1. Mở đầu:
1.1. Lý do chọn đề tài
“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”[1] trẻ em là niềm vui niềm hạnh phúc
của gia đình – trẻ em là công dân của thế giới ngày mai, việc bảo vệ chăm sóc giáo
dục trẻ là trách nhiệm của mỗi gia đình và toàn xã hội.
Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên đặt nền tảng cho việc giáo dục con
người, trường mầm non là cái nôi nuôi dưỡng và phát triển những mầm non tương
lai của đất nước.
Vì sự giáo dục của người lớn và nhất là vai trò của cô giáo mầm non sẽ giúp
cho hoàn thiện một cách tốt đẹp về mọi phương diện của việc hình thành nhân cách
con người, giúp trẻ vững vàng bước vào trường tiểu học.
Hết độ tuổi học ở trường mầm non, là trẻ đứng trước một nền văn hoá đồ sộ
của dân tộc mà đó là nhiệm vụ phải lĩnh hội. Một trong những thành tựu lớn lao
nhất giáo dục mầm non là làm cho trẻ sử dụng được tiếng mẹ đẻ một cách thành
thạo trong đời sống.
Chính vì vậy mà việc cho trẻ làm quen với môn chữ cái ở trường mầm non là
việc làm vô cùng quan trọng và rất cần thiết.
Làm quen với chữ cái là một hoạt động rất hấp dẫn với trẻ mẫu giáo vì trẻ
được biết những chữc cái đầu tiên hoạt động này là một nền tảng, là cơ sở cho việc
học tiếng việt khi trẻ vào học lớp một. Đó là bước đầu trẻ làm quen cách phát âm
một chữ cái nhờ phát âm được chữ cái đó mà luyện khả năng nghe, phân biệt âm
thanh, đó là một quá trình tri giác có cảm xúc đòi hỏi trẻ chú ý để xác định từng âm
thanh ngôn ngữ, phát hiện sự khác nhau giữa chúng. Sau khi làm quen với chữ cái
trẻ được nhận biết chữ cái, phát âm, đọc từ, đọc câu thơ ngắn có hình vẽ minh hoạ.
Trẻ biết tô chữ cái theo nét in mờ nhằm giúp trẻ thực hành khả năng phối hợp giữa
mắt và tay.
Tất cả những yêu cầu trên là rất khó đối với trẻ. Chính vì vậy mà tôi đã băn
khoăn suy nghĩ tìm tòi và rút ra: “Một số biện pháp trong việc giúp trẻ học tốt
hoạt động làm quen với chữ cái tại lớp Mẫu giáo 5-6 tuổi A3, Trường Mầm non
Điền Lư, huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa ”.


linh hoạt, mềm dẻo các hoạt động để giúp trẻ tham gia tích cực vào hoạt động vận
động, trẻ hứng thú khi tham gia trải nghiệm bằng nhiều hình thức khác nhau, tạo
nhiều môi trường và ở mọi lúc mọi nơi để trẻ được phát triển thể lực và trí tuệ tốt
hơn.

2


Chính vì vậy mà việc cho trẻ làm quen với chữ cái là một trong những hoạt
động giúp trẻ nhớ lâu và khắc sâu kiến thức hơn, vì thông qua môn học trẻ được
phát âm bằng nhiều hình thức khác nhau chính vì vậy mà trẻ tiếp thu lĩnh hội kiến
thức một cách nhẹ nhàng và hiệu quả. Làm quen chữ cái theo quan điểm giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm được tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu từ những hoạt động
gần gũi và có ý nghĩa đối với trẻ. Để dạy trẻ làm quen với chữ cái, cần có sự thay
đổi cách tổ chức các hoạt động trong môi trường học và ngôn ngữ nói một cách
phong phú. Do đó, để dạy tốt hoạt động này giáo viên phải đạt được những mục
tiêu như là phải nắm vững nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm
quen chữ cái và biết thiết kế, tổ chức các hoạt động làm quen với chữ cái theo chủ
điểm để phát triển các kỹ năng cần thiết chuẩn bị cho trẻ việc đọc, viết, trước khi
vào học lớp một. Thông qua việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế
giới xung quanh. Cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan
hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là đọc và thế nào là viết,
thông qua viêc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị trí khác nhau của từ giúp
trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ có chủ định.
Cho trẻ làm quen với chữ cái còn góp phần kích thích phát triển tư duy và
hình thành tính tích cực của trẻ, nó giúp trẻ định hướng trong không gian, giúp trẻ
điều khiển những hoạt động của các giác quan. Làm quen với chữ cái còn giáo dục
tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tích cực cho trẻ vào trường tiểu học.
2.2. Thực trạng của vấn đề.
2.2.1. Thuận lợi:

hình thức phù hợp, bên cạnh đó là cách sử dụng đồ dùng trực quan thì chưa phát
huy được công dụng của đồ dùng sẵn có, công nghệ thông tin còn hạn chế, sử dụng
giáo án điện tử vào bài dạy còn lúng túng, vì vậy nội dung tiết học còn nghèo nàn,
chưa sinh động, giờ học khô khan, cứng nhắc. Do đó kiến thức, kĩ năng mà trẻ tiếp
thu được qua tiết học chưa đáp ứng yêu cầu cô đặt ra.
Các cháu ở lớp tôi đa số là con em dân tộc, bố mẹ đi làm ăn xa ở nhà với ông
bà nội , ngoại, điều kiện kinh tế khó khăn, cha mẹ chưa quan tâm tới việc học của
con cái.
Một số trẻ còn sử dụng tiếng địa phương, khi phát âm cßn ngọng rất khó
cho việc dạy và học. Trẻ chưa mạnh dạn trong giờ học, ít phát biểu nên ảnh hưởng
rất nhiều đến chất lượng giảng dạy của giáo viên.
Để biết được khả năng học tập của trẻ về hoạt động làm quen chữ cái tôi đã
tiến hành khảo sát trẻ ở lớp tôi gồm 31 cháu và kết quả như sau:

4


2.2.3. Kết quả khảo sát đầu năm.
Nội dung
đánh giá

Tổng
số trẻ

Tốt
SL Tỷ lệ

Đạt
Khá
SL Tỷ lệ

31
5
16%
6 19,4% 10 32,3%
10
32,3%
chữ cái trong
tranh kèm từ.
Sau khi khảo sát tôi thấy kết quả rất thấp, mặc dù mình cũng đã cố gắng để
truyền đạt kiến thức cho trẻ, nhưng kết quả vẫn không cao. Cho nên tôi đã quyết
tâm điều chỉnh lại phương pháp giáo dục của mình bằng cách thường xuyên học
hỏi bạn bè đồng nghiệp, không những ở trường mình mà còn ở các trường bạn và
đặc biệt tôi luôn xin ý kiến rút kinh nghiệm của ban giám hiệu nhà trường và tham
khảo tài liệu sách vở để tìm ra những biện pháp truyền thụ kiến thức cho trẻ một
cách có hiệu quả nhất. Chính vì thế, mà tôi đã rút ra được một số biện pháp nhằm
nâng cao chất lượng cho trẻ để mong muốn trẻ đạt được kết quả cao.
2.3. Các biện pháp thực hiện:
2.3.1. Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức bản thân:
Sau khi được nhà trường phân công đứng lớp Mẫu giáo 5-6 tuổi bản thân tôi
chăn chở vì đây là độ tuổi cần phải trang bị cho các cháu có kiến thức bước vào lớp
1. Mà hoạt động làm quen với chữ cái là một trong những hoạt động cần thiết để trẻ
biết ghép vần, ghép chữ ở tiểu học.
Qua thực tế chăm sóc giảng dạy trong nhiều năm và thường xuyên tham
khảo tài liệu, được trực tiếp đi thăm lớp, dự giờ đồng nghiệp tôi nhận thấy trẻ mẫu
giáo 5 tuổi các cháu đều có nhu cầu ý thức học tập, thích khám phá những điều mới
lạ, ham hiểu biết đặc biệt thích vui chơi.
Chính vì vậy các hoạt động học tập của trẻ phải được tổ chức dưới dạng vui
chơi mà vẫn đảm bảo kiến thức cho trẻ mới thu hút, hấp dẫn trẻ tham gia vào giờ
5


thức giới thiệu bài để gây sự chú ý đối với trẻ và đặc biệt đối với trẻ mầm non là trẻ
nhận thức bằng trực quan cho nên tôi luôn tranh thủ thời gian tìm tòi tận dụng phế

6


liệu thải bỏ để làm đồ dùng, đồ chơi, phục vụ cho việc dạy trẻ, các hoạt động nói
chung, môn học chữ cái nói riêng tôi không bao giờ dạy chay.
Ví dụ: với nhóm chữ b,d,đ “ chủ điểm thế giới động vật” có rất nhiều cách
giới thiệu như:
Đầu tiên tôi cho trẻ đi vòng quanh lớp quan sát một số con vật gần gũi và
làm động tác minh hoạ của các con vật, cùng trò chuyện nhận xét về đặc điểm của
các con vật sau đó tôi đọc câu đố:
Con gì lông vàng
Đôi sừng cong cong
Lúc ra cánh đồng
Cày bừa rất giỏi
Trẻ nghe xong sẽ đoán ngay là “Con bò”
Khi trẻ vận động tôi muốn giới thiệu tên truyện, tên nhân vật thì tôi sử dụng
kể một đoạn truyện trong câu truyện “ Dê con nhanh trí”, “Con ở nhà cho ngoan,
nếu có ai gõ cữa… kẻo con sói nó vào ăn thịt con đấy”.
Tôi hỏi trẻ. đó là lời nói của ai? Trong câu truyện gì?
Trẻ trả lời: của Dê mẹ, trong câu truyện “Dê con nhanh trí” ạ.
Qua cách giới thiệu bài cho trẻ đi thăm quan. Câu đố, bài hát bài thơ truyện
kể… như trên đã có tác dụng giúp trẻ khắc sâu những biểu tượng phong phú vào
hoạt động một cách tích cực có hiệu quả. Trẻ sẽ cảm giác thoải mái, tự nhiên khi
được làm quen tiếp xúc với chữ mới trẻ có sự liên tưởng chặt chẽ các chữ cái với
tranh ảnh, câu truyện, bài hát,…, từ đó kích thích sự tò mò khao khát được làm
quen với chữ cái, được đọc và được viết của trẻ.
2.3.3. Biện pháp 3: Tổ chức tốt các trò chơi:

8


duy của trẻ, trẻ phải suy nghĩ để đưa câu trả lời thật đúng với câu hỏi của bạn, và
còn biết được các chữ cái có chứa trong một từ. Trò chơi này giúp trẻ làm quen với
hình vẽ làm quen với nhiều từ ngữ mới như đồ dùng, đồ chơi… qua cách tổ chức
các trò chơi như trên yếu tố chủ yếu đối với bản thân trẻ là những hành động chơi
và đạt tới mục đích chơi .đồng thời trẻ cũng đã thực hiện được nhiệm vụ học tập,
nắm được những tri thức mới, nhận dạng, phát âm nhớ mặt chữ cái mà mình đang
được làm quen.

* Ví dụ 3: Ở chủ đề thế giới động vật khi cho trẻ làm quen với chữ cái tôi
làm mũ có in hình con vật ( ví dụ con mèo) trên đó có gắn chữ cái, khi các bạn mèo
đi ra sẽ giới thiệu “ Tôi là chú mèo chữ i xin chào các bạn” trẻ sẽ đáp lại “ chúng
tôi chào bạn mèo chữ i” lần lượt như vậy trẻ sẽ được gọi tên chữ cái và được nhắc
lại giúp trẻ nhanh nhớ, dễ nhớ và khắc sâu hơn nhóm chữ cái mình đang học.
2.3.4. Biện pháp 4: Hướng dẫn tích hợp chữ cái vào các hoạt động
chung:
Để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ cái áp dụng tích hợp các
chữ cái vào các hoạt động chung của các ngày trong tuần, các tiết học của các môn

9


học đều có thể vận dụng được vậy đòi hỏi người giáo viên phải có sự lựa chọn phù
hợp lô gíc của tiết học.
Ví dụ: Môn làm quen với văn học ở chủ điểm trường mầm non tôi muốn tích
hợp các chữ cái o, ô ,ơ qua bài thơ “bàn tay cô giáo”
Bàn tay cô giáo
Tết tóc cho em

thú cho trẻ vào môn học, vừa cũng cố khắc sâu các chữ cái mới được làm quen.

2.3.5. Biện pháp 5: Tạo môi trường chữ cái xung quanh lớp học:
Trong hai năm học gần đây việc thực hiện chuyên đề nâng cao chất lượng
cho trẻ làm quen văn học và chữ viết. Nhằm chuẩn bị tốt cho trẻ chuận bị tốt các
kiến thức để vào lớp 1. Hình thành ngôn ngữ trọn vẹn cho trẻ trong cách giao tiếp
là tiêu đề nền nóng vững chắc cho trẻ tiến bộ trong việc học đọc và học viết. Muốn
làm tốt được việc này thì phải tạo môi trường chữ cái xung quanh trẻ là rất cần
thiết, trong một ngày của trẻ thời gian trẻ ở trường là chủ yếu. Trẻ được hoạt động,
vui chơi và thường xuyên tiếp xúc với chữ cái sẽ tạo điều kiện tốt trong việc làm
quen với chữ cái.
Ở góc học tập tôi chọn một vị trí rộng để trang trí mảng chữ theo ba mẫu chữ
chữ in hoa, chữ in thường, chỡ viết thường vào một thời điểm thời gian cho phép
(hoạt động góc, hoạt động chiều) cô có thể gọi từng trẻ lên nhận biết và phát âm
chữ cái theo đúng yêu cầu của cô. Bên cạnh đó tôi sưu tầm các bức tranh kèm từ
có hình ảnh về chủ đề đang thực hiện, khi trẻ quan sát tranh trẻ sẽ lựa chọn chữ cái
để ghép thành từ giống từ dưới tranh quá trình đó sẽ giúp trẻ ôn lại các chữ cái đã
học đồng thời khám phá thêm các chữ cái mới.
11


Ở các góc chơi đều có treo biển như “Góc học tập sách”, “Góc thiên nhiên”,
“Góc nghệ thuật”, “Góc phân vai”, “Góc xây dựng”, trong lớp học tôi trang trí
nhiều tranh ảnh treo từng chủ điểm, dưới mỗi bức tranh đều có dòng chữ “Gia đình
của bé”, “Trường mầm non”,….
Ở góc phân vai bán hàng tôi viết bảng đơn giá từng loại hàng bằng chữ viết
thường treo lên. Tôi cũng có thể cho trẻ đọc tên hàng sau đó viết tên hàng phía
dưới. Dù nét chữ của trẻ còn nguyệch ngoạc nhưng qua đó giúp trẻ ghi nhớ tưởng
tượng lại kí hiệu của chữ từ đó giúp trẻ nhận dạng được chữ cái một cách chính
xác.

trẻ khá mà quên đi những trẻ yếu kém trong lớp, bởi vậy tôi thường sắp xếp những
trẻ chưa đạt ngồi cạnh những trẻ đạt, làm như vậy khi trẻ ngồi gần nhau và với cách
sắp xếp chỗ ngồi như thế thì tôi phải có cách truyền thụ kiến thức phù hợp để phát
huy mặt tích cực của biện pháp này, bằng cách tăng cường việc tổ chức các trò chơi
để giúp trẻ nhận biết, ôn luyện củng cố những chữ cái đã học.
Ví dụ: Trò chơi ghép chữ cái b,d,đ tôi phát cho mỗi trẻ 3 nét “l” ( nét thẳng
và 3 nét cong “c” tôi yêu cầu trẻ dùng 6 nét đó để ghép thành 3 chữ cái b,d,đ sau đó
trẻ tự kiểm tra lẫn nhau).
Trẻ khá có thể nhận thấy bạn ngồi bên cạnh minh xếp sai và có thể giúp bạn
sửa lại cho đúng theo yêu cầu của cô. Còn trẻ kém thì cùng bạn kiểm tra thì sẽ tự
nhận thấy mình đã ghép sai và sẽ tự sửa lại một cách thoải mái, làm như vậy sẽ
giúp trẻ nhớ mặt chữ vừa nhanh vừa khắc sâu hơn, đồng thời tạo nên tinh thần đoàn
kết giúp đỡ lẫn nhau trong giờ học.
Còn ở trò chơi xếp chữ cái bằng một hạt, trẻ học kém có thể nhìn bạn xếp và
xếp theo bạn, mặc dù là bắt trước nhưng do tự tay trẻ xếp và sau nhiều lần xếp như
vậy tự khắc trẻ sẽ nhận biết chữ và cách phát âm chữ cái đó. Không những thế ngay
cả trên những đồ dùng cá nhân của trẻ như: ca uống nước, khăn rửa mặt, dép… các
13


đồ dùng hàng ngày tôi cũng dùng kí hiệu cá nhân trẻ bằng chữ cái. Mỗi khi sử dụng
đồ dùng của mình trẻ cũng có thể đọc và học chữ cái đó. Không những thuộc và
biết chữ cái kí hiệu của mình mà trẻ còn thuộc và biết chữ cái của các bạn khác
trong lớp.
Thực tế cho thấy trẻ đã tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng và hứng thú,
tránh cho những trẻ kém có sự tự ti mặc cảm, vậy đã tạo sự cân bằng giữa trẻ tiếp
thu nhanh và những trẻ tiếp thu chậm trong lớp học.
2.3.6. Biện pháp 6: Công tác tuyên truyền với phụ huynh:
Trẻ đến trường được cô giáo dạy dỗ với nhiều nội dung làm quen chữ viết
thông qua các hoạt động với nhiều hình thức khác nhau. Tuy nhiên các kiến thức, kĩ

Nội dung
đánh giá

Tổng
Tốt
số trẻ SL Tỷ lệ

Trẻ nhận biết
31 10 32,3%
đúng 29 chữ cái
Trẻ phát âm rõ
31 12 38,7%
ràng 29 chữ cái
Tô viết trùng khít
31
12 38,7%
lên nét chấm mờ
Nhận biết các
chữ cái trong 31 12 38,7%
tranh kèm từ.
2.4.2. Đối với bản thân:

Đạt
Khá
SL Tỷ lệ

Trung bình
SL Tỷ lệ

11


Chưa đạt
SL

Tỷ lệ

Qua quá trình áp dụng và thực hiện đề tài, tôi đã gặt hái được một số thành
công nhất định như đã khảo sát được tình hình thực trạng của trường và các hoạt
động nghiên cứu ,tìm ra những giải pháp khắc phục và những phương thức hoạt
động có hiệu quả nhất .
Ngoài những kết quả đã đạt được thì việc áp dụng và thực hiện đề tài vẫn
còn hạn chế như : trang thiết bị , đồ dùng phục vụ cho việc dạy vẫn còn hạn chế ,
chưa đầy đủ chưa phong phú , môi trường hoạt động chật hẹp , các tỉ lệ đạt chưa
cao.
2.4.3. Đối với đồng nghiệp:
   
Giáo viên đã nắm vững phương pháp tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái
Đã xây dựng được môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái.
Tham gia dự giờ nhiều tiết dạy của động nghiệp để học hỏi kinh nghiệm
Vận động phụ huynh ủng hộ cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động.
Thiết kế được nhiều giờ dạy cho trẻ làm quen với chữ cái theo CTGD mầm
non mới
15


   

Giáo viên đã nắm vững phương pháp tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái
Đã xây dựng được môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái.
Vận động phụ huynh ủng hộ cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động.



XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG

HIỆU TRƯỞNG

Mai Thị Huyền

Điền Lư, ngày 25 tháng 03 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN tôi viết,
không sao chép của người khác.
Người viết SKKN

Bùi Thị Hiền

Tài liệu tham khảo

17


1. Vì thế giới ngày mai hãy chung tay chăm sóc trẻ em tác giả Huy Lân báo
Tuyên Giáo số ra 29/5/2012.
2. Thông Tư số: 17/TT-BGD&ĐT ngày 25/07/2009 của Bộ Giáo dục và Đào
tạo về việc ban hành chương trình giáo dục Mầm non.

DANH MỤC

18



đánh giá
xếp loại
2013-2014

19