DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

STT

CHỮ VIẾT TẮT

NỘI DUNG

1

LĐĐ

Luật Đất Đai

2

UBND

Ủy ban nhân dân

3

UB MTTQVN

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

4

QSDĐ

Quyền sử dụng đất

Bảng 2.11: Kết quả bồi thƣờng về tài sản gắn liền với đất tính đến ngày
01/06/2017 ........................................................................................................... 49
Bảng 3.1: Số nhân khẩu hộ bà Đặng Thị Lạc ..................................................... 56
Bảng 3.2: Bảng hỗ trợ lãi suất cho hộ bà Đặng Thị Lạc ..................................... 57
Bảng 3.3: Số nhân khẩu hộ bà Huỳnh Thị Kim Dung ........................................ 60
Bảng 3.4: Bảng hỗ trợ lãi suất cho hộ bà Huỳnh Thị Kim Dung ....................... 62


DANH SÁCH HÌNH ẢNH
Hình 2.1: Tổng quan dự án Đầu tƣ cải tạo, mở rộng trƣờng Đại học Y Dƣợc
TP.HCM phƣờng 11 quận 5 ................................................................................ 27
Hình 2.2: Tổng quan hiện trạng dự án Đầu tƣ cải tạo, mở rộng trƣờng Đại học Y
Dƣợc TP.HCM phƣờng 11 quận 5 (Khung đỏ) .................................................. 28
Hình 3.1: Hiện trạng nhà số 215/1A đƣờng Hồng Bàng, phƣờng 11 quận 5 dự
kiến thu hồi (khung màu đỏ) ............................................................................... 55
Hình 3.2: Hiện trạng nhà số 215/26 đƣờng Hồng Bàng, phƣờng 11 quận 5 dự
kiến thu hồi (khung màu đỏ) ............................................................................... 59
DANH SÁCH SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2: Sơ đồ quy trình thực hiện bồi thƣờng và hỗ trợ tại dự án ...................30


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .........................................................................................................
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT...............................................................................
DANH SÁCH CÁC BẢNG BIỂU ..........................................................................
DANH SÁCH HÌNH ẢNH .....................................................................................
DANH SÁCH SƠ Đ .............................................................................................
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến giải quyết công tác bồi thƣờng và hỗ trợ

MỞ RỘNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC TP.HCM PHƢỜNG 11 QUẬN 5 27
2.1. Tổng quan về dự án ...................................................................................... 27
2.2. Quy trình thực hiện bồi thƣờng và hỗ trợ tại dự án ..................................... 30
2.3. Công tác phân loại và xử lý cụ thể hồ sơ giải quyết bồi thƣờng và hỗ trợ .. 33
2.3.1. Phân loại hồ sơ ....................................................................................... 33
2.3.2. Xử lý hồ sơ bồi thƣờng và hỗ trợ ........................................................... 33
2.3.2.1. Hồ sơ bồi thƣờng, hỗ trợ về đất và tài sản gắn liền với đất của hộ bà
Đặng Thị Lạc, đến nay vẫn chƣa giải quyết xong .............................................. 34
2.3.2.2. Hồ sơ bồi thƣờng, hỗ trợ về đất và tài sản gắn liền với đất của hộ bà
Huỳnh Thị Kim Dung, đến nay vẫn chƣa giải quyết xong ................................. 41
2.4. Kết quả giải quyết công tác bồi thƣờng và hỗ trợ ........................................ 47
CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XỬ LÝ H SƠ B I
THƢỜNG VÀ HỖ TRỢ KHI NHÀ NƢỚC THU H I ĐẤT THỰC HIỆN DỰ
ÁN ĐẦU TƢ CẢI TẠO, MỞ RỘNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y DƢỢC TP.HCM
TẠI PHƢỜNG 11 QUẬN 5 ................................................................................ 52
3.1. Giải pháp chung ........................................................................................... 52
3.1.1. Giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi
Nhà nƣớc thu hồi đất ........................................................................................... 52
3.1.2. Giải pháp về tổ chức thực hiện bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu
hồi đất .................................................................................................................. 53
3.2. Giải pháp cụ thể hoàn thiện công tác xử lý hồ sơ bồi thƣờng và hỗ trợ ...... 54
3.2.1. Giải pháp cụ thể hoàn thiện công tác xử lý hồ sơ bồi thƣờng và hỗ trợ về
trƣờng hợp căn nhà số 215/1A đƣờng An Dƣơng Vƣơng (nay là đƣờng Hồng
Bàng) phƣờng 11 quận 5 của bà Đặng Thị Lạc .................................................. 55
3.2.2. Giải pháp cụ thể hoàn thiện công tác xử lý hồ sơ bồi thƣờng và hỗ trợ về
trƣờng hợp căn nhà số 215/26 đƣờng An Dƣơng Vƣơng (nay là đƣờng Hồng
Bàng) phƣờng 11 quận 5 của bà Huỳnh Thị Kim Dung ..................................... 59
KẾT LUẬN ......................................................................................................... 65
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................ 67


và Nhà nƣớc.
Để công tác thu hồi đất đƣợc thực hiện đúng tiến độ, đảm bảo quyền lợi
của ngƣời sử dụng đất bị thu hồi đất, tránh trƣờng hợp khiếu nại, khiếu kiện
đông ngƣời, vừa gây mất trật tự xã hội mà còn kéo dài thời gian ảnh hƣởng đến
tiến độ thực hiện dự án thì công tác phân loại, xử lý hồ sơ giải quyết bồi thƣờng
phải thực hiện nghiêm túc.
Quận 5 là một trong 24 quận và huyện của TP.HCM. Trong những năm
qua, quận đã gặt hái đƣợc một số thành công trong công tác bồi thƣờng hỗ trợ
khi Nhà nƣớc thu hồi đất, song gặp không ít khó khăn làm cho các dự án kéo dài
do nhiều nguyên nhân tác động. Các dự án về nhà ở, các công trình công cộng,
các hệ thống giao thông đã đƣợc thực hiện nhằm mở rộng, nâng cao cơ sở vật
chất, hạ tầng kỹ thuật của quận để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội
những năm gần đây.
1


Chính sách đất đai đã có những quy định về quy trình, nguyên tắc, điều
kiện bồi thƣờng... Nhƣng thực tế, nguồn gốc sử dụng đất rất phức tạp nên khi
thực hiện bồi thƣờng cần xác định căn cứ pháp lý của bồi thƣờng, đối tƣợng
đƣợc bồi thƣờng và hỗ trợ, mức bồi thƣờng thiệt hại về đất,... Có thể nói, xử lý
hồ sơ bồi thƣờng và hỗ trợ là công việc quyết định đến tiến độ thu hồi đất.
Xuất phát từ thực tiễn trên việc thực hiện đề tài: “Xử lý hồ sơ trong công
tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án Đầu tư cải
tạo, mở rộng trường Đại học Y Dược TP.HCM tại phường 11 quận 5” là thực
sự cần thiết. Nhằm tìm hiểu thực trạng và đánh giá xác thực việc thực hiện các
chính sách, nguyên tắc bồi thƣờng, hỗ trợ, trình tự thủ tục; tìm ra nguyên nhân
gây cản trở, cũng nhƣ những giải pháp khắc phục đƣợc sử dụng trong quá trình
thực hiện bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thực hiện dự án, điển hình là dự án
Đầu tƣ cải tạo, mở rộng trƣờng Đại học Y Dƣợc TP.HCM tại phƣờng 11 quận 5.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến giải quyết công tác bồi thƣờng

những đánh giá về thực trạng triển khai công tác bồi thƣờng của dự án, đề tài đã
rút ra những hạn chế còn tồn động và đƣa ra những đề xuất nhằm hoàn thiện hơn
công tác bồi thƣờng của dự án, đồng thời, góp phần làm cho công tác bồi thƣờng
của các dự án sau trên địa bàn tốt và có hiệu quả hơn.
- Luận văn thạc sĩ nông nghiệp về đề tài “Đánh giá việc thực hiện chính
sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất trên một số dự án thuộc địa
bàn huyện Nghi Xuân - Tỉnh Hà Tĩnh năm 2011” của Lê Việt Anh, trƣờng Đại
học Nông nghiệp Hà Nội.
Phân tích, tìm hiểu các khái niệm về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi
Nhà nƣớc thu hồi đất. Tìm hiểu, hệ thống hóa cơ sở lý luận của việc xây dựng
các quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Đánh
giá xác thực về thực trạng công tác bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ làm cơ sở
để đề xuất các cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện hơn về công tác này nhằm làm
cho dự án hoàn thành theo tiến độ đƣợc giao.
Các công trình nghiên cứu nêu trên chỉ đề cập giải quyết các vấn đề về
chính sách, nguyên tắc, quy trình, phƣơng pháp và căn cứ pháp lý nói chung,
còn việc xử lý hồ sơ trong công tác bồi thƣờng và hỗ trợ tại các dự án cụ thể thì
chƣa đƣợc làm rõ để thấy đƣợc những khó khăn mà cán bộ thụ lý hồ sơ gặp phải
tại địa bàn nhƣ một số ngƣời dân trong khu vực dự án không chấp thuận đơn giá
bồi thƣờng theo chính sách giá do Nhà nƣớc quy định, sự phối hợp giữa chính
quyền và chủ đầu tƣ chƣa chặt chẽ, đồng bộ và công tác phổ biến tuyên truyền,
vận động, giải thích chủ trƣơng, chính sách chƣa đƣợc quan tâm ngay từ đầu, từ
đó gây ra 1 số vƣớng mắc làm chậm tiến độ bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ của nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
- Tổng hợp và phân loại hồ sơ bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi
đất của dự án tại Phƣờng 11 Quận 5.
- Xác định đƣợc căn cứ pháp lý, đối tƣợng, các hình thức, mức bồi
thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất để thực hiện các dự án theo quy định
của pháp luật đất đai hiện hành.

công tác bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất của quận 5.
- Phương pháp thống kê: Tổng hợp, sắp xếp các hồ sơ thu thập đƣợc theo
loại, thời gian, theo mục đích nghiên cứu, dƣới nhiều dạng, nhiều hình thức,
thống kê thành các bảng biểu, từ đó có cái nhìn tổng quát về tình hình và thực
trạng xử lý hồ sơ bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất.
- Phương pháp so sánh: So sánh việc tổ chức thực hiện và thực tiễn của
dự án so với pháp luật, các cơ chế chính sách, trình tự thủ tục quy định của pháp
luật so với thực tế của địa phƣơng, từ đó rút ra những khiếm khuyết còn tồn tại
và đề xuất phƣơng hƣớng khắc phục.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Nắm đƣợc các kết quả sau khi đã thu
thập đƣợc toàn bộ tài liệu, số liệu, thông tin cần thiết, tiến hành phân tích, đánh
giá đúng tình hình thực tế một cách cụ thể, và khái quát các số liệu bồi thƣờng
của các loại đất, tài sản trên địa bàn Phƣờng 11 Quận 5, sau đó tổng hợp theo
cách hệ thống chúng lại và đƣa ra những nhận xét, kết luận rõ ràng về vấn đề
nghiên cứu.
6. Ý nghĩa của nghiên cứu
Làm rõ đƣợc các trƣờng hợp vƣớng mắc trong việc xử lý hồ sơ bồi
thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất thực hiện dự án Đầu tƣ cải tạo, mở
rộng trƣờng Đại học Y Dƣợc TP.HCM tại phƣờng 11 quận 5. Vận dụng các quy
định pháp luật đất đai hiện hành đề xuất đƣợc các giải pháp xử lý hồ sơ bồi
thƣờng và hỗ trợ nhằm đẩy nhanh tiến độ thu hồi đất, đảm bảo đƣợc quyền lợi
của ngƣời sử dụng đất hiện tại cũng nhƣ quyền lợi của nhà đầu tƣ thực hiện dự
án.
4


7. Kết cấu của luận văn
Nội dung của Luận văn đƣợc trình bày trong 67 trang với kết cấu nhƣ sau:
- Mở đầu
- Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và pháp lý của bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà

Vậy có thể hiểu khái niệm bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là
việc Nhà nƣớc bù đắp tổn thất về quyền và lợi ích hợp pháp của ngƣời sử dụng
đất do hành vi thu hồi đất gây ra, đồng thời giúp đỡ ngƣời bị thu hồi đất thông
qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến nơi ở mới.
- Quyền lợi và nghĩa vụ của người sử dụng đất khi nhà nước thu hồi đất
a. Quyền của người bị thu hồi đất
+ Ngƣời sử dụng đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất nếu có đủ điều kiện đƣợc
bồi thƣờng về đất quy định tại Điều 75 của LĐĐ 2013 thì đƣợc bồi thƣờng về
đất (Khoản 1 Điều 74 LĐĐ 2013);
+ Đối với các trƣờng hợp không đƣợc bồi thƣờng về đất ngƣời sử dụng
đất đƣợc bồi thƣờng chi phí đầu tƣ vào đất còn lại (Khoản 1 Điều 76 LĐĐ
2013);
+ Đối với diện tích đất nông nghiệp vƣợt hạn mức quy định tại Điều 129
LĐĐ 2013 của hộ gia đình, cá nhân thì không đƣợc bồi thƣờng về đất nhƣng
đƣợc bồi thƣờng chi phí đầu tƣ vào đất còn lại (Điểm b Khoản 1 Điều 77 LĐĐ
2013);
+ Khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với
đất bị thiệt hại về tài sản thì đƣợc bồi thƣờng (Khoản 1 Điều 88 LĐĐ 2013);
+ Khi Nhà nƣớc xây dựng công trình công cộng, quốc phòng, an ninh có
hành lang bảo vệ an toàn mà không thu hồi đất nằm trong phạm vi hành lang an
toàn thì ngƣời sử dụng đất đƣợc bồi thƣờng thiệt hại do hạn chế khả năng sử

6


dụng đất, thiệt hại tài sản gắn liền với đất theo quy định của Chính phủ (Điều 94
LĐĐ 2013);
+ Ngoài việc đƣợc bồi thƣờng theo quy định ngƣời sử dụng đất còn đƣợc
Nhà nƣớc xem xét hỗ trợ (Điểm a Khoản 1 Điều 83 LĐĐ 2013);
+ Các khoản hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất bao gồm hỗ trợ ổn định đời

+ Ngƣời có đất thu hồi có trách nhiệm thực hiện quyết định kiểm đếm bắt
buộc (Điểm d Khoản 1 Điều 69 LĐĐ 2013);
+ Giao lại đất khi Nhà nƣớc có quyết định thu hồi đất, khi hết thời hạn sử
dụng đất mà không đƣợc cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền gia hạn sử dụng
(Khoản 7 Điều 170 LĐĐ 2013).
7


- Thẩm quyền của cơ quan chức năng khi thực hiện thu hồi đất
Cũng giống nhƣ thẩm quyền giao, cho thuê, cho phép chuyển mục đích sử
dụng đất, thẩm quyền thu hồi đất đƣợc phân cấp cho UBND cấp huyện hoặc cấp
tỉnh tùy vào đối tƣợng sử dụng đất. Về cơ bản, nếu đối tƣợng sử dụng đất là hộ
gia đình, cá nhân hoặc cộng đồng dân cƣ thì thuộc thẩm quyền của UBND cấp
huyện, các đối tƣợng còn lại thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh ngoại trừ
trƣờng hợp đối tƣợng sử dụng đất là ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài về
mua nhà ở tại Việt Nam thì thẩm quyền thu hồi đất thuộc về UBND cấp huyện.
Tuy nhiên, từ khi LĐĐ 2013 có hiệu lực thi hành, thẩm quyền thu hồi đất cũng
có một số thay đổi so với trƣớc đây. Đó là thu hồi đất thuộc quỹ đất công ích do
UBND cấp xã đang quản lý và khu đất bị thu hồi để giao hoặc cho thuê có nhiều
đối tƣợng đang quản lý, sử dụng. Cụ thể:
+ UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trƣờng hợp: Thu hồi
đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài, tổ
chức nƣớc ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc
ngoài, trừ trƣờng hợp thu hồi đất ở của ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài
đƣợc sở hữu nhà ở tại Việt Nam; Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công
ích của xã, phƣờng, thị trấn;
+ UBND cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trƣờng hợp: Thu hồi
đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cƣ; Thu hồi đất ở của ngƣời Việt
Nam định cƣ ở nƣớc ngoài đƣợc sở hữu nhà ở tại Việt Nam;
Trƣờng hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tƣợng bị thu hồi đất thuộc

khăn. Thực tế cho thấy, công tác bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất
là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp, tác động tới mọi mặt của đời sống kinh
tế - xã hội của nhiều ngƣời, của cả cộng đồng dân cƣ. Giải quyết không tốt,
không thỏa đáng quyền lợi của ngƣời có đất bị thu hồi và ngƣời bị ảnh hƣởng
khi thu hồi đất dễ dẫn đến bùng phát khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập
thể đông ngƣời, làm cho tình hình trở nên phức tạp, từ đó gây nên sự mất ổn
định về kinh tế, chính trị, xã hội nói chung.
Vai trò của bồi thƣờng:
- Đề ra chính sách hợp lý, đủ chi tiết và dự kiến trƣớc mọi tình huống để
giải quyết hài hòa, thỏa đáng quyền lợi của ngƣời đƣợc giao đất và ngƣời bị thu
hồi đất;
- Bồi thƣờng và hỗ trợ nhanh chóng, hợp lý góp phần đẩy nhanh tiến độ
dự án, tiết kiệm thời gian và việc thực hiện dự án có hiệu quả;
- Nếu công tác bồi thƣờng và hỗ trợ không thực hiện tốt sẽ xảy ra hiện
tƣợng “treo” công trình, làm cho chất lƣợng công trình giảm, các mục tiêu ban
đầu không thực hiện đƣợc, từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nƣớc.
3. Vị trí và vai trò của công tác hỗ trợ
Cùng với các chính sách bồi thƣờng sau khi thu hồi đất là các chính sách
về hỗ trợ. Các chính sách hỗ trợ nhằm ổn định cuộc sống và việc làm cho ngƣời
dân sau khi bị thu hồi đất, tạo công ăn việc làm cho ngƣời dân, giúp ngƣời dân
giảm bớt đƣợc những khó khăn trong khoảng thời gian ổn định cuộc sống. Đồng
thời tạo tâm lý đồng thuận, chấp hành nâng cao sự tin tƣởng của ngƣời dân vào
các chính sách về đất đai của nhà nƣớc khi đƣợc hỗ trợ hợp lý.
1.1.3. Lƣợc sử công tác bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi
đất từ Luật Đất đai 2003 đến nay
1. Công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất từ khi có LĐĐ
2003
LĐĐ 2003 ra đời có nhiều sửa đổi, bổ sung và đƣợc ban hành kèm theo
nhiều văn bản hƣớng dẫn thi hành Luật nhƣ:
- Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính Phủ về thi

2. Công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất từ khi có LĐĐ
2013
Sau hơn 10 năm đi vào cuộc sống, LĐĐ 2003 đã bộc lộ nhiều thiếu sót,
hạn chế liên quan đến bồi thƣờng và thu hồi đất dẫn đến các dự án liên quan đến
đất đai kéo dài, nhiều vụ việc khiếu nại, khiếu kiện xảy ra trên phạm vi cả nƣớc.
Để khắc phục tình trạng đó Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 6 LĐĐ 2013 đã
đƣợc thông qua ngày 29/11/2013 quy định một số điểm mới về bồi thƣờng và
thu hồi đất nhằm tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng hơn trong hoạt động bồi
thƣờng và thu hồi đất luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2014,
cụ thể:
a. Quyền lợi của ngƣời sử dụng đất khi bị thu hồi
Theo Điều 26, Khoản 3 LĐĐ 2013 quy định nhà nƣớc đã bảo đảm với
ngƣời sử dụng đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh;
10


phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng thì ngƣời sử dụng đất
đƣợc Nhà nƣớc bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ theo quy định của pháp luật.
b. Thẩm quyền về thu hồi đất
Điểm mới so với LĐĐ 2003 là trƣờng hợp trong khu vực thu hồi đất có cả
đối tƣợng quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều 66 LĐĐ 2013 thì UBND cấp
tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho UBND cấp huyện quyết định thu
hồi đất. Nhƣ vậy, nếu có quyết định thu hồi đất đối với cả tổ chức và cá nhân thì
quyết định thu hồi thuộc UBND cấp tỉnh.
c. Trình tự thông báo khi thu hồi đất
Theo điều 67 Khoản 1 LĐĐ 2013, trƣớc khi có quyết định thu hồi đất,
chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông
nghiệp, cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền phải thông báo thu hồi đất cho ngƣời
có đất thu hồi biết. Nội dung thông báo thu hồi đất bao gồm kế hoạch thu hồi
đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm. LĐĐ 2003 chỉ quy định thông báo cho

không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng
trong việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm thì UBND cấp xã, UB MTTQVN
cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thƣờng, giải phóng mặt
bằng tổ chức vận động, thuyết phục để ngƣời sử dụng đất thực hiện. Việc vận
động, thuyết phục ngƣời dân trong trình tự thu hồi đất đƣợc quy định trong luật
là một điểm mới, đề cao phƣơng pháp thuyết phục ngƣời dân chƣa phối hợp với
tổ chức làm nhiệm vụ bồi thƣờng. Phƣơng pháp thuyết phục đƣợc quy định
trƣớc khi áp dụng cƣỡng chế sẽ giảm thiểu đƣợc thủ tục và chi phí cho việc
cƣỡng chế khi thu hồi đất và cũng là sự phổ biến pháp luật đất đai đến ngƣời dân
khi nhà nƣớc thu hồi đất.
f. Cƣỡng chế thu hồi đất
Việc cƣỡng chế thu hồi đất đƣợc quy định rõ tại Điều 71 là một điểm mới
thể hiện sự công khai, dân chủ đảm bảo trật tự, an toàn đúng quy định và đặc
biệt thời điểm cƣỡng chế đƣợc thực hiện trong giờ hành chính. Điểm mới là
cƣỡng chế chỉ đƣợc thực hiện khi đáp ứng điều kiện quy định tại Khoản 2 Điều
71:
a) Ngƣời có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu hồi đất sau khi
Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi có đất
thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng đã vận động,
thuyết phục;
b) Quyết định cƣỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã đƣợc niêm
yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của
khu dân cƣ nơi có đất thu hồi;
c) Quyết định cƣỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực
thi hành;
d) Ngƣời bị cƣỡng chế đã nhận đƣợc quyết định cƣỡng chế thực hiện
quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành.
Trƣờng hợp ngƣời bị cƣỡng chế từ chối không nhận quyết định cƣỡng chế
hoặc vắng mặt khi giao quyết định cƣỡng chế thì Ủy ban nhân dân cấp xã lập
biên bản.

đất tại Việt Nam mà có đủ điều kiện đƣợc bồi thƣờng quy định tại Điều 75 của
Luật này khi Nhà nƣớc thu hồi đất thì đƣợc bồi thƣờng nhƣ sau:
a) Trƣờng hợp không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phƣờng,
thị trấn nơi có đất thu hồi thì đƣợc bồi thƣờng bằng đất ở hoặc nhà ở; trƣờng hợp
không có nhu cầu bồi thƣờng bằng đất ở hoặc nhà ở thì Nhà nƣớc bồi thƣờng
bằng tiền;
b) Trƣờng hợp còn đất ở, nhà ở trong địa bàn xã, phƣờng, thị trấn nơi có
đất thu hồi thì đƣợc bồi thƣờng bằng tiền. Đối với địa phƣơng có điều kiện về
quỹ đất ở thì đƣợc xem xét để bồi thƣờng bằng đất ở.
2. Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nƣớc thu hồi đất gắn liền với nhà ở phải
di chuyển chỗ ở mà không đủ điều kiện đƣợc bồi thƣờng về đất ở, nếu không có
chỗ ở nào khác thì đƣợc Nhà nƣớc bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở hoặc giao
đất ở có thu tiền sử dụng đất.
k. Những trƣờng hợp Nhà nƣớc thu hồi đất không đƣợc bồi thƣờng về đất
Theo điều 82 - LĐĐ 2013, Nhà nƣớc thu hồi đất không bồi thƣờng về đất
trong các trƣờng hợp sau đây:
1. Các trƣờng hợp quy định tại Khoản 1 Điều 76 của Luật này;
2. Đất đƣợc Nhà nƣớc giao để quản lý;
3. Đất thu hồi trong các trƣờng hợp sử dụng đất không đúng mục đích và
đã bị xử phạt hành chính, đất đƣợc giao, cho thuê không đúng thẩm quyền, đúng
đối tƣợng, đất không đƣợc chuyển nhƣợng, tặng cho theo quy định của luật này
và các trƣờng hợp tự nguyện trả lại đất theo khoản 1 Điều 65 của Luật này;
13


4. Trƣờng hợp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật
này, trừ trƣờng hợp quy định tại Khoản 2 Điều 77 của Luật này.
l. Quy định nguyên tắc bồi thƣờng về đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất
Các chế định bồi thƣờng về đất, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu

thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhằm đảm bảo sự bình đẳng giữa ngƣời
sử dụng đất theo hình thức thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê với
ngƣời đƣợc giao đất có thu tiền sử dụng đất (có cùng nghĩa vụ tài chính nhƣ
nhau).
- Bổ sung bồi thƣờng đối với trƣờng hợp cơ sở tôn giáo, cộng đồng dân
cư đang sử dụng đất mà không phải là đất do nhà nước giao, cho thuê và có
giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử
dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của
14


Luật Đất đai 2013 này mà chưa được cấp (LĐĐ 2003 chƣa quy định việc bồi
thƣờng, hỗ trợ đất đối với đất do cơ sở tôn giáo đang sử dụng vào mục đích sản
xuất nông nghiệp, sản xuất lâm nghiệp, sản xuất kinh doanh phi công nghiệp,
làm cơ sở hoạt động từ thiện, không phải đất do đƣợc nhà nƣớc giao mà có
nguồn gốc do nhận chuyển nhƣợng, nhận tặng cho hợp pháp hoặc khai hoang
trƣớc ngày 01/7/2004 nên gây vƣớng mắc trong thực hiện tại nhiều địa phƣơng).
n. Thể chế hóa cơ chế, chính sách bồi thƣờng về đất, chi phí đầu tƣ vào
đất còn lại thông qua các quy định chi tiết đối với từng loại đất, gồm: đất nông
nghiệp, đất ở, đất phi công nghiệp không phải đất ở và theo từng loại đối tƣợng
sử dụng đất (từ Điều 77 đến Điều 81).
Theo quy định của LĐĐ năm 2013, việc xác định mức bồi thƣờng cho
ngƣời có đất bị thu hồi đối với đất sử dụng có thời hạn không chỉ căn cứ loại đất,
đối tƣợng sử dụng đất mà còn phải căn cứ thời hạn sử dụng đất còn lại của
người sử dụng đất đối với đất đó.
p. Quy định cụ thể về bồi thƣờng chi phí đầu tƣ vào đất còn lại , cho một
số trƣờng hợp không đƣợc bồi thƣờng đất (Điều 76). Theo Khoản 13, Điều 3
LĐĐ 2013, Chi phí đầu tư vào đất còn lại bao gồm chi phí san lấp mặt bằng và
chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứng minh đã đầu tƣ vào đất mà đến
thời điểm Nhà nƣớc thu hồi đất còn chƣa thu hồi đƣợc.

LĐĐ năm 2003:
- Quy định các nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất: Ngƣời sử
dụng đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất ngoài việc đƣợc bồi thƣờng theo quy định của
Luật này còn đƣợc Nhà nƣớc xem xét hỗ trợ; việc hỗ trợ phải bảo đảm khách
quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật (Khoản 1,
Điều 83).
- Quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho
hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nƣớc thu hồi đất
nông nghiệp mà không có đất nông nghiệp để bồi thƣờng. Cụ thể: Hộ gia đình,
cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp để
bồi thƣờng thì ngoài việc đƣợc bồi thƣờng bằng tiền còn đƣợc hỗ trợ đào tạo,
chuyển đổi nghề tìm kiếm việc làm; trƣờng hợp ngƣời đƣợc hỗ trợ đào tạo,
chuyển đổi nghề tìm kiếm việc làm trong độ tuổi lao động có nhu cầu đào tạo
nghề thì đƣợc nhận vào các cơ sở đào tạo nghề; đƣợc tƣ vấn hỗ trợ tìm kiếm
việc làm, vay vốn tín dụng ƣu đãi để phát triển sản xuất kinh doanh” (Khoản 1,
Điều 84).
- Quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho
hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ, khi Nhà nƣớc
thu hồi đất ở mà phải di chuyển chổ ở. Cụ thể: Đối với hộ gia đình, các nhân sử
dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ mà nguồn thu nhập chính là từ nguồn
kinh doanh dịch vụ, khi Nhà nƣớc thu hồi mà phải di chuyển chổ ở thì đƣợc vay
vốn tín dụng ƣu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh; trƣờng hợp ngƣời có đất
thu hồi còn trong độ tuổi lao động thì đƣợc hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm
kiếm việc làm (Khoản 2, Điều 84).
s. Về chính sách tái định cƣ: Để khắc phục tình trạng nhiều dự án chƣa có
khu tái định cƣ đã thực hiện thu hồi đất ở, thậm chí có những dự án mà ngƣời có
đất bị thu hồi phải đi thuê nhà ở nhiều năm mà vẫn chƣa đƣợc bố trí vào khu tái
định cƣ, LĐĐ năm 2013 đã có những quy định mới, nhƣ sau:
- Bổ sung quy định về lập và thực hiện dự án tái định cư (Điều 85) theo
hƣớng: UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện có trách nhiệm tổ chức và thực hiện

quy định rõ ràng và nâng cao hơn nữa quyền của cá nhân, hộ gia đình đối với
quyền sử dụng đất và đƣợc nhà nƣớc bồi thƣờng, hỗ trợ khi thu hồi đất.
1.2. Căn cứ pháp lý của bồi thƣờng và hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi
đất theo pháp luật đất đai hiện hành
1.2.1. Nguyên tắc bồi thƣờng thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với
đất
1. Nguyên tắc bồi thường về đất
Ngƣời sử dụng đất khi Nhà nƣớc thu hồi đất nếu có đủ điều kiện đƣợc bồi
thƣờng quy định tại Điều 75 của LĐĐ 2013 thì đƣợc bồi thƣờng. Việc bồi
thƣờng đƣợc thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất
thu hồi, nếu không có đất để bồi thƣờng thì đƣợc bồi thƣờng bằng tiền theo giá
đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời
điểm quyết định thu hồi đất. Việc bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu hồi đất phải bảo
đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của
pháp luật (Điều 74 LĐĐ 2013).
Việc bồi thƣờng về đất phải đƣợc thực hiện dựa trên nguyên tắc trên, nếu
vi phạm các nguyên tắc đó, việc bồi thƣờng trái với quy định của pháp luật. Nếu
việc bồi thƣờng trái pháp luật gây ảnh hƣởng đến lợi ích của mình, ngƣời sử
dụng đất có quyền khiếu nại với cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền để bảo vệ
quyền lợi.
2. Nguyên tắc bồi thường về tài sản gắn liền với đất

17


Khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất
bị thiệt hại về tài sản thì đƣợc bồi thƣờng. Khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà tổ chức,
hộ gia đình, cá nhân, ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài, doanh nghiệp có
vốn đầu tƣ nƣớc ngoài phải ngừng sản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì đƣợc
bồi thƣờng thiệt hại (Điều 88 LĐĐ 2013).

đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có GCN hoặc có đủ điều
kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản
khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chƣa đƣợc cấp;
Ngoài ra, tổ chức kinh tế, ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài, doanh
nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài đƣợc Nhà nƣớc giao đất có thu tiền sử dụng
đất để thực hiện dự án đầu tƣ xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê;
cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, có GCN hoặc có đủ
18


điều kiện cấp GCN quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn
liền với đất theo quy định của Luật này mà chƣa đƣợc cấp, cũng đƣợc Nhà nƣớc
bồi thƣờng về đất (Điều 75 LĐĐ 2013).
2. Điều kiện bồi thường về tài sản gắn liền với đất
Khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất
bị thiệt hại về tài sản thì đƣợc bồi thƣờng. Khi Nhà nƣớc thu hồi đất mà tổ chức,
hộ gia đình, cá nhân, ngƣời Việt Nam định cƣ ở nƣớc ngoài, doanh nghiệp có
vốn đầu tƣ nƣớc ngoài phải ngừng sản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì đƣợc
bồi thƣờng thiệt hại (Điều 88 LĐĐ 2013).
Những tài sản hợp pháp trên đất, khi bị thu hồi mà đƣợc bồi thƣờng đƣợc
pháp luật quy định bao gồm:
+ Tài sản đƣợc hình thành trên diện tích đất ở hợp pháp.
+ Tài sản hình thành trƣớc khi có thông báo thu hồi đất và hình thành mà
không vi phạm quy định của pháp luật (lấn, chiếm,…).
+ Đối với nhà ở xây dựng trên đất đƣợc xem xét bồi thƣờng khi ngƣời sở
hữu nhà có đầy đủ căn cứ pháp lý về quyền sở hữu nhà hợp pháp của mình và
ngôi nhà đƣợc xây dựng tuân thủ theo quy định của pháp luật về xây dựng.
1.2.3. Hỗ trợ khi thu hồi đất
Nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất: Ngƣời sử dụng đất khi Nhà
nƣớc thu hồi đất ngoài việc đƣợc bồi thƣờng theo quy định của Luật này còn

thuộc đối tƣợng đƣợc bồi thƣờng, đƣợc hỗ trợ hoặc không đƣợc bồi thƣờng,
không đƣợc hỗ trợ; hƣớng dẫn, kiểm tra việc thu hồi đất, phát triển quỹ đất, đấu
thẩu dự án có sử dụng đất; chỉ đạo, hƣớng dẫn, kiểm tra việc giải quyết khiếu
nại, tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật (Điều 33 Nghị định số
47/2014/NĐ-CP).
2. Trách nhiệm của UBND cấp có thẩm quyền
Ban hành Thông báo thu hồi đất và gửi đến từng ngƣời có đất thu hồi; họp
phổ biến ngƣời dân trong khu vực có đất thu hồi và thông báo trên phƣơng tiện
thông tin đại chúng; niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung
của khu dân cƣ nơi có đất thu hồi. Trƣờng hợp ngƣời sử dụng đất trong khu vực
có đất bị thu hồi không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thƣờng, giải
phóng mặt bằng trong việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm thì thực hiện
nhƣ sau:
+ UBND cấp xã, UB MTTQVN cấp xã nơi có đất bị thu hồi và tổ chức
làm nhiệm vụ bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục để
ngƣời sử dụng đất trong khu vực có đất thu hồi phối hợp với Tổ chức làm nhiệm
vụ bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng trong việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm
đếm.
+ Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành Quyết định kiểm đếm bắt buộc đối
với trƣờng hợp đã đƣợc vận động, thuyết phục nhƣng ngƣời sử dụng đất trong
khu vực có đất thu hồi không phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thƣờng,
hỗ trợ, tái định cƣ trong cùng một ngày (Điều 50 Quyết định 23/QĐ-UBND).
3. Trách nhiệm của Sở, ngành và các đơn vị có liên quan
- Hội đồng Thẩm định bồi thƣờng Thành phố:
+ Tham mƣu cho UBND Thành phố các chủ trƣơng, chính sách có liên
quan đến việc thực hiện bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ; kiến nghị UBND Thành
phố giải quyết các vƣớng mắc phát sinh do quy định của pháp luật chƣa đề cập
đến hoặc do mâu thuẫn, chƣa rõ ràng trong việc áp dụng quy định pháp luật.
+ Hƣớng dẫn, hỗ trợ UBND quận - huyện, chủ đầu tƣ dự án thực hiện các
quy định của pháp luật hiện hành về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ; hƣớng dẫn

- Sở Lao động - Thƣơng binh và Xã hội có trách nhiệm:
+ Chủ trì phối hợp với các Sở, ngành và UBND quận - huyện quy định
mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trƣờng hợp
Nhà nƣớc thu hồi đất;
+ Hƣớng dẫn việc xác định đối tƣợng và mức bồi thƣờng theo chế độ trợ
cấp ngừng việc theo quy định.
- Sở Công Thƣơng có trách nhiệm: Tổ chức thẩm định chi phí di chuyển
máy móc, thiết bị theo quy định; thực hiện theo quy định tại Điểm d, Khoản 3,
Điều 29 Quy định này.
- Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trách nhiệm: Chủ trì với các
Sở, ngành có liên quan để hƣớng dẫn các vƣớng mắc, khó khăn liên quan đến
việc bồi thƣờng cây trồng, hoa màu, vật nuôi theo quy định; thực hiện theo quy
định tại Điểm d, Khoản 3, Điều 29 Quy định này.
- Sở Quy hoạch - Kiến trúc:

21