GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11
TUẦN 04 - TIẾT 14, 15: BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
(Sa hành đoản ca) – Cao Bá Quát
I. Mục tiêu cần đạt
Thấy được tâm trạng bi phẫn của kẻ sĩ chưa tìm được lối ra trên đường đời. Hiểu được đặc
điểm thơ cổ thể và các hình ảnh biểu tượng.
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường cho Hs (tài liệu, tr 32). Phần chú thích, chọn chú thích
trong sách nâng cao để hướng dẫn cho học sinh.
II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- SGK, SGV, Chuẩn kiến thức, Sách tham khảo,…
- SGK, Tập Ngữ Văn, Tập rèn luyện Ngữ Văn, Giấy nháp,…
III. Tổ chức hoạt động dạy và học
Kiểm tra:
Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ có ý nghĩa gì? Phong cách sống, thái độ sống của
tác giả thể hiện trong bài ca ra sao?(Kiểm tra tập rèn luyện)

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ
TRÒ

KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

- Giới thiệu khái quát về tác giả?

I. Tìm hiểu chung

- Hoàn cảnh sáng tác? Thể loại của
văn bản?

1. Tác giả

(SGK, tr 40)

thơ khác mà được xây dựng từ việc
quan sát hiện thực. PTL, tr 66)

1. Bốn câu đầu
- Tiếng khóc cho cuộc đời dâu bể.
- Hình ảnh bãi cát dài – sáng tạo riêng, mới mẻ, độc
đáo của tác giả, mênh mông, nối tiếp nhau; hình ảnh
con đường như bất tận, mờ mịt; tình cảnh của người
đi đường:
+ Đi một bước như lùi một bước: vừa là cảnh thực
vừa tượng trưng cho con đường công danh gập ghềnh
của tác giả.
+ Mặt trời lặn mà vẫn còn đi, nước mắt rơi lã chã: tâm
trạng đau khổ.

- Khách nước mắt rơi – ngao ngán,
mệt mỏi vì lẽ gì?(PTL, tr 67)
Tiết 15
- Khách đã trách ai, trách việc gì
trong 8 câu tiếp theo?(PTL, tr 67)

2. Tám câu tiếp

- Từ cuộc đời mình, khách đã có
những suy ngẫm khái quát về hạng
người ham danh lợi trong cuộc sống
như thế nào? (Cần phải thoát ra khỏi
cơn say vô nghĩa. Tầm tư tưởng cao
rộng của tác giả: nhận thấy rõ tính
chất vô nghĩa của lối học khoa cử,



- Em hiểu câu thơ cuối cùng như thế - Tác giả chán nản trước sự xuống cấp của học thuật,
nào?
khoa cử thời Nguyễn. Nhà thơ phê phán, bất hợp tác
với triều đình nhà Nguyễn lúc bấy giờ. Không thể tiếp
(PTL, tr 68)
tục như thế. Không thể đi trên bãi cát mãi như vậy mà
- Khái quát giá trị nội dung, nghệ
cần tìm một con đường khác, lối đi khác.
thuật của văn bản?
- Qua đọc- hiểu văn bản, em tự rút
ra được bài học gì cho bản thân?
(PTL, tr 69- 3 ý)

III. Tổng kết
- Sự bế tắc, chán ghét con đường danh lợi tầm thường
đương thời và niềm khát khao đổi thay.
- Sử dụng thơ cổ thể, hình ảnh có tính biểu tượng. Thủ
pháp đối lập, sáng tạo trong dùng điển tích. Nhịp điệu
diễn đạt sự gập ghềnh, trúc trắc của những bước đi
trên bãi cát dài, tượng trưng cho con đường công danh
đáng chán ghét.

IV. Củng cố hướng dẫn học sinh tự học ở nhà
1. Củng cố
Mượn hình tượng bãi cát và việc đi trên cát, tác giả muốn thể hiện tâm trạng và thái độ gì?
(chán nản; phê phán, bất hợp tác)
2. Hướng dẫn
- Cảm nhận về hình ảnh: bãi cát dài, cùng đồ, lữ khách trong văn bản?