Tp chớ Khoa hc v Phỏt trin 2010: Tp 8, s 3: 433 - 438 TRNG I HC NễNG NGHIP H NI

433
ứNG DụNG HORMONE ĐIềU TRị RốI LOạN SINH SảN DO BệNH Lý BUồNG TRứNG
ở Bò SữA NUÔI TạI TRạI SAO VNG
Hormone Application to Treat Reproductive Disorders
Due to Pathological Ovaries in Dairy Cows Raised in Sao Vang Farm

ng Thỏi Hi, Lờ Trn Thỏi
Khoa Chn nuụi v Nuụi trng thy sn, Trng i hc Nụng nghip H Ni
a ch email tỏc gi liờn h: [email protected]
Ngy gi ng: 25.01.2010; Ngy chp nhn: 06.02.2010
TểM TT
Nghiờn cu ny c tin hnh nhm ng dng hormone iu tr hin tng ri lon sinh sn
do bnh lý bung trng bũ sa nuụi ti tri Sao Vng - Thanh Hoỏ. Kt qu iu tra cho thy, t l
bũ ri lon sinh sn (RLSS) chim ti 15,53%. Nguyờn nhõn chớnh gõy RLSS l do thiu nng bung
trng ( 38,71% s bũ RLSS), ngoi ra cũn do th vng tn lu (24,19%) v u nang bung trng
(17,74%). Bũ tn lu th vng c can thi
p bng PGF
2
kt hp vi corpulin cho t l ng dc
86,67%, t l th thai 69,23%; chi phớ cho mt bũ cú cha l 367.780 ng. Bũ thiu nng bung trng
c t CIDR kt hp vi corpulin, ng dc 83,33%, t l th thai 75,50%; chi phớ cho 1 bũ cú cha
425.600 ng. Bũ u nang bung trng c s dng HCG kt hp vi corpulin, ng dc 100%, t l th
thai 63,64% v chi phớ cho 1 bũ cú cha l 307.210 ng.
T khúa: Bũ sa, bnh lý bung tr
ng, ng dc, hormones, th thai.
SUMMARY
A research was conducted to apply hormones to treat reproductive disorders caused by
pathological ovaries and improve reproductive performance of dairy cows raised in Sao Vang Farm.
Survey results showed that reproductive disorders accounted for 15.53% of the total cows. The main

sinh, vô sinh còn tồn tại. Mục đích của
nghiên cứu ny l ứng dụng hormone điều
trị hiện tợng rối loạn sinh sản do buồng
ng dng hormone iu tr ri lon sinh sn do bnh lý bung trng bũ sa nuụi ti Tri Sao Vng
434
trứng bệnh lý nhằm nâng cao khả năng sinh
sản của đn bò sữa nuôi tại Trại.
2. VậT LIệU V PHƯƠNG PHáP
Nghiên cứu đợc thực hiện trên 399 bò
sữa sinh sản, gồm bò Holstein Friesian (HF)
v các con lai F
2
(3/4HF, 1/4Jersey), F
3

(7/8HF,1/8 Jersey) nuôi tại Trại bò sữa Sao
Vng, huyện Thọ Xuân Thanh Hoá.
Nguyên nhân rối loạn sinh sản đợc xác
định dựa trên các hiện tợng rối loạn sinh
sản m Hong Kim Giao v Nguyễn Thanh
Dơng (1997) đã phân loại. Bò cái chậm sinh
l những bò 18 - 24 tháng tuổi cha động
dục lần đầu, sau khi đẻ 4 tháng không động
dục trở lại, hoặc đã đợc phối giống 2 - 3 lần
nhng không thụ thai. Bò cái vô sinh tạm
thời l những bò cái tơ quá 24 tháng tuổi
cha động dục, bò sau khi đẻ 5 tháng trở lên
không động dục trở lại v phối giống trên 4
lần không thụ thai. Bò cái vô sinh vĩnh viễn
l những bò cái vô sinh tạm thời sau khi đã

đợc tiêm corpulin 5 ml/con.
Bò đợc theo dõi động dục v phối giống
khi có biểu hiện chịu đực. Nếu bò không thụ
thai, tiếp tục theo dõi động dục v phối giống
ở chu kỳ sau.
+ Sử dụng thiết bị đặt âm đạo CIDR
(controlled internal drug release) kết hợp với
corpulin cho bò bị thiểu năng buồng trứng
Bò thiểu năng buồng trứng đợc đặt
CIDR do hãng Interag của Australia sản
xuất. Ngy 0 bò đợc đặt CIDR, ngy 7 rút
CIDR v tiêm corpulin (5 ml/con), từ ngy 9
theo dõi động dục v phối giống.
+ Sử dụng HCG kết hợp với corpulin cho
bò u nang buồng trứng
Bò u nang buồng trứng đợc tiêm HCG
với liều 3000 4000 UI/con (3 ml/lần/con)
tiêm cách nhật 3 lần liên tục. Sau lần tiêm
HCG cuối cùng, bò đợc tiêm corpulin với
liều 5 ml/lần/con.
Bò động dục đợc phối giống bằng tinh
cọng rạ. Thời gian phối l 14 - 16 giờ kể từ
khi xuất hiện động dục.
Chi phí cho một bò điều trị v phối giống
có chửa đợc tính toán dựa vo: số lợng vật
t, chế phẩm cho 1 ca can thiệp; đơn giá vật
t, chế phẩm; chi phí nhân công v tỷ lệ
động dục, phối giống có chửa.
3. KếT QUả V THảO LUậN
3.1. Tỷ lệ chậm sinh, vô sinh v nguyên

B¶ng 2. KÕt qu¶ ®iÒu tra nguyªn nh©n rèi lo¹n sinh s¶n
Thể vàng
tồn lưu
Thiểu năng
buồng trứng
U nang
buồng trứng
Nguyên nhân
khác
Loại bò n Số con mắc
(con) (%) (con) (%) (con) (%) (con) (%)
Bò F
2
, F
3
256 30 7 23,33 11 36,67 5 16,67 7 23,33
Bò HF 143 32 8 25,00 13 40,63 6 18,75 5 15,63
∑
399 62 15 24 11 12
So với tổng đàn 3,76 6,02 2,76 3,01
So với số con mắc 24,19 38,71 17,74 19,35

H×nh 1. Tû lÖ bß chËm sinh, v« sinh t¹m thêi vμ v« sinh vÜnh viÔn

H×nh 2. Nguyªn nh©n chËm sinh cña ®μn bß s÷a nu«i t¹i Tr¹i Sao Vμng
ng dng hormone iu tr ri lon sinh sn do bnh lý bung trng bũ sa nuụi ti Tri Sao Vng
436
Trong 399 bò cái ở độ tuổi sinh sản đợc
theo dõi, có 29 bò (7,27%) chậm sinh, 25 bò
(6,26%) vô sinh tạm thời v 8 bò (2,0%) vô

2
, F
3
v HF tơng ứng
đạt 85,71% v 87,50%. Tỷ lệ phối giống có
chửa chung đạt 69,23%, trong đó nhóm bò lai
đạt (83,33%) cao hơn so với HF (57,14%).
Về thời gian động dục, chủ yếu bò động
dục trong khoảng 48 - 72 giờ sau khi tiêm
lutalyse chứa PGF
2
(83,33% ở bò lai v
71,72% ở bò HF). Ngoi ra, tỷ lệ phối giống
có chửa ở bò động dục trong khoảng thời gian
ny cũng cao hơn (80% ở bò lai v 100% ở bò
HF thuần). Nh vậy, kết quả chẩn đoán bò
có thể vng tồn lu l tơng đối chính xác.
Tăng Xuân Lu v cs. (2001) đã gây
động dục bằng PGF
2
cho bò lai hớng sữa
nuôi tại Ba Vì v công bố tỷ lệ động dục ở
nhóm bò lai đạt 85,71% - 87,5% v tỷ lệ phối
có chửa l 68,57%. Nguyễn Thị Tú v Đặng
Thái Hải (2004) cho biết, khi tiêm PGF
2
cho
bò F
1
v F

l tơng đơng. Tuy nhiên, kết quả m Tăng
Xuân Lu v cs. (2001) đạt đợc trên đn bò
F
1
, F
2
cũng tại Ba Vì lại tốt hơn rất nhiều
(động dục v phối có chửa cùng đạt 100%).
Các tác giả trên cũng cho thấy, bò động dục
chủ yếu trong khoảng 48 - 72 giờ sau khi rút
dụng cụ đặt âm đạo.
3.4. Kết quả gây động dục bằng HCG kết
hợp với corpulin v phối giống có
chửa ở bò u nang buồng trứng
Khi sử dụng HCG cho bò bị u nang
buồng trứng, bò các nhóm đều động dục
100%; tỷ lệ phối có chửa chung đạt 63,64%, ở
các loại bò lai F
2
, F
3
v HF đạt tơng ứng
60,00% v 66,67% (Bảng 5).
Tăng Xuân Lu v cs. (2001) cho biết,
khi sử dụng HCG cho bò F
1
, F
2
ở Ba Vì bị u
nang buồng trứng, tỷ lệ động dục đạt 100%


6 100 5 100 7 100 4 100
Bảng 4. Kết quả gây động dục phối giống có chửa bằng CIDR kết hợp với corpulin
Bũ lai F
2
, F
3
Bũ HF
ng dc Phi cú cha ng dc Phi cú cha

(con) (%) (con) (%) (con) (%) (con) (%)
S bũ c t 11 13
Kt qu 9 81,81 7 77,78 11 84,62 8 72,73
Thi gian ng dc
Trc 48 gi 2 22,22 1 14,28 1 9,09 0 0
48-72 gi 6 66,67 6 85,71 9 81,82 8 100
Sau 72 gi 1 11,11 0 0 1 9,09 0 0

9 100 7 100 11 100 8 100
Bảng 5. Kết quả gây động dục v phối giống có chửa bằng HCG
kết hợp với corpulin
Bũ lai F
2
, F
3
Bũ HF
ng dc Phi cú cha ng dc Phi cú cha

(con) (%) (con) (%) (con) (%) (con) (%)
S bũ c tiờm 5 6