ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN VŨ KHOA

QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ CẬN
NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
XÃ HỘI TỈNH KON TUM

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN TRỊ KINH DOANH

Mã số: 60.34.01.02

Đà Nẵng - 2019


Công trình được hoàn thành tại
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Ngƣời hƣớng dẫn KH: PGS.TS. Nguyễn Thị Nhƣ Liêm

Phản biện 1: PGS.TS. Phạm Thị Lan Hương
Phản biện 2: GS.TSKH. Lê Du Phong

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại
học Đà Nẵng vào ngày 16 tháng 3 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

chính người vay. Khi một hộ gia đình không trả được nợ sẽ dẫn đến
đối tượng chính sách khác không tiếp cận được với nguồn vốn ưu


2
đãi, điều đó cũng đồng nghĩa với hiệu quả cho vay của NHCSXH
cũng bị giảm sút. Nhận thức được thực trạng đó, NHCSXH đã triển
khai nhiều hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay nói chung và trong
cho vay hộ cận nghèo nói riêng nhưng hiệu quả thu được còn hạn
chế.
Trong thời gian qua đã có một số công trình nghiên cứu liên
quan đến Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum, nhưng các nghiên này
cũng chỉ nghiên cứu về quản trị rủi ro trong cho vay hộ nghèo hoặc
nghiên cứu các giải pháp hạn chế nợ xấu; các nghiên cứu này có thời
gian nghiên cứu đã lâu, một số vấn đề và giải pháp nêu ra không còn
phù hợp. Như vậy đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có một công trình
nghiên cứu nào hệ thống những vấn đề cơ bản về hoạt động quản trị
rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo; phân tích thực trạng và đề xuất
các giải pháp phù hợp với yêu cầu trong thời điểm hiện tại để hoàn
thiện hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo tại Chi
nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.
Bản thân là một cán bộ đang công tác tại Chi nhánh NHCSXH
tỉnh Kon Tum, trước thực tế trên tôi đã lựa chọn đề tài: “Quản trị
rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại chi nhánh Ngân hàng
Chính sách xã hội tỉnh Kon Tum” để nghiên cứu, phục vụ trực tiếp
cho công việc của mình và có thể đóng góp một phần nào đó để hoàn
thiện hơn hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay Hộ cận nghèo tại
Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Tác giả mong muốn làm rõ các lý thuyết nền tảng về quản trị

Phƣơng pháp điều tra, thu thập dữ liệu:
- Phương pháp điều tra thu thập số liệu để phân tích hoạt động
quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo, chủ yếu là sử dụng dữ
liệu thứ cấp từ các báo cáo của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum


4
như báo cáo về hoạt động cho vay, báo cáo về tình hình dư nợ, nợ
xấu, báo cáo về các hoạt động quản trị rủi ro… qua các năm 20158/2018.
- Thu thập tình hình thực tế và ý kiến của các chuyên gia: sự
quan tâm, phối hợp và tạo điều kiện của Chính quyền địa phương
(tuyên truyền các chủ chương chính sách của Đảng và Nhà nước liên
quan đến hoạt động tín dụng chính sách; phối hợp và giúp đỡ ngân
hàng trong công tác xử lý nợ xấu, xử lý tài sản..;). Hoặc thu thập ý
kiến của các chuyên gia như kinh nghiệm của cán bộ tín dụng lâu
năm, thôn trưởng, các tổ chức Hội đoàn thể nhận ủy thác và tổ
trưởng tổ TK&VV.
- Để đảm bảo đánh giá khách quan nhất những mặt làm được,
những điều cần cải thiện trong hoạt động quản trị rủi ro trong cho
vay hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum tác giả đã
phát các bảng câu hỏi đánh giá về hoạt động này và gửi tới 2 nhóm
đối tượng cụ thể nhóm 1 là các cán bộ tín dụng, nhóm 2 là các cán bộ
tổ chức Hội đoàn thể nhận uyt thác và các tổ trưởng tổ TK&VV.
Phƣơng pháp tổng hợp, xử lý dữ liệu:
-

Phương pháp phân tích tổng hợp và so sánh: sẽ được áp

dụng trong việc nghiên cứu các lý luận và thực tiễn về công tác quản
lý tín dụng, tra cứu Luật, Nghị định, Nghị quyết, Quyết định, Thông

Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay Hộ cận
nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín
dụng trong cho vay Hộ cận nghèo tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon
Tum.
6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Các nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM:
Các nghiên cứu trên các tạp chí khoa học:
Các luận văn thạc sĩ nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng
tại NHCSXH:


6
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG TỔ
CHỨC NGÂN HÀNG
1.1. NGÂN HÀNG VÀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
1.1.1. Ngân hàng:
“Ngân hàng là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ
yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách
nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ
chiết khấu và làm phương tiện thanh toán.”
1.1.2. Tín dụng ngân hàng
a. Khái niệm về tín dụng ngân hàng
“Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa)
giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên
đi vay (cá nhân, Doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên
cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời
hạn nhất định theo thỏa thuận. Bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả
vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên vay khi đến thời hạn thanh

a. Nhận diện rủi ro
Khái niệm:Nhận diện rủi ro bao gồm các công việc theo dõi,
xem xét, nghiên cứu môi trường hoạt động và toàn bộ mọi hoạt động
của tổ chức nhằm thống kê được tất cả các rủi ro, không chỉ những
loại rủi ro đã và đang xảy ra, mà còn dự báo được những dạng rủi ro
mới có thể xuất hiện đối với tổ chức, trên cơ sở đó đề xuất các giải
pháp kiểm soát và tài trợ rủi ro thích hợp.
Phương pháp: Để nhận dạng rủi ro, cần lập được bảng liệt kê
tất cả các dạng rủi ro đã, đang và có thể xuất hiện đối với tổ chức, có
thể sử dụng các phương pháp sau:
- Lập bảng câu hỏi nghiên cứu về rủi ro và tiến hành điều tra.
- Phân tích các báo cáo tài chính.


8
- Phương pháp lưu đồ.
- Thanh tra hiện trường nghiên cứu tại chỗ.
- Phân tích các hợp đồng.
b. Đo lường rủi ro
Khái niệm: Đo lường rủi ro tín dụng là việc xây dựng mô
hình thích hợp để lượng hóa mức độ rủi ro của khách hàng, từ đó xác
định phần bù rủi ro và giới hạn tín dụng an toàn tối đa đối với một
khách hàng cũng như để trích lập dự phòng rủi ro.
c. Kiểm soát rủi ro
Khái niệm: Kiểm soát rủi ro tín dụng là việc sử dụng các biện
pháp, các kỹ thuật, các công cụ, chiến lược và những quá trình nhằm
biến đổi rủi ro của một tổ chức thông qua việc né tránh, ngăn ngừa,
giảm thiểu bằng cách kiểm soát tần suất và mức độ của rủi ro, tổn
thất hoặc lợi ích.
Phương pháp: Căn cứ vào mức độ rủi ro đã được tính toán,

thực hiện sẽ không khả thi.
b. Con người trong đó có cán bộ Ngân hàng và người đi vay
Trong mọi vấn đề, nhân tố con người bao giờ cũng là nhân tố
quan trọng có tính chất quyết định. Do vậy, công tác quản trị rủi ro
tín dụng rất cần thiết phải đặt nhân tố con người bao gồm: cán bộ
ngân hàng và người đi vay lên hàng đầu.
c. Nhân tố công nghệ
Công nghệ sẽ thể hiện rất rõ giúp ngân hàng trong lĩnh vực
quản trị, trong việc mở rộng sản phẩm dịch vụ, thông qua đó, ngày
càng đáp ứng được các nhu cầu khắt khe của hệ thống ngân hàng.
Ngoài ra công nghệ cũng cho phép ngân hàng quản trị rủi ro tốt hơn,
tò đó đưa ra các công cụ hỗ trợ để giúp ngân hàng đưa ra những
quyết định đúng đắn.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1


10
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ
CẬN NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
XÃ HỘI TỈNH KON TUM
2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
XÃ HỘI TỈNH KON TUM
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển:
Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum thành lập theo Quyết định
số 59/QĐ – HĐQT ngày 14/01/2003 của Chủ tịch Hội đồng quản trị
NHCSXH (HĐQT – NHCSXH) trên cơ sở tổ chức lại NHPVNg,
được tách ra từ NHNo&PTNT tỉnh Kon Tum.
2.1.2 Cơ cấu tổ chức và nhân sự của chi nhánh NHCSXH
tỉnh Kon Tum:

2017

8/2018

Dư nợ cho vay ngắn hạn

10.439

7.124

1.518

342

Dư nợ cho vay trung hạn

261.787

288.156

315.019

322.450

Dư nợ cho vay dài hạn

210

220


8/2018
56.053

2

Huyện Đăk Hà

30.966

36.107

40.641

37.919

3

Huyện Sa Thầy

15.396

18.772

21.819

22.086

4

Huyện Đăk Tô


18.597

20.643

19.672

13.524

8

Huyện Kon Rẫy

14.158

16.167

20.167

19.364

9
Huyện Kon Plong
10
Huyện Ia H’Drai
Tổng dƣ nợ cho vay hộ cận
nghèo

147
0

Sản

xuất

2015

2016

2017

8/2018

kinh 151.325 167.984 179.482 182.453

doanh
2

Dịch vụ

50.567

52.746

54.671

56.042

3

Khác


Đơn vị
Thành phố Kon Tum
Huyện Đăk Hà
Huyện Sa Thầy
Huyện Đăk Tô
Huyện Ngọc Hồi
Huyện Đăk Glei
Huyện Tu Mơ Rông
Huyện Kon Rẫy
Huyện Kon Plông
Huyện Ia H’Drai
Tổng cộng

2015
40
0
0
0
30
0
0
0
0
0
70

2016
98,2
10

21
0
0
183,19
875,2

Nguồn: Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.


13
Bảng 2.6 Nợ xấu cho vay hộ cận nghèo theo mục đích vay tại chi
nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015 – 8/2018.
Đvt: triệu đồng
Mục đích vay

STT

2015

2016

2017

8/2018

1

Sản xuất kinh doanh

30


168,2 183,19

875,2

Tổng cộng

70

Nguồn: Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.
Bảng 2.7 Nợ xấu cho vay hộ cận nghèo qua các tổ chức Hội đoàn thể
nhận ủy thác tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015 –
8/2018.
Đvt: triệu đồng
STT

Đơn vị

2015

2016

2017

8/2018

85.898

90.847


34.908

38.062

34.855

0

28,2

105,19

211,79

36.901

45.462

56.072

62.711

0

0

0

178



3

Nợ xấu
Đoàn thanh niên

4

Nợ xấu

Nguồn: Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.


14
Bảng 2.8 Nợ quá hạn, nợ khoanh trong nợ xấu cho vay hộ cận nghèo
tại chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn 2015 – 8/2018.
Đvt: triệu đồng
STT
1
2

Chỉ tiêu

2015

2016

2017

8/2018


70

51,0

51,0

0,03

0,06

0,06

0,27

Tổng dư nợ
Nợ

xấu.

Trong đó:

Tỷ lệ nợ xấu/
3

Tổng dư nợ
(%)

Nguồn: Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum.
2.3. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG


nghi vấn về điều kiện rủi ro để qua đó nhận diện nguy cơ rủi ro. Từ
đó, giúp Chi nhánh nhận biết được các điều kiện gây ra rủi ro, nguy
cơ rủi ro để có biện pháp điều chỉnh kịp thời, bên cạnh đó cũng tiến
hành xây dựng bảng thống kê các dấu hiệu nhận diện rủi ro tín dụng
để có sự chủ động trong công tác nhận biết rủi ro.
b. Đo lường rủi ro tín dụng:
Thực tiễn đã cho thấy thất bại của ngân hàng trong hoạt động
tín dụng gắn chặt với sự thiếu hiểu biết về khách hàng. Và một trong
những kĩ thuật quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng là sử dụng phân
tích chấm điểm để xếp hạng uy tín về mặt tín dụng của mỗi khách
hàng một cách thường xuyên. Do vậy vấn đề xây dựng và hoàn thiện
hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ hiện nay là mối quan tâm hàng
đầu trong chiến lược quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng.
Bên cạnh việc xếp hạng tín dụng nội bộ đối với hộ cận nghèo
vay vốn,NHCSXH tỉnh Kon Tum cũng thiết lập ma trận đo lường rủi
ro với những nguyên nhân gây rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo.
Căn cứ để xây dựng ma trận đo lường rủi ro là mức độ nghiêm trọng
của các nguyên nhân gây rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo, tần suất


16
xuất hiện của các nguyên nhân đó tại NHCSXH tỉnh Kon Tum.
Bảng 2.12 Ma trận đo lường rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại
Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum giai đoạn 2016 – 8/2018.

Tần xuất

Cao


ra rủi ro, đối với những khoản vay mà yếu tố rủi ro được xác định
nhưng có thể khắc phục được thì ngân hàng có thể xem xét, cân nhắc
để cho vay và thực hiện việc giám sát nhằm không xảy ra các nguy
cơ gây ra rủi ro như: sử dụng vốn sai mục đích, việc chậm trả gốc,
lãi.


17
Giảm thiểu tổn thất: phân kỳ trả nợ theo kỳ con, thực
hiện trích lập rủi ro theo quy định, vận động khách hàng tích cực
thực hiện gửi tiền tiết kiệm thông qua các tổ TK&VV.
- Đa dạng hóa sản phẩm cho vay: Đối với hoạt động đa dạng
hóa sản phẩm cho vay hộ cận nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh
Kon Tum vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế nguyên nhân các chương
trình cho vay đối với đối tượng này hiện nay rất ít.
Công tác kiểm tra - kiểm toán nội bộ :
Công tác kiểm tra được thực hiện tại Phòng giao dịch
NHCSXH huyện, thành phố thực hiện việc kiểm tra, giám sát tới
100% các Phòng giao dịch, kiểm tra trực tiếp một số tổ TK&VV, tổ
chức Hội đoàn thể nhận ủy thác để đánh giá chất lượng hoạt động ủy
thác, ủy nhiệm.
d. Tài trợ rủi ro tín dụng
Nguồn tài trợ chủ yếu trong cho vay Hộ cận nghèo tại Chi
nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum là nguồn bù đắp từ Quỹ dự phòng rủi
ro được NHCSXH Việt Nam trích lập và nguồn dự phòng rủi ro do
Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum trích lập (đối với nguồn vốn do
tổ chức, cá nhân ủy thác cho Chi nhánh NHCSXH tỉnh Kon Tum để
cho vay).
2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI
RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI

a. Nguyên nhân khách quan:
- Môi trường pháp lý chưa thuận lợi
- Môi trường kinh tế không ổn định
b. Nguyên nhân chủ quan:
- Từ phía khách hàng vay vốn
- Từ phía Chi nhánh ngân hàng
- Từ phía các tổ chức chính trị xã hội, Tổ TK&VV
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2


19
CHƢƠNG 3
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI
RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI
NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH KON TUM.
1.1 ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN CHO VAY HỘ CẬN
NGHÈO VÀ HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO
VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ
HỘI TỈNH KON TUM
1.1.1 Định hƣớng phát triển cho vay hộ cận nghèo tại
NHCSXH tỉnh Kon Tum:
3.1.2 Định hƣớng hoàn thiện quản trị rủi ro trong cho vay
hộ cận nghèo tại NHCSXH tỉnh Kon Tum:
NHCSXH tỉnh Kon Tum đã nhận thấy được tầm quan trọng
của công tác Xuất phát từ đặc thù hoạt động của NHCSXH và kết
quả nghiên cứu để từ đó đưa ra Định hướng quản lý rủi ro tín dụng
tại NHCSXH tỉnh Kon Tum.
3.2 CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ
RỦI RO TRONG CHO VAY HỘ CẬN NGHÈO TẠI NGÂN
HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH KON TUM

pháp thu hồi nợ trực tiếp. Đối với NHCSXH, việc nhận dạng sớm nợ
xấu và áp dụng các biện pháp phù hợp để đôn đốc khách hàng trực
tiếp trả nợ vay là rất cần thiết. NHCSXH cần nắm rõ thực trạng và
tính chất, nguồn gốc phát sinh các khoản nợ xấu và phân loại nợ xấu
dựa trên cơ sở các quy định của pháp luật và nghiệp vụ ngân hàng để
có phương án xử lý kịp thời.
3.2.5 Các giải pháp khác.
a. Nâng cao năng lực, trình độ quản trị điều hành và kiểm
soát của lãnh đạo ngân hàng :


21
Đây là một trong những vấn đề quan trọng để đảm bảo hoạt
động ngân hàng có hiệu quả. Điều này đòi hỏi phải có những cải
cách lớn về chế độ tiền lương, tuyển dụng, quy hoạch và đào tạo cán
bộ phù hợp với chiến lược kinh doanh của mình nhằm tránh bị động
và hụt hẫng trong việc bảo đảm đầy đủ số lượng và chất lượng cán
bộ ở các cấp và vị trí công tác.
b.

Nâng cao năng lực trình độ nghiệp vụ , tinh thần trách

nhiệm của cán bộ tín dụng :
Ngoài những phẩm chất cần thiết về trình độ chuyên môn, đòi
hỏi cán bộ tín dụng phải có đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách
nhiệm, ý thức kỷ luật, lập trường tư tưởng vững vàng, không bị cám
dỗ bởi những lợi ích vật chất gây thiệt hại đến ngân hàng.
c. Giải pháp tăng cường chất lượng hoạt động của đơn vị
nhận ủy thác và tổ TK& VV
Nâng cao chất lượng hoạt động của đơn vị nhận uỷ thác :

Qua hơn 5 năm triển khai, chương trình cho vay hộ cận nghèo
đã mang lại những hiệu quả cao, góp phần cải thiện thu nhập, nâng cao
đời sống của các hộ được vay vốn. Bên cạnh những thành tựu đạt được
thì cho vay hộ cận nghèo cũng tồn tại những hạn chế như việc thẩm
định hộ vay vốn, giám sát việc sử dụng vốn,..chưa tốt dẫn đến nợ xấu
trong cho vay hộ cận nghèo tại NHCSXH tỉnh Kon Tum có xu hướng
tăng trong thời gian qua, đòi hỏi NHCSXH tỉnh Kon Tumcần hoàn
thiện hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay hộ nghèo. Tác giả đã có
sự đầu tư, nghiên cứu về mặt lý luận trong quản trị rủi ro tín dụng để
làm cơ sở giúp phân tích kỹ thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín
dụng trong cho vay hộ cận nghèo, trên cơ sở đó đề ra những giải pháp
hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay hộ cận nghèo tại
NHCSXH tỉnh Kon Tum. Tác giả đã có sự kết hợp của nhiều phương
pháp, có sự tham khảo ý kiến chuyên gia, điều tra thực tế để đảm bảo
sự khách quan, đầy đủ, chính xác hơn trong nghiên cứu của mình.
Thực tế cho thấy để phát huy hiệu quả trong cho vay hộ cận nghèo,
bên cạnh sự cố gắng của NHCSXH tỉnh Kon Tum thì rất cần sự phối
hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị xã hội, các Tổ TK&VV, sự vào
cuộc của các ngành, các cấp. Việc cho vay của NHCSXH đối với các
hộ nghèo chỉ giúp giải quyết được một phần yêu cầu là cung câp vốn,
mấu chốt vấn đề là sử dụng vốn có hiệu quả thì cần sự nỗ lực, chung
tay giúp sức của cả xã hội nhất là trong việc đào tạo sản xuất kinh
doanh, hỗ trợ các mô hình chăn nuôi trồng trọt, tìm đầu ra cho sản
phẩm, có như vậy mới phát huy được hiệu quả của sử dụng vốn vay,
và đây cũng là điều quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro trong cho vay hộ
cận nghèo của NHCSXH tỉnh Kon Tum.