BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
---------- ---------HỒ THỊ TÂM

ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT TRUYỆN NGẮN
LÊ VĂN THẢO
Chuyên ngành : Văn học Việt Nam
Demo Version
SDK
Mã số - Select.Pdf
: 60220121

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. LÊ THỊ HƯỜNG

Huế, năm 2014

1


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công
bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Demo Version - Select.Pdf SDK


Trang
Trang phụ bìa .......................................................................................................... i
Lời cam đoan .......................................................................................................... ii
Lời cảm ơn ............................................................................................................ iii
Mục lục .................................................................................................................. 1
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 6
1. Lý do chọn đề tài................................................................................................ 6
2. Lịch sử vấn đề .................................................................................................... 7
2.1. Những công trình, bài viết về văn xuôi Lê Văn Thảo ......................................... 7
2.2. Những công trình, bài viết về đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Lê Văn Thảo ... 8
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..................................................................... 9
3.1. Đối tượng nghiên cứu ....................................................................................... 9
3.2. Phạm vi nghiên cứu .......................................................................................... 9
4. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 10
4.1. Phương pháp cấu trúc - hệ thống .................................................................... 10
4.2. Phương pháp thống kê – phân loại ................................................................. 10
4.3. Phương Demo
pháp loại
hình ...................................................................................
10
Version
- Select.Pdf SDK
5. Đóng góp của luận văn .................................................................................... 10
6. Cấu trúc của luận văn ..................................................................................... 10
NỘI DUNG .......................................................................................................... 12
Chương 1: TRUYỆN NGẮN TRÊN HÀNH TRÌNH SÁNG TẠO NGHỆ
THUẬT CỦA LÊ VĂN THẢO ........................................................................... 12
1.1. Quan niệm sáng tác ...................................................................................... 12
1.1.1. Văn chương - tiếng nói đồng cảm sẻ chia..................................................... 12
1.1.2. Văn chương - tiếng nói chân thật ................................................................. 14

92
Demo KHẢO
Version
- Select.Pdf SDK

5


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Truyện ngắn là một thể loại thích hợp với nhiều thời kỳ lịch sử, phản ánh
được nhiều bức tranh xã hội chân thực và sinh động. Dung lượng trong truyện ngắn
không nhiều như trong tiểu thuyết nhưng có thể chuyển tải được một nội dung tư
tưởng lớn, khắc họa được một hiện tượng hoặc một nét bản chất trong quan hệ nhân
sinh, trong đời sống tâm hồn con người.
Từ sau 1975, truyện ngắn trở thành thể loại trụ cột. Truyện ngắn vừa cách tân
vừa nuôi dưỡng truyền thống và đạt thành tựu lớn với sự góp mặt của nhiều thế hệ
nhà văn, nhiều nền văn học địa phương. Trong phạm vi văn học đồng bằng sông
Cửu Long, nhiều nhà văn đã toả bóng đóng góp vào thành tựu đa dạng của văn học
nước nhà như Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Lê Văn Thảo v.v…
1.2. Lê Văn Thảo tên thật là Dương Ngọc Huy, sinh ngày 01/10/1939, tại
huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An. Thuở nhỏ sống ở Đồng Tháp Mười và Long
Xuyên, lớn lên ở An Giang. Ông học Khoa Toán – Đại học Khoa học Sài Gòn. Sau
khi tốt nghiệp, năm 1962, ông thoát ly lên chiến khu làm công tác văn hóa văn
nghệ. Ông làDemo
người Version
từng tham- gia
nhiều chiến
dịch, trong đó có chiến dịch Xuân
Select.Pdf

1.3. Không phải ngẫu nhiên mà Lê Văn Thảo được mệnh danh là nhà văn của
những người lao động. Nhân vật trong tác phẩm của Lê Văn Thảo là những con
người Nam bộ chân chất, nghĩa khí, sống hoà hợp với thiên nhiên sông nước miền
Nam. Văn phong truyện ngắn của ông giản dị, tự nhiên và giàu giá trị nhân văn.
Chọn đề tài Đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Lê Văn Thảo nhằm mục đích khẳng
định phong cách, vị trí của nhà văn trong diện mạo văn học Nam bộ và khẳng định
sự đóng góp Demo
của nhàVersion
văn trong -thành
tựu của văn
học Việt Nam hiện đại. Đồng thời,
Select.Pdf
SDK
triển khai đề tài cũng là dịp để người viết hiểu biết sâu sắc hơn về đặc điểm nghệ
thuật của thể loại truyện ngắn nhằm vận dụng vào lĩnh vực nghiên cứu và giảng dạy
văn học trong nhà trường trung học phổ thông đạt hiệu quả tốt hơn.
2. Lịch sử vấn đề
2.1. Những công trình, bài viết về văn xuôi Lê Văn Thảo
Theo Hà Minh, trong Tuyển tập Lê Văn Thảo: Những trang văn thấm đẫm chất
Nam bộ: “Cả truyện ngắn cũng như tiểu thuyết, Lê Văn Thảo viết bằng chất giọng
đặc Nam bộ, không cầu kỳ, trau chuốt. Câu văn gần gũi với lời ăn tiếng nói của
nhân dân. Tình tiết truyện chân thật, mộc mạc và phóng khoáng”; “Đề tài mà Lê
Văn Thảo thể hiện trong hầu hết tác phẩm của mình không phải là những đề tài lớn
lao, trừu tượng, những vấn đề mang tầm vóc xã hội… mà thường là những đề tài rất
đời thường, những câu chuyện rất gần gũi, bình dị” [65].
Lê Thiếu Nhơn trong bài Lê Văn Thảo dõi theo những số phận lặng lẽ (eVăn) đã
viết: “Văn của Lê Văn Thảo không nằm ở ngôn từ, không nằm ở lý lẽ, và cũng
không nằm ở triết thuyết. Văn của Lê Văn Thảo lặn vào tình tiết, lặn vào nhân vật,

7

dung dị mà để lại trong lòng độc giả nhiều dư vị”. Cũng theo tác giả bài báo: “Lê
Văn Thảo đã đưa cái nhạt vào nghệ thuật bằng một giọng kể chuyện bình thản, đạm
mà không nồng, nhưng khi chuyện đã kể hết thì một nỗi buồn sâu thẳm thấm vào
gan ruột” (Lời Bạt in trong tập truyện ngắn Lên núi thả mây của Lê Văn Thảo, Nxb
Văn học – Cty văn hoá và truyền thông Nhã Nam, Hà Nội, 2011). Huỳnh Như
Phương khẳng định rằng: “khi nào cái lạ, cái nhạt và cái thật kết hợp nhuần nhị
trong một truyện ngắn thì Lê Văn Thảo đặc biệt thành công”
Triệu Xuân trong bài Nhà văn Lê Văn Thảo: Văn chương là nỗi niềm và thân
phận: (http://nhavantphcm.com.vn, Chân dung và phỏng vấn, nguồn: Văn nghệ).
“Nhân vật quen thuộc của Lê Văn Thảo là những con người bình dị, những người
mà người ta kêu bằng vô danh tiểu tốt. Lê Văn Thảo nghiêng về loại nhân vật ít

8


người để ý, những người chịu nhiều cay đắng, thiệt thòi nhưng không bao giờ oán
than cái số kiếp mình phải gánh chịu. Họ chấp nhận và vượt qua tất cả để sống, giản
dị vậy thôi, để sống. Sống như ai, như kiểu nào không quan trọng, mà là để sống
như cái cách mà họ có thể!”; cũng trong bài Nhà văn Lê Văn Thảo: Văn chương là
nỗi niềm và thân phận, Triệu Xuân viết: “Truyện ngắn của Lê Văn Thảo thường
được ông thể hiện qua lời kể ở ngôi thứ nhất. Có gì kể nấy. Chuyện sao kể vậy.
Ngôn ngữ thì đặc chất Nam Bộ, không cầu kỳ, không khoe mẽ, không hề làm dáng
văn chương chữ nghĩa. Tiểu thuyết của Lê Văn Thảo cũng như truyện ngắn, không
cốt làm văn, mà chỉ cốt nói được tính cách con người, tâm trạng con người, hồn cốt
của người dân Nam Bộ”. [71]
Một số bài viết cảm nhận từng truyện ngắn của Lê Văn Thảo như: Trang Thế Hy,
Lời bình một truyện ngắn của Lê Văn Thảo (vannghesongcuulong.org.vn); Hoài
Anh, Lê Văn Thảo - Người nói thơ bằng văn xuôi của Nam bộ. [1]
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp này giúp cho việc tìm hiểu, phân loại các kiểu nhân vật, không
gian, thời gian, cốt truyện, ngôn ngữ, giọng điệu trong khi nghiên cứu đặc điểm
nghệ thuật truyện ngắn Lê Văn Thảo
4.3. Phương pháp loại hình
Với phương pháp này, luận văn tìm hiểu đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Lê
Văn Thảo dựa trên những đặc trưng của thể loại truyện ngắn.
Ngoài ra, luận văn sử dụng các thao tác phân tích, tổng hợp và lí thuyết thi pháp
học thể loại để làm rõ đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Lê Văn Thảo
5. Đóng góp của luận văn
Luận văn trình bày một cách nhìn có hệ thống và toàn vẹn về đặc điểm nghệ
thuật truyện Demo
ngắn củaVersion
nhà văn Lê
Văn Thảo. SDK
- Select.Pdf
Về mặt thực tiễn, luận văn sẽ góp phần khẳng định phong cách Lê Văn Thảo một nhà văn đạt nhiều giải thưởng cao về văn học như Giải thưởng Hồ Chí Minh,
Giải thưởng ASEAN, là nhà văn không những thành công trong lĩnh vực tiểu thuyết
mà còn thành công trong cả lĩnh vực truyện ngắn. Đó là cơ sở để có thể đánh giá sự
nghiệp văn học cũng như những đóng góp của Lê Văn Thảo cho nền văn học Việt
Nam hiện đại.
6. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, Nội dung chính của luận
văn gồm ba chương:
Chương 1: TRUYỆN NGẮN TRÊN HÀNH TRÌNH SÁNG TẠO NGHỆ
THUẬT CỦA LÊ VĂN THẢO
Chương 2: ĐẶC ĐIỂM TRUYỆN NGẮN LÊ VĂN THẢO TỪ THẾ GIỚI
NHÂN VẬT VÀ QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI
Chương 3: ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT TRUYỆN NGẮN LÊ VĂN THẢO TỪ
PHƯƠNG THỨC BIỂU HIỆN