GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12
SỐ PHẬN CON NGƯỜI
(Trích)
Sô-lô-khốp
A. KẾT QUẢ CẦN ĐẠT: Giúp HS:
1. Kiến thức:
- Hiểu rõ tính cách Nga kiên cường, nhân hậu.
- Nắm được nghệ thuật kể chuyện, khắc hoạ tính cách và sử dụng chi tiết của
Sô-lô-khốp.
2. Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng dọc hiểu truyện hiện đại
3. Thái độ: Cùng suy ngẫm về số phận con người: Số phận mỗi người
thường không phẳng phiu mà đầy éo le, trắc trở. Con người phải có đủ bản
lĩnh và lòng nhân hậu để làm chủ số phận của mình, vượt lên sự cô đơn, mất
mát, đau thương.
B. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1. Giáo viên: - Phương tiện: sgk, sgv, giáo án.
- Phương pháp: GV kết hợp các pp nêu vấn đề, phân tích, gợi
mở, cảm nhận...
2. Học sinh: - Phương tiện: sgk, vở ghi, vở soạn..
- Chuẩn bị: Đọc tài liệu tham khảo, soạn trước bài ở nhà.
C. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1. Ổn định lớp.


2. Kiểm tra bài cũ:
- Yêu cầu và cách viết phần mở bài?
- Yêu cầu và cách viết phần kết bài?
3. Bài mới:
Hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1


dân Cô - dắc cùng những biến động xã hội
và đấu tranh giai cấp ở vùng này sau Cách
mạng Tháng Mười Nga 1917.
- Năm 1926, ông đã in hai tập truyện ngắn
“Truyện sông Đông” và “Thảo nguyên
xanh”.
- Trong thời kì chiến tranh vệ quốc, với tư
cách là phóng viên mặt trận, Sô – lô - khốp
- Chốt lại và cung cấp thêm một số kiến xông pha nhiều chiến trường, viết nhiều bài
chính luận, kí, truyện ngắn nổi tiếng.
thức về tác giả.
- Sau chiến tranh, ông tập trung chủ yếu
vào sáng tác.
+ Tập truyện: “Truyện sông Đông”
+ Các tiểu thuyết:

“Sông Đông êm

đềm”, “Đất vỡ hoang”, “Họ đã chiến đấu
vì Tổ quốc”...

- Năm 1965, ông được tặng Giải thưởng Nô
ben về văn học.
- Những tác phẩm chính: (sgk)
2. Tác phẩm:
- Truyện được công bố lần đầu trên báo Sự
thật, số ra ngày 31-12-1956 và 1-1-1957.

* Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về tác
phẩm

- Qua tác phẩm, Shôlôkhốp muốn gửi gắm a. Hoàn cảnh và tâm trạng của Xô-cô-lốp
thông điệp gì?
sau chiến tranh và trước khi gặp bé Vani-a:
*Thao tác 2: Đọc hiểu chi tiết tác phẩm
RLKN: Phân tích, so sánh, giải thích, bình
luận...

- Bản thân anh chịu nhiều cay đắng:
+ Bị thương hai lần, hai năm bị đoạ đày
trong trại tù binh Đức.
+ Sau khi thoát khỏi cảnh nô lệ tù binh,
Xô-cô-lốp được biết một tin đau đớn:

- Cuộc đời của nhân vật Xô-cô-lốp có
những đau khổ, bất hạnh nào?

. Vợ và hai con gái anh đã bị bom phát xít
giết hại,
. Đứa con trai yêu quí của anh bị “một tên


thiện xạ Đức” giết chết ngay ngày chiến
thắng.
-> Vì độc lập và sự sống còn của nhân
dân, anh đã chịu đựng những mất mát ghê
gớm.
- Sau chiến tranh:
+ Anh không còn quê, không còn nhà,
- Em có suy nghĩ như thế nào về cuộc đời không còn người thân, phải sống nhờ nhà
của anh?

nuôi.

- An-đrây đã nhận bé Va-ri-a làm con như

-> Đây là quyết định có tính chất bộc

thế nào? Điều gì đã khiến anh có quyết phát, hồn nhiên, không có một chút suy
tính hay tư lợi nào, một quyết định xuất
định nhanh chóng như vậy?
phát từ tình yêu thương thật sự.
+ Khi đưa đứa con trai mới nhận về nhà,
cả hai vợ chồng người bạn anh đề rất vui:
“Bà chủ múc súp bắp cải vào đĩa cho nó,
- Khi đưa đứa con trai mới nhận về nhà, cả rồi đứng nhìn nó ăn ngấu nghiến mà nước
hai vợ chồng người bạn anh có thái độ và mắt ròng ròng”
tâm trạng như thế nào?

. Đó là tiếng khóc thương cho hoàn cảnh tội
nghiệp của chú bé;

- Tiếng khóc của bà có ý nghĩa như thế . Là cả tiếng khóc thương cho cả Xôcôlốp
nào?

. Là tiếng khóc cảm phục trước lòng tốt của
ôcôlốp
. Là tiếng khóc tự thương cho hoàn cảnh
của bà.
+ Xôcôlốp yêu thương bé Vania rất mực:
anh luôn tận tâm chăm sóc đứa con một
cách vụng về nhưng rất đáng yêu

vắng thì “khóc suốt từ sáng đến tối”
-> Tình cảm giữa họ là tình cảm chân
thành thắm thiết của hai con người đều phải
chịu nhiều mất mát lớn lao trong chiến
tranh. Họ gặp nhau một cách ngẫu nhiên
nhưng khi gặp nhau rồi thì gắn bó khăng
- Tình cảm của hai con người này gợi cho khít với nhau, bù đắp cho nhau.
em có những suy nghĩ gì?
- Điểm nhìn của tác giả và nhân vật Xô –
lô – cốp hoàn toàn trùng khớp nhau:
“Cái chính ở đây là phải biết kịp thời


quay mặt đi. Cái chính ở đây là đừng làm
- Nhận xét về điểm nhìn của tác giả và tổn thương em bé, đừng để cho em thấy
nhân vật Xôlôcốp? Cái nhìn đó được thể những giọt nước mắt đàn ông hiếm hoi
hiện trong đoạn văn nào?

nóng bỏng lăn trên má anh”
-> Cần phải tổ chức cuộc sống như thế
nào để trẻ em được sung sướng, hạnh phúc;
phải chăm sóc cho bao đứa trẻ bất hạnh vì
chiến tranh.
c. Xô-cô-lốp đã vượt lên nỗi đau và sự

- Qua đoạn văn này, tác giả muốn gởi gắm cô đơn:
bức thông điệp gì cho chúng ta?

- Sôlôkhốp là nhà văn hiện thực nghiêm
khắc, ông không tô hồng cuộc sống khó

– ni – a không phỉa khóc.
=> Cái nhìn nhân đạo của tác giả.
d. Thái độ của người kể chuyện:
- Truyện được xây dựng theo lối truyện
lồng trong truyện, có hai người kể là Xô –
cô – lốp và tác giả.
-> Người kể chuyện phải tuân theo cách
nói năng, tâm tính, giọng điệu của nhân vật

- Theo em, vì sao anh chỉ dám khóc trong Xô – lô – cốp và trực tiếp bộc lộ tâm trạng.
giấc mơ?

- Người kể chuyện còn trực tiếp miêu tả
bối cảnh và thời gian gặp gỡ nhân vật

- Nhận xét về cách xây dựng cốt truyện chính, khung cảnh thiên nhiên, chân dung
các nhân vật, những ấn tượng và đánh giá
của tác giả?
về các nhân vật đó.
-> Tác giả không che giấu tình cảm, sự
xúc động trước số phận con người.
- Trong truyện, Người kể chuyện còn trực
tiếp miêu tả những gì? Miêu tả như vậy có
tác dụng gì?

- Thái độ của người kể còn bộc lộ ở đoạn
trữ tình ngoại đề cuối truyện:
+ Trữ tình ngoại đề: là sự giãi bày cảm
xúc, ấ tượng của nhà văn về những gì đã
mô tả, phơi bày trước bạn đọc.

thần càng làm nổi bật tấm lòng nhân đạo
của anh. Trái tim anh rực sáng trong thế
giới còn đầy hận thù và đau khổ.
->Truyện khám phá và ca ngợi tính cách
Nga “con người có ý chí kiên cường” và


- Truyện đã thể hiện tính cách gì của Xô lòng nhân ái.
lôcốp?

- Tác giả còn miêu tả con người bình
thường với phẩm chất yêu nước tiềm tàng,
thầm lặng.
- Khi chia tay với hai cha con Xôlôlốp,

- Hoàn cảnh đau khổ ghê gớm về tinh thần
cũng đã góp phầnlàm nổi bật tính cách gì
của nhân vật?

tác giả nghĩ ngay tới “hai con người côi
cút, hai hạt cát đã bị sức mạnh phũ phàng
cuả bão tố chiến tranh thổi bạt tới những
mền xa lạ”
-> Sôlôkhốp nhắc nhở và kêu gọi sự quan
tâm của xã hội đối với nhân cách con người
và góp tiếng nói lên án chiến tranh phi
nghĩa.
=> Tác giả dũng cảm nói lên sự thật,

- Khi chia tay với hai cha con Xôlôlốp, tác

- Nhận xét về nghệ thuật của truyện.

D. CỦNG CỐ, DẶN DÒ
1. Củng cố:
- Cuộc đời của Xô cô lốp có những vất hạnh đau thương như thế nào?
- Tâm trạng của Xô cô lôp diễ biến như thế nào khi gặp lại.
- Suy nghĩ của em về tính cách con người.


2. Dặn dò:
- Chuẩn bị bài: Trả bài làm văn số 6.
- Yêu cầu: Lập lại dàn ý đại cương cho bài viết vừa qua.