Thực tập Ô tô
BÀI 3: THÁO, LẮP, KIỂM TRA, SỬA CHỮA HỘP SỐ CỦA ĐỘNG CƠ ĐẶT
NGANG VÀ ĐẶT DỌC
(thời gian: 18h – LT: 3h; TH: 15h)
Mục đích của bài học.
+ Hình thành kỹ năng tháo, lắp kiểm tra, sửa chữa hộp số 4 cấp, 5 cấp;
+ Củng cố những kiến thức đã học, kỹ năng sử dụng dụng cụ tháo lắp, đo kiểm;
+ Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, tác phong lao động công nghiệp;
Yêu cầu của bài học.
+ Tháo, lắp kiểm tra, sửa chữa được hộp số đúng trình tự và yêu cầu kỹ thuật;
+ Lập được phương án sửa chữa các chi tiết và các cụm chi tiết;
+ Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị.
3.1. Những hư hỏng, nguyên nhân, biện pháp khắc phục
3.1.1. Hiện tượng nhảy số :
* Biểu hiện: Thường thấy hay nhảy về số 0.
* Nguyên nhân:
- Bánh răng không ăn khớp hết chiều dài (do cần gạt số bị cong hoặc mòn).
- Do mòn hỏng các chi tiết của cơ cấu hãm số, khoá số.
- Mòn hỏng bộ đồng tốc.
- Các bánh răng dơ rão, các trục bị mòn, lỏng lẻo.
- Các rãnh trên trục trượt bị mòn (do ma sát với bi hãm).
- Lỗ lắp trục trên nắp hộp số bị mòn rộng(làm giảm khả năng giữ trục của bi định vị).
* Hậu quả: Làm cho xe không đạt được tốc độ mà người lái xe mong
muốn.Ngoài ra có hiện bị rung giật trong quá trình xe chạy.
3.1.2. Hộp số làm việc có tiếng kêu :
* Biểu hiện: có tiếng kêu ở hộp số.
* Nguyên nhân:
- Thiếu hoặc không có dầu bôi trơn.
- Các vòng bi mòn, ghẻ.
- Các bánh răng bị mòn và mòn không đều.
- Các bánh răng bị tróc rỗ, sứt mẻ nhiều.

3.1.5. Hộp số bị chảy dầu :
* Biểu hiện: Thấy có dầu rỉ ra ở hộp số.
* Nguyên nhân:
- Mức dầu cao quá quy định.
- Các gioăng đệm bị rách.
- Vỏ hộp số bị nứt vỡ.
- Các mặt bích bắt không chặt, bu lông bị lỏng.
- Các phớt đầu trục bị hỏng.
* Hậu quả:
- Chế độ bôi trơn các chi tiết không được thường xuyên.
- Bôi trơn không hiệu quả cao, gây mài mòn các chi tiết.
3.2. Tháo, kiểm tra hộp số
3.2.1. Trình tự tháo
Biên soạn: Th.s.Nguyễn Văn Việt
2
Thực tập Ô tô
a. Trình tự tháo hộp số trên xe Zil 130 (động cơ đặt dọc)
ST
T
Nội dung công việc Dụng cụ Yêu cầu kỹ thuật
A. Tháo hộp số ra khỏi xe
1 Xả dầu hộp số
Clê 19-19, thùng
chứa dầu
Không để dầu đổ ra ngoài
2 Tháo trục các đăng
Clê choòng, dẹt,
khẩu 19-22, 10-12
3
Tháo nắp đậy trên ca bin và đệm

15 Tháo trục thứ cấp Dùng tay Nâng và lựa lấy ra
16 Tháo mặt bích trục trung gian Khẩu 14
17
Tháo ê cu hãm đầu trục trung
gian
Khẩu 27
18 Tháo vòng bi ra khỏi trục Vam, búa, đột Đóng đều, đối xứng
19 Tháo miếng hãm dọc trục số lùi Khẩu 14
20 Tháo trục số lùi Búa, đột
21 Tháo trục trung gian Dùng tay
22
Tháo bộ đồng tốc ra khỏi trục
thứ cấp
Kìm tháo phanh
Đánh dầu chiều và đánh
dấu bộ đồng tốc
23 Tháo cần số ra khỏi nắp hộp số
24 Tháo vít hãm càng cua với trục Clê choòng, kìm
25 Tháo trục trượt và càng cua Búa, đột
Đóng nhẹ, chú ý bi của
cơ cấu định vị
b. Trình tự tháo hộp số trên xe Lada (động cơ đặt dọc)
ST
T
Nội dung công việc Dụng cụ Yêu cầu kỹ thuật
Biên soạn: Th.s.Nguyễn Văn Việt
3
Thực tập Ô tô
A. Tháo hộp số ra khỏi xe
1 Xả dầu hộp số

Nới lỏng đều, bắt chéo, xem
kẽ làm nhiều lần rồi mới tháo
hẳn
7
Tháo nút ren, lò xo, viên bi
định vị trục trượt
Clê choòng 12 Cất lò xo, viên bi cẩn thận
8
Tháo trục trượt và càng cua số
lùi
Khẩu 12
Búa, đột
Không làm trầy xước trục
9 Tháo bánh răng số lùi
Kìm tháo phanh
hãm
10
Tháo vòng hãm trục số lùi,
tháo trục số lùi ra
Tô vít 4 cạnh
11 Tháo đáy các te hộp số Clê choòng 10
12 Tháo trục trung gian Búa, đột Không làm hỏng vòng bi
13
Tháo trục trượt và càng cua số
1-2, 3-4
Khẩu 12, tay nối
dài
Không làm trầy xước, cong
trục
14

T
Nội dung công việc Hình vẽ minh họa Yêu cầu kỹ thuật
A. THÁO HỘP SỐ RA KHỎI XE
1
Tháo ắc quy:
(1) Tháo cáp âm của ắc quy.
(2) Tháo cáp dương của ắc
quy.
(3) Tháo kẹp ắc quy.
(4) Nhấc ắc quy ra ngoài.
Không để xảy ra
chạm chập.
2 Tháo nắp capô
Không làm trầy,
xước sơn.
3
Tháo các bộ phận bên trong
xe:
(1) Tháo trục lái giữa (trục
các đăng lái).
(2) Tháo hộp trợ lực lái
4 Tháo các bộ phận sau ra khỏi
khoang động cơ trước khi
nâng xe lên:
- Lọc gió.
- Máy khởi động
- Xi lanh cắt ly hợp.
- Dây điện, giắc nối.
- Cáp chọn và chuyển số.
- Gối đỡ động cơ bên trái.

2
Tháo càng cắt ly hợp và
vòng bi cắt ly hợp:
(1) Càng cắt ly hợp.
(2) Vòng bi cắt ly hợp.
(3) Cao su càng cắt ly hợp.
(4) Chốt đỡ càng cắt ly
hợp.
Biên soạn: Th.s.Nguyễn Văn Việt
6