ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ PHƢƠNG LAN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC THỰC HÀNH CỦA NGƢỜI HỌC TẠI TRƢỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG YÊN HƢNG, THỊ XÃ QUẢNG YÊN,
TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ PHƢƠNG LAN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN
NĂNG LỰC THỰC HÀNH CỦA NGƢỜI HỌC TẠI TRƢỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG YÊN HƢNG, THỊ XÃ QUẢNG YÊN,
TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14


i


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CBQL

: Cán bộ quản lý

CNTT

: Công nghệ thông tin

CSVC

: Cơ sở vật chất

GV

: Giáo viên

HĐDH

: Hoạt động dạy học

HS

: Học sinh

NV


1.2.2. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường. .................................................. 10
1.2.3 Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT. .......... 13
1.3. Vị trí vai trò của môn tiếng Anh trong trường THPT. ................................. 17
1.4. Năng lực thực hành Tiếng Anh .................................................................... 18
1.4.1. Năng lực: ................................................................................................... 18
1.4.2 Năng lực thực hành (giao tiếp) ngoại ngữ ................................................. 18
1.5. Hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực thực hành
của người học. ..................................................................................................... 20
1.5.1. Mục tiêu của việc dạy học:........................................................................ 20
1.5.2. Nội dung dạy học: ..................................................................................... 21
1.5.3. Hình thức dạy học: .................................................................................... 25
1.5.4. Phương pháp dạy học ngoại ngữ. .............................................................. 26
1.5.5. Môi trường dạy học. .................................................................................. 27
1.5.6. Hoạt động kiểm tra đánh giá. .................................................................... 28
1.6. Quản lý hoạt động dạy Tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực thực
hành của người học. ............................................................................................ 30

iii


1.6.1 Quản lý mục tiêu của việc dạy học ............................................................ 30
1.6.2. Quản lý nội dung dạy học. ........................................................................ 31
1.6.3. Quản lý phương pháp dạy học. ................................................................. 33
1.6.4. Quản lý môi trường dạy học. .................................................................... 34
1.6.5. Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá. ....................................................... 40
1.7. Những yếu tố tác động tới quản lý DH môn tiếng Anh theo định hướng phát
triển năng lực của người học ở trường THPT. .................................................... 42
1.7.1. Những yếu tố thuận lợi.............................................................................. 42
1.7.2. Những yếu tố khó khăn. ............................................................................ 42
Tiểu kết chương 1................................................................................................ 44

Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.............................................................................. 66
2.3.1. Đội ngũ cán bộ quản lý hoạt động dạy tiếng Anh tại trường THPT Yên
Hưng, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. ....................................................... 66
2.3.2. Thực trạng quản lý mục tiêu dạy tiếng Anh theo định hướng phát triển
năng lực thực hành của người học tại trường THPT Yên Hưng, thị xã Quảng
Yên, tỉnh Quảng Ninh. ........................................................................................ 69
2.3.3. Quản lý nội dung dạy theo định hướng phát triển năng lực thực hành của
người học tại trường THPT Yên Hưng, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.... 70
2.3.4. Thực trạng quản lý hình thức dạy theo định hướng phát triển năng lực
thực hành của người học tại trường THPT Yên Hưng, thị xã Quảng Yên, tỉnh
Quảng Ninh. ........................................................................................................ 71
2.3.5. Thực trạng quản lý phương pháp dạy theo định hướng phát triển năng lực
thực hành của người học tại trường THPT Yên Hưng, thị xã Quảng Yên, tỉnh
Quảng Ninh. ........................................................................................................ 72
2.3.6. Thực trạng quản lý môi trường dạy theo định hướng phát triển năng lực
thực hành của người học tại trường THPT Yên Hưng, thị xã Quảng Yên, tỉnh
Quảng Ninh. ........................................................................................................ 73
2.3.6. Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá dạy tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực thực hành của người học tại trường THPT Yên Hưng,
thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.................................................................... 75
2.4. Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực thực hành tại các trường THPT trên địa bàn Thị xã
Quảng Yên........................................................................................................... 76
2.4.1. Những thành quả đạt được ........................................................................ 76
2.4.2. Hạn chế ...................................................................................................... 77
2.4.3 Nguyên nhân của hạn chế. ........................................................................ 79
v


Tiểu kết chương 2................................................................................................ 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 110
PHỤ LỤC ......................................................................................................... 113
vi


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Hiện trạng phân bổ dân số, lao động năm 2015 ................................. 46
Bảng 2.2: Quy mô mạng lưới trường THPT thị xã Quảng Yên ......................... 47
Bảng 2.3: Qui mô số lớp, số học sinh năm học 2014-2015 ................................ 48
Bảng 2.4: Kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2013-2014 .................................... 48
Bảng 2.5: Kết quả thi đỗ Đại học, cao đẳng năm 2013-2014 ............................. 49
Bảng 2.6: Kết quả thi học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2013-2014 ...................... 49
Bảng 2.7: Đội ngũ CBQL .................................................................................... 50
Bảng 2.8: Đội ngũ giáo viên ............................................................................... 50
Bảng 2.9: Ý kiến đánh giá của GV về mức độ thực hiện hoạt động giảng dạy .. 54
Bảng 2.10: Ý kiến đánh giá của GV về mức độ thực hiện hoạt động giảng dạy
theo thang điểm. .................................................................................................. 55
Bảng 2.11: Ý kiến của HS đánh giá về mức độ thực hiện hoạt động giảng dạy
của GV ................................................................................................................. 58
Bảng 2.12: Ý kiến của HS đánh giá về mức độ thực hiện hoạt động giảng dạy
của GV theo thang điểm ...................................................................................... 59
Bảng 2.13: Đội ngũ cán bộ quản lý tại trường THPT Yên Hưng ....................... 67
Bảng 2.14: Kết quả khảo sát tình hình quản lý hoạt động dạy tiếng Anh theo
định hướng phát triển năng lực thực hành của người học tại trường THPT Yên
Hưng, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. ....................................................... 68
Bảng 2.15: Kết quả khảo sát tình hình quản lý mục tiêu dạy tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực thực hành của người học tại trường THPT Yên Hưng,
thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.................................................................... 69
Bảng 2.1.6: Kết quả khảo sát tình hình quản lý nội dung dạy tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực thực hành của người học tại trường THPT Yên Hưng,


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa,
hội nhập quốc tế ngày càng mạnh mẽ. Nhân tố quyết định thắng lợi của
công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế là con người, là
nguồn lực người Việt Nam được phát triển về số lượng và chất lượng trên cơ
sở mặt bằng dân trí được nâng cao. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII
(01/2016) tiếp tục khẳng định "GD&ĐT có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát
triển nguồn lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước,
xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam. Phát triển giáo dục đào tạo
cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho
GD&ĐT là đầu tư cho phát triển." (Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI. Tr.77).
Việt Nam là thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), trong
xu thế đổi mới, hội nhập và mở cửa, nước ta đã và đang tăng cường mối quan
hệ hợp tác với nhiều nước trên thế giới trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính
trị, văn hóa, giáo dục, quốc phòng, an ninh, khoa học-kỹ thuật, du lịch... Do
vậy, cần đào tạo đội ngũ nhân lực có đủ khả năng đáp ứng những yêu cầu mới
của xã hội và thị trường lao động như năng lực hành động, tính năng động,
sáng tạo và năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, đặc biệt là các vấn đề
mang tính quốc tế. Do đó nguồn nhân lực mới không chỉ giỏi chuyên môn mà
cần phải thông thạo ngoại ngữ.
Xác định tầm quan trọng này, Nghị quyết Đại hội Đảng Việt Nam lần
thứ XI về chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020 chỉ rõ: "Đổi mới
mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp,
bậc học. Tích cực chuẩn bị để từ sau năm 2015 thực hiện chương trình giáo
dục phổ thông mới. Mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ".
(Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI. Tr.131-132.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, Tiếng Anh đã trở thành môn học
quan trọng được xã hội quan tâm. Tuy nhiên chất lượng dạy học nói chung

Đổi mới phương pháp dạy và học là một trong những nhiệm vụ quan
trọng của đổi mới giáo dục để phù hợp với mục tiêu, nội dung, chương trình.
Thời gian qua, công tác đổi mới PPDH đã được triển khai sâu rộng và đã đạt

2


được nhiều thành quả đáng kể. Dạy học theo định hướng năng lực, kích thích
sự sáng tạo và khả năng tư duy độc lập của học sinh. Cách dạy học ở ta cho
đến nay vẫn mang tính hàn lâm chủ yếu theo mô hình thụ động: Thầy thuyết
giảng; học sinh lắng nghe, ghi nhớ để đến giờ kiểm tra thì trả lời lại gần như
nguyên vẹn những gì thầy giảng. Bên cạnh đó một số GV sử dụng máy tính
máy chiếu đa năng với liều lượng không phù hợp coi như đó đã là đổi mới
PPDH mà quên mất rằng, đó chỉ là phương tiện hỗ trợ cho việc giảng dạy.
Để kích thích sự sáng tạo và khả năng tư duy độc lập của học sinh đòi
hỏi một sự thay đổi bắt đầu từ quan niệm của người dạy. Mỗi thầy cô giáo tùy
vào điều kiện cụ thể của mình mà tạo ra cho học sinh một môi trường học tập
thực sự cởi mở, năng động, dân chủ tạo điều kiện tối đa để học sinh tự do
sáng tạo, tự do tư duy, tự do thể hiện quan điểm, chính kiến của mình.
Trong quá trình ấy, người thầy từ chỗ là nhân vật trung tâm bắt buộc
học sinh phải tuân thủ theo lời mình trở thành người tư vấn, hướng dẫn, khơi
gợi đam mê; còn học sinh từ chỗ thụ động, phụ thuộc vào thầy cô giáo trở
thành nhân vật trung tâm, tự do suy tư, sáng tạo, hình thành cho mình một
năng lực riêng để có thể ứng phó với mọi tình huống trong xã hội.
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề
lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung,
phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự
lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ
sở giáo dục - đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản
thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học. Trong quá trình đổi

Để đi tìm câu trả lời trên, tôi chọn đề tài: " Quản lý hoạt động dạy học
Tiếng Anh THPT theo định hướng phát triển năng lực thực hành của
người học”
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học môn Tiếng anh theo định
hướng phát triển năng lực thực hành của người học của trường THPT Yên
Hưng, Thị xã Quảng Yên, Tỉnh Quảng Ninh.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu

4


Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào
các nhiệm vụ sau:
3.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về hoạt động dạy học Tiếng Anh theo định
hướng phát triển năng lực thực hành ở trường THPT Yên Hưng ,thị xã Quảng
Yên, tỉnh Quảng Ninh.
3.2. Khảo sát thực trạng hoạt động DH Tiếng Anh và thực trạng công tác quản
lý hoạt động DH Tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực thực hành ở
trường THPT Yên Hưng, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh và phân tích
nguyên nhân của thực trạng;
3.3. Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất một số biện
pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động DH
Tiếng Anh trường THPT Yên Hưng, Thị xã Quảng Yên tỉnh Quảng Ninh.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động dạy học Tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực thực
hành của người học ở trường THPT.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh theo định hướng phát triển năng

thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh nói riêng và các trường THPT nói chung.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
8.1. Ý nghĩa lý luận:
Tổng kết lý luận về công tác quản lý hoạt động DH Tiếng Anh theo
định hướng phát triển năng lực thực hành của người học hiện nay ở trường
THPT Yên Hưng thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh, chỉ ra những thành
công và mặt hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương
pháp quản lý hiệu qủa cho hoạt động này.
8.2. Ý nghĩa thực tiễn:
Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho công tác quản lý hoạt
động DH Tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực thực hành của
người học ở trường THPT trong cả nước.
9. Phƣơng pháp nghiên cứu
9.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
Thu thập các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, đặc biệt về
quản lí các hoạt động chuyên môn nhà trường; phân tích, phân loại, xác định

6


các khái niệm cơ bản; đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên
quan để hình thành cơ sở lý luận cho đề tài.
9.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra bằng bảng hỏi: Phiếu trưng cầu gồm các câu hỏi đóng/mở
về vấn đề hoạt động DH Tiếng Anh theo định hướng phát triển năng lực thực
hành, quản lý hoạt động DH nói chung và môn Tiếng Anh nói riêng. Đối
tượng khảo sát sẽ là giáo viên, cán bộ quản lí nhà trường từ bộ môn đến ban
giám hiệu.
9.3. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm để đánh giá chất lượng
Dựa trên các số liệu thống kê được chất lượng học lực của học sinh về

nhà trường.
Đảng và nhà nước ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu”, “Phát triển
giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài’ (25). Điều này được cụ thể hóa trong chiến lược phát triển
giáo dục 2011 – 2020. Đứng trước nhiệm vụ đổi mới GD&ĐT, các nhà
nghiên cứu giáo dục nỗ lực vào cuộc tạo ra bước chuyển biến trong đổi mới
nội dung, chương trình giáo dục. Tiếng Anh là một môn học nằm trong
chương trình giáo dục, không thể tách rời với các môn học khác nên phần
lớn các biện pháp quản lý dạy học nói chung đều có thể áp dụng được khi
nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh. Một số
giáo trình tài liệu của các tác giả liên quan đề tài như : Nguyễn Đức Chính,
Đặng Quốc Bảo (2004), Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2003), Nguyễn Công Bằng, Cao
Duy Bình đều tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động của giáo
viên và học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Ngoài ra có thể kể đến
các công trình khác như : Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực
theo ISO & TQM (Trần Khánh Đức, 2004); Đại cương khoa học quản lý
giáo dục, Bài giảng cho cao học quản lý giáo dục (Nguyễn Trọng Hậu, 2009)
; Đại cương khoa học quản lý (Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc,
2010) ; Những vấn đề về lãnh đạo – quản lý và sự vận dụng vào điều hành
nhà trường, Bài giảng cho học viên cao học quản lý giáo dục (Đặng Quốc
bảo, 2010). Những kinh nghiệm dạy học ngoại ngữ ở một số nước trên thế
8


giới và khu vực được đề cập khá chi tiết trong “Đề án dạy và học ngoại ngữ
trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 – 2020’ của Bộ GD&DT.
Bên cạnh đó có nhiều đề tài luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục đã
nghiên cứu về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh trong nhà
trường THPT: “Biện pháp quản lí hoạt động dạy học tiếng Anh đối với các
trường Trung học phổ thông huyện Thường Tín, Hà Tây” (Nguyễn Thị Thuý

hiện tượng xã hội, một chức năng của xã hội loài người được thực hiện một
cách tự giác. Dưới góc độ coi giáo dục là một hoạt động chuyên biệt thì quản
lý giáo dục là quản lý các hoạt động của một cơ sở giáo dục như trường học,
các đơn vị phục vụ đào tạo. Dưới góc độ xã hội, quản lý giáo dục là quản lí
mọi hoạt động giáo dục trong xã hội.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa
VIII khẳng định: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản
lý đến khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục
đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất”.
Theo P.V.Khuđôminxki (nhà lý luận của Liên Xô trước đây) thì:
“QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và có mục đích của
chủ thể QL ở các cấp khác nhau đến các khâu của hệ thống GD (từ bộ đến
trường) nhằm mục đích đảm bảo việc GD Chủ nghĩa cộng sản cho thế hệ trẻ,
đảm bảo phát triển toàn diện và hài hoà cho thế hệ trẻ''.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo : Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát,
là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản
lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, điều
hành của các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu đẩy mạnh công tác giáo
dục theo yêu cầu phát triển của xã hội (nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài)
Tác giả Phạm Minh Hạc cũng khẳng định: “QLGD là tổ chức các
HĐDH. Có tổ chức được các HĐDH, thực hiện được các tính chất của nhà
trường Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được GD, tức là cụ thể hoá
đường lối GD của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng nhu
cầu của nhân dân, của đất nước”.
Các tác giả tuy có nhiều cách diễn đạt khác nhau, nhưng đều giúp ta có
cách hiểu thống nhất rằng khái niệm QLGD có nội hàm: QLGD là hệ thống
những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý

11


12


Hiện nay các nhà quản lý trường học quan tâm nhiều đến các thành tố
mục tiêu, nội dung, phương pháp, môi trường dạy học và kiểm tra đánh giá .
Đó là các thành tố trung tâm của quá trình sư phạm, nếu quản lý và tác động
hợp quy luật sẽ đảm bảo cho một chất lượng tốt trong nhà trường. Dưới đây là
mô hình quản lý nhà trường theo mục tiêu giáo dục.

Người dạy

Nội dung

Người học

Mục tiêu
GD
Kiểm tra, đánh giá

Chương trình/PPGD

Môi trường GD

Sơ đồ 1.1: Sơ đồ mô hình quản lý nhà trường theo mục tiêu giáo dục
1.2.3 Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT.
1.2.3.1. Hoạt động dạy học:
Hoạt động DH bao gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng, hoạt
động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Trong nhà trường phổ
thông và đặc biệt là nhà trường THPT thì HĐ DH là HĐ trọng tâm. Theo

quy luật nhận thức chung: “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ
tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường biện chứng của nhận thức
chân lý, nhận thức hiện thực khách quan” (V.I.Lênin). Và mối quan hệ biện
chứng giữa thầy và trò là một trong những yếu tố đậm nét của quá trình DH.
Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm chi phối tất cả các hoạt động
khác trong nhà trường. Hoạt động dạy học làm cho HS nắm vững tri thức khoa
học một cách cơ bản, có những kỹ năng, kỹ xảo thiết yếu trong học tập, lao động
và đời sống. Vì vậy, muốn nâng cao mức độ khoa học của việc dạy học ở trường
nhà quản lý phải quan tâm đặc biệt để hoàn thiện hoạt động dạy của GV. Từ đó,

14