RỐI LOẠN CÂN BẰNG
ACID - BASE
TS. BS Đỗ Quốc Huy
Khoa Hồi Sức Tích Cực
Bệnh viện Nhân Dân 115
H
+
HCO
3
pH
ĐẠI CƯƠNG
■
Tình trạng bệnh lý thường gặp trên lâm sàng.
■
Có thể đe dọa sinh mạng do làm thay đổi nội môi.
pH
Bình thường pH nội môi luôn ổn đònh
■
Khí máu động mạch - Arterial Blood Gases (ABG):
◗
pH = 7,4 ± 0,05
◗
PaCO
2
= 40 ± 5 mmHg
◗
HCO
3
= 24 ± 4 mmol/l
■
Henderson - Hasselbalch:

CO
3
→ [H
+
]

+ HCO
3
-
■
CH glucose yếm khí → a. lactic
■
CH lipid → a. ketonic
■
CH protid, lipid → H
2
SO
4
, H
3
PO
4
⇒ Chuyển hóa của mọi tế bào cơ thể đều sản sinh ra [H
+
]
H
+
pH
Nội môi luôn ổn đònh vì nhờ có...
■

3
PO
4
,NH
4
, lactic, ketonic)
◗
Tái hấp thu HCO
3
-
→ khôi phục hệ đệm
Tiếp cận BN có rối loạn toan kiềm
1. Nhiễm gì ?
2. Chuyển hóa hay hô hấp ?
3. Bù trừ ra sao ?
4. Nguyên nhân và cơ chế gì ?
5. Có cần thiết can thiệp không ?
6. Can thiệp như thế nào ?
Phân tích Acid-Base, Bạn cần có
công cụ gì ?
■
Khí máu (pH, CO
2
)
■
Điện giải đồ (Na, Cl, HCO
3
)
■
Máy tính bỏ túi

2. RL do chuyển hóa hay hô hấp ?
■
Hãy nhìn vào tương quan giữa pH và PCO
2
:
◗
RL chuyển hóa nguyên phát:
➼
Khi pH ↓↑ nhưng PCO
2
⊥ hoặc
➼
Khi pH & PCO
2
thay đổi cùng hướng.
◗
RL hô hấp nguyên phát:
➼
pH and PCO
2
thay đổi ngược hướng
HCO
3
-
PCO
2
pH

3. Bù trừ ra sao ?
■


↓
1 mmol/l
Kiềm CH
•

PaCO
2
= (HCO
3
-
) + 15
•
PaCO
2

↑
0,75 mmHg
⇔
HCO
3
-

↑
1 mmol/l
•
PaCO
2

↑

↓
4 mmol/l
⇔
PaCO
2
↓
10 mmHg
Toan HH
Cấp

Mạn
•

HCO
3
-

↑
1 mmol/l
⇔
PaCO
2
↑
10 mmHg
•

HCO
3
-


3
Tôi đang làm một
việc nặng nhọc!
Bù trừ một phần
■
Toan chuyển hoá được bù
một phần
◗
Giảm pH,
◗
Giảm PCO
2
,
◗
Giảm HCO
3
■
Kiềm chuyển hóa được bù
một phần
◗
Tăng pH,
◗
Tăng PCO
2
,
◗
Tăng HCO
3
Bù trừ một phần
Tôi cũng vậy!

2
,
◗
Giảm HCO
3
.
■
Kiềm Chuyển Hóa còn bù
◗
pH bình thường,
◗
Tăng PCO
2
,
◗
Tăng HCO
3
Bù trừ hoàn toàn
các rối loạn chuyển hóa
“As a general rule, the secondary
or compensatory processes do not
completely normalize the pH
because to do this removes the
stimulus to compensation”.
Problems in Critical Care , S. Koch
Lôøi vaøng ngoïc