Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ....................................................................... 1
2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI ................................................................................... 1
3. NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI ................................................................................... 2
4. PHẠM VI CỦA ĐỀ TÀI ...................................................................................... 2

5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............................. 2
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ KHU VỰC
NGHIÊN CỨU ..................................................................................................... 7
1.1

TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ ................................................. 7

1.1.1

Các khái niệm .............................................................................................. 7

1.1.2

Phân định chất thải rắn y tế ......................................................................... 7

1.1.3

Nguồn phát sinh chất thải y tế ..................................................................... 9

1.1.4


Đặc điểm tự nhiên...................................................................................... 27

1.3.2 Tình hình kinh tế xã hội ............................................................................. 29

CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y
TẾ TẠI MỘT SỐ CƠ SỞ Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY
NHƠN.............. ................................................................................................... 40
2.1

ĐẶC ĐIỂM QUY MÔ CỦA CÁC CƠ SỞ Y TẾ KHẢO SÁT .................. 40

2.1.1

Đặc điểm quy mô của các bệnh viện khảo sát .......................................... 40

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

i


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

2.1.2

Khảo sát đặc điểm quy mô của 5 trạm y tế phường .................................. 42

2.1.3


2.5.2

Dự báo phát sinh chất thải y tế tại các bệnh viện khảo sát ....................... 69

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC
QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY
NHƠN.............. ................................................................................................... 72
3.1

ĐỐI VỚI CÁC BỆNH VIỆN ........................................................................ 72

3.1.1

Giải pháp quản lý ...................................................................................... 72

3.1.2

Giải pháp kỹ thuật ..................................................................................... 74

3.2

ĐỐI VỚI CÁC TRẠM Y TẾ ........................................................................ 76

3.2.1

Giải pháp quản lý ...................................................................................... 76

3.2.2

Giải pháp kỹ thuật ..................................................................................... 76


KẾT LUẬN ..................................................................................................... 80

2.

KIẾN NGHỊ .................................................................................................... 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 81
PHỤ LỤC ........................................................................................................... 83

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

iii


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Sơ đồ các nguồn phát sinh chất thải. .............................................................. 10
Hình 1.2 Biểu đồ thành phần CTR y tế dựa trên đặc tính lý hóa. ................................. 11
Hình 1.3 Bản đồ vị trí thành phố Quy Nhơn. ................................................................ 28
Hình 2.1 Chất sắc nhọn và tái chế tại phòng khám 38 Lê Lợi. ..................................... 48
Hình 2.2 Biểu đồ tỷ lệ phần trăm các cơ sở y tế tư nhân phát sinh CTR y tế nguy hại
theo khối lượng kg/ngày. ............................................................................................... 49
Hình 2.3 Sơ đồ quy trình quản lý và xử lý chất thải rắn y tế ........................................ 52
Hình 2.4 Sơ đồ thu gom vận chuyển và lưu giữ chất thải rắn y tế tại các bệnh viện. ... 54
Hình 2.5 Chất thải rắn y tế được phân loại vào các thùng chứa theo quy định tại bệnh
viện Đa Khoa tỉnh Bình Định. ....................................................................................... 56

Bảng 2.9 Công tác thực hiện bảo vệ môi trường tại các cơ sở y tế ............................... 60
Bảng 2.10 Đánh giá công tác quản lý CTR y tế ............................................................ 64
Bảng 2.11 Hiểu biết của cán bộ, nhân viên về nhóm chất thải và mã màu dụng cụ đựng
CTYT ............................................................................................................................. 66
Bảng 2.12 Hoạt động phân loại CTRYT của cán bộ, nhân viên tại bệnh viện và trạm y
tế phường ....................................................................................................................... 66
Bảng 2.13 Các hoạt động tuyên truyền, nhắc nhở công tác BVMT và quản lý CTRYT
tại bệnh viện................................................................................................................... 67
Bảng 2.14 Dự báo số giường bệnh tại các bệnh viện khảo sát đến năm 2025 .............. 69
Bảng 2.15 Tiêu chuẩn phát sinh CTR bệnh viện ........................................................... 70
Bảng 2.16 Dự báo lượng chất thải y tế đến năm 2025 của 7 bệnh viện nghiên cứu ..... 70

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

v


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BVMT
BV
BVĐK
CTNH
CTR
CTRNH
CTRTT
CTRYT

thống các cơ sở y tế không ngừng được tăng cường, mở rộng và hoàn thiện. Tuy
nhiên trong quá trình hoạt động hệ thống y tế đặc biệt là các bệnh viện đã thải ra
môi trường một lượng lớn chất thải, bao gồm những chất thải nguy hại từ các hoạt
động khám chữa bệnh, xét nghiệm, phẫu thuật, nghiên cứu… Những chất thải này
nếu không được xử lý đúng cách thì sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với
môi trường và sức khỏe con người.
Thành phố Quy Nhơn, là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục và y tế của tỉnh
Bình Định, là nơi tập trung đông dân cư và các bệnh viện đáp ứng các nhu cầu
chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người dân trong tỉnh và khu vực lân cận Nam
Trung Bộ - Tây Nguyên. Do đó việc phát sinh chất thải cũng như công tác quản lý
chất thải y tế ở đây rất được quan tâm. Từ những mối nguy hại trực tiếp hoặc tiềm
ẩn của chất thải y tế gây ra đối với con người và môi trường, cần có những biện
pháp nâng cao từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý chất thải.
Với mục đích nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đưa ra giải pháp cũng như đề
xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế trên địa bàn thành phố Quy Nhơn. Em
đã lựa chọn đề tài “Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất
thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định”.
Đề tài đề cập nhiều vấn đề liên quan đến chất thải rắn y tế trên địa bàn thành
phố Quy Nhơn: các đặc trưng chất thải rắn y tế, phát sinh, hiện trạng thu gom, phân
loại, vận chuyển, xử lý; đánh giá thực trạng và những tồn tại trong công tác quản
lý, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả trên phương diện cá nhân.
2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
 Tìm hiểu mức độ ô nhiễm môi trường chung và hiện trạng quản lý chất thải rắn
y tế của thành phố Quy Nhơn. Cụ thể:
 Điều tra đánh giá hiện trạng và đánh giá công tác quản lý chất thải rắn y tế tại
thành phố Quy Nhơn.
 Đề xuất biện pháp quản lý phù hợp tối ưu trong công tác quản lý quản lý chất
thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn.
 Dự báo tốc độ phát sinh chất thải rắn y tế trong những năm sắp tới.


Nhơn.
b. Phạm vi về thời gian: Thời gian nghiên cứu luận văn là từ ngày 26/8/2016 đến
ngày 19/12/2016.
5. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
5.1 Đối tượng nghiên cứu
a. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Khảo sát hiện trạng phát thải và quản lý chất thải rắn y tế tại
các cơ sở y tế gồm 7 bệnh viện, 5 trạm y tế và một số phòng khám tư nhân trên địa bàn
thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Dưới đây là các cơ sở y tế khảo sát.

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

2


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

Bảng Danh sách và địa chỉ các bệnh viện và trạm y tế phường trong phạm vi
khảo sát
STT

Bệnh viện
BV Đa Khoa Tỉnh Bình Định

1

BV Lao và Bệnh phổi Bình Định



Trạm y tế phường Quang Trung

11

Trạm y tế phường Ngô Mây

12

Địa chỉ
106 Nguyễn Huệ - Quy Nhơn
KV5 Phường Nhơn Phú – Quy Nhơn
Hùng Vương – Quy Nhơn
KV5 phường Nhơn Phú – Quy Nhơn
78 Trần Hưng Đạo – Quy Nhơn
355 Trần Hưng Đạo – Quy Nhơn
580 Nguyễn Thái Học – Quy nhơn
Phú Tài Tp.Quy Nhơn
78 Trần Phú – Quy Nhơn
Cần Vương – Quy Nhơn
450 Nguyễn Thái Học - Quy Nhơn
24 Biên Cương – Quy Nhơn

b. Chỉ số nghiên cứu







 Phương pháp nghiên cứu, khảo sát thực địa
Tiến hành khảo sát thực tế, quan sát chụp ảnh các hình ảnh liên quan đến chất thải
rắn y tế như cách phân loại, thu gom, vận chuyển, lưu giữ và xử lý chất thải y tế.
Cân định lượng rác thải tại 5 trạm y tế phường. Mỗi tuần 2 lần trong vòng 6 tuần.
 Phương pháp điều tra phỏng vấn
Phương pháp được thực hiện bằng cách phát phiếu điều tra bảng câu hỏi cho các đối
tượng là cán bộ nhân viên trong bệnh viện và bệnh nhân để tìm hiểu về công tác quản
lý và mức độ nhận thức của người được khảo sát liên quan đến chất thải rắn y tế. Bảng
câu hỏi được bố trí các câu hỏi đều dễ trả lời, tránh các câu hỏi có tính khái quát cao.
Các câu hỏi tập trung vào vấn đề liên quan đến nội dung nghiên cứu của đề tài, các đối
tượng được phỏng vấn đã được giải thích rõ và hướng dẫn cách thức trả lời gồm có:
 Phiếu điều tra cho cán bộ nhân viên bệnh viện 70 phiếu/ 7 bệnh viện, và cán bộ
nhân viên trạm y tế 15 phiếu /5 trạm.
 Phiếu điều tra khảo sát hiện trạng chất thải rắn y tế tại bệnh viện dành cho bệnh
nhân và người nhà bệnh nhân 35 phiếu.
 Phương pháp phân tích xử lý số liệu
Phương pháp này được sử dụng để phân tích và xử lý các thông tin sau khi đã thu
thập được từ các phương pháp khác nhau. Xử lý toán học với các thông tin định lượng,
biểu diễn số liệu dễ hiểu đúc kết, đồ thị, biểu đồ để thể hiện các thông số và rút ra kết
luận.
 Phương pháp dự báo
 Dự báo số giường bệnh

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

4


Luận văn tốt nghiệp

WYTNH(1) : Khối lượng chất thải rắn y tế nguy hại phát sinh (kg/ngày)
WYTNH(2): Chỉ tiêu phát sinh chất thải rắn y tế nguy hại (kg/GB/ngày)
N: Quy mô giường bệnh thời điểm dự báo (giường)

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

5


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

Chỉ tiêu phát sinh CTRYT dựa vào nghiên cứu của Bộ Y tế và WHO, 2004
tiêu chuẩn phát sinh chất thải rắn bệnh viện như sau:
Bảng Tiêu chuẩn phát sinh chất thải rắn bệnh viện
Tuyến bệnh viện

Khối lượng CTR
bệnh viện
(kg/giường/ngày)

Khối lượng CTR y tế
nguy hại (% tổng lượng
CTR bệnh viện)

Bệnh viện cấp vùng

2,2


chữa bệnh.
 Nghị Định số 179/2013/NĐ-CP ngày 14/11/2013 về xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

6


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ KHU
VỰC NGHIÊN CỨU

1.1 TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN Y TẾ
1.1.1 Các khái niệm
Chất thải y tế là chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động của các cơ sở y tế,
bao gồm chất thải y tế nguy hại, chất thải y tế thông thường và nước thải y tế.
Chất thải y tế nguy hại là chất thải y tế chứa yếu tố lây nhiễm hoặc có đặc tính
nguy hại khác vượt ngưỡng chất thải nguy hại, bao gồm chất thải lây nhiễm và chất
thải nguy hại không lây nhiễm.
Chất thải thông thường là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, hóa học nguy
hại, phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ bao gồm: chất thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh
(trừ các buồng cách ly); chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế như chai
lọ thủy tinh, chai huyết thanh, các vật liệu nhựa, các loại bó bột trong gãy xương kín.
Những chất thải này không dính máu, dịch sinh học và các chất hóa học nguy hại; chất

 Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn bao gồm: Chất thải thấm, dính, chứa máu
hoặc dịch sinh học của cơ thể; các chất thải phát sinh từ buồng bệnh cách ly.
 Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao bao gồm: Mẫu bệnh phẩm, dụng cụ đựng,
dính mẫu bệnh phẩm, chất thải dính mẫu bệnh phẩm phát sinh từ các phòng xét
nghiệm an toàn sinh học cấp III trở lên theo quy định tại Nghị định số 92/2010/NĐ-CP
ngày 30 tháng 8 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Phòng, chống
bệnh truyền nhiễm về bảo đảm an toàn sinh học tại phòng xét nghiệm;
 Chất thải giải phẫu bao gồm: Mô, bộ phận cơ thể người thải bỏ và xác động vật
thí nghiệm.
b. Chất thải nguy hại không lây nhiễm
 Hóa chất thải bỏ bao gồm hoặc có các thành phần nguy hại;
 Dược phẩm thải bỏ thuộc nhóm gây độc tế bào hoặc có cảnh báo nguy hại từ
nhà sản xuất;
 Thiết bị y tế bị vỡ, hỏng, đã qua sử dụng thải bỏ có chứa thủy ngân và các kim
loại nặng;
 Chất hàn răng amalgam thải bỏ;
 Chất thải nguy hại khác theo quy định tại Thông tư số 36/2015/TT- BTNMT
ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về quản lý
chất thải nguy hại.
c. Chất thải y tế thông thường
 Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người và
chất thải ngoại cảnh trong cơ sở y tế;
 Chất thải rắn thông thường phát sinh từ cơ sở y tế không thuộc Danh mục chất
thải y tế nguy hại hoặc thuộc Danh mục chất thải y tế nguy hại nhưng có yếu tố nguy
hại dưới ngưỡng chất thải nguy hại (theo quy định tại Thông tư liên tịch số
58/2015/TTLT-BYT-BTNMT ngày 31/12/2015 của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên và Môi
trường quy định về quản lý chất thải y tế).
 Sản phẩm thải lỏng không nguy hại.
Cũng theoThông tư liên tịch số 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT Chất thải y tế được
phân loại thành 8 nhóm, gồm:

nghiệm, khu phẫu thuật bào chế dược.
Bảng 1.1 Nguồn phát sinh các loại chất thải rắn đặc thù từ hoạt động y tế
Loại chất thải

Nguồn tạo thành

Chất thải sinh
hoạt

Các chất thải ra từ bếp, các khu nhà hành chính, các loại
bao gói…

Các chất thải từ phẫu thuật, các cơ quan nội tạng của người
Chất thải chứa các
sau khi mổ xẻ và các động vật sau quá trình xét nghiệm, các
vi trùng gây bệnh
gạc bông lẫn máu mủ của bệnh nhân…
Chất thải bị nhiễm Các thành phần thải ra sau khi dùng cho bệnh nhân, các chất
bẩn
thải từ quá trình lau cọ sàn nhà…
Chất thải đặc biệt

Các loại chất độc hại hơn các loại trên, các chất phóng xạ,
hóa chất, dược…
(Nguồn quy hoạch quản lý chất thải y tế Bộ Y tế, 2009)

Căn cứ vào phân loại ở trên ta có thể thấy chất thải bệnh viện gồm hai phần chính:
phần không độc hại (chiếm khoảng 85% tổng số chất thải bệnh viện), loại chất thải này
chỉ cần xử lý đơn giản như những loại chất thải sinh hoạt; phần độc hại cần phải có
những biện pháp xử lý thích hợp.


PHÒNG CẤP
CỨU

KHU VỰC HÀNH
CHÍNH

ĐƯỜNG THẢI CHUNG
Bình áp suất

Chất thải lâm sàng

Chất thải hóa học

Chất thải sinh hoạt

Chất thải phóng xạ
Hình 1.1 Sơ đồ các nguồn phát sinh chất thải. [3]
1.1.4 Thành phần chất thải rắn y tế
 Theo nghiên cứu khảo sát của tổ chức Y tế thế giới tại các nước đang phát triển,
thành phần chất thải rắn từ hoạt động y tế như sau:
 80% là chất thải thông thường có thể xử lý như chất thải sinh hoạt hay chất thải
đô thị
 15% là chất thải lây nhiễm và chất thải phẫu thuật
 1% là chất thải sắc nhọn
 3% là chất thải dược, chất thải hóa học
 Dưới 1% là các chất thải khác: phóng xạ, chất gây độc tế bào, bình chứa áp
suất, chất thải kim loại nặng.
Theo kết quả điều tra của dự án hợp tác giữa Bộ y tế và WHO năm 2009 thì thành
phần chất thải dựa trên đặc tính lý hóa thì tỷ lệ các thành phần có thể tái chế là khá


Kết quả phân tích thành phần và các đặc trưng vật lý của chất thải rắn y tế trên
80 bệnh viện trong phạm vi cả nước được miêu tả trong bảng sau:
Bảng1.2 Thành phần và các đặc trưng vật lý của CTRYT ở Việt Nam [4]
STT
1
2
3
4
5

Thành phần và các đặc trưng vật lý của Tính chất
CTRYT
nguy hại
Giấy các loại, báo, giấy cactong
Không
kim loại, vỏ, hộp
Không
Đồ thủy tinh, ống tiêm, lọ thuốc
Có
Bông băng, bột bó gãy xương
Có
Chai, túi nhựa các loại: PE, PP, PVC
Có

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

Tỷ lệ (%)
2,9

Tỷ lệ (%)
0,9
0,6
52,7
20,9
100
22,7

(Nguồn: GS.TS Trần Hiếu Nhuệ, Quản lý chất thải rắn – tập 1)
Theo bảng 1.2 trong chất thải rắn y tế thành phần chủ yếu là các chất hữu cơ tuy
nhiên thành phần này không mang tính độc hại. Thành phần có chứa yếu tố nguy hại
(lây nhiễm) chiếm 22,6% như: chai nhựa PVC, PE, PP, bông băng, chai lọ thủy tinh,
bơm kim tiêm, các bệnh phẩm sau mổ.
b. Thành phần hóa học
 Những chất vô cơ, kim loại, bột bó, chai thủy tinh, sỏi đá, hóa chất, thuốc thử.
 Những chất hữu cơ: Đồ vải, thuốc, phần cơ thể, đồ nhựa…
Nếu phân tích nguyên tố thì thấy gồm những thành phần: C, H, O, N, S, Cl và một
phần tro.
c. Thành phần sinh học: máu, bệnh phẩm, bộ phận cơ thể, những loại dịch tiết và
đặc biệt là những vi trùng gây bệnh.
1.1.5 Khối lượng chất thải phát sinh
Lượng CTR y tế phát sinh trong ngày khác nhau giữa các bệnh viện tùy thuộc số
giường bệnh, bệnh viện chuyên khoa hay đa khoa, các thủ thuật chuyên môn đưuọc
thực hiện tại bệnh viện, số lượng vật tư tiêu hao được sử dụng…Chúng bao gồm
không chỉ lượng phát sinh thật của mỗi bệnh nhân nội trú ở bệnh viện mà còn bao gồm
chất thải phát sinh do các khoa không có bệnh nhân nội trú như khoa xét nghiệm, khoa
dược, phòng khám.
Theo báo cáo Hiện trạng môi trường quốc gia năm 2011, lượng chất thải phát sinh
tại các bệnh viện như sau:



(Nguồn: Báo Cáo môi trường quốc gia, 2011)
Lượng chất thải phát sinh của các tuyến bệnh viện tuyến Trung Ương, tuyên tỉnh và
tuyến huyện có hệ số phát thải chất thải rắn y tế dao động khá lớn về tổng lượng phát
thải cũng như tỉ lệ chất thải nguy hại. Các khoa trong bệnh viện có khối lượng chất
thải phát sinh khác nhau tùy thuộc vào đặc thù của từng khoa, trong đó lượng chất thải
phát sinh nhiều nhất là khoa cấp cứu ở tất cả các tuyến bệnh viện. Bảng 1.5 dưới đây
thể hiện lượng chất thải phát sinh cụ thể tại từng khoa của từng tuyến bệnh viện.
Bảng 1.4 Lượng chất thải phát sinh tại các khoa trong bệnh viện [7]
Tổng lượng chất thải y tế
(kg/giường bệnh/ngày)

Chất thải y tế nguy hại

BV
TW

BV
Tỉnh

BV
Trung
Huyện bình

BV
TW

0,97

0,88


0,02

Khoa nhi

0,5

0,41

0,45

0,04 0,05

0,02

Khoa ngoại

1,01

0,87

0,73

0,26 0,21

0,17

Khoa sản

0,82

0,86

BV
Tỉnh

BV
Trung
Huyện bình

0,14

13


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

Tổng lượng chất thải y tế
(kg/giường bệnh/ngày)

Chất thải y tế nguy hại

BV
TW

(kg/giường bệnh/ngày)

Khoa
BV
Tỉnh

0,72

BV
Tỉnh

BV
Trung
Huyện bình

(Nguồn: Báo Cáo môi trường quốc gia, 2011)
1.1.6 Tác hại của chất thải rắn y tế
Chất thải rắn y tế nguy hại khi chưa được loại bỏ hoặc xử lý thích đáng có thể gây
ô nhiễm cho đất, nguồn nước mặt, nước ngầm, cũng có thể nguy hiểm đối với những
người trực tiếp làm nghề thu lượm phế liệu hoặc thậm chí cho trẻ em chơi ở quanh
vùng đổ rác. Tại châu Âu có một số công trình nghiên cứu nhằm tìm ra mối quan hệ
giữa tỷ lệ cao thất thường bệnh ung thư trong dân cư sống gần các xưởng xử lý chất
thải không vận hành đúng các quy tắc, nhất là về sự thải khói từ hoạt động của các lò
đốt.
a. Ảnh hưởng của chất thải y tế đối với môi trường
 Đối với môi trường đất
Khi chất thải rắn y tế được chôn lấp không đúng quy định thì các vi sinh vật gây
bệnh, hóa chất độc hại có thể ngấm vào đất, gây nhiễm độc, làm cho việc tái sử dụng
bãi chôn lấp gặp khó khăn. Các chất ô nhiễm từ các bãi rác có khả năng rò rỉ, thoát ra
bên ngoài gây ô nhiễm nguồn nước và đất. Từ đây chúng tác động ảnh hưởng đến sức
khỏe cộng đồng người dân về lâu dài.
 Đối với môi trường không khí
Chất thải bệnh viện từ khi phát sinh cho đến khi khâu xử lý cuối cùng gây ra những
tác động xấu đến môi trường không khí xung quanh. Khi phân loại tại nguồn, thu gom,
vận chuyển, chúng phát tán bụi, bào tử vi sinh vật, hơi dung môi vào không khí. Việc
thiêu đốt chất thải ở điều kiện không lý tưởng, không đạt yêu cầu, đốt chất thải y tế

năng gây rủi ro từ chất thải y tế có thể do một hoặc nhiều đặc trưng cơ bản sau:
 Chất thải y tế chứa đựng các yếu tố truyền nhiễm, là tác nhân nguy hại có trong
rác thải y tế.
 Các loại hóa chất dược phẩm có thành phần độc, tế bào nguy hiểm.
 Các chất chứa đồng vị phóng xạ.
 Vật sắc nhọn có thể gây tổn thương.
 Chất thải có chứa yếu tố ảnh hưởng tâm lý xã hội.
Tất cả mọi cá nhân tiếp xúc với chất thải y tế nguy hại là những người có nguy cơ
tiềm tàng, bao gồm những người làm trong các cơ sở y tế, những người làm nhiệm vụ
vận chuyển các chất thải y tế và những người trong cộng đồng bị phơi nhiễm với chất
thải do hậu quả của sự bất cẩn và tắc trách trong khâu quản lý và kiểm soát chất thải.
Họ thường nằm trong các nhóm sau:
 Bác sỹ, y tá, nhân viên chăm sóc sức khỏe và các nhân viên trong bệnh viện.
 Bệnh nhân của các bệnh viện hay trung tâm chăm sóc sức khỏe.
 Khách, người nhà tới bệnh viện hay trung tâm chăm sóc sức khỏe.
 Nhân viên trong các dịch vụ hỗ trợ cho bệnh viện hay trung tâm chăm sóc sức
khỏe như giặt là, vận chuyển và xử lý chất thải.
 Nhân viên làm việc ở những thiết bị xử lý chất thải như hố tiêu hủy hay lò đốt
chất thải.

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

15


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

Tác hại của chất thải rắn y tế nguy hại đến sức khỏe con người:


Đường hô hấp

Mycobacterium
tuberculosis

Nước bọt, đường thở

Streptococcus
pneumoniae
AIDS

HIV

Máu, quan hệ tình dục

Da

Streptococcus spp

Mủ vết thương

Bệnh than

Bacillus anthracis

Tiếp xúc qua da

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

có nhiều vụ tổn thương hoặc nhiễm độc do việc vận chuyển hóa chất và dược phẩm
trong bệnh viện không đảm bảo. Đối với nhân viên y tế do nhu cầu công việc phải tiếp
xúc và xử lí chất thải gây độc tế bào mà mức độ ảnh hưởng và chịu tác động từ các rủi
ro tiềm tàng sẽ phụ thuộc vào các yếu tố như tính chất, liều lượng gây độc của chất độc
và khoảng thời gian tiếp xúc. Quá trình tiếp xúc với các chất độc có trong công tác y tế
có thể xảy ra trong lúc chuẩn bị hoặc trong quá trình điều trị bằng các thuốc đặc biệt
hoặc bằng phương pháp hóa trị liệu. Những phương thức tiếp xúc chính là hít phải hóa
chất có tính nhiễm độc ở dạng bụi hoặc hơi qua đường hô hấp, tiêu hóa do ăn phải thực
phẩm nhiễm thuốc.
Trong quá trình thu gom, vận chuyển và lưu giữ chất thải y tế nguy hại có thể bị rò
rỉ đổ tràn ra ngoài môi trường xung quanh. Việc rơi vãi các chất thải y tế lây nhiễm,
đặc biệt là chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao có thể làm lây lan mầm bệnh tại các cơ
sở y tế, bệnh viện, đối với cán bộ, nhân viên y tế, bệnh nhân, người nhà bệnh nhân, kể
cả việc gây ô nhiễm môi trường đất và nước tại chỗ.
Để hạn chế tới mức thấp nhất nguy cơ bệnh nghề nghiệp này, nên thay thế giảm
lượng hóa chất độc hại xuống bất cứ lúc nào có thể và cung cấp các phương tiện bảo
hộ cho những người tiếp xúc với hóa chất. Những nơi sử dụng và bảo quản loại hóa
chất nguy hiểm cũng nên được thiết kế hệ thống thông gió phù hợp, huấn luyện các
biện pháp phòng hộ và các trường hợp cấp cứu cho những người có liên quan.
 Nguy cơ của chất thải gây độc tế bào
Nguy cơ chất thải y tế gây độc tế bào gồm nhiều loại thuốc điều trị chống ung thư.
Chúng có thể kích thích hay tổn thương cục bộ trên mắt và da, cũng có thể gây chóng
mặt, buồn nôn, đau đầu và viêm da. Nhân viên bệnh viện, đặc biệt là những người chịu
trách nhiệm thu gom chất thải loại này có thể bị phơi nhiễm các thuốc điều trị chống
ung thư do hít thở hoặc hấp thu các hạt lơ lửng trong không khí qua đường hô hấp.

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

17

ngưỡng tôn giáo yêu cầu các bộ phận cơ thể cần đưa trả về gia đình người bệnh.
 Ảnh hưởng của khí thải lò đốt chất thải rắn
Lò đốt chất thải rắn y tế bị hạn chế và do những bất cập rất phức tạp, khó giải quyết
và gây ảnh hưởng nặng nề đến các yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường cho phát triển
bền vững. Lò đốt chất thải rắn y tế là nguồn chính tạo ra dioxin (chất độc hóa học màu
da cam), Furan, thủy ngân hữu cơ vào môi trường không khí. Dioxin khó phân hủy,
chu kỳ bán rã từ 25 đến 100 năm, phán tán rộng và thông qua nhiều con đường như
không khí, chuỗi thức ăn, nước uống để xâm nhập vào con người, gây nhiều bệnh
nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh các thế hệ sau thông qua tác động
đến hệ thống miễn dịch, máu và sinh sản; bệnh bạch huyết mãn tính, ung thư đường hô

SVTH: Nguyễn Thị Thùy Vinh
GVHD: TS. Bùi Thị Thu Hà

18


Luận văn tốt nghiệp
Đánh giá hiện trạng và đề xuất các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế tại thành phố Quy Nhơn tỉnh Bình Định

hấp, ung thư tiền liệt tuyến; giảm khả năng sinh sản của nam giới: giảm số lượng tinh
trùng, dị thường tinh hoàn, giảm hormone sinh dục; giảm khả năng sinh sản của nữ
giới: rối loạn hoạt động của buồng trứng, giảm hormone sinh dục nữ; gây ra các bệnh
chung cho cả 2 giới như bệnh tiểu đường type 2, các bệnh về gan, lách, tuỷ xương, hệ
miễn dịch.
1.1.7 Các phương pháp quản lý, xử lý chất thải rắn y tế
a. Giảm thiểu tại nguồn
 Chọn nhà cung cấp hậu cần cho bệnh viện mà sản phẩm của họ ít phế thải hay
giảm lượng chất thải rắn y tế nguy hại phải xử lý đặc biệt.
 Sử dụng các biện pháp khử trùng lấy uế cơ lý học nhiều hơn các biện pháp hóa