Bài tập học kì

Môn: Công pháp Quốc tế

ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhà nước ta luôn xác định: trẻ em là nguồn hạnh phúc của gia đình, tương
lai của đất nước. Vì vậy, việc bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là một vấn để
hết sức quan trọng và bức thiết trong tất cả các giai đoạn phát triển của đất nước.
Việt Nam cũng đã tham gia rất nhiều điều ước quốc tế về bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của trẻ em. Trong đó, điều ước quốc tế cơ bản nhất và có ảnh hưởng lớn
nhất tới sự phát triển hệ thống pháp luật Việt Nam về quyền trẻ em chính là công
ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em.
Có thể nói rằng: Các điều ước quốc tế về quyền trẻ em chính đã có ảnh
hưởng không nhỏ tới việc hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về lĩnh
vực này.
Bài viết sau đây em xin được làm rõ những tác động của điều ước quốc tế
tới quá trình hoàn thiện các quy định của hệ thống pháp luật Việt Nam về quyền trẻ
em.

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
A. Cơ sở lý luận
I. Mối quan hệ giữa luật quốc tế và luật quốc gia và sự cụ thể hóa ở lĩnh
vực quyền trẻ em.
Mối quan hệ giữa Luật Quốc tế và Luật quốc gia được thể hiện ở nhiều nội
dung và dưới nhiều cấp độ khác nhau. Quan điểm phổ biến cho rằng: pháp luật
quốc tế và pháp luật quốc gia là hai hệ thống pháp luật khác nhau nhưng không đối
lập mà có mối quan hệ tác động qua lại, thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển. Pháp
luật quốc tế có thể tác động, thúc đẩy sự phát triển tiến bộ của pháp luật quốc gia
trong khi pháp luật quốc gia đóng vai trò là phương tiện truyền tải và điều kiện
đảm bảo cho pháp luật quốc tế được thực hiện trên thực tế.
Tính chất tác động của pháp luật quốc tế đối với pháp luật quốc gia được

trẻ em” và “Nghị định thư về việc sử dụng trẻ em trong xung đột vũ trang”. Hai
nghị định thư này là những văn bản pháp luật quốc tế quan trọng, cụ thể hóa các
điều 11, 34, 35 và 38 của Công ước Quốc tế về quyền trẻ em.
Vì vậy, khi đề cập tới sự tác động của các điều ước quốc tế tới quá trình
hoàn thiện các quy định pháp luật về quyền trẻ em, chúng ta có thể hiểu rằng Điều
ước quốc tế được nói ở đây chính là công ước quốc tế về quyền trẻ em.
II. Công ước quốc tế về quyền trẻ em năm 1989
1. Khái niệm
- Trẻ em: Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về trẻ em, tuy nhiên, chúng ta có
thể hiểu khái niệm quyền trẻ em theo Điều 1 công ước về quyền trẻ em năm 1989:
“trẻ em là những người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật áp dụng quy định
tuổi trường thành sớm hơn”.
Phan Thị Quỳnh – 342456 – N06.TL2 – Nhóm 3

2


Bài tập học kì

Môn: Công pháp Quốc tế

- Quyền trẻ em: là những chế định pháp lý đặc biệt, thông qua đó các quốc gia
cam kết dành cho trẻ em những điều tốt đẹp nhất, đảm bảo cho trẻ em được sống
và phát triển về thể chất và tinh thần, trở thành những chủ nhân tương lai của đất
nước, xã hội và nhân loại.
2. Quá trình hình thành và kí kết công ước về quyền trẻ em năm 1989.
Với kiến nghị ban đầu của một quốc gia là Ba Lan, Liên hợp quốc đã chấp
nhận việc soạn thảo một công ước quốc tế riêng về quyền trẻ em nhằm bảo vệ và
thúc đẩy một cách có hiện quả đời sống của trẻ em trên thế giới. Sau 10 năm làm
việc (1979 – 1989) với nhiều lần chỉnh sửa, lấy ý kiến đóng góp của các chính phủ,

về những vấn đề liên quan đến trẻ em.

B. Tác động của những Điều ước quốc tế về quyền trẻ em đối với
việc hoàn thiện các quy định của hệ thống pháp luật VN.
Với tư cách là một nước thành viên thực hiện cam kết của mình, Việt Nam
đã nhanh chóng ban hành một hệ thống pháp luật đồng bộ để thực hiện công ước.
Ngay sau khi Việt Nam phê chuẩn công ước, nhà nước đã ban hành, sửa đổi nhiều
đạo luật để đảm bảo thực hiện các quyền trẻ em ở Việt Nam. Sau đây, em xin phân
tích một số văn bản Luật thể hiện rõ nhất tác động của Công ước về quyền trẻ em
năm 1989 tới việc hoàn thiện các quy định của hệ thống pháp luật Việt Nam.
• Hiến pháp năm 1992
Nếu như ở Hiến pháp 1946 chỉ có 2 điều quy định về quyền được giáo dục, giáo
dưỡng và chăm sóc của trẻ em; Hiến pháp 1959 bổ sung bằng việc gắn quyền của
trẻ em với quyền phụ nữ; Hiến pháp 1980 quy định thêm về trách nhiệm gia đình
trong việc giáo dục trẻ em thì Hiến pháp năm 1992 đã quy định quyền trẻ em trở
thành một chế định hoàn chỉnh chứ không còn là những quy định riêng lẻ như các
bản Hiến pháp trước. Các chế định về quyền trẻ em được gói gọn trong 10 điều,
với nội dung đầy đủ, hoàn thiện, đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng chung của
toàn xã hội, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Hiến pháp 1992 đã thể hiện có tính
nguyên tắc sự cam kết của Nhà nước Việt Nam trong thực thi Công ước của LHQ
về quyền trẻ em, là cơ sở quan trọng để hình thành hệ thống pháp luật trong việc
bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em. Cụ thể như: quyền được sống, tồn tại, được
chăm sóc, nuôi dưỡng (Điều 40, 63); quyền được giáo dục (Điều 35); trẻ em thiệt
thòi, trẻ em tàn tật, trẻ em mồ côi không nơi nương tựa cũng được Nhà nước và xã
hội tạo điều kiện giúp (Điều 59, Điều 67)……
• Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004
Ngay sau khi phê chuẩn công ước quốc tế về quyền trẻ em 1989, Quốc hội đã
ban hành Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo giục trẻ em 1991. Sau này, luật này được
thay thế bằng Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004.


Sau khi phê chuẩn công ước về quyền trẻ em 1989, Luật hình sự Việt Nam năm
1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009) đã có những thay đổi đáng kể so với Luật hình
sự năm 1985 về chế định đối với người chưa thành niên phạm tội.
Ngay từ Luật hình sự 1985, đã có những quy định khá cụ thể đối với các
trường hợp phạm tội có liên quan tới người chưa thành niên phạm tội. Tuy nhiên,
phải đến Bộ luật hình sự năm 1999, các quy định này mới được hoàn thiện và phù
hợp với Công ước về quyền trẻ em mà Việt Nam đã kí kết.
Bộ Luật Hình sự 1999 quy định rất rõ rang đối với trường hợp trẻ em phạm
tội (Chương X), theo đó: trẻ em là đối tượng đặc biệt, chưa nhận thức được đầy đủ

Phan Thị Quỳnh – 342456 – N06.TL2 – Nhóm 3

5


Bài tập học kì

Môn: Công pháp Quốc tế

hành vi của mình nên việc xử lý hình sự các vi phạm pháp luật hình sự của trẻ em
phải tuân theo các quy định riêng.
Đặc biệt, so với Luật năm 1085, luật năm 1999 đã bổ sung rất nhiều tội danh
đối với tội phạm xâm phạm quyền trẻ em như: Tội giết con mới đẻ (Điều 94), Tội
Hiếp dâm trẻ em (Điều 112), Tội cưỡng dâm trẻ em (Điều 115), Tội dâm ô đối với
trẻ em (Điều 116)….. Và quy định những hình phạt hết sức nghiêm khắc đối với
hành vi phạm tội xâm hại đến trẻ em và các quyền trẻ em.
Ngoài ra, Luật tố tụng hình sự cũng đã trao cho trẻ em quyền tố tụng để có
thể tự bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời luật cũng quy định những điều luật cụ
thể nhằm đảm bảo cho việc điều tra, truy tố, xét xử được khái quát, toàn diện, đúng
pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích của trẻ em.

Bộ Luật Lao động năm 1994 (được ban hành sau khi Việt Nam kí kết công
ước Quốc tế về quyền trẻ em 1989), qua các lần sửa đổi, bổ sung một số điều vào
các năm 2002-2006-2007 quy định nhiều nội dung liên quan đến lao động trẻ em
như: Điều 119, Điều 120 và Điều 121 đã đưa ra những quy định riêng đối với
người lao động chưa thành niên nhằm đảm bảo quá trình thực hiện quan hệ lao
động của người chưa thành niên diễn ra bình thường, tránh các công việc quá sức.
độc hại, lạm dụng sức lao động của người chưa thành niên, đảm bảo sự phát triển
bình thường của trẻ em trong môi trường lao động.
• Luật Dân sự và Luật tố tụng dân sự
Luật dân sự điều chỉnh quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân trong đời sống.
Luật dân sự coi trẻ em là một thành viên của đời sống, vì vậy, đã xây dựng những
quy định riêng nhằm xác định địa vị pháp lý của trẻ em trong đời sống dân sự gồm:
quyền, nghĩa vụ và những bảo đảm pháp lý. Quyền trẻ em trong lĩnh vực dân sự
được thể hiện trong các quy định pháp luật về: giám hộ đối với trẻ chưa thành niên,
về năng lực chủ thể của trẻ chưa thành niên, về thừa kế, trách nhiệm bồi thường
thiệt hại của trẻ chưa thành niên và do trẻ chưa thành niên gây ra. Những quy định
này đa số là nhằm đảm bảo quyền được bảo vệ và quyền được tham gia trong số
các nhóm quyền của trẻ em được quy định tại công ước quyền trẻ em 1989.

KẾT THÚC VẤN ĐỀ
Do thời gian, hiểu biết và thời lượng bài làm có hạn nên bài làm của em chỉ
có thể đưa ra một vài phân tích về tác động của Điều ước quốc tế mà cụ thể ở đây
là Công ước của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em tới quá trình hoàn thiện các quy
định của pháp luật Quốc gia. Tuy nhiên, qua đây, chúng ta có thể nhận thấy, Công
ước này có tác động hết sức to lớn tới việc hoàn thiện các quy định của pháp luật
quốc gia về quyền trẻ em. Mặc dù vậy, trong quá trình thực hiện sẽ không tránh
khỏi những hạn chế và bất cập nhất định đòi hỏi các nhà làm luật phải linh động
trong việc áp dụng. Hi vọng rằng, với việc tiếp thu tinh hoa pháp luật thế giới, các
quy chế pháp lý về quyền trẻ em nói riêng và nền luật pháp Việt Nam nói chung sẽ
ngày càng hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu của xã hội.

12. Luật Dân sự 2005.
Phan Thị Quỳnh – 342456 – N06.TL2 – Nhóm 3

8


Bài tập học kì

Phan Thị Quỳnh – 342456 – N06.TL2 – Nhóm 3

Môn: Công pháp Quốc tế

9