PHÒNG GD &ĐT LỆ THỦY
TRƯỜNG TH SƠN THỦY

SÁNG KIỀN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC KỸ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC GÓP PHẦN THÚC
ĐẨY PHONG TRÀO THI ĐUA “XÂY DỰNG TRƯỜNG
HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC” Họ và tên người thực hiện: Đỗ Văn Mỹ
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng


sống xã hội. Một số chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử, quy tắc sống cũng bị
ảnh hưởng. Đặc biệt là thế hệ trẻ, các em dễ dàng học theo, bắt chước một số
thói hư, tật xấu gia nhập từ bên ngoài, thế giới trên mạng internet. Học sinh
sống trong một xã hội phát triển cần phải được trang bị những kỹ năng thích
hợp để hòa nhập với cộng đồng, với xu thế toàn cầu hóa. Đối với học sinh, đặc
biệt là học sinh bậc Tiểu học cần phải được giáo dục rèn luyện kỹ năng sống.
Giáo dục kỹ năng sống càng trở nên cấp thiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì các em là
những chủ nhân tương lai của đất nước. Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình
thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám
phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, hiếu
động, dễ bị lôi kéo,…Vì vậy, việc giáo dục kỹ năng sống cho thế hệ trẻ là vấn đề cấp thiết. Kỹ năng sống cơ bản của học sinh bao gồm kỹ năng ứng xử hợp lí
với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt
theo nhóm; kỹ năng rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe; kỹ năng
phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác; kỹ
năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn
xã hội; suy nghỉ và hành động tích cực; học tập tích cực…v.v. Để giúp học sinh
rèn luyện được những kỹ năng đó, đòi hỏi phải tiến hành đồng bộ nhiều hoạt
động, từ việc trang bị lí thuyết cho đến thực hành rèn luyện kỹ năng sống.
Trong đó, các hoạt động trải nghiệm mang ý nghĩa hết sức quan trọng. Đối với
các hoạt động giáo dục của giáo viên chuyên biệt, giáo viên chủ nhiệm lớp, tổng
phụ trách Đội, lãnh đạo trường…Cần phải tiến hành những công việc hết sức
tích cực, đa dạng về hình thức, phải cụ thể, thiết thực, kiên trì, năng động và
sáng tạo trên cở sở phát huy vai trò chủ động của học sinh, khích lệ và động
viên học sinh kịp thời.
Điểm mới của đề tài là: Thống nhất giữa bồi dưỡng về nhận thức với thực
tế công tác tổ chức thực hiện và các nhiệm vụ đặt ra từ thực tiễn. Thu hút, huy
động nhiều lực lượng trong và ngoài nhà trường cùng tham gia. Các hoạt động

cơ quan ban ngành đoàn thể xã, của cha mẹ học sinh thường xuyên và lâu dài.
3. Đẩy mạnh và đa dạng hóa hoạt động giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống
giúp cho học sinh có tinh thần và thái độ học tập tự giác, tích cực, sống có lý
tưởng hoài bảo, ứng xử, hành động mang tính nhân văn. Nó giúp cho học sinh
có ý thức bảo vệ và rèn luyện cơ thể, tránh được vi phạm tệ nạn xã hội.
4. Đạt hiệu quả cao trong phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện,
học sinh tích cực”.
5. Đạt được các mục tiêu của giáo dục, định hư
ớng theo bốn trụ cột:
Học để biết; Học để làm; Học để chung sống cùng nhau và học để khẳng định
chính mình. PHẦN II: NỘI DUNG
I. TÌNH HÌNH TRƯỚC KHI CHƯA THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP MỚI
1. Thu thập và sưu tầm tài liệu tập huấn kỹ năng sống cho trẻ em.
- Chỉ thị 40-CT/TW cuả Ban Bí thư nêu rỏ: “Phát triển giáo dục là quốc
sách hàng đầu…là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và
cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nồng cốt có vai trò quan trọng ”.
- Chỉ thị 40/2008-BGDĐT ngày 27/7/2008 v/v Phát động phong trào thi
đua xây dựng THTT, HSTC trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013.
- Các văn bản chỉ đạo của SGD&ĐT; PGD&ĐT trong năm học.
- Sổ tay THTT, HSTC –Bộ GD ĐT, NXB Giáo dục Việt Nam 2010.
- Tài liệu của Dự án Phòng chống buôn bán và bảo vệ trẻ em của Tổ chức

- Giáo dục đạo đức và giá trị đạo đức trong cuộc sống qua các câu ca dao,
thành ngữ, tục ngữ.
- Hình thức truyền thông: Diễn thuyết, thi tìm hiểu, sân khấu hoá, tiểu
phẩm, thông qua trò chơi.
* Tổ chức thông qua hoạt động ngoại khóa, văn nghệ, thể dục thể thao và các
cuộc thi cấp trường.
- Thời điểm tiến hành được gắn vào việc kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm
học: (2/9, tết Trung thu, 20/11, 22/12, tết Dương lịch, tết Nguyên đán…).
- Tìm đọc tài liệu về tâm sinh lý trẻ lứa tuổi Tiểu học.
- Tìm đọc tài liệu có liên quan đến việc giáo dục rèn kỹ năng sống cho học
sinh.
5. Nghiên cứu thực tế:
- Khảo sát thực tế trong giáo viên, học sinh.
- Thực hiện phương pháp phỏng vấn, hỏi đáp, điều tra.
- Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp.
- Sử dụng phương pháp thực nghiệm, đối chiếu, so sánh. II. THỰC TRẠNG HỌAT ĐỘNG GIÁO DỤC RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
SỐNG Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
1. Đặc điểm chung của nhà trường
Trường thuộc địa bàn vùng ven, kinh tế hộ gia đình đa số là thuần nông,
một số hộ kinh tế phụ thuộc vào con cái đi làm thuê, làm nghề tự do ở các thành
phố lớn, có thu nhập không ổn định nên ít quan tâm đến việc học tập của con
em mình.
Điều kiện tiếp cận của học sinh với sách báo, các kênh truyền thông, mạng
internet còn hạn chế. Nhận thức của một bộ phận không nhỏ của cán bộ, giáo
viên trong trường, Hội cha mẹ học sinh, ban ngành đoàn thể xã chưa đúng mức
về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho
học sinh.

- Đội ngũ giáo viên đoàn kết, nhất trí cao.
- Học sinh cơ bản ngoan, lễ phép.
* Hạn chế nhất định:
- Đa số học sinh chưa có nhận thức đúng về công tác giáo dục, ý thức tự
giác chưa cao, thiếu tập trung học tập, kỹ năng diễn đạt trình bài trước đám
đông còn rụt rè, số đông học sinh ứng xử với nhau chưa thật sự có văn hóa.
Tinh thần và thái độ học tập học sinh chưa cao, còn nhiều học sinh lười học, các
em rất dễ bị kích động dẫn đến làm những việc riêng Nói chung kỹ năng sống
của học sinh trong trường là chưa tốt, chưa đạt được những kỹ năng cơ bản nhất
của một học sinh bậc tiểu học là nền tảng cần phải có.
- Thực tế hiện nay việc nhận thức tầm quan trọng, cần thiết rèn kỹ năng
sống cho học sinh ở một số giáo viên còn hạn chế. Qua dùng phiếu thăm dò,
khảo sát thực tế cho thấy một số giáo viên còn lúng túng cả về nội dung, biện
pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh. Nhận thức của nhiều giáo viên còn mơ hồ,
chưa rõ, chưa đầy đủ rèn kỹ năng sống cho học sinh là rèn những kỹ năng gì; vì
thế không thể tìm ra được biện pháp, hình thức tổ chức hữu hiệu để rèn kỹ năng
sống cho học sinh. Nhà trường đã có tổ chức một số hoạt động nhằm rèn kỹ
năng sống cho học sinh nhưng còn chung chung, chưa đi sâu, chưa rõ nét. - Việc giáo dục học sinh yêu cái đẹp, viết chữ đẹp, làm các sản phẩm học
tập còn hạn chế.
4. Điều tra khảo sát, thống kê một số kĩ năng:
* Khảo sát: Một số kĩ năng tự phục vụ của HS lớp 1:
TSHS
T
ự sắp xếp SGK vở đúng

th
ời khóa

Kỹ năng điều hành
Biết cách, tự tin Chưa biết cách, còn rụt rè
SL % SL %
6

2

33,3

4

66,7

* Khảo sát lớp 5A: Nội dung: ứng xử với bạn khi chơi các trò chơi dân gian tập
thể. Khảo sát qua quan sát thực tế, kết hợp với GVCN, TPTĐ đánh giá HS:
TSHS
Ứng xử tình huống trong chơi trò chơi tập thể
Biết cách ứng xử hài hoà khá phù
hợp
Hay cãi nhau, xô đẩy bạn khi chơi

SL % SL %
30 16 53,3 14 46,7
* Qua các tiết dự giờ, kiểm tra công tác chấm chữa ở vở học sinh: Đa số học
sinh chữ viết còn xấu, kĩ năng viết chưa đúng quy trình, bảo quản sách
vở…chưa tốt.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO

+ Phương pháp rèn kỹ năng sống. Đặc biệt lồng ghép với các bộ môn: Đạo
đức, HĐNGLL, Nghệ thuật, Lịch sử, Địa lý.
+ Các bài tập tình huống về kỹ năng sống và cách giải quyết.
+ Kỹ năng tổ chức các trò chơi, tổ chức câu lạc bộ…trong trường học.
+ Viết cam kết giửa nhà trường và giáo viên chủ nhiệm, giáo viên chuyên
biệt và Đội thiếu niên tiền phong về việc thực hiện giáo dục rèn luyện kỹ năng
sống cho học sinh. Phối hợp vời Công đoàn, chi đoàn và Đội xây dựng các tiểu
phẩm, sân khấu hóa các trò chơi dân gian.
5. Tiến hành tập huấn kỹ năng sống, kỹ năng truyền thông cho đội cờ đỏ
làm nồng cốt:
Tổ chức tập huấn, phát hành tài liệu, xem phim về các mô hình giáo dục rèn
luyện kỹ năng sống.
Bằng phương pháp thảo luận những tình huống thực tiển, kết hợp với
phương pháp vấn đáp, hình ảnh trực quan để trang bị kiến thức kỹ năng cho các
em học sinh này. Đây là những hạt nhân nòng cốt của phong trào để “Trẻ em
truyền thông cho nhau” sẽ mang lại hiệu quả cao hơn, thiết thực hơn.
6. Tổ chức các hoạt động HĐNGLL, Hoạt động ngoại khóa:
* Tổ chức truyền thông cho học sinh nhà trường:
- Vào các buổi chào cờ đầu tuần, hoặc các buổi sinh hoạt lớp. - Lồng ghép vào các ngày lễ lớn, các cuộc thi.
- Người thực hiện: Chủ yếu là PHT,TPT, giáo viên chủ nhiệm lớp và đội cờ đỏ
cốt cán đã được tập huấn.
- Nội dung truyền thông: Các kỹ năng sống theo từng chủ đề:
+ Giáo dục đạo đức và giá trị đạo đức trong cuộc sống qua các câu ca dao,
thành ngữ, tục ngữ.
+ Phòng chống nghiện Gam và tệ nạn xã hội.
+ Các vấn đề của cuộc sống và cách giải quyết vấn đề.
+ Kỹ năng giao tiếp để an toàn, kỹ năng ứng xử văn hoá.

* Một số kĩ năng tự phục vụ của HS lớp 1:
TSHS
Tự sắp xếp SGK, vở theo thời khóa
biểu
Tự giác ngồi học bài ở nhà
Tự sắp xếp
Cần ngư
ời lớn
giúp giúp đỡ
T
ự giác không
cần nhắc nhở
Chưa t
ự giác, bố
m
ẹ phải nhắc
nhở nhiều
SL % SL % SL % SL %
32 30 93,8 2 6,3 25 78,1 7 21,9

* Một số kĩ năng ở lớp 3: Nội dung: “Thảo luận nhóm” qua quan sát HS thực
hành thảo luận nhóm trong một số tiết TNXH.
TSHS
Thực hành thảo luận nhóm
Biết cách lắng nghe, hợp tác
Chưa bi
ết cách lắng nghe,
hay tách
ra khỏi nhóm
SL % SL %

thuyết, luyện tập, thí nghiệm thực hành học sinh tự tin hơn, năng động hơn,
mạnh dạn phát biểu ý kiến hơn. Thể hiện qua việc đánh giá và hội ý rút kinh
nghiệm sau các tiết dạy của giáo viên chuyên biệt và điểm thi đua hàng tuần của
các lớp được nâng lên từng bước một cách rỏ rệt: 100% số tiết dạy của giáo
viên, yêu cầu đánh giá ở mục về học sinh học tập tích cực đều đạt điểm.
3. Điểm thi đua hàng tuần: Tỉ lệ trung bình cao so năm học trước. Những em
học sinh biết cách giải quyết mâu thuẩn và các xung đột phát sinh trong và
ngoài nhà trường, tình trạng các em nói chuyện riêng với nhau giảm đáng kể.
Đặc biệt là nạn đánh nhau, bạo lực học đường trong năm học này không xảy ra.
+ Khả năng diễn đạt trước đám đông của một bộ phận học sinh trước đây
rất nhút nhát, rụt rè nay tự tin hơn, dám nghĩ hơn, dám phát biểu nhận xét một
cách khá đầy đủ, lưu loát suy nghĩ của mình khi được yêu cầu phát biểu ý kiến.
+ Việc ứng xử giao tiếp có văn hóa, văn minh lịch sự hơn trước. Trong
giờ ra chơi, trong các hoạt động tập thể rất ít khi nghe các em nói bậy, nói leo,
các em gọi bạn, xưng hô khá thân mật. + Thời điểm sau tết Nguyên đán học sinh trong trường chấp hành rất tốt
luật giao thông, không có học sinh vi phạm tệ nạn xã hội. Có thể nói học sinh
nhà trường đã thực hiện các mặt này rất tốt so với thời gian này của năm học
trước .
+ Qua tìm hiểu các em đã có nhiều kỹ năng bảo vệ bản thân, năng lực nhận
thức và xử lý tình huống, không để bạn xấu rủ rê trốn học chơi game…
+ Việc học sinh bỏ học tùy tiện không xảy ra .
4. Chất lượng các Hội thi môn năng khiếu trong năm học 2012-2013 đạt kết
quả cao:
* Kết quả thi chỉ huy Liên đội giỏi cấp huyện năm học 2012-2013, Liên đội
trường xếp thứ 2 toàn huyện và có 01 em xuất sắc đi dự tổng kết vinh danh toàn
quốc tại Bắc Ninh.
* Kết quả kiểm tra Liên đội: tháng 4/2013, hội đồng đội tỉnh Quảng Bình đánh

sinh lớp mình nhanh nhất. .
II. Ý NGHĨA:
Sáng kiến kinh nghiệm về giải pháp “ Đẩy mạnh và đa dạng hóa hoạt động
giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh” mang một ý nghĩa rất quan
trọng và là việc làm hết sức cần thiết, bởi lẽ các em sẽ học được cách rèn
luyện và rút ra những kinh nghiệm,kỹ năng mà các em sẽ gặp lại trong cuộc
sống, là bài học quý báu mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc để các em tự hoàn
thiện mình.
Hiện nay ngành giáo dục đang phát động phong trào thi đua: “Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực” thì việc rèn luyện kỹ năng sống có một
ý nghĩa hết sức quan trọng. Qua đó, giúp các em nhìn lại những việc làm của
mình từ trong hành động, trong suy nghĩ, lời nói việc làm. Nó còn giúp các em
hoàn thiện hơn về nhân cách, về lối sống, các em sẽ tích cực hơn. Có kỹ năng
tham gia các hoạt động mang ý nghĩa cộng đồng, hòa đồng, thân ái, đồng cảm
chia sẻ với mọi người xung quanh và hơn hết là sống tốt, sống có ý nghĩa và có
một niềm tin thiết tha hơn về cuộc sống hiện tại và tương lai.
III. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI: Qua kết quả đã trình bày của sáng kiến kinh nghiệm về giải pháp chỉ đạo “
Đẩy mạnh và đa dạng hóa hoạt động giáo dục rẻn luyện kỹ năng sống cho học
sinh” thì đề tài này khả năng ứng dụng rộng rãi vào các trường trong huyện rất
khả thi. Mô hình này rất dễ dàng thực hiện dành cho học sinh các trường với
các hình thức phong phú nêu trên, làm cho các em cảm nhận được kỹ năng
sống, giá trị sống là những kỹ năng, những chuẩn mực trong một xã hội văn
minh. Nó có thể xem là hành trang hết sức cần thiết cho các em trong cuộc
sống, là những vốn sống không thể thiếu của một người lao động chân chính
trong thời kỳ đất nước ta đang hội nhập với nền kinh tế thế giới. Trước mắt
giúp cho các em đổi mới phương pháp, tích cực học tập và biết tự điều chỉnh
hành vi, tự giác chấp hành tốt nội qui nhà trường.

tập thể, qua đó các em sẽ được rèn luyện kỹ năng sống, cùng các trò chơi dân
gian mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Nhằm tạo cơ sở pháp lý giúp các trường thực hiện tốt và thường xuyên
nhiệm vụ này, xin đề nghị lãnh đạo ngành cần có kế hoạch chỉ đạo cụ thể, phối
hợp với Hội Đồng Đội huyện đưa hoạt động giáo dục rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh trở thành một nội dung cơ bản của chương trình sinh hoạt Đội.
HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT
……………………………………….
……………………………………….
……………………………………….
………………………………………. Đỗ Văn Mỹ Tài liệu tham khảo:
+ Sổ tay THTT, HSTC –Bộ GD ĐT ,NXB Giáo dục Việt Nam, 2010.
+ Tài liệu của Dự án “Phòng chống buôn bán và bảo vệ trẻ em” của Tổ Mục lục
PHẦN MỞ ĐẦU 1
I. BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI: 1
II. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Error! Bookmark not defined.
III. PHẠM VI VÀ ĐÔI TƯỢNG NGHIÊN CỨU : 3
IV. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: 3
V. ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:Error! Bookmark not
defined.
PHẦN NỘI DUNG 4