ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

CAO XUÂN LÂM

THIẾT KẾ MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC
GẮN VỚI NÔNG TRẠI Ở CÁC TRƯỜNG THPT
HUYỆN SI MA CAI, TỈNH LÀO CAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

CAO XUÂN LÂM

THIẾT KẾ MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC
GẮN VỚI NÔNG TRẠI Ở CÁC TRƯỜNG THPT
HUYỆN SI MA CAI, TỈNH LÀO CAI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS. PHẠM HỒNG QUANG

THÁI NGUYÊN - 2018


LỜI CAM ÐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC HÌNH .................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 4
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu................................................................. 4
5. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài ......................................................... 4
6. Phương pháp nghiên cứu đề tài ....................................................................... 4
7. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 7
Chương 1: LÍ LUẬN VÊ MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC GẮN VỚI
NÔNG TRẠI Ở TRƯỜNG THPT ................................................................... 8
1.1. Tổng quan nghiên cứu .................................................................................. 8
1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới ............................................................................ 8
1.1.2. Những nghiên cứu về thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại
ở Việt Nam........................................................................................................... 9
1.2. Các khái niệm công cụ................................................................................ 12
1.2.1. Mô hình .................................................................................................... 12
1.2.2. Mô hình trường học gắn với nông trại..................................................... 13
1.3. Những vấn đề cơ bản về mô hình trường học gắn với nông trại ở
trường THPT...................................................................................................... 13
1.3.1. Về mục tiêu giáo dục học sinh trong mô hình trường học gắn với
nông trại ............................................................................................................. 13

iii



iv


2.4.1. Mặt mạnh ................................................................................................. 50
2.4.2. Mặt hạn chế.............................................................................................. 51
2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế ........................................................................ 52
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .................................................................................. 53
Chương 3: THIẾT KẾ MÔ HÌNH TRƯỜNG TRƯỜNG HỌC GẮN
VỚI NÔNG TRẠI TẠI HUYỆN SI MA CAI, TỈNH LÀO CAI ................. 54
3.1. Căn cứ thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại tại huyện Si Ma
Cai, tỉnh Lào Cai ................................................................................................ 54
3.1.1. Căn cứ lý thuyết ....................................................................................... 54
3.1.2. Căn cứ thực tiễn ....................................................................................... 54
3.1.3. Định hướng phát triển giáo dục của ngành và địa phương ..................... 55
3.2. Các bước thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai tỉnh Lào Cai ................................................................ 56
3.3. Thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại thông qua các hoạt
động giáo dục trong nhà trường......................................................................... 60
3.3.1. Thông qua công tác xây dựng cảnh quan trường lớp, cảnh quan khu
bán trú, nội trú học sinh ..................................................................................... 60
3.3.2. Thông qua hoạt động dạy Nghề phổ thông ............................................. 61
3.4. Bộ tiêu chí đánh giá mô hình trường học gắn với nông trại ở các
trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ................................................... 72
3.4.1. Nguyên tắc xây dựng ............................................................................... 72
3.4.2. Các tiêu chí đánh giá ............................................................................... 73
3.5. Đánh giá hiệu quả mô hình trường học gắn với nông trại ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ............................................................... 76
3.5.1. Những kết quả nổi bật ............................................................................. 76
3.5.2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân .................................................. 84
3.6. Một số cách thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại tại các


Đại học - Cao đẳng

GD&ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GDNN&GDTX

Giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên

HS

Học sinh

KHKT

Khoa học kỹ thuật

NQ-TW

Nghị quyết Trung ương

PPNC

Phương pháp nghiên cứu

PTDTNT

Phổ thông dân tộc nội trú

động sản xuất, gắn với nông trại ....................................................... 35
Bảng 2.4: Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến thiết kế mô hình trường
học gắn với nông trại ở các trường THPT......................................... 49
Bảng 3.1: Kết quả khảo sát về hiệu quả giáo dục học sinh trong thực hiện
mô hình trường học nông trại ........................................................... 78

v


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 3.1. Số chủ đề tích hợp liên môn và số lần tổ chức hoạt động trải
nghiệm sáng tạo tại các trường THPT huyện Si Ma Cai qua một
số năm học ......................................................................................... 81
Hình 3.2. Tỉ lệ chuyên cần của học sinh trung bình các tháng năm học 2017
- 2018 của trường THPT số 1, số 2 Si Ma Cai (%) ........................... 84

vi


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Luật Giáo dục của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã
xác định rõ mục tiêu, tính chất, nguyên lý, yêu cầu về nội dung và phương
pháp giáo dục. Mục tiêu của giáo dục là: đào tạo con người Việt Nam phát
triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp,
trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và
bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu
của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nguyên lý giáo dục là: học đi
đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với
thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã

“Học để hành, học mà không hành thì vô ích, hành mà không học thì không
trôi chảy”. Lời dạy của Bác có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc dạy học của
chúng ta hiện nay [dẫn theo 9].
Lịch sử giáo dục nước ta cho thấy, trong điều kiện đất nước còn chiến
tranh, nền kinh tế còn yếu kém nhưng nền giáo dục Việt Nam đã đào tạo những
thế hệ người Việt Nam anh dũng, mưu trí trong đấu tranh; cần cù, sáng tạo
trong lao động đã góp phần giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, đưa
nước ta từ một nước nghèo, kém phát triển trở thành nước đang phát triển, hội
nhập nhanh với thế giới. Thành tựu đó của giáo dục là kết quả của quá trình
triển khai thực hiện tốt nguyên lý, phương pháp và nội dung giáo dục.
Cả về lý luận và thực tiễn đều khẳng định vai trò của nguyên lý giáo dục
trong quá trình giáo dục là hết sức quan trọng. Vì vậy, chúng ta cần quan tâm
nghiên cứu, thực hiện tốt nguyên lý, các con đường giáo dục để góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục.
1.2. Đất nước ta đang trên đà đổi mới và hội nhập quốc tế. Ngành giáo
dục cũng đang chuyển mình mạnh mẽ. Nghị quyết 29/NQ-TW, Hội nghị lần
thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
nền giáo dục và đào tạo là sự chỉ đạo cấp thiết của Đảng đối với sự nghiệp giáo
dục, là hiện thực hóa quan điểm chỉ đạo của Đảng về giáo dục và đào tạo, nhằm

2


thống nhất nhận thức và hành động, phát huy trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân;
huy động các nguồn lực đầu tư, sự phối hợp của nhiều cơ quan, ban ngành và
các tổ chức xã hội cho sự nghiệp giáo dục.
Thực hiện Nghị quyết 29/NQ-TW và chỉ thị số 05-CT/TW ngày
15/5/2016 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo
đức, phong cách Hồ Chí Minh” theo nguyên lý “Học đi đôi với hành, lý luận
gắn liền với thực tiễn”, nhiều mô hình trường học gắn với thực tiễn cuộc sống,

dục trong nhà trường THPT ở huyện Simacai, tỉnh Lào Cai.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu: thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại
ở các trường THPT huyện Si Ma Cai tỉnh Lào Cai
3.2. Khách thể nghiên cứu: mô hình trường học gắn với nông trại
4. Nhiệm vụ nghiên cứu:
4.1. Xây dựng cơ sở lý luận về mô hình trường học gắn với nông trại,
gắn với thực tiễn cuộc sống ở các nhà trường;
4.2. Khảo sát và đánh giá thực trạng mô hình trường học gắn với nông
trại, gắn với thực tiễn ở các trường THPT Huyện Si Ma Cai;
4.3. Thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại ở trường THPT
huyện Simacai, tỉnh Lào Cai.
5. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đề tài tập trung nghiên cứu và đề xuất cách thiết kế mô hình trường học
gắn với nông trại, đề xuất các tiêu chí đánh giá mô hình trường học nông trại ở
các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai.
6. Phương pháp nghiên cứu đề tài
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp các công trình nghiên cứu và tài liệu có liên quan đến
thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại ở các trường THPT, bao gồm:
- Các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lê nin; các văn kiện của
Đảng, Nhà nước, tư tưởng Hồ Chí Minh có liên quan đến đề tài.

4


- Các tác phẩm về tâm lý học, giáo dục học, khoa học quản lý giáo
dục,… trong nước.
Các công trình nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục của các nhà lý
luận, các nhà quản lý giáo dục, các nhà giáo,… có liên quan đến đề tài như các

trường THPT. Kết quả điều tra, khảo sát được phân tích, so sánh, đối chiếu để
tìm ra những thông tin cần thiết theo hướng nghiên cứu của luận văn.
* Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu các sản phẩm của hoạt động giáo dục học sinh gắn với nông
trại như kết quả lao động sản xuất, số loại hình chăm sóc, nôi trồng, số con
giống, số cây trồng mà học sinh chăm sóc….
Nghiên cứu các kế hoạch, quyết định, báo cáo của phòng Giáo dục và
Đào tạo, Hiệu trưởng các trường THPT để đánh giá thực trạng của các trường.
* Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tiến hành nghiên cứu, đúc kết kinh nghiệm quản lý hoạt động thiết kế mô
hình trường học gắn với nông trại của các đơn vị làm tốt để nhân rộng điển hình.
* Phương pháp chuyên gia
Hỏi ý kiến chuyên gia bằng các phiếu hỏi, bao gồm: Các nhà quản lý,
giáo viên làm công tác thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại.
Việc lấy ý kiến chuyên gia tổ chức theo cách trao đổi hoặc xin ý kiến
đóng góp bằng văn bản.
Phương pháp này được sử dụng ngay từ khâu xây dựng đề cương, góp ý bộ
công cụ, góp ý vào nhận định đánh giá thực trạng hoặc vào các giải pháp đề xuất.
* Phương pháp trò chuyện
Tiến hành trao đổi với cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh để tìm hiểu
nhu cầu, điều kiện của họ cũng như những đánh giá của họ về hoạt động thiết
kế mô hình trường học gắn với nông trại.
6.3. Các phương pháp bổ trợ khác
Sử dụng thống kê toán học để xử lý các kết quả nghiên cứu của luận văn.

6


7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo và phụ

trường học, mô hình trường học cộng đồng học tập được tiến hành theo hướng
tổ chức các hoạt động học tập của người học ngoài nhà trường. Đây là mô hình
trường học có sự tham gia của cộng đồng: phụ huynh học sinh, mở rộng các cơ
hội và điều kiện học tập rộng gắn với thực tế tạo điều kiện cho học sinh được
trải nghiệm [37].
Tại Mỹ việc thiết kế mô hình trường học gắn với trang trại đã được các
trường THPT rất quan tâm. Từ các trang trại do học sinh chăm sóc, đến việc
đào tạo các kỹ năng lao động sản xuất, kinh doanh nông nghiệp. Tiêu chí để
đánh giá xếp hạng các trường THPT có mô hình trường học gắn với nông trại

8


tốt nhất, dựa vào các tiêu chí sau: Kích thước trang trại; Tích hợp trong chương
trình giáo dục; Tính bền vững; Quá trình thực tập tại trang trại; Học sinh có
hứng thú tham gia vào quá trình lao động tại trang trại; Gắn kết với lực lượng
bên ngoài trong việc thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại [38].
1.1.2. Những nghiên cứu về thiết kế mô hình trường học gắn với nông trại ở
Việt Nam
Trên cơ sở vận dụng sáng tạo lý luận về vai trò của thực tiễn trong Chủ
nghĩa Mác - Lê-nin, vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh cũng để lại một di sản lý
luận có giá trị to lớn đó là sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn như một biện
pháp cơ bản nhằm ngăn ngừa, khắc phục bệnh kinh nghiệm và bệnh giáo điều.
Hồ Chí Minh dùng nhiều cách diễn đạt khác nhau: "Lý luận đi đôi với thực
tiễn", "Lý luận kết hợp với thực hành", "Lý luận và thực hành phải luôn luôn đi
đôi với nhau”, "Lý luận phải liên hệ với thực tế (Hồ Chí Minh, 1995, tập 9, tr.
292). Dù nói "đi đôi", "gắn liền", "kết hợp” nhưng điều cốt lõi nhất mà Người
muốn nhấn mạnh là: "Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc
căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin. Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì
thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không có liên hệ với thực tiễn là lý luận

“Trường học gắn với cây bưởi đặc sản Đoan Hùng”, “Trường học gắn với làng
nghề đan lát”, “Trường học gắn với vườn chè”… (thuộc tỉnh Phú Thọ);
“Trường học nông trại trồng trọt”, “Trường học nông trại chăn nuôi”… (thuộc
tỉnh Bắc Giang, Yên Bái);
Hiện nay có một số các công trình nghiên cứu về mô hình trường học và
mô hình trường học gắn với nông trại như sau:
Tác giả Phạm Ngọc Thu (2016) với đề tài “Quản lý hoạt động tự quản
của học sinh theo mô hình trường học mới (VNEN) ở các trường tiểu học huyện
Cẩm Khê - tỉnh Phú Thọ”. Tác giả đã đưa ra được các khái niệm về mô hình
trường học mới, trong đó chú trọng đến vai trò của hoạt động phát triển nhân
cách của hoạt sinh thông qua quá trình dạy học gắn với thực tế, điều này sẽ
giúp cho học sinh thêm tự giác, tích cực, chủ động trong quá trình học tập [25].
Tác giả Nguyễn Ngọc Hiền (2015) với đề tài “Quản lý hoạt động kiểm
tra, đánh giá kết quả học tập theo mô hình trường học mới (VNEN) ở các
trường tiểu học tỉnh Tuyên Quang”. Công trình đã có đóng góp to lớn trong

11


việc đưa ra khái niệm, mục tiêu, nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt
động kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo mô hình trường học mới. Tác giả
đã đưa ra yêu cầu của việc đánh giá kết quả học tập của học sinh phải gắn giữa
lý thuyết và thực tế của địa phương. Tích cực cho học sinh trải nghiệm thực tế
trong đó có quá trình cho học sinh đi tham quan các trang trại sản xuất…điều
này sẽ giúp học sinh có nhiều kiến thức thực tế hơn [14].
Tác giả Hoàng Tiến Quân (2015) với đề tài “Quản lý hoạt động dạy học
theo mô hình trường học mới ở trường THPT Bắc Mê, tỉnh Hà Giang”. Công
trình đã có đóng góp quan trọng trong việc đưa ra các khái niệm về mô hình
trường học mới, hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới, bản chất, yêu
cầu, phương pháp dạy học theo mô hình trường học mới…Tác giả cho rằng dạy

nhiên - xã hội, đạo đức lối sống cho học sinh.
Mô hình trường học gắn với nông trại góp phần xây dựng và tổ chức
được môi trường học tập thân thiện; giúp các em hiểu giá trị của lao động, chia
sẻ với những khó nhọc của bà con nông dân; tạo được không khí học tập thoải
mái, phát huy được tính sáng tạo, tích cực của học sinh, gắn những lý thuyết đã
học với thực tiễn lao động, sản xuất; giúp học sinh phát triển toàn diện, nâng
cao kiến thức kỹ năng sống, bổ sung về kiến thức thực tế, vốn sống. Các em
học sinh còn được phát triển khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân trong tập thể,
phát triển khả năng hợp tác, làm việc nhóm, làm việc với cộng đồng.
Mô hình này có hoạt động chính là chăn nuôi và trồng trọt. Để thực hiện
thành công mô hình cần có sự kết hợp chặt chẽ của chính quyền địa phương, gia
đình và nhà trường. Đặc biệt mô hình cũng cần diện tích vườn trường rộng để xây
dựng các khu trồng trọt và chăn nuôi hợp lý. Trong thực tế mô hình vừa mang lại
giá trị nông sản( cung cấp nguồn lương thực trước hết phục vụ chính nhu cầu của
các em học sinh trong nhà trường) vừa có thể đưa ra thị trường và tạo điều kiện
cho mọi người đến tham quan, khám phá, thậm chí là du lịch, nghỉ dưỡng.
1.3. Những vấn đề cơ bản về mô hình trường học gắn với nông trại ở
trường THPT
1.3.1. Về mục tiêu giáo dục học sinh trong mô hình trường học gắn với nông trại
Thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW của BCH Trung ương về “Đổi mới căn
bản toàn diện GD&ĐT”; thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ

13


Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ
Chí Minh” theo nguyên lý “Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn”,
trong đó mô hình trường học gắn với nông trại là một mô hình đang được áp
dụng thành công. Mô hình này vừa giúp học sinh tích lũy thêm nhiều kỹ năng,
kiến thức bổ ích từ thực tế đồng thời góp phần tạo môi trường học tập, thực