm học về “ xây dựng văn hóa học đường và rèn kỹ năng sống cho
học sinh” cho học sinh, nhà trường đã có sự đổi mới về công tác chỉ đạo, chuẩn
bị về xây dựng kế hoạch tuyên truyền nâng cao nhận thức của giáo viên, và tu
sữa đầu tư các sân chơi cho học sinh với mong muốn góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện.
Với sự quan tâm và chỉ đạo sâu sát của Chi bộ Đảng, Ban giám hiệu nhà
trường, sự hỗ trợ nhiều mặt của Chương trình PTV Hướng Hóa, công tác dạy và
rèn kỹ năng sống cho học sinh được tổ chức thiết thực.
3
Phạm Trung Hiếu - Phó hiệu trưởng

Trường Tiểu học Hướng Phùng



dựng văn hóa học đường và rèn kỹ năng sống cho học sinh”, do Sở Giáo dục và
Đào tạo phát động; Và tôi được giao nhiệm vụ soạn thảo xây dựng kế hoạch, lộ
trình thực hiện điểm “nhấn”cho toàn trường. Qua đó giúp tôi hiểu được rằng
chương trình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với các kiến thức văn
hoá trong suốt năm học mang nặng tính lý thuyết, còn thực tế trẻ sẽ học tốt nhất
khi có được cách tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kĩ năng
nhận thức, cảm xúc và xã hội.
Việc lập kế hoạch tập huấn, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và đổi
mới hình thức, phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm. Đổi mới các
nội dung của tiết giáo dục tập thể trong nhà trường Tiểu học là cần thiết và phù
hợp.
Vì thế, khi trẻ tiếp thu được những kĩ năng giao tiếp xã hội và hình thành
các hành vi thói quen ứng xử cơ bản trong lớp, trong nhóm bạn, thì trẻ sẽ nhanh
chóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc học văn hoá hiệu quả, trẻ sẽ tự
tin, mạnh dạn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
4
Phạm Trung Hiếu - Phó hiệu trưởng

Trường Tiểu học Hướng Phùng


SKKN: Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

4.2. Biện pháp xác định những kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa
tuổi Tiểu học.
Đối với tâm sinh lý trẻ em bậc tiểu học thì có nhiều kĩ năng quan trọng
mà trẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá. Thực tế kết quả của
nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kĩ năng quan trọng nhất trẻ phải học vào thời
gian đầu của năm học chính là những kĩ năng sống như: sự hợp tác, tự kiểm
soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và ứng xữ, giao tiếp.

gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được.
Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý
tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến thức của
mình trong thế giới xung quanh nó. Đây là một kĩ năng cơ bản và khá quan
trọng đối với trẻ. Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kĩ năng khác như
đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học. Nếu các em cảm thấy thoải mái khi
5
Phạm Trung Hiếu - Phó hiệu trưởng

Trường Tiểu học Hướng Phùng


SKKN: Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

nói về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ
sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới……
Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp học sinh sẳn sàng học mọi thứ và
hình thành các thói quen hành vi đạo đức, kỹ năng sống cho ác em sau này
Ngoài ra, ở nhà trường giáo viên cần dạy học sinh nghi thức văn hóa trong ăn
uống qua đó dạy các em kĩ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tự
rửa tay sạch sẽ trước khi ăn thông qua hoạt động của các em tai lớp bán trú, chỉ
ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống
một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây
tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn,
biết tự dọn, vệ sinh cá nhân …..hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay
ngắn, không làm ảnh hưởng đến người xung quanh.
4.4. Biện pháp xác định nhiệm vụ cơ bản và phân công trách nhiệm
trong việc dạy học sinh kỹ năng sống
Giáo viên có thể làm được gì để dạy kỹ năng sống cho trẻ ? Cần tích cực
đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực của

Trường Tiểu học Hướng Phùng


SKKN: Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

Căn cứ vào nội dung trên, tôi đã xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện
nhiều hoạt động một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác
của trẻ. Cụ thể như sau:
Chỉ đạo tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua
việc lồng ghép qua các tiết dạy ở các môn học có liên quan.
Chỉ đạo tổ chức hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua tiết
giáo dục tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông
qua chương trình tập huấn (Chương trình PTV Hướng Hóa tổ chức) cho học
sinh khối 4, 5.
Chỉ đạo hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua các hoạt động,
trãi nghiệm thực tiễn do Đội - Sao nhi đồng….
Năm học này, khi có chỉ đạo thực hiện nội dung thực hiện điểm “nhấn”
của năm học 2014 - 2015 về “ xây dựng văn hóa học đường và rèn kỹ năng sống
cho học sinh” phù hợp với lứa tuổi của học sinh tiểu học.
Duy trì việc sinh hoạt ngoài giờ lên lớp theo chủ đề, chủ điểm để học sinh
được học được chơi theo kế hoạch của Liên đội.
Chỉ đạo cho Tổng phụ trách Đội tổ chức các phng trào, các cuộc thi, trò
chơi dân gian hàng tuần, hàng tháng như: Trò chơi “Ô ăn quan, Cướp cờ”;
phong trào “Nuôi heo đất”; hội thi “ làm báo tường”, Đêm hội “Thắp sáng ước
mơ thiếu nhi Việt Nam”, hội thi vẽ tranh ATGT “Chiếc ô tô mơ ước”,.... Đồng
thời sáng thứ hai hàng tuần vào tiết chào cờ đầu tuần tổ chức cho các em “Thi
văn nghệ” giữa các lớp; Trò chơi cắm hoa, thi an toàn giao thông, tổ chức các
buổi ngoại khóa giới thiệu về biển đảo Việt Nam, Ngày hội sách… .
4. 6. Tạo môi trường thực hiện nhiệm vụ giáo dục kỹ năng sống cho

ngày càng cao.
Khoảng 90% học sinh có thói quen lao động tự phục vụ, được rèn luyện
kĩ năng tự lập; kĩ năng nhận thức; kĩ năng vận động nhỏ, vận động tinh thông
qua các hoạt động hàng ngày trong cuộc sống của học sinh; ngoài ra có 70% học
sinh được rèn kĩ năng tự kiểm soát bản thân, phát triển óc sáng tạo, tính tự tin
thông qua các hoạt động năng khiếu vẽ, thể dục, và các môn học khác.
Khoảng 86 % trẻ được rèn luyện kĩ năng xã hội; kĩ năng về cảm xúc, giao
tiếp; chung sống hòa bình, và tuyệt đối không xảy ra bạo hành trẻ em ở trường
cũng như ở gia đình.
Khoảng 87 % trẻ được giáo dục, chăm sóc nuôi dưỡng tốt, được bảo vệ
sức khỏe, được bảo đảm an toàn, phòng tránh các bệnh thường gặp.
Khoảng 76% trẻ luôn có kết quả tốt trong học tập thông qua kết quả học
tập cũng như bảng theo dõi ở mỗi lớp, sau mỗi giai đoạn, qua kết quả kiểm tra
đánh giá chất lượng sau mỗi chủ đề đối với từng học sinh đạt khá và tốt: Mạnh
dạn tự tin: 80 %; kĩ năng hợp tác: 83%; kĩ năng giao tiếp 84, %; tự lập, tự phục
vụ: 96 %; lễ phép: 97 %; kĩ năng vệ sinh: 92 %; kĩ năng thích khám phá học hỏi:
86 %; kĩ năng tự kiểm soát bản thân: 80 %
Học sinh đi học đều hơn, đạt tỷ lệ chuyên cần đạt từ 96% trở lên, thông
qua đó các em mạnh dạn tự tin, hứng thú tham gia nhiều hoạt động. Ít gặp khó
khăn khi đến lớp, có kĩ năng lao động tự phục vụ cho bản thân, biết thương yêu
bạn bè trong cùng một mái trường, biết giúp đỡ bạn cùng tiến.
5.2. Kết quả thực hiện của giáo viên.
Giáo viên chịu khó gần gũi chuyện trò với học sinh, trả lời những câu hỏi
vụn vặt của các em, không la mắng, giải quyết hợp lý, công bằng với mọi tình
huống xảy ra giữa các em học sinh trong lớp. Trong giảng dạy, chú ý đến hoạt
động cá nhân, hoạt động nhóm nhiều hơn.
Mạnh dạn, tự tin trong việc đổi mới phương pháp dạy học, nằm được tâm
tư nguyện vọng của học sinh. Có nhiều cơ hội gần gủi và hiểu học sinh hơn.
Trang bị thêm cho giáo viên nhiều kinh nghiệm từ thực tiễn, điều khiển
các cuộc họp phụ huynh học sinh, biết tự chuẩn bị, phối hợp chặt chẽ, trao đổi

vào chương trình chính khóa và bắt buộc.
Việc tiếp thu hình thành các kỹ năng sống cho học sinh dân tộc thiểu số
vẫn còn nhiều khó khăn, chất lượng hiệu quả chưa đạt như mong muốn. Nên có
giải pháp chỉ đạo phù hợp cho đối tượng này.
2.2. Với Sở Giáo dục và Đào tạo.
Việc đưa nội dung, chương trình các điểm “nhấn” là cần thiết nhưng các
nội dung này cần có thời gian thực hiện theo chu kỳ thời gian dài hơn. Mỗi nội
dung thực hiện khoảng 2 đến 3 năm học.

Hướng Phùng, ngày 10 tháng 4 năm
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG 2015
ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Người viết

Nguyễn Mai Trọng

Phạm Trung Hiếu

9
Phạm Trung Hiếu - Phó hiệu trưởng

Trường Tiểu học Hướng Phùng


SKKN: Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

10



SKKN: Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

12
Phạm Trung Hiếu - Phó hiệu trưởng

Trường Tiểu học Hướng Phùng


SKKN: Một số biện pháp chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

13
Phạm Trung Hiếu - Phó hiệu trưởng

Trường Tiểu học Hướng Phùng