Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.

1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Bước sang thế kỉ XXI đất nước ta bước vào thời kì đẩy mạnh sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước. Trong đường lối đổi mới toàn dịên của đất
nước ta về giáo dục và đào tạo, Đảng ta xác định: “Cùng với khoa học và công
nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo
nhân lực, bồi dưỡng nhân tài...”
Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một việc làm thường xuyên và cấp thiết
đối với mỗi cấp học nói chung và đối với cấp Trung học cơ sở nói riêng. Nó tạo
điều kiện cho người thầy giáo qua đó bồi dưỡng cho mình vốn kiến thức sâu sắc
hơn, phong phú hơn. Đối với học sinh thông qua việc học nhằm tạo cho mình niềm
say mê ham hiểu biết, giúp cho các em rèn luyện óc tư duy sáng tạo, trí thông
minh, đức tính kiên trì chịu khó tìm tòi, tạo tiền đề cho việc bồi dưỡng học sinh
giỏi các cấp học tiếp theo. Việc bồi dưỡng học sinh giỏi phải mang lại hiệu quả
thiết thực cho bản thân học sinh, cho giáo viên cũng như các bậc cha mẹ học sinh.
Những năm gần đây Bộ giáo dục đã chỉ đạo cuộc thi giải Toán trên Internet
cho học sinh nhằm đào tạo nhân tài, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong
dạy và học tại các trường phổ thông, tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận và sử dụng
Internet là một phương thức học tập, học sinh được luyện tập và tự đánh giá năng
lực học tập môn Toán; tạo ra môi trường thân thiện, lành mạnh để học sinh tích cực
giao lưu, học tập. Tăng cuờng đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đăc biệt là
phòng máy có kết nối Internet.
Xuất phát từ những nhận thức trên bản thân tôi đã và đang bồi dưỡng đội
tuyển giải toán qua mạng lớp 7 không khỏi trăn trở, suy nghĩ tìm các biện pháp để
bồi dưỡng học sinh giỏi đạt hiệu quả. Trong phạm vi đề tài này, tôi mạnh dạn đưa
ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi giải
Toán qua mạng ở trường trung học cơ sở mà tôi đã và đang áp dụng.
1.2 Phạm vi áp dụng đề tài


2. PHẦN NỘI DUNG
2.1 Thực trạng của vấn đề.
Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, của ban giám hiệu nhà trường, của
các bậc phụ huynh.
- Các em học sinh chăm ngoan, hiếu học, nhiều học sinh là con em cán bộ
công chức.
- Giáo viên còn trẻ, nhiệt tình, tâm huyết với nghề nghiệp.
Khó khăn:
- Khi chưa có kinh nghiệm, giáo viên soạn thảo chương trình bồi dưỡng hết
sức khó khăn, vất vả.
- Việc truyền thụ kiến thức cho học sinh còn gượng ép, máy móc. Học sinh
tiếp thu bài còn mang tính thụ động, gò ép.
- Việc tổ chức cho học sinh thực hành trên máy còn lúng túng, mắc lỗi, sai sót
nhiều.
- Học sinh vẫn chưa thực sự tích cực tham gia các đội tuyển để bồi dưỡng.
Việc bồi dưỡng học sinh để dự thi các cấp quá nặng nề vì tính chất thời vụ
mà gây ảnh hưởng nhiều đến tâm lý và sức khỏe của học sinh.
- Việc thống nhất nội dung, phương pháp, giới hạn bồi dưỡng còn lúng túng,
tài liệu bồi dưỡng chưa thật phong phú.
- Việc huy động các nguồn lực cũng như chế độ bồi dưỡng học sinh giỏi cho
giáo viên còn chưa đạt yêu cầu mong muốn.
- Công tác thi đua khen thưởng chưa đủ mạnh để khuyến khích cho học sinh
và giáo viên quyết tâm cao trong công việc.
- Việc tăng cường cơ sở vật chất thiết bị dạy học phục vụ cho công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi chưa đáp ứng kịp thời.
- Việc xây dựng kế hoạch cho công tác bồi dưỡng HSG trong nhà trường
đã có nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của ngành trong chiến lược phát triển
giáo dục và đổi mới phương pháp giáo dục.

Đối với giáo viên:

Lựa chọn đúng đối tượng học sinh:
Do tính chất mới mẻ, đặc thù của cuộc thi (thi trên máy tính và có kết nối
Internet) nên ngay từ đầu năm học giáo viên khuyến khích động viên cho học sinh
đăng kí tham gia đông đảo, đồng thời giáo viên tiến hành giúp đỡ học sinh giải các
vòng tự luyện. Trên cơ sở đó, giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập kiến thức và rèn
luyện kỹ năng giải toán; hướng dẫn các thao tác tính toán sao cho nhanh, phát hiện
nhanh nhạy những tình huống có vấn đề trong các bài toán trên mạng, phát hiện dạng
toán, tìm các phương pháp giải toán phù hợp. Qua đó bản thân giáo viên mới phát hiện
những học sinh có khả năng tư duy tính toán nhanh và biết sử dụng máy tính thành
thạo để lựa chọn và bồi dưỡng chuyên sâu để có cơ hội đi tiếp vào các vòng sau.
4
Năm học: 2014 - 2015


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.
Xây dựng chương trình bồi dưỡng:

Hiện nay, chương trình bồi dưỡng không có sách hướng dẫn chi tiết, cụ
thể từng tiết, từng buổi học như trong chương trình chính khóa. Hơn nữa, hầu
hết sách nâng cao, sách tham khảo hiện nay không soạn thảo theo đúng trình tự
như chương trình học chính khóa, mà thường đi theo các dạng. Trong khi đó,
các trường thường tổ chức học sinh vừa học chính khóa vừa phối hợp nâng cao.
Vì thế soạn thảo chương trình bồi dưỡng là một việc làm hết sức quan trọng và
rất khó khăn nếu như chúng ta không có sự tham khảo, tìm tòi và chọn lọc tốt.
Điều cần thiết là giáo viên cần phải nắm vững nội dung, chương trình học, cần
phải soạn thảo nội dung dẫn dắt học sinh từ cái cơ bản của nội dung chương trình
học chính khóa, tiến tới chương trình nâng cao (tức là, trước hết phải khắc sâu kiến

mở rộng, nâng cao khả năng hiểu biết. Kết hợp sách giáo khoa với các chuyên đề
toán cần bổ sung cho học sinh giỏi đã được Bộ Giáo dục ban hành làm tài liệu sử
dụng trong quá trình bồi dưỡng.
Dạy như thế nào cho đạt hiệu quả:
- Giáo viên xác định học sinh giỏi giải Toán qua mạng trước tiên phải học giỏi
môn Toán, tư duy tốt, tính toán nhanh, chăm chỉ, cần cù và có chút hiểu biết về
máy tính. Đây chính là chìa khóa và là tiêu chí mà giáo viên lựa chọn học sinh vào
đội tuyển của lớp để bồi dưỡng chuyên sâu. Sau khi đã lựa chọn học sinh, giáo
viên tiến hành bồi dưỡng theo nhóm. Bồi dưỡng học sinh giải Toán qua mạng cũng
giống như bồi dưỡng học sinh giỏi các môn cơ bản, giáo viên cần có kế hoạch bồi
dưỡng cụ thể.
- Để đạt được kết quả cao, giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh giải toán trên
mạng theo bốn bước sau:
Bước 1: Mỗi vòng thi bắt đầu, giáo viên yêu cầu học sinh lên mạng tự giải,
sau đó ghi lại tất cả các bài toán cũng như đáp số lại. Sau đó giáo viên phân dạng
bài, nhóm bài.
Bước 2: Các học sinh hoạt động nhóm với nhau kết quả những bài giải
được, chưa giải được, thảo luận tìm cách giải, sau đó sắp xếp các bài theo từng
dạng cho dễ nhớ. Những bài nào không làm được giáo viên trợ giúp.
Bước 3: Từng học sinh dưới sự giám sát của giáo viên giải độc lập từng
bài. Qua mỗi bài giáo viên đều ghi lại thời gian để thấy sự tiến bộ của các em. Giáo
viên hướng dẫn thêm cho các em một số thao tác trên máy tính, cách nhập số sao
cho nhanh, cách lựa chọn bài nào làm trước, làm sau để đạt số điểm tối đa.
Bước 4: Học sinh thực hành giải toán trên máy theo các vòng thi mà Bộ
có kế hoạch từ trước. Giáo viên kết hợp hướng dẫn thêm các bài toán khó để các
em có thêm kiến thức. Sau mỗi vòng thi giáo viên lại yêu cầu học sinh ôn lại bài đã
làm để cũng cố kiến thức, giúp các em nắm chắc kiến thức đã học.
Năm học: 2014 - 2015

6

mẫm dự đoán kết quả bằng cách dựa vào các trường hợp đặc biệt của bài toán,
chứng minh bài toán cho các trường hợp đặc biệt, từ đó đưa ra đường lối giải cho
bài toán tổng quát một cách dễ dàng.
- Sau khi giáo viên giảng dạy cho học sinh các chuyên đề, luyện kĩ từng
chuyên đề, phương pháp giải từng bài tập, giáo viên phải biết liên kết vận dụng các
chuyên đề thông qua việc cho học sinh luyện giải các bộ đề thi khác, rèn cho các
Năm học: 2014 - 2015

7


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.
em phương pháp trình bày bài giải và thực hành. Thông qua các bài kiểm tra từng
đợt giáo viên sửa chữa cho học sinh một số sai lầm mắc phải, các phương pháp giải
hay độc đáo từng bước nâng dần hiệu quả làm bài của học sinh.
- Để tăng thêm hứng thú học tập cũng như kĩ năng giải toán cho học sinh,
tôi tổ chức cho các em trong đội tuyển học sinh giỏi phải tham gia đăng kí thành
viên dự thi giải toán trên mạng Internet, mỗi học sinh trong đội tuyển phải lập được
cho mình từ 2 đến 3 nick. Hàng tuần tham gia giải từ 1 đến 2 buổi. Trong mỗi buổi
thời gian đầu tôi ôn tập, cũng cố cho học sinh những kiến thức cơ bản, trọng tâm
theo chương trình của tuần học, kết hợp với giải các bài tập trong sách tự luyện
Violympic của vòng đó, sau đó cho học sinh giải trực tiếp trên máy tính. Trong quá
trình giải trên máy khi gặp những bài khó và những dạng mới tôi in ra giấy để
luyện cho các em.
- Để việc giải toán trên mạng có hiệu quả hơn tôi động viên gia đình các
em trong đội tuyển học sinh giỏi mua sắm máy vi tính và nối mạng Internet để cho
các em tự luyện thêm ở nhà. Thông qua việc tổ chức cho các em giải toán trên
mạng đã bổ trợ rất nhiều trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi giúp các em phát
hiện nhanh hơn các dạng các dạng toán và nắm chắc hơn cách giải.


8


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.

Dạng 1:Điền kết quả thích hợp vào chỗ (...)
(một số bài toán minh họa)
Câu 1:
Để hai phương trình

và

không có nghiệm chung thì

Câu 2:
Để hai phương trình
và
có vô số nghiệm chung
thì
Câu 3:
Cho tam giác ABC vuông tại A, đường cao AH. Biết rằng AB = 12cm và AC
= 16cm. Đường cao AH bằng
cm. (Nhập kết quả dưới dạng số thập
phân)
Câu 4:
Để hai đường thẳng
vả
cắt nhau tại điểm trên trục tung

Dạng 2: Tìm kho báu (một số bài toán minh họa)
Năm học: 2014 - 2015

9


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.

Năm học: 2014 - 2015

10


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.

Dạng 3: Đỉnh cao trí tuệ (một số bài toán minh họa)
Năm học: 2014 - 2015

11


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.

Năm học: 2014 - 2015

12


người dạy phải biết lựa chọn phương pháp, có đầy đủ kiến thức chắc chắn. Người
học phải có phương pháp học tốt, có ý thức trau dồi, linh hoạt trong tiếp thu và vận
dụng có như vậy phần nào đó mới mang lại hiệu quả đáng kể.
2.3 Hiệu quả khi áp dụng
Từ những việc làm trên của thầy và trò chúng tôi. Dưới sự chỉ đạo của phòng
Giáo dục và Đào tạo, của Ban giám hiệu nhà trường cũng như sự động viên giúp
đỡ của phụ huynh học sinh so với các năm học trước, trong những năm gần đây kết
quả học sinh giỏi giải Toán qua mạng cấp huyện, cấp tỉnh và cấp quốc gia của
trường đã có nhiều chuyển biến, đạt được những thành tích đáng khích lệ. Cụ thể:
* Năm học 2012 - 2013: có 3 học sinh tham gia dự thi
- Cấp huyện: Cá nhân: 01 giải nhì, 02 khuyến khích.
* Năm học 2013 - 2014: có 2 học sinh tham gia dự thi
- Cấp huyện: Cá nhân: 01 giải nhất, 01 khuyến khích.
- Cấp tỉnh: Cá nhân: 01 giải nhất
- Cấp quốc gia: 1 em đạt huy chương vàng.
Năm học: 2014 - 2015

14


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.
Từ kết quả trên cho thấy, trong dạy học nếu nhà trường tổ chức cho học sinh
học tập kết hợp tham gia các phong trào thì kết quả học tập sẽ không ngừng được
nâng cao. Phong trào giải toán trên mạng không chỉ hỗ trợ cho chất lượng môn
Toán mà nó còn góp phần nâng cao chất lương HS giỏi của nhà trường.
Từ phong trào giải toán, học sinh tích lũy kinh nghiệm kết hợp với kiến thức
của bản thân, Hội thi Olympic Tiếng Anh qua mạng đều đạt được kết quả cao.
Có được những kết quả trên là do sự say mê, nỗ lực không mệt mỏi của các
em học sinh. Bên cạnh đó là nhờ sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của Ban giám hiệu

đáp ứng công cuộc đổi mới của nước nhà. Bậc trung học cơ sở là bậc học có đầy
đủ điều kiện thuận lợi cho phát hiện, tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi, ươm trồng
những tài năng cho đất nước. Tuy nhiên, trong thời gian công tác này ở mỗi trường
lại có những cách làm khác nhau, chưa mang tính thống nhất, có nơi làm tốt và có
những nơi còn nhiều hạn chế. Song trách nhiệm của người giáo viên phải là mục
tiêu cao cả, phải ươm những tài năng để làm cho nó phát triển và trở thành nguyên
khí của quốc gia, là tài sản quý báu nhất của mỗi gia đình, cộng đồng và toàn xã
hội.
Vì thời gian không cho phép, trong phạm vi đề tài này bản thân tôi chỉ mới
đưa ra một số biện pháp đã được đúc kết trong những năm học qua nhằm góp phần
vào việc nâng cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi toán. Bản thân tôi rất thiết
tha mong đồng nghiệp góp ý thêm để chúng tôi có thêm kinh nghiệm trong công
tác này nhằm mang lại hiệu quả cao hơn đáp ứng lòng mong muốn của phụ huynh
của học sinh gây lòng tin cho học sinh và phụ huynh cũng như của ngành.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Năm học: 2014 - 2015

16


Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi giải Toán qua mạng
ở trường trung học cơ sở.

Nội dung của đề tài gồm :
1.Phần mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài.
1.2 Phạm vi áp dụng:
- Phạm vi áp dụng
- Điểm mới của đề tài