CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
CỦA TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG


Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết một số công trình
nghiên cứu có liên quan đến quản lý hoạt động dạy học môn
tiếng Anh như sau:
Các công trình nước ngoài có liên quan đến đề tài
Các công trình nước ngoài, qua tìm hiểu, chủ yếu bàn về
phương pháp, kỹ thuật dạy học tiếng Anh như: Teach English
của tác giả Adrian Doff, Practical Techniques For Language
Teaching của Michael Lewis và Jimmie Hill,

Teaching

English As a Foreign Language của tác giả Colin Dawson,
Teaching English Through English của tác giả Jane Willis...,
chưa thấy có công trình nào nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt
động dạy học tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực ở
Việt Nam.
Các công trình trong nước có liên quan đến đề tài
Trong nước có các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt
động dạy học Tiếng Anh ở các trường trung học, cao đẳng, đại
học, trung tâm ngoại ngữ lớn như:


- Đổi mới biện pháp quản lý dạy học của trung tâm
ngoại ngữ Học viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh của

chương trình đổi mới ở các trường THPT thành phố Sơn
Tây”, tác giả Kiều Thị Minh Trà, trường Đại học sư phạm Hà
Nội ( 2008);
- “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Anh theo chương trình mới của Hiệu trưởng các trường
THPT huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc”, tác giả Bùi Văn Tuấn,
trường Đại học sư phạm Hà Nội (2009);
- “Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động
dạy học Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông huyện
Đơn Dương – Lâm Đồng”, tác giả Nguyễn Văn Kháng,
trường Đại học sư phạm Hà Nội (2009);


- “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh
ở trường THPT huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng”, tác giả Hồ
Quang Tuyến, trường Đại học sư phạm Hà Nội (2013)
- “Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo
hướng phát triển năng lực học sinh”, tác giả Trương Thúy
Hằng, Học viện khoa học xã hội Việt Nam (2017).
Tuy nhiên, qua tìm hiểu các công trình nêu trên cho thấy
các nghiên cứu về quản lý dạy học môn tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực ở trường phổ thông còn ít và chưa
có công trình nào nghiên cứu về quản lý dạy học môn tiếng
Anh tại các trường THPT huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng
theo định hướng phát triển năng lực.
Khái niệm và thuật ngữ liên quan
Quản lý


Quản lý (management) là một dạng lao động đặc thù của



- Từ điển Việt - Hán –Nôm định nghĩa quản lý là “chăm
nom và sắp đặt công việc”[27]. Đây cũng là quan điểm của
các nhà khoa học ở Việt Nam. Họ cũng có những quan điểm
riêng về quản lý. Trong Tiếng Việt, quản lý là từ tiếng Việt
gốc Hán, “quản” tức là cai quản, giữ gìn, duy trì, chăm sóc,
thống trị, theo dõi, “lý” là sự sắp xếp, đổi mới, đưa tổ chức
phát triển một cách hợp lý. “Lý” nâng cao hiệu quả hoạt động
của “quản”. Nếu người quản lý chỉ lo “quản” mà không màng
đến “lý” thì tổ chức sẽ trì trệ, còn chỉ lo đến “lý” mà không
quan tâm đến “quản ” thì tổ chức sẽ không được đặt trên một
nền tảng ổn định, bền vững.[13.10]
- Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác
động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập
thể những người lao động nói chung là khách thể quản lý
nhằm thực hiện các mục tiêu dự kiến” [29].
Theo Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình định
hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý là một hệ thống, là quá
trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất
định” [27].


Có rất nhiều khái niệm về quản lý, theo chúng tôi, quản
lý là sự tác động có ý thức, có mục đích của chủ thể quản lý
lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục đích, kế hoạch đề
ra, thúc đẩy sự phát triển của tổ chức.
Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy là việc truyền thụ tri thức, tổ chức, điều
khiển hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh, giúp học

hoạt động xã hội, một quá trình sư phạm đặc thù, nó tồn tại
như là một hệ thống, bao gồm nhiều thành tố như: Mục đích
và nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, phương pháp dạy học
và phương tiện dạy học, giáo viên với hoạt động dạy, học sinh
với hoạt động học tập và việc kiểm tra đánh giá kết quả dạy
học để điều chỉnh sao cho chất lượng của hoạt động này ngày
càng tốt hơn”. [25; tr.110].
Hoạt động dạy học môn tiếng Anh
Mục tiêu hoạt động dạy học môn tiếng Anh
Dạy tiếng Anh ở trường THPT giúp học sinh sử dụng
ngôn ngữ như một công cụ giao tiếp ở mức độ cơ bản dưới
dạng Nghe, Nói, Đọc, Viết, có kiến thức cơ bản, có hệ thống
phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi.
Nội dung hoạt động dạy học môn tiếng Anh
Dạy học ngoại ngữ, trong đó có tiếng Anh hiện nay trên
thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang thực hiện theo
xu hướng dạy ngôn ngữ giao tiếp qua các kỹ năng: Nghe, Nói,
Đọc, Viết và tư duy bằng ngoại ngữ.


Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh
Quản lý hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học
môn tiếng Anh của học sinh là bộ phận của quản lý hoạt động
dạy học trong nhà trường - đây là hoạt động chính, bao trùm
trong công tác quản lý của người Hiệu trưởng.
Quản lý hoạt động dạy của giáo viên
Đối với công tác quản lý hoạt động dạy của giáo viên bộ
môn tiếng Anh, trên cơ sở các văn bản hướng dẫn chỉ đạo của
cấp trên và căn cứ thực tế của nhà trường, Hiệu trưởng xác
định các mục tiêu đối với bộ môn, các yêu cầu cụ thể mà giáo

việc thực hiện nội dung, chương trình, kiểm tra năng lực sư
phạm của giáo viên, kết quả học sinh tham gia các hoạt động
ngoại khóa, các cuộc thi tiếng Anh và qua kết quả các bài
kiểm tra, thi của học sinh có thể biết được hoạt động dạy học
bộ môn, nhất là hoạt động học của học sinh.
Tuy nhiên giáo viên trực tiếp dạy mới quản lý tốt hoạt động
học của học sinh. Qua quá trình dạy giáo viên nắm được năng
lực ngoại ngữ của từng học sinh, từ đó có kế hoạch tổ chức các
hoạt động dạy học phù hợp nhằm giúp đỡ những em yếu, tạo cơ
hội phát triển cho những học sinh học khá, giỏi môn Tiếng Anh.


Quản lý hoạt động học của học sinh thường bao gồm:
quản lý hoạt động học trên lớp và quản lý hoạt động tự học
(học ở nhà) của học sinh. Quản lý hoạt động học trên lớp chủ
yếu do giáo viên thực hiện thông qua tổ chức các hoạt động
dạy học, còn quản lý hoạt động tự học do chính học sinh quản
lý, giáo viên có thể biết thông qua việc học sinh có tích cực
chủ động làm bài tập về nhà hay không, có chuẩn bị bài tốt
hay không, trên cơ sở đó giáo viên có những giúp đỡ, hướng
dẫn để học sinh chủ động trong việc quản lý hoạt động tự học
của mình. Đối với môn Tiếng Anh thì tự học đóng vai trò rất
quan trọng trong việc phát triển các kỹ năng ngôn ngữ.
Như vậy, có thể thông qua tổ trưởng chuyên môn, Hiệu
trưởng biết được tình hình thực tế dạy học môn tiếng Anh
trong nhà trường từ đó đưa ra các biện pháp cụ thể nhằm quản
lý hoạt động dạy học bộ môn tiếng Anh một cách có hiệu quả
như quản lý các môn học khác.
Quản lý các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học
ngoại ngữ của học sinh

viên. “Bài giảng điện tử là một tập hợp các học liệu điện tử
được tổ chức lại theo một kết cấu sư phạm để có thể cung cấp
kiến thức và kỹ năng cho người học một cách hiệu quả thông
qua sự trợ giúp của các phần mềm quản lý học tập (Learning
Management System). Một bài giảng điện tử thường tương
ứng với một học phần hoặc một môn học”. [20. 22]
Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo hướng
phát triển năng lực học sinh
Năng lực
NL được quy vào phạm trù khả năng (ability, capacity,
possibility) - Đây là hướng tiếp cận năng lực thường thấy
trong các tài liệu nghiên cứu của nước ngoài.


Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế Thế giới (OECD)
quan niệm năng lực là “khả năng đáp ứng một cách hiệu quả
những yêu cầu phức hợp trong một bối cảnh cụ thể” [30].
Chương trình giáo dục trung học bang Quebec, Canada,
năm 2004, xem năng lực là một “khả năng hành động hiệu
quả bằng sự cố gắng dựa trên nhiều nguồn lực” [33; tr. 78].
Theo K.E. Paprock: năng lực được xem như là "những
khả năng cơ bản dựa trên cơ sở tri thức, kinh nghiệm, các giá
trị và thiên hướng của một con người được phát triển thông
qua thực hành giáo dục" [31; tr. 89].
Còn theo D. Tremblay, năng lực là “khả năng hành động
thành công và tiến bộ dựa vào việc huy động và sử dụng hiệu
quả tổng hợp các nguồn lực để đối mặt với các tình huống
trong cuộc sống” [34; tr.4].
Các tác giả khác, như Dooley, K. E. Paprock, I. Sun và
E. G. Gonzalez [26], P.A. McLagan và D. Suhadolnik [28];

lý.


Nếu theo định hướng nội dung, quản lý HĐDH môn
tiếng Anh tập trung nhiều vào việc truyền thụ kiến thức cho
HS và kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức của các em. Còn
nếu theo định hướng phát triển NLHS, quản lý HĐDH tập
trung nhiều vào đầu ra của HS, vào sự tiến bộ của HS trong
quá trình dạy học.
Nói cách khác, quản lý HĐDH môn tiếng Anh ở trường
theo định hướng phát triển NLHS đòi hỏi, từ xây dựng mục
tiêu dạy học, lựa chọn nội dung dạy học, sử dụng phương
pháp và hình thức dạy học đến kiểm tra, đánh giá kết quả dạy
học ở trường phải được tổ chức, điều khiển theo định hướng
phát triển NLHS [31; tr.96].
Từ đó, có thể hiểu, quản lý HĐDH môn tiếng Anh theo
hướng phát triển NLHS là quá trình lập kế hoạch, tổ chức chỉ
đạo và kiểm tra, đánh giá HĐDH môn tiếng Anh để đảm bảo
đạt được mục tiêu phát triển NLHS.
Khái quát về môn tiếng Anh trong
chương trình giáo dục phổ thông mới
Đặc điểm môn học


Tiếng Anh là môn học trong CT GDPT bắt đầu từ lớp 3
đến lớp 12. Là một trong những môn học công cụ ở trường phổ
thông, môn Tiếng Anh không chỉ giúp học sinh hình thành và
phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh mà còn góp phần
hình thành và phát triển các năng lực chung; để sống và làm
việc hiệu quả hơn; để học tập tốt các môn học khác cũng như