sở giáo dục đào tạo nghệ an
Phòng giáo dục đào tạo thanh chơng
Trờng THCS Thanh Long
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài : Phơng pháp kể chuyện trong giờ học lịch sử
Giáo viên: VY NGọC THANH
Thanh long tháng 5 năm 2008
Phơng pháp kể chuyện trong giờ học lịch sử THCS
I/ Lí do chọn đề tài :
Qua 5 năm thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học, bộ sách giáo khoa lịch sử mới
khẳng định nhiều u điểm hơn so với sách giáo khoa cũ. Việc đổi mới phơng pháp
dạy học đang đợc tiến hành đồng bộ và thu đợc nhiều thành tựu đáng kể, tuy nhiên
một thực tế mà chúng ta đều biết về việc kết quả thi tuyển sinh vào các trờng đại học
của môn lịch sử quá thấp. Kết quả đó phần nào phản ánh chất lợng dạy học lịch sử ở
các trờng phổ thông hiện nay, sự quan tâm của gia đình về việc học của con em đối
với bộ môn cha đợc đúng mức nh những bộ môn tự nhiên, sự hứng thú học tập bộ
môn này của học sinh, cha đầu t học lịch sử. Thực trạng trên đặt ra nhiệm vụ cho các
thầy cô giáo dạy lịch sử ở các trờng phổ thông là phải tạo ra hứng thú học tập môn
lịch sử cho học sinh. Có rất nhiều biện pháp, cách thức nhằm nâng cao chất lợng giờ
học lịch sử mà giáo viên đã thực hiện. Chúng ta bàn thêm một phơng pháp nhằm tạo
hứng thú học tập cho HS bậc THCS. Đó là phơng pháp kể chuyện trong giờ học lịch
sử.
II/ Đặt vấn đề :
Chúng ta biết rằng đặc điểm tâm lí của lứa tuổi học sinh THCS là hiếu động, a khám
phá, các em thờng ghi nhớ rất lâu những gì ấn tợng sâu đậm. Vì vậy những câu hỏi
giáo viên kể xen vào các bài học lịch sử sẽ tạo hứng thú học tập cho các em, nó góp
phần phát huy trí tởng tợng, giáo dục tâm t tình cảm cho học sinh. Ngoài ra nó còn
có tác dụng mở rộng kiến thức cho học sinh mà sách giáo khoa không có điều kiện
trình bày. Những câu chuyện lịch sử sinh động có liên quan đến một nhân vật, một
địa danh hay một sự kiện sẽ có tác dụng giúp học sinh ghi nhớ tốt những sự kiện lịch
sử, những nhân vật, mốc thời gian Từ đó học sinh thấy thích thú học tập hơn đối

thành Ông cho quân xích chó lại dới chân các cọc cờ, phía trớc con chó đặt
những chiếc trống, khi ngời bỏ đi chó nhảy chồm lên chân trớc đập vào mặt trống
gây tiếng động, còn cọc cờ rung rinh, giặc ở xa cứ tởng quân ta đông không giám
vào thành. Học sinh sẽ thú vị khi nghe câu chuyện này, đồng thời thấy đợc sự
thông minh của Lí Thờng Kiệt.
- Trong bài Ba lần kháng chiến chống quân xâm lợc Mông Nguyên thế kỉ
XIII tiết 2 (LS 7) Giáo viên miêu tả việc rút chạy của quân giặc trong lần xâm l-
ợc thứ 2 trên lợc đồ, đồng thời kể câu chuyện Hà Đặc huấn đạo Phù Ninh cho lấy
tre đan thành hình ngời, gần tối cho quân đem ra gần đờng đâm thâu qua hình
nộm treo lên cây, quân giặc thấy nh vậy hoảng loạn, sợ hãi và không giám đánh
nhau với quân của Hà Đặc mà bỏ chạytừ đó học sinh sẽ ấn tợng về cách đánh
giặc của ngời dân miền núi, góp phần trong những chiến công của dân tộc.
- Khi dạy bài Cuộc kháng chiến từ năm 1858-1873 tiết 2 ( LS 8 ) giáo viên kể
chuyện về tinh thần chiến đấu kiên quyết của nhân dân ta, bất chấp sự ngăn cản
của triều đình bằng câu chuyện Trơng Định phúc đáp th của vua Tự Đức:
Triều đình hoà nghị thì cứ việc hòa nghị, còn việc Định thì Định cứ làm, Định
thà chịu tội với triều đình chứ nhất định không chịu ngồi nhìn giang sơn chìm
đắm và Ông cùng nhân dân đã chống lệnh của triều đình để đánh Pháp. Học
sinh sẽ thấy đợc tinh thần kiên quyết đánh giặc của nhân dân ta cho dù trái lệnh
Vua.
- Dạy bài Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc 1953-1954 tiết 2 (LS
9) Khi trình bày về chiến dịch Điện Biên Phủ, giáo viên kể những câu chuyện về
tấm gơng hi sinh của các anh hùng dân tộc nh anh Tô Vĩnh Diện lấy thân mình
chèn pháo, anh Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai để đồng đội tiếp
tục tiến lên. học sinh khâm phục tinh thần giám hi sinh và có suy nghĩ của mình
đối với sự hi sinh đó.
2, Khi trình bày các sự kiện lịch sử có liên quan đến các chân dung nhân vật lịch
sử :
Khi trình bày các sự kiện liên quan đến nhân vật lịch sử nào, giáo viên cần su tầm
những mẩu chuyện liên quan đến nhân vật đó, có thể là kể về thói quen, tài năng,

triều Nguyễn sau này hạn chế thực hiện, do xuất phát từ suy nghĩ lo sợ các nớc phơng
Tây lợi dụng để dòm ngó xâm lợc. Vậy chúng ta có thể cho học sinh dự đoán nếu
triều Quang Trung không sụp đổ, thì nền kinh tế của nớc ta sẽ phát triển theo xu thế
nào ? Phải chăng nó tạo điều kiện cho quan hệ sản xuất t bản chủ nghĩa ra đời, nếu
vậy nớc ta sẽ trở thành một nớc giàu mạnh và thoát khỏi nguy cơ xâm lợc của t bản
phơng Tây ? Đó chính là bớc ngoặt nếu không có điều đáng tiếc.
- Chẳng hạn khi dạy bài : Đảng cộng sản Việt Nam ra đời ( LS 9 ) Giáo viên kể
về việc các đại biểu của hai tổ chức cộng sản đến dự hội nghị đầy khó khăn, việc
gặp gỡ các đại biểu ở sân vận động Hơng Cảng, việc Nguyễn ái Quốc đợc quốc
tế cộng sản giao phó chủ trì hội nghị nh thế nào, và khi Ngời đến trong sự bí mật
kể cả ngời gác cổng cũng không cho vào? khung cảnh hội nghị thành lập đảng tại
một ngôi chùa nhỏ ven bờ biển Hồng Công. Lúc đầu chỉ hai tổ chức tham gia do
Đông dơng cộng sản liên đoàn cha đến kịp vì khó khăn về đi lại, sự truy lùng gắt
gao của gián điệp. Đến 24-2-1930 Đông dơng cộng sản liên đoàn mới chính thức
gia nhập tổ chức Đảng cộng sản Việt Nam. Học sinh nhận thức đợc sự ra đời của
đảng cộng sản Việt Nam là một bớc ngoặt lịch sử của giai cấp lãnh đạo.
- Trong bài : Tổng khởi nghĩa tháng tám 1945 và sự thành lập nớc Việt Nam dân
chủ cộng hoà ( LS 9 ) Giáo viên kể sự kiện Hồ Chí Minh viết tuyên ngôn độc lập
tại một căn nhà nhỏ ở phố Hàng Ngang Hà Nội. Hay sự kiện vua Bảo Đại thoái vị
ở Ngọ Môn, trao ấn tín và bảo kiếm cho đại diện của chính phủ Lâm thời, Lễ
thành lập nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà. Từ đó học sinh khắc sâu đợc ý nghĩa
bớc ngoặt của các sự kiện đó đối với lịch sử dân tộc, học sinh có thể nhớ lâu và
chính xác các sự kiện đó.
4, Đối với các sự kiện sách giáo khoa chỉ nêu hoặc trình bày vắn tắt :
Giáo viên sử dụng phơng pháp kể chuyện vừa có tác dụng làm rõ sự kiện, vừa khắc
sâu kiến thức cho học sinh vì sách giáo khoa nêu quá sơ lợc.
Ví dụ : - Câu chuyện Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân thống nhất đất nớc đặt nền
móng cho chế độ phong kiến Việt Nam. ( LS 7 )
- Cuộc kháng chiến chống quân Minh của họ Hồ đầu thế kỉ XV ( LS 7 )
- Cách mạng t sản Nê đéc lan chống thực dân Tây Ban Nha thế kỉ XVI ( LS 8 )