MỤC LỤC
STT

I.

II

III

NỘI DUNG

Trang

MỤC LỤC

1

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài.
2. Mục đích nghiên cứu

2
2
2

3. Đối tượng nghiên cứu.

2

4. Phương pháp nghiên cứu


7

3.3. Biện pháp 3: Dạy trên tiết học chính.

9

3.4. Biện pháp 4: Dạy trẻ học mọi lúc mọi nơi
3.5.Biện pháp 5: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin
trong việc thiết kế giáo án điện tử cho trẻ làm quen với hoạt
động vẽ.
3.6. Biện pháp 6: Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường
4. Kết quả

14
14

1 Kết luận

17
18
19
19

2. Kiến nghị, đề xuất

20

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ


Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp dạy trẻ 4 – 5 tuổi làm quen
với hoạt động tạo hình” làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Nâng cao nhận thức cho bản thân về môn học tạo hình .
Nghiên cứu để tìm ra các biện pháp giáo dục phù hợp dạy trẻ nhằm nâng
cao kĩ năng, kiến thức cho trẻ thực hiện tốt hoạt động tạo hình thể loại vẽ .
3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
Trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với hoạt động tạo hình
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phương pháp khảo sát chất lượng học sinh trên lớp
Phương pháp thực hành, luyện tập
Phương pháp thống kê
Phương pháp phân tích tổng hợp
Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm .
2


II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Hoạt động tạo hình của trẻ được coi là hoạt động mang tính sáng tạo nghệ
thuật nhưng chưa thực thụ. Bởi quá trình hoạt động và sản phẩm hoạt động tạo
hình của trẻ thể hiện các đặc điểm của một nhân cách đang được hình thành.
Mối quan tâm chính của trẻ là tập trung vào sự thể hiện biểu cảm chứ chưa phải
là hình thức nghệ thuật thực sự của tác phẩm. Do tính không chủ định của trẻ mà
trong quá trình tạo hình trẻ chưa có khả năng độc lập suy tính công việc sắp tới
một cách chi tiết, các ý định miêu tả của trẻ thường nảy sinh một cách tình cờ.
Trẻ chỉ quan tâm đến việc “Vẽ cái gì” chứ không phải “vẽ như thế nào”, trẻ sẵn
sàng vẽ bất cứ cái gì, không biết sợ, không biết tới khó khăn trong miêu tả, trẻ
vẽ những gì trẻ thấy, trẻ biết, trẻ nghĩ theo cách cảm nhận của trẻ thơ chứ chưa

3


Bản thân được tham gia học các lớp chuyên đề, học bồi dưỡng thường xuyên
do Phòng giáo dục tổ chức và được tham gia các hội thi do trường và huyện tổ
chức để bồi dưỡng chuyên môn và học hỏi kinh nghiệm, được chị em đồng
nghiệp quan tâm, giúp đỡ, góp ý về chuyên môn.
Cơ sở vật chất của nhà trường được trang bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi để
phục vụ cho các hoạt động học tập vui chơi của trẻ.
Lớp học khang trang, rộng rãi, thoáng mát, đảm bảo diện tích cho các cháu
hoạt động vui chơi và học tập. Trường được công nhận trường đạt chuẩn quốc
gia mức độ I.
b.Khó khăn:
Môn tạo hình nhất là thể loại vẽ cần có năng khiếu, nhưng khả năng vẽ
nhiều trẻ còn hạn chế vì thế có phần ảnh hưởng đến chất lượng của môn học.
Nhiều cháu còn nhút nhát, chưa mạnh dạn thể hiện sản phẩm của mình,
đánh giá sản phẩm của mình.
Với những thuận lợi và khó khăn trên, tôi cần phải nắm rõ được phương
pháp của bộ môn này đặc biệt thể loại vẽ và nắm được đặc điểm tâm sinh lý và
trình độ tiếp thu của trẻ cùng với điều kiện thực tế của trường của lớp để phát
huy những thuận lợi có được và khắc phục những khó khăn còn tồn tại mang lại
kết quả tốt cho trẻ trong môn học này.
c. Kết quả thực trạng.
Từ những thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng từ đầu năm
học để nắm được tỉ lệ khả năng tiếp thu kiến thức và kỹ năng thực hiện bài vẽ
của trẻ . Kết quả cho thấy như sau:
TT
1
2
3

23

10

44%

13

56%

23

8

35%

15

65%

23

15

65%

8

35%


học mà chơi”. Vì thế đứng trước những thuận lợi và không ít những khó khăn đó
là một giáo viên trẻ tôi cố gắng tìm tòi để lựa chọn những biện pháp, hình thức
tổ chức thích hợp, giúp tất cả trẻ đều hứng thú và tích cực tham gia hoạt động
tạo hình.
Như chúng ta đã biết, ngay từ nhỏ trẻ đã có phản xạ với cái đẹp bằng những
biểu hiện như: Hướng mắt về ánh sáng, thích ngắm những vật có màu sắc lòe
loẹt nổi bật, trẻ bắt đầu có ý thích ngắm nhìn các bức tranh, những hình thù ngộ
nghĩnh và đa dạng, tuy nhiên chúng chưa thể nhận biết, phát hiện ra cái đẹp của
những tác phẩm ấy. Điều đó có thể nói rằng trẻ luôn có những xúc cảm rất đặc
biệt với những sự vật hiện tượng xung quanh, nó mang lại cảm xúc và ấn tượng
mạnh đối với trẻ thôi thúc trẻ muốn khám phá và sáng tạo ra cái đẹp. Tuy nhiên
đối với trẻ nhỏ, sự kiên chì và khả năng chú ý của chúng chưa được tốt nên cũng
đẫn đến sự nhàm chán và không hào hứng với công việc được giao, chính vì thế
là một giáo viên tôi hiểu được điều đó nên trong giờ hoạt động tạo hình tôi phải
nhẹ nhàng và chủ động trên trẻ nhiều hơn, tôi chỉ là người định hướng cho trẻ để
trẻ tự mình giải quyết vấn đề (có phụ lục đính kèm).
Giờ học tạo hình của cô và trẻ ở lớp MG 4 – 5 tuổi trường mầm non
Hồi Xuân – Quan Hóa
Đi sâu bồi dưỡng các đối tượng yếu kém về thể loại vẽ và trẻ có năng khiếu
tạo hình :

5


Tôi luôn quan tâm, gần gũi, động viên những trẻ nhút nhát và những trẻ hạn
chế về năng khiếu vẽ, tôi tạo ra nhiều tình huống hấp dẫn để gây sự chú ý, hứng
thú ở trẻ, giúp trẻ có động lực và thoải mái về tinh thần, tự tin bước vào giờ học
tốt hơn. Những trẻ khá khuyến khích, trẻ yếu động viên để trẻ tạo ra nhiều bức
tranh đẹp hơn.
Ngoài việc giảng dạy trên tiết học tôi còn thường xuyên chia đối tượng

như phụ huynh tôi đã xây dựng một góc tạo hình, một không gian đẹp, đảm bảo
tính thẩm mỹ. Để bổ sung cho những tiết vẽ và gây cảm xúc cho trẻ tôi đã sưu
tầm những tranh ảnh đẹp, sát với đề tài trong chương trình.
Ví dụ: Chủ đề gia đình tôi treo các bức tranh về ngôi nhà của gia đình hoặc
người thân trong gia đình.
Chủ đề thế giới thực vật tôi treo các bức tranh về cây cối, về hoa.
6


Trẻ rất hứng thú hoạt động trong góc tạo hình, tôi phải phân chia hợp lý và
luân chuyển số trẻ chơi trong góc tạo hình, để trẻ nào cũng được hoạt động trong
góc. Khi vào hoạt động góc, với những trẻ trong giờ hoạt động chung nếu trẻ
còn yếu hoặc chậm hơn các bạn tôi sẽ cho trẻ chơi ở góc tạo hình nhiều hơn và
quan tâm hơn đến những trẻ đó, để hướng dẫn động viên khi trẻ chưa làm được.
Tùy thuộc vào từng chủ đề đang khám phá, trẻ có thể vẽ những gì trẻ đang học.
Góc tạo hình luôn được thay đổi bằng những sản phẩm nghệ thuật theo
từng chủ đề, những bức tranh này được làm bằng nguyên vật liệu khác nhau.
Ví dụ: + Với chủ đề thực vật tôi nhặt các lá khô để cho trẻ hoạt động. Còn
với chủ đề nghề nghiệp tôi sưu tầm các len, sợi… Và sự thay đổi đó được trẻ rất
tò mò muốn khám phá.
Đặc biệt trang trí góc tạo hình bằng chính sản phẩm của trẻ, tạo cho trẻ
cảm giác mới lạ, thích thú. Khi phụ huynh nhìn thấy những sản phẩm của con
mình được trang trí ở góc của lớp sẽ rất vui và cảm động (có phụ lục đính kèm).
Các cháu mẫu giáo 4 – 5 tuổi đang hoạt động ở góc tạo hình
Để thu hút được sự chú ý của trẻ vào môn học vừa dễ lại vừa khó vì trong
thực tế chúng ta đã biết đặc điểm phát triển về tâm sinh lý của trẻ chưa ổn định,
trẻ có rất nhiều sự thay đổi, lúc trẻ thích học, lúc không, lúc nhanh nhớ nhưng lại
chóng quên, thích cái mới lạ và dễ chán với những điều quen thuộc. Vì vậy, tôi
luôn suy nghĩ phải thay đổi hình thức cũng như phương pháp sao cho bài dạy
sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn được trẻ, không lặp đi lặp lại để tránh sự nhàm chán

Tôi phải rèn trẻ cách cầm bút đúng bằng 3 ngón tay: giữ bút bằng ngón cái
và ngón trỏ; ngón giữa giữ ở phía dưới; khi vẽ cánh tay cho tới bàn tay phải đặt
nằm trên bàn làm điểm tỳ hoặc hơi nhích cao hơn, dựa vào cây bút.
Phải học cách nhấn bút mạnh, hoặc nhẹ với các mức độ khác nhau tùy theo
ý muốn để tạo nên các sắc thái màu, các đường, nét,... với các tính chất khác
nhau nhằm gây nên sức truyền cảm cho các hình vẽ. Ngoài ra tôi bồi dưỡng cho
trẻ cách vẽ màu (đưa bút theo một hướng hoặc không ra ngoài nét viền) với các
loại bút vẽ khác nhau (bút chì, bút sáp, bút lông, phấn màu…) cần giúp trẻ nắm
được kỹ thuật sử dụng khác nhau. Khi trẻ vẽ cô cần quan tâm nhắc nhở để rèn
cho trẻ ngồi đúng tư thế, không để trẻ cúi mặt sát xuống bàn hoặc không ngồi
vẹo người.
Khi được rèn, trẻ có tư thế ngồi thẳng, đặt cánh tay đúng tư thế, thoải mái
trên bàn, và cầm bút đúng cách (có phụ lục đính kèm).
Tư thế ngồi vẽ của trẻ đầu năm học
(có phụ lục đính kèm).
Tư thế ngồi vẽ của trẻ về cuối năm học
Từ việc “Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành hình
khối, biết cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ” tôi thấy trẻ có rất nhiều tiến bộ và tư
thế ngồi học, cách cầm bút của trẻ đúng hơn.
* Hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc để
tô tranh
Bố cục trang trí cũng như cách phối màu thường tuân theo những quy luật
thẩm mỹ nhất định. Các giờ học vẽ có vai trò rất lớn trong việc phát triển trí tuệ
và khiếu thẩm mỹ của trẻ.
Để giúp trẻ biết phối hợp các kỹ năng tạo hình và tạo ra các sản phẩm có
màu sắc, hình dáng, đường nét và bố cục. Trước hết tôi cần giúp trẻ hiểu được
bố cục hợp lý, sự sắp xếp hình vẽ trong bức tranh mang tính nghệ thuật hoặc
trang trí. Để hiểu, cảm nhận và thực hiện được những hình trang trí trẻ phải biết
nhìn bao quát cả không gian tờ giấy, xác định các vị trí đặt hình khối của bức
tranh. Tùy theo lứa tuổi, các nội dung tạo hình trang trí, cần được sắp xếp linh

Bức tranh vẽ ngôi nhà của cháu Trịnh Duy Nam lớp 4 – 5 tuổi khu chính

Bức tranh vẽ ngôi nhà của cháu Hoàng Khánh Lâm lớp 4 – 5 tuổi khu chính
Vậy “Hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc để tô
tranh”đã mang lại hiệu quả cao trong hoạt động vẽ của trẻ lớp tôi.
3.4. Biện pháp 4: Dạy trẻ học mọi lúc mọi nơi.
9


Ngoài việc tạo hứng thú cho trẻ ở tiết học vẽ, để phát huy hơn nữa khả
năng vẽ của trẻ tôi đã lồng ghép tích hợp kỹ năng vẽ vào mọi lúc mọi nơi, các
hoạt động trong ngày như hoạt động ngoài trời, hoạt động học, hoạt động
chiều…
Giờ hoạt động ngoài trời: Trẻ được làm quen với môi trường xung quanh
khi đi dạo chơi trẻ được ngắm nhìn vật thật, được sờ nắm, khi cho trẻ hoạt động
ngoài trời cô có thể phát phấn để trẻ có thể vẽ lên nền sân.
Ví dụ: Trẻ dùng phấn để in cánh hoa, vẽ những biểu tượng mà trẻ thích.
Giờ hoạt động chiều:
Ví dụ: Tôi cho trẻ vẽ những gì mà trẻ thích (vẽ theo ý thích) sau đó tôi sẽ
hướng dẫn để trẻ vẽ những bức tranh mà trẻ thích..
Trước hết phải rèn trẻ biết vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ để tạo
thành hình, khối. Các nét cơ bản: nét ngang, nét thẳng, nét xiên, nét uốn lượn,
nét cong trái, nét cong phải…Khi trẻ đã vẽ thành thạo các nét này, tôi hướng dẫn
trẻ cách ghép các nét vẽ tạo thành các hình khối, các đồ vật, con vật, con người.
Đối với hoạt động học của các bộ môn: KPKH, Toán, Văn Học… tôi cũng
sử dụng lồng ghép một cách khéo léo, không tích hợp quá nhiều, phù hợp với
tùy từng bài để tích hợp sao cho trẻ luôn thấy thoải mái, không bị nhàm chán và
khắc sâu được kiến thức về thể loại vẽ cho trẻ.
Ví dụ: Trong giờ học khám phá khoa học “Tìm hiểu về một số loại hoa”
cuối giờ có thể cho trẻ vẽ những loài hoa mà trẻ thích hay tìm hiểu các loại quả

luyện khả năng vẽ của bản thân để trẻ vẫn được quan sát các nét vẽ và các màu
sắc khi tôi sử dụng tô tranh mẫu.
Ví dụ: Với tiết vẽ con gà trống (tiết mẫu). Tôi thiết kế bài giảng điện tử đó
như sau:
Với tất cả các bước vẽ này tôi đều vẽ ở paint sau đó coppy sang powerpoint
và tạo hiệu ứng cho các hình ảnh.
Trước tiên tôi tạo 1 slide có hình ảnh con gà trống đã được tô màu và vẽ
thêm các họa tiết cỏ cây, ông mặt trời…Tôi cho trẻ nêu nhận xét của trẻ về hình
ảnh con gà (có phụ lục đính kèm).
Tiếp theo tôi tạo 1 slide với các bộ phận của con gà riêng biệt (như: mình,
đầu, mắt, mỏ, cánh, chân…) (có phụ lục đính kèm)..
- Và tôi tạo 1 slide với các cách vẽ lần lượt để tạo thành con gà trống, các
nét vẽ lần lượt hiện ra và cùng với đó là lời phân tích của tôi: Cô vẽ mình con gà
là một hình tròn khép kín, tiếp theo cô vẽ cổ con gà là 2 nét xiên, cô vẽ từ trên
xuống, và đến đầu … Tương tự tôi giới thiệu với các phần khác của con gà (có
phụ lục đính kèm).
Sau khi vẽ xong thì làm gì? Cô sẽ tô màu cho con gà và lần lượt tôi có
hiệu ứng tô màu vào từng bộ phận của con gà (có phụ lục đính kèm).
Để cho bức tranh thêm đẹp và sinh động tôi vẽ thêm cỏ cây, ông mặt trời.
Cuối cùng tôi sẽ cho trẻ về chỗ ngồi và vẽ con gà trống. Đây là các slide tôi đã
tạo để dạy trẻ.
Qua các tiết dạy áp dụng giáo án điện tử thì trẻ rất hứng thú tham gia hoạt
động và kết quả trên trẻ rất cao, trẻ mạnh dạn chủ động hơn trong quá trình học
tập. Thể hiện sự hồn nhiên tích cực qua việc tri giác hình ảnh trên máy, trẻ tự đặt
ra các câu hỏi khám phá cho cô…
3.6. Biện pháp 6: Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường.
Việc tạo hứng thú cho trẻ trong giờ học vẽ, gia đình cũng chính là điểm tựa
để bồi dưỡng thêm năng khiếu của trẻ và đóng một vai trò to lớn trong sự phát
triển toàn diện ở trẻ. Xác định rõ vai trò này, ngay từ đầu năm học khi họp phụ
huynh tôi đã nhấn mạnh tầm quan trọng của bộ môn tạo hình. Đó là môn tạo hình

đặc biệt là giờ vẽ của trẻ đã tạo ra những bức tranh đẹp, hài hòa cân đối về
đường nét, màu sắc cũng như bố cục tranh có nhiều sự sáng tạo trong bài vẽ.
Những sản phẩm của trẻ được trưng bày ở góc tạo hình, những bức tranh tạo nên
một không gian nghệ thuật của trẻ thơ thật ngộ nghĩnh và đáng yêu.
Vì vậy cho đến nay chất lượng giờ học tạo hình của lớp tôi được nâng lên
rõ rệt so với đầu năm.
*Kết quả thu được cuối năm như sau:
TT
1
2
3

Nội dung khảo sát

T/s
trẻ

Số trẻ Tỷ lệ Chưa
Đạt
đạt

Tỷ lệ

Trẻ hứng thú tham gia hoạt động
Trẻ biết cách cầm bút và ngồi đúng
tư thế
Kỹ năng sử dụng đường nét vẽ cơ
bản để tạo thành các hình, khối..

23



4
5

Trẻ biết sử dụng các loại bút vẽ và
biết vẽ, tô màu bố cục tranh cân đối,
hợp lý
Trẻ biết nhận xét các sản phẩm tạo
hình đơn giản

23

20

87%

3

23%

23

23

100

0

0

Luôn lấy trẻ làm trung tâm, giáo viên chỉ là người hướng lái, gợi mở, dạy trẻ
theo hướng tích cực.
Sưu tầm, sáng tạo nhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp, đảm bảo an toàn, tính trực
quan, thẩm mỹ và giáo dục cao. Sưu tầm các tác phẩm nghệ thuật, các nguyên
vật liệu trang trí góc tạo hình thêm phong phú, gợi cho trẻ nguồn cảm hứng.

13


Cần nâng cao trình độ tin học để ứng dụng công nghệ thông tin một cách
linh hoạt, sáng tạo.
Tạo môi trường phong phú cho trẻ hoạt động, cho trẻ dạo chơi thăm quan
nhiều nơi để trẻ được tiếp xúc với môi trường xung quanh, với vẻ đẹp thiên
nhiên, thế giới xung quanh trẻ nhằm cung cấp kiến thức cho trẻ.
Cần làm tốt công tác phối kết hợp với phụ huynh thật tốt để thống nhất và
có biện pháp giáo dục trẻ có hiệu quả ở gia đình cũng như ở trường học.
Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ của tôi và đã áp dụng thực hiện đạt
hiệu quả rất mong được bạn bè đồng nghiệp bổ sung để SKKN được hoàn thiện hơn.
2. Kiến nghị đề xuất:
Đối với Sở giáo dục: Tạo điều kiện cho giáo viên được học tập, nghiên
cứu tài liệu,tham gia các lớp tập huấn chuyên đề, bồi dưỡng thường xuyên học
hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp trong các trường trong huyện.
Đối với Phòng giáo dục: Bổ xung cơ sở vật chất các đồ dùng, đồ chơi,
bàn ghế phục vụ cho các hoạt động dạy học cho nhà trường và các nhóm lớp.
Trên đây là những kinh nghiệm tôi rút ra được qua đề tài “Một số biện pháp
dạy trẻ 4 – 5 tuổi làm quen với hoạt động tạo hình”. Rất mong sự góp ý đánh giá
của các cấp lãnh đạo, bạn đọc đồng nghiệp để bản sáng kiến kinh nghiệm được
hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG