đại học quốc gia hà nội
tr-ờng đại học khoa học xã hội và nhân văn
=== ===

GIANG THị Hà
( mau M58, 126trang, 1 quyen)

ĐặC ĐIểM NGHệ THUậT TRUYệN NGắN
SƯƠNG NGUYệT MINH

Luận văn thạc sĩ văn học
Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: pgs.ts. hà văn đức

Hà Nội - 2011

c im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
Lun vn thc s Giang Th H
123
MC LC
Mở đầu 1
1.Lý do chn ti: 1
2.Lch s vn : 2
3. i tng, phm vi v phng phỏp nghiên cứu 6
4. Cấu trúc lun vn 7
NI DUNG 8
Ch-ơng I: Tình huống và kết cấu truyện ngắn S-ơng
Nguyệt Minh 8
1.1.Tình huống truyn ngn Sng Nguyt Minh 8
1.1.1.Tình huống hành động 9
1.1.2.Tình huống giu kch tớnh 11
1.1.3. Tình huống tự nhận thức 13
1.2.Kt cu truyn ngn Sng Nguyt Minh 16
1.2.1.Kết cấu đảo lộn trật tự thời gian của sự kiện 17
1.2.2.Kt cu tõm lý 22
1.2.3. Kt cu n tuyn 25

4.1.Ngôn ngữ trong truyện ngắn S-ơng Nguyệt Minh 85
4.1.1.Ngụn ng miờu t giu cht th 86
4 1.2. Ngụn ng i thoi 89
4.1.3. Ngụn ng c thoi ni tõm 94
4.2. Ging iu trn thut truyện ngắn S-ơng Nguyệt Minh 99
4.2.1. Ging iu tr tỡnh mc mc 101
4.2.2. Ging iu khách quan gai góc, lạnh lùng 105
4.2.3.Giọng điệu mỉa mai, giễu nhại, bỡn cợt 108
KT LUN 115
Danh mục tài liệu tham khảo 119

c im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
Lun vn thc s Giang Th H
1

Mở đầu
1. Lý do chn ti:
Th k XX, song song vi quỏ trỡnh hin i hoỏ vn hc, truyn ngn
thc s cú nhng bc chuyn bin mnh m, rừ rt ó gúp phn to nờn
din mo nn vn hc dõn tc. Nhiu nh nghiờn cu ó tng nhn nh
õy l thi k lờn ngụica truyn ngn.
Nền Văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới đã đạt đ-ợc nhiều thành tựu
đáng kể cả về nội dung và hình thức, góp phần không nhỏ vào thành tựu
chung của nền văn học hiện đại. Thời kỳ văn học truớc 1975 nhà văn -
ng-ời lính là đội quân sáng tác chủ lực của văn ch-ơng Việt Nam, đến khi
văn học b-ớc vào thời kỳ đổi mới, những ng-ời lính cầm bút vẫn là những
tác giả quan trọng của nền văn học dân tộc. Bên cạnh những nhà văn tiên

truyện ngắn. Với vốn sống phong phú của một ng-ời lính từng đi nhiều,
đọc nhiều, trăn trở nhiều, cộng thêm một tấm lòng nhân hậu luôn h-ớng về
cuộc đời, con ng-ời với cái nhìn trìu mến, các sáng tác của S-ơng Nguyệt
Minh đã cho ng-ời đọc thấy đ-ợc nhiều điều trong cuộc sống: những đ-ợc-
mất, vui buồn trong chiến tranh hay khi đã hoà bình; những mảng sáng - tối
của đời sống nông thôn hay thành thị, những góc khuất trong đời sống
riêng t- của con ng-ời. Đọc văn của S-ơng Nguyệt Minh, ng-ời đọc đ-ợc
b-ớc vào một thế giới nghệ thuật riêng, phong phú, đa chiều với một phong
cách văn ch-ơng giản dị nh-ng không ngừng đổi mới.
Chớnh vỡ s phong phỳ trong bỳt phỏp truyn ngn nên ngi vit
chn ti Đc im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
tin hnh thc hin lun vn vi mong mun em n cho ngi c mt
cỏi nhỡn y v h thng hn v ngh thut vit truyn ngn ng i
Vit Nam m Sng Nguyt Minh l mt trng hp tiờu biu nht.
2.Lch s vn :
Nh vn Sng Nguyt Minh l mt tỏc gi mi ca nn vn hc
ng i, xut hin trờn vn n vi khong thi gian sỏng tỏc cha tht
di. Đến nay đã có rất nhiều bài báo, tạp chí tập trung đánh giá về truyện
ngắn S-ơng Nguyệt Minh, điều đó chứng tỏ những sáng tác của S-ơng
Nguyệt Minh đã đ-ợc giới độc giả quan tâm, tìm hiểu.
c im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
Lun vn thc s Giang Th H
3
Nhận xét về cách viết văn của S-ơng Nguyệt Minh, nhà văn Phong
Điệp trên tờ Văn nghệ trẻ (2002) đã từng khẳng định : Truyện của anh
viết kỹ đến từng câu, từng chi tiết. Đặc biệt anh rất dụng công trong việc
dựng cốt truyệnAnh vit ging nh chun b bc vo mt trn ỏnh.
Lc lng c chun b sn sng. Lỳc no cn tung ra, lỳc no ỏnh
chin thut nhp nhng, bi bn khụng to cm giỏc cng nhc. Ngi
c hon ton b ngi vit dn d, va hi hp va thớch thỳ. Nhà văn -

Minh đợc đánh giá là: mang đến cho ng-ời đọc một khuôn mặt văn
ch-ơng theo lối truyền thống, nhuần nhuỵ từ giọng văn cho đến tên nhân
vật trong tác phẩm. (Thu Phố, Tạp chí Tuyên giáo ,10/2009 ), thì càng về
sau với tập truyện ngắn M-ời ba bến n-ớc, Chợ tình và đặc biệt là Dị
h-ơng, S-ơng Nguyệt Minh đã thể hiện sự tìm tòi bứt phá nh- chính anh
quan niệm: Nhà văn là ng-ời sáng tạo không ngừng nh- dòng sông chảy
liên tục chở nặng phù sa t-ơi tốt bồi đắp cho bờ bãi, ruộng đồng. Dòng
sông không chảy là dòng sông lấp, sông chết. Nhà văn ngừng sáng tạo là
nhà văn rơi vào lãng quên trong lòng bạn đọc. Các nhà phê bình quan
tâm đến các sáng tác của S-ơng Nguyệt Minh đã tìm ra con đ-ờng vận
động trong văn ch-ơng của anh là đi từ hiện thực - lãng mạn đến hiện
thực - lãng mạn và kỳ ảo. Nhà lý luận phê bình Phạm Xuân Nguyên đã
khẳng định Nhà văn không nhất thiết phải viết hay hơn ng-ời khác nh-ng
đến một lúc nào đó, nhà văn phải viết khác mình. Nhà văn S-ơng Nguyệt
Minh đã làm đ-ợc điều này ( Phát biểu nhân dịp ra mắt tập truyện Dị
h-ơng). Nhà văn Dili trên tờ An ninh thủ đô (Số 18/10/2009) cho rằng
Tr-ớc nay cái tên S-ơng Nguyệt Minh th-ờng gắn liền với những câu
chuyện viết về đề tài chiến tranh và nông thôn bằng ngòi bút dữ dội vẫn
lung linh, trữ tình, nên việc ra đời những truyện ngắn ma mị và nhiều tính
dục với bút pháp huyền ảo và giả t-ởng trong tập Dị h-ơng khiến nhiều
ng-ời đọc lạ lẫm, bất ngờ.
ở giai đoạn đầu sáng tác, S-ơng Nguyệt Minh chủ yếu viết về không
gian làng quê với những con ng-ời mộc mạc nghĩa tình mà bộn bề những bi
c im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
Lun vn thc s Giang Th H
5
kịch tr-ớc sự tấn công của cơ chế thị tr-ờng với tấm lòng lo âu của một
ng-ời con nặng tình với quê h-ơng. Lng quờ chớnh l mnh t giỳp ti
nng ca Sng Nguyt Minh ny n v phỏt trin nờn Sng Nguyt
Minh c nh phờ bỡnh vn hc Nguyn Hong c nhn xột l :nh

Khái quát lịch sử nghiên cứu về truyện ngắn S-ơng Nguyệt Minh,
chúng tôi đã có cơ sở hình thành về mặt thuật ngữ và đồng thời cũng là
những gợi ý quý báu để chúng tôi thực hiện luận văn này.
3. i tng, phm vi v phng phỏp nghiên cứu
- Đối t-ợng nghiên cứu
Vi tài Đc im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh,
ngi vit chỳ ý n i tng nghiờn cu vi tt c sỏu tp truyn ngn
tỡm ra nhng nột c trng trong phong cỏch ngh thut ca Sng
Nguyt Minh. Vi mc ớch nghiờn cu v c im ngh thut trong
truyn ngn ca Sng Nguyt Minh thy c c trng trong phong
cỏch sỏng tỏc, tỡm thy s vn ng, phỏt trin, chuyn mỡnh ca chớnh nh
vn v thy c bc tranh xó hi ng i sc nột qua cỏc tỏc phm
truyn ngn ca anh. Qua ú chỳng ta s nhỡn nhn thy sõu hn hng i
ca nh vn cng nh s phỏt trin ca vn hc ng i núi chung.
- Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là c im ngh thut truyện ngắn
S-ơng Nguyệt Minh, nh-ng để có một cái nhìn tổng thể, trọn vẹn về đặc
tr-ng trong phong cách nghệ thuật truyện ngắn S-ơng Nguyệt Minh chúng
tôi có liên hệ, so sánh với truyện ngắn của một số nhà văn khác cùng thời .
- Phng phỏp nghiờn cu
Khai thác Đặc điểm nghệ thụât truyện ngắn S-ơng Nguyệt minh, luận
văn sử dụng các ph-ơng pháp sau:
+ Ph-ơng pháp h thng
Nhng cỏch tõn ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh trờn cỏc
phng din: tỡnh hung, kt cu, nhõn vt, ngụn ng, ging iu cn c
nhỡn nhn mt cỏch h thng. t nhng sỏng tỏc ca tỏc gi trong h
c im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
Lun vn thc s Giang Th H
7
thng chung ca vn hc Vit Nam thy v trớ v úng gúp riờng ca

8
NI DUNG
Ch-ơng I
Tình huống và kết cấu truyện ngắn
S-ơng Nguyệt Minh
1.1.Tình huống truyn ngn Sng Nguyt Minh
ó t lõu tỡnh hung c xem l mt yu t khụng th thiu trong tỏc
phm t s. Riờng vi th loi truyn ngn l mt lỏt ct ca cuc sng
thỡ yu t tỡnh hung cng c cao. Cách lựa chọn tình huống là một
trong những khâu then chốt tạo nên thành công cho tác phẩm. Đánh giá về
vai trò của tình huống, nhà nghiờn cu văn học Nguyễn Đăng Mạnh đã
khẳng định : Quan trọng nhất của truyện ngắn là tạo ra đ-ợc một tình
huống nào đó. Từ tình huống bật nổi một tính cách nhân vật, bộc lộ một
tâm trạng. Còn nhà văn Nguyễn Minh Châu lại nhấn mạnh: Tình huống
đó là sự tác động qua lại giữa con ng-ời và hoàn cảnh. Những nhà văn có
tài là những nhà văn giỏi tạo ra những tình thế xảy ra truyện vừa rất cá
biệt, vừa mang tính phổ biến hoặc t-ợng tr-ng, dự th no thỡ tỡnh hung
truyn cng t nhõn vt vo tỡnh th phi bc l ra cỏi phn tõm can
nht cỏi phn n nỏu sõu kớn nht, thm chớ cú khi ú l khonh khc cha
c mt i ngi, mt i nhõn loi [ Dn theo Bựi Vit Thng, 19,tr 98].
Trong th loi truyn ngn, mi truyn ngn cú th cú nhiu tỡnh
hung nhng a s xoay quanh mt tỡnh hung no ú ( trng hp mt
truyn ngn cú nhiu tỡnh hung nhng thc ra khụng cú tớnh ph bin,
mt khỏc trong nhng tỡnh hung y th no cng cú mt tỡnh hung
chớnh). Nh vn Nguyn Kiờn quan nim: Mi truyn ngn ch cha ng
mt tỡnh hungnu cú n hai tỡnh hung tr lờn, truyn ngn cú th b
phỏ v [ 78,Tr 60]. Núi v vai trũ ca tỡnh hung, nh vn Nguyờn Ngc
cho rng: Truyn ngn du sao cng phingn do ú th thut ch yu
ca truyn ngn l im huyt trờn c th con ngi cng nh trờn c th
Đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Sương Nguyệt Minh

người hằng mong ước. Về nhà với niềm hạnh phúc ấp ủ trong lòng là được
Đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Sương Nguyệt Minh
Luận văn thạc sĩ Giang Thị Hà
10
kết hôn với người mình yêu nhưng trớ trêu thay ngày Mây trở về làng cũng
chính là ngày San - người yêu Mây đi lấy vợ. Một nỗi đau xé lòng, bao
mong ước hạnh phúc của ngày trở về nay bỗng không còn. Mây khóc nức
nở, tủi cho thân phận mình. Sau đó là lời đề nghị “làm lại từ đầu của tân
chú rể”- San. Là một người lính từng tham gia chiến trận, Mây sẵn sàng
chấp nhận đau khổ về mình để người phụ nữ kia được hạnh phúc. Tiếp đến
là việc Mây phải đỡ đẻ cho Thanh -vợ San trong tình trạng vô cùng nguy
kịch. Những tình huống ấy được đặt vào trong tác phẩm giống như những
bản lề then chốt sẽ làm nổi bật tính cách nhân vật. Với ngòi bút thẫm đẫm
chất nhân văn, Sương Nguyệt Minh đã cho nhân vật lựa chọn những điều
thua thiệt về mình sau những dằn vặt khôn nguôi. Những hành động đầy
tình thương và lòng nhân ái của Mây thể hiện một cách thống nhất bản chất
của người lính: giàu tình thương, đức hi sinh và lòng vị tha. Từ đó nhà văn
gửi gắm một niềm tin ấm áp vào những người lính, vào người phụ nữ, vào
cuộc đời .
Đàn bà đặt nhân vật vào trong một tình huống đầy éo le: người vợ bắt
gặp ngay tình địch đang đến tìm chồng mình. Với sự đồng cảm là người
phụ nữ từng trải qua những những khó khăn đầu đời, người vợ đã cưu
mang cô gái trẻ - người tình của chồng mình đang trong lúc nguy kịch.
Bằng sự nhạy cảm của người đã qua thời kỳ sinh nở, bằng tình thương và
sự bao dung, người vợ đã chăm sóc chu đáo “ tình địch” của mình : Giặt áo
thun vàng, đưa đi nạo hút thai sót…trong lúc cô gái không có nơi trú ngụ
thì người vợ lại nhân aí hết mức cho tình địch của mình ở trong nhà mình
làm người giúp việc. Qua hành động đó, người đọc cảm nhận được tính
nhân văn trong mỗi con người dù người đó chính là tình địch của mình
nhưng trong hoàn cảnh khó khăn khốn cùng nhất vẫn sẵn sàng giúp đỡ. Đề

chết tên “sở khanh” đốn mạt, dì Hảo sợ hãi lao ra cửa đâm sầm vào lan can
cầu thang ngã xuống tầng một. Tình huống truyện mỗi lúc một căng thẳng
“tôi” đã giết chết một người và đẩy người khác đến cái chết.
Sự xuất hiện người thứ ba là một bi kịch xảy ra không ít trong thời
buổi kinh tế thị trường. Đây cũng chính là vấn đề nóng bỏng mà sách báo,
Đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Sương Nguyệt Minh
Luận văn thạc sĩ Giang Thị Hà
12
phim ảnh đã từng đề cập nhiều và Sương Nguyệt Minh cũng góp thêm vào
mảng đề tài này một câu chuyện hấp dẫn mang tên Đàn bà. Mục đích của
cô bé sinh viên là đến gặp anh Nam Lê - người tình của mình, nhưng trớ
trêu thay lại gặp vợ của Nam Lê - tình địch của mình. Sự việc làm cho
người vợ hết sức hoang mang không biết sẽ xử trí như thế nào trong lúc cô
gái cần sự giúp đỡ. Trong tâm lý của người vợ vừa có cái cay đắng tột
cùng vì bị phụ bạc vừa có sự căm hận cô gái trẻ đang cướp chồng mình, lại
vừa có sự đồng cảm vì dù sao chị cũng là đàn bà. Một màn kịch trơn tru đã
diễn ra. Người vợ đóng vai là ô sin trong nhà và ra tay giúp đỡ người tình
của chồng mình. Đau đớn, xót xa nhưng chị vẫn nhắm mắt buông xuôi.
Một sự thật đau lòng của người vợ khi chị biết tường tận sự việc chồng
mình đã ngoại tình mà kh«ng hề hay biết. Đã có vợ con đề huề song người
chồng thành đạt ấy vẫn chơi trò “chơi trống bỏi” với một cô gái chỉ đáng
tuổi bằng con mình. Cái trò chị bày ra, giữ con bé lại trong nhà làm Ốsin
để đợi chồng về “bắt tận tay, day tận trán” chỉ là hệ quả của nỗi đau ê chề
của người vợ. Sau bao nhiêu năm đầu gối tay ấp với chồng cùng bao nhiêu
những lời yêu thương nồng nàn mà người chồng ấy lại đang ngoại tình.
Câu chuyện cứ thế diễn ra đến cuối truyện vẫn chưa có một kết thóc rõ
ràng.
Xung đột và bi kịch trong ngôi nhà nhỏ bé không phải hiếm trong xã
hội kinh tế thị trường đầy biến động. Xây dựng câu chuyện đầy kịch tính,
nhà văn muốn phản ánh một phần hiện thực đáng buồn trong xã hội: khi

nhiên, nhà văn để cho nhân vật đứng trước một vài vấn đề của cuộc sống,
để từ đó nhân vật chiêm nghiệm, hoặc vỡ lẽ về một điều gì đó. Tình huống
tự nhận thức không tạo nên những xung đột gay cấn mạnh, mà điều tác
động đến nhân vật đôi khi chỉ là những sự việc thông thường nhỏ nhặt của
cuộc đời, thế nhưng nó lại khơi cho nhân vật tình huống tự nhận thức hoàn
cảnh, tự đánh giá lại bản thân và đôi khi thay đổi cả quan niệm sống của
mình.
Trong Chuyến đi săn cuối cùng cốt truyện xoay quanh lòng nghi kỵ về
sự thay lòng đổi dạ của nữ giới. Trong đó Mại- người thanh niên trong
Đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Sương Nguyệt Minh
Luận văn thạc sĩ Giang Thị Hà
14
truyện làm nghề thợ săn, ngay từ nhỏ đã được cha dạy cách săn bắn và chỉ
toàn nhằm những giống cái mà bắn. Người cha của Mại cả đời luôn ám
ảnh nỗi day dứt về sự thất tiết của người vợ trước khi kết hôn nên suốt
cuộc đời đi săn, ông luôn tìm giống cái mà bắn. Lời lẽ cay độc “giống cái
là cái loại bạc tình” luôn ám ảnh và ảnh hưởng đến suy nghĩ của Mại bởi
chính bản thân anh cũng hai lần bị phụ tình, anh đã đau đớn đi qua những
mối tình bị phụ bạc với cô gái cùng làng mang tên Sim, và sau đó với cô bé
chíp hôi mà anh đã cưu mang suốt thời gian dài. Anh căm ghét phụ nữ và
không ngừng dượt đuổi theo con khỉ cái mà bắn, nhưng khi chứng kiến
cảnh Sim - Người yêu cũ chăm sóc chu đáo lúc chồng ốm đau: “vạch áo ấn
núm vú vào miệng Lùng. Tay phải đỡ đầu, tay trái Sim nặn sữa. Người ốm
bú tóp tép rất khó nhọc. Và ở bên là thằng bé níu áo mẹ, cười trơ lợi”. Hay
tận mắt chứng kiến cảnh khỉ đực bị thương: “ Khỉ cái nhe răng cắn chặt rút
mũi tên ra và nhai lá thuốc đắp vào vai khỉ đực…khỉ cái bứt lá cây chụm
lại thành hình cái phễu ; một tay cầm phễu, một tay nặn vú đang cương
sữa. Sữa chảy vào phễu lá, rồi chảy xuống mồm khỉ đực”. Chứng kiến
những cảnh tượng đó thì những suy nghĩ và định kiến của Mại đã hoàn
toàn thay đổi về nữ giới, về giống cái.

“Em yêu anh, với một tình yêu an lành, thanh thản, da diết và sự đam mê
điên cuồng. Bên anh em luôn cảm thấy yên bình. Anh không hiểu được
đâu, cái cảm giác yên bình là sự không bao giờ em có được”; “Em càng
hiểu rằng định mệnh đã mang anh đến cho em thì định mệnh cũng sẽ làm
điều ngược lại nếu em không biết giữ gìn nó… những gì anh có là những
gì mà em đang tìm kiếm. Và trong tình yêu này, mọi thứ đúng như em đã
hình dung về một tình yêu đích thực, thậm chí vượt quá cả những gì em đã
hình dung”. Với những lời ngọt ngào mê đắm, chàng đã chìm trong giấc
mộng tình ái và thực sự tin tưởng tình yêu của nàng. Và chỉ khi chia tay,
chàng lục tìm quyển Đêm mùa hạ tuyết rơi có dấu son môi nàng tặng
không thấy, chàng mới bất ngờ nhận ra cuốn tiểu thuyết Đêm mùa hạ tuyết
rơi có dấu son môi gợi cảm của nàng lại được đổ ra từ trong bao tải của
người đàn ông mặc áo thổ dân da đỏ in hình con dao quăng. Chàng mới
c im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
Lun vn thc s Giang Th H
16
thc s v mng v nhn ra tỡnh yờu ớch thc ca nng. Vy l tỡnh yờu
m nng dnh tng cho chng by lõu nay ch l th tỡnh yờu thc dng,
khụng bit ó cú bao nhiu ngi n ụng mc chic ỏo th dõn cú hỡnh
con dao qung? Khụng bit ó cú bao nhiờu ngi n ụng i qua cuc i
nng?
1.2.Kt cu truyn ngn Sng Nguyt Minh
Theo t in thut ng Vn hc thỡ : Kt cu l ton b t chc phc
tp v sinh ng ca tỏc phm, kt cu th hin ni dung rng rói phc tp
hn. T chc tỏc phm khụng ch gii hn s tip ni b mt, nhng
tng quan bờn ngoi gia cỏc b phn, chng, on m cũn bao hm s
liờn kt bờn trong, ngh thut kin trỳc ni dung c th ca tỏc phm. Kt
cu l phng tin c bn v tt yu ca khỏi quỏt ngh thut ; kt cu phi
m nhn chc nng a dng bc l tt ch , t tng ca tỏc phm;
trin khai trỡnh by hp dn ct truyn, t chc im nhỡn trn thut ca tỏc

chi tiết nhỏ nhất. Còn đối với cốt truyện, nhiệm vụ chủ yếu của kết cấu là
tổ chức bố cục cốt truyện thành các phần, ch-ơng, đoạn, xắp xếp các chi
tiết, sự kiện thành những bộ phận hữu cơ của một quá trình phát triển mà
mục đích cuối cùng là thể hiện chủ đề, t- t-ởng và bộc lộ tính cách nhân
vật [20;89]. Suy cho cùng tài năng và ý đồ nghệ thuật của nhà văn đ-ợc
thể hiện tr-ớc hết ở kết cấu tác phẩm.
Trong mối quan hệ chặt chẽ với những đổi mới ở ph-ơng diện xây
dựng cốt truyện, nghệ thuật kết cấu truyện ngắn S-ơng Nguyệt Minh có
nhiều khám phá đáng ghi nhận. Qua khảo sát truyện ngắn S-ơng Nguyệt
Minh, chúng tôi nhận thấy kết cấu truyện ngắn S-ơng Nguyệt Minh nổi lên
ba kiểu cơ bản nhất: Kết cấu đảo lộn trật tự thời gian tuyến tính, Kết cấu
mở, kết cấu sắp xếp nhiều mạch truyện.
1.2.1.Kết cấu đảo lộn trật tự thời gian của sự kiện
Một trong những hình thức mới mà truyện ngắn từ đầu thế kỷ XX đem
đến trên ph-ơng diện kết cấu là sự đảo lộn trật tự thời gian sự kiện - tức là
nghệ thuật trần thuật không theo trình tự diễn tiến của cốt truyện tự nhiên
theo thời gian tuyến tính (đi từ nhân tới quả). Đây là kiểu kết cấu trong đó
c im ngh thut truyn ngn Sng Nguyt Minh
Lun vn thc s Giang Th H
18
cách sắp xếp, tổ chức các chi tiết, sự kiện hoàn toàn không theo trật tự thời
gian tuyến tính (tức là thời gian lịch sử và thời gian trần thuật không trùng
khít). Việc tạo ra sự xáo trộn về thời gian của hệ thống sự kiện xảy ra trong
truyện thực là do sự sắp xếp của nhà văn nhằm phục vụ ý đồ sáng tác. Một
truyện ngắn th-ờng bắt đầu từ sự xuất hiện của các nhân vật, phát triển
thông qua các mối quan hệ, nảy sinh, mâu thuẫn, đ-a đến cao trào và kết
thúc. Không theo trình tự ấy, kiểu kết cấu hồi cố đ-a kết luận lên đầu tác
phẩm, sau đó quá trình tìm hiểu nguyên nhân. Hay nói cách khác là truyện
ngắn có sự đan xen thời gian quá khứ, hiện tại, t-ơng lai. Truyện bắt đầu từ
thời điểm hiện tại, trở về quá khứ rồi quay trở về thực tại.

nội dung t- t-ởng cũng nh- sáng tạo nghệ thuật. Tác phẩm kể về nỗi đau
của một ng-ời con gái bị ng-ời tình phản bội và trớ trêu thay kẻ gây ra đau
khổ đó lại chính là ng-ời tình nhân của dì khi tôi tự mắt chứng kiến cảnh
làm tình của hắn và dì ngay trong ngôi nhà của mình. Tôi đau đớn chứng
kiến cảnh t-ợng đó. Kẻ phản bội đã bị tôi đâm chết. Tôi đã vô tình gây ra
cái chết của dì.
Trình tự đ-ợc kể Thời gian xảy ra sự kiện
1. Hôm nay là ngày cuối cùng hết thời hạn kháng án Hiện tại
2. Bố tôi lấy dì Hảo, dì đối xử tốt với chị em tôi Quá khứ rất xa
3. Dì Hảo bỏ dạy tiếng Anh đi làm ở công ty Quá khứ xa
4. Dì Hảo kiếm đ-ợc nhiều tiền, gia đình tôi có nhiều thay đổi
5. Cha tôi nghỉ h-u Quá khứ gần
6. Tôi bị Đê Vit Can lừa
7. Tôi chứng kiến cảnh làm tình của Đê vit Can và dì Hảo Quá khứ rất gần
8. Tôi đã đâm chết ĐêVit Can gây ra cái chết của dì Hảo Quá khứ rất gần
9. Nhiều ng-ời đứng ra bảo vệ tôi Hiện tại
10. Tôi không sợ chết nh-ng tôi muốn sống Hiện tại tiếp diễn
Nh vy trt t thụng thng trc - sau ca thi gian s kin ó b
phỏ v. Nu ỏnh du trỡnh t s kin bng cỏc con s th t, cũn thi gian
xy ra s kin l A2 ( Quỏ kh rt xa), A3,A4 (Quỏ kh xa), A5,A6 (Quỏ
kh gn), A7,A8 (Quỏ kh rt gn), A1, A9 (Hin ti); A10 (Hin ti tip
din)
Đặc điểm nghệ thuật truyện ngắn Sương Nguyệt Minh
Luận văn thạc sĩ Giang Thị Hà
20
ta có mô hình xử lý thời gian như sau:


21
Mạch truyện theo thời gian tuyến tính
Sự kiện 1: Những lời đồn thổi về con thuồng luồng
Sự kiện 2: Ngày tôi cưới chồng, Tào đảo ngũ. Cưới vợ được một hôm,
chồng tôi đi bộ đội
Sự kiện 3: Tôi ở nhà đợi chồng và chịu tiếng oan
Sự kiện 4: Chiến tranh kết thúc, chồng tôi trở về. Tôi đã được minh oan
Sự kiện 5: Tôi sinh nở lần đầu vào một buổi trưa, tôi sinh ra cục thịt đỏ hỏn
chỉ có cái miệng tròn tối om há hốc ra ngậm vào như cá mắc cạn lúc sắp
chết.
Sự kiện 6: Tôi tiếp tục sinh ra quái thai vẫn là những cục thịt đỏ hỏn
Sự kiện 7: Tôi nằm mơ về con thuồng luồng
Sự kiện 8: Vợ chồng tôi đi khám, chồng tôi đã bị nhiễm chất độc màu da
cam
Sự kiện 9: Vợ chồng tôi đến thăm bạn cũ, anh bạn cũng bị nhiễm chất độc
màu da cam những đứa con đầu sinh ra đều dị dạng nhưng khi cưới vợ mới
vợ chồng anh lại sinh được thằng cu bụ bẫm
Sự kiện 10: Chồng và mẹ chồng muốn giải phóng cho tôi và cũng muốn có
người con nối dõi. Tôi đành lập kế hoạch lấy vợ mới cho chồng
Sự kiện 11: Tôi lấy vợ mới cho chồng, người vợ của chồng là bạn thân tôi
Sự kiện 12:Tôi sống một mình trong cô đơn, người vợ mới lại tiếp tục sinh
ra quái thai, không chịu nổi gánh nặng nhà chồng cô đã bỏ đi
Sự kiện 13: Tôi quyết định sang sông về với chồng
Đó là mạch truyện đã được chúng tôi sắp xếp theo trật tự tuyến tính để
tiện theo dõi. Còn đây là mạch kết cấu của truyện:
Sự kiện 11->Sự kiện 5-> Sự kiện 1-> Sự kiện 2->Sự kiện 3->Sự kiện 4
->Sự kiện 5-> Sự kiện 6-> Sự kiện 7-> Sự kiện 8->Sự kiện 9->Sự kiện 10
->Sự kiện 12->Sự kiện 13.
Như vậy theo kết cấu của truyện ta thấy có sự đảo lộn trật tự của các
chi tiết, sự kiện theo mô hình: