BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ KIM NGUYỆT

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG
THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ KIM NGUYỆT

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG
THÔNG TIN KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
TỈNH BÌNH DƯƠNG

Chuyên ngành: KẾ TOÁN
Mã số: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Việt

Thành Phố Hồ Chí Minh – Năm 2019

1.1 Các nghiên cứu nước ngoài ...............................................................................6
1.2 Các nghiên cứu trong nước ................................................................................9
1.3 Xác định khoảng trống cần nghiên cứu ...........................................................10
1.4 Hướng nghiên cứu của tác giả .........................................................................10
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..........................................................................................12
CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT ..........................................................................13
2.1 Một số vấn đề chung về chất lượng HTTTKT và chất lượng TTKT ..............13
2.1.1 Hệ thống ....................................................................................................13


2.1.2 Hệ thống thông tin .....................................................................................13
2.1.3 Hệ thống thông tin kế toán ........................................................................14
2.1.3.1 Khái niệm ...............................................................................................14
2.1.3.2 Chất lượng hệ thống thông tin kế toán ...................................................15
2.2 Thông tin kế toán .............................................................................................17
2.2.1 Thông tin ...................................................................................................17
2.2.2 Chất lượng thông tin ..................................................................................18
2.2.3 Chất lượng thông tin kế toán .....................................................................19
2.2.3.1 Quan điểm của Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế IASB..................21
2.2.3.2 Quan điểm hội tụ IASB- FASB..............................................................22
2.2.3.3 Quan điểm của Chuẩn mực kế toán Việt Nam .......................................23
2.3 Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến HTTTKT ..............................................24
2.3.1 Nhân tố văn hoá tổ chức ............................................................................24
2.3.2 Nhân tố lãnh đạo chuyển đổi .....................................................................25
2.4 Các lý thuyết nền .............................................................................................26
2.4.1 Mô hình hệ thống thông tin thành công của DeLone & McLean 2003 ....26
2.4.2 Mô hình kim cương Leavitt 1965 ..............................................................28
2.4.3 Lý thuyết thông tin hữu ích .......................................................................30
2.5 Mô hình nghiên cứu .........................................................................................31
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2..........................................................................................32

4.2 Tổng hợp kết quả khảo sát và thống kê mô tả thang đo ..................................52
4.2.1 Kết quả khảo sát về lĩnh vực kinh doanh ..................................................52
4.2.2 Kết quả khảo sát về kinh nghiệm làm việc................................................52
4.2.3 Thống kê mô tả thang đo ...........................................................................53
4.3 Đánh giá độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach’s Alpha ............53
4.3.1 Thang đo “Văn hoá tổ chức” .....................................................................53
4.3.2 Thang đo “Lãnh đạo chuyển đổi” .............................................................54
4.3.3 Thang đo “Chất lượng HTTTKT” .............................................................54
4.3.4 Thang đo “Chất lượng TTKT” ..................................................................54
4.4 Đánh giá giá trị thang đo bằng mô hình EFA .................................................54
4.5 Phân tích nhân tố khẳng định CFA ..................................................................55


4.6 Mô hình SEM ..................................................................................................58
4.7 Kiểm định BOOTSTRAP ...............................................................................59
CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................62
5.1 Kết luận ............................................................................................................62
5.2 Kiến nghị..........................................................................................................62
5.2.1 Về văn hoá tổ chức ....................................................................................63
5.2.2 Về lãnh đạo chuyển đổi .............................................................................64
5.2.3 Về chất lượng HTTTKT ............................................................................65
5.2.4 Về chất lượng TTKT .................................................................................67
KẾT LUẬN CHƯƠNG 5..........................................................................................69
KẾT LUẬN ...............................................................................................................70
DANH MỤC TÀI LIỆU KHAM THẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC TỪ VIẾT TẮT
AIS

Bảng 3.2 Nội dung đo lường của biến lãnh đạo chuyển đổi
Bảng 3.3 Nội dung đo lường của biến chất lượng HTTTKT
Bảng 3.4 Nội dung đo lường của biến chất lượng TTKT
Bảng 3.5 Điều chỉnh nội dung thang đo của nhân tố lãnh đạo chuyển đổi
Bảng 4.1 Lĩnh vực kinh doanh
Bảng 4.2 Kinh nghiệm làm việc
Bảng 4.3 Kết quả kiểm định giả thuyết


DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 2.1 Mô hình CLTTKT của IASB và FASB 2010
Hình 2.2 Mô hình thành công hệ thống thông tin của DeLone & McLean 1992
Hình 2.3 Mô hình HTTT thành công DeLone & Mc Lean 2003
Hình 2.4 Mô hình kim cương Leavitt
Hình 2.5 Mô hình nghiên cứu đề xuất
Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu luận văn
Hình 4.1 Phân tích nhân tố
Hình 4.2 Mô hình SEM


CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG THÔNG TIN KẾ
TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP TỈNH BÌNH DƯƠNG
TÓM TẮT
Chất lượng thông tin rất quan trọng với người sử dụng. Thông tin có chất lượng sẽ
dẫn đến các quyết định có chất lượng hơn. Nghiên cứu này nhằm xác định tác động
của lãnh đạo chuyển đổi và văn hoá tổ chức lên chất lượng thông tin kế toán thông
qua chất lượng hệ thống thông tin kế toán ở các doanh nghiệp tại Bình Dương. Để
đạt được mục tiêu nghiên cứu, tác giả đã tiến hành xây dựng bảng câu hỏi khảo sát
sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia, sau đó nhờ sự hỗ trợ của việc sử dụng SPSS
và AMOS, tác giả đã tiến hành phân tích kết quả với 203 doanh nghiệp đang ứng


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, trong thời đại công nghệ thông tin phát triển như vũ bão, điều này
đã làm cho thông tin trở thành một nguồn lực không thể thiếu tại các tổ chức đang
hoạt động và của cả nền kinh tế và xã hội. Việc sử dụng thông tin kế toán rất quan
trọng trong các hoạt động quản lý của một công ty. TTKT hữu ích trong việc ra
quyết định. Vì thế, chất lượng thông tin rất quan trọng với người sử dụng. Thông tin
có chất lượng sẽ dẫn đến các quyết định có chất lượng hơn. Mặt khác, các ngân
hàng gặp sự cố về hệ thống quản lí thông tin sai lệch từ đó dẫn đến việc mất khách
hàng và hoạt động kinh doanh đạt năng suất thấp (Dandago, 2014). Bằng chứng
thực nghiệm cho thấy CLTT là các yếu tố quyết định quan trọng nhất đối với sự
thành công của HTTTKT (Seddon et al., 2002).
Bên cạnh đó, hệ thống thông tin kế toán (AIS) cung cấp thông tin cần thiết
cho những người ra quyết định bên trong và bên ngoài tổ chức (Bodnar, 2010).
HTTTKT được sử dụng để xử lý giao dịch kế toán và báo cáo tài chính để cung cấp
thông tin cho người sử dụng (Susanto, 2015). Một HTTTKT thành công sẽ góp
phần nâng cao sự thành công các quyết định của người sử dụng thông tin (Al-Ali,
2014). Hơn nữa, một HTTTKT hiệu quả sẽ giúp cho người sử dụng thông tin linh
hoạt trong việc đáp ứng các nhu cầu cần thiết trong tương lai (Weygandt et al.,
2012).
Mặt khác, văn hóa tổ chức đóng một vai trò quan trọng trong quá trình ra
quyết định và là một yếu tố quan trọng trong hiệu quả quản lý nhằm đạt được các
mục tiêu chung của tổ chức (Aldegis, 2018). Không chỉ thế, văn hóa tổ chức có vai
trò quan trọng trong việc xây dựng hoặc hình thành nhân cách của cá nhân, từ đó
góp phần vào việc đạt được mục tiêu chung của tổ chức (Wang, 2009).
Ngoài ra, kết quả nghiên cứu của Dong (2006) cho thấy rằng lãnh đạo
chuyển đổi có ảnh hưởng đến việc thực hiện hệ thống thông tin, hơn nữa, lãnh đạo



3

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục đích cung cấp các bằng chứng
thực nghiệm có giá trị về các nhân tố tác động đến chất lượng HTTTKT từ đó tác
động đến chất lượng TTKT tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Sau
đó, dựa trên việc phân tích các kết quả nghiên cứu có được nhằm giúp các doanh
nghiệp hoạt động tại Bình Dương hiểu rõ hơn việc ứng dụng HTTTKT từ gốc độ
bên trong tổ chức. Hơn nữa, muốn nâng cao chất lượng TTKT thì cần phải cải thiện
chất lượng HTTTKT.
Mục tiêu cụ thể
Mục tiêu thứ nhất là xem xét các nhân tố văn hoá tổ chức và lãnh đạo chuyển đổi có
tác động đến chất lượng TTKT tại các doanh nghiệp hoạt động tại Bình Dương.
Mục tiêu thứ hai là xem xét mức độ tác động của các nhân tố đến chất lượng TTKT
tại các doanh nghiệp hoạt động tại Bình Dương.
Mục tiêu thứ ba là mức độ tác động của chất lượng TTKT đến chất lượng HTTTKT.
2.2 Câu hỏi nghiên cứu
Để làm rõ mục tiêu nghiên cứu, cần giải quyết 3 câu hỏi được đặt ra như sau:
Câu 1: Nhân tố văn hoá tổ chức và lãnh đạo chuyển đổi có tác động đến chất lượng
HTTTKT hay không?
Câu 2: Mức độ tác động của các nhân tố đến chất lượng HTTTKT là như thế nào?
Câu 3: Nhân tố chất lượng TTKT có bị tác động bởi chất lượng HTTTKT hay
không?
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Là nhân tố văn hoá tổ chức và lãnh đạo chuyển đổi tác động đến chất lượng
HTTTKT từ đó tác động đến chất lượng TTKT tại các doanh nghiệp đang hoạt
động tại Bình Dương.




5

6. Bố cục của luận văn
Luận văn được kết cấu bao gồm các chương như sau:.
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý thuyết
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


6

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
Thông tin kế toán là một trong những yếu tố quan trọng nhất của một tổ chức.
Những nhà quản lý dựa vào thông tin kế toán để đưa ra quyết định đúng đắn
(Aldegis, 2018). Trong chương 1 sẽ trình bày các nghiên cứu nước ngoài và trong
nước về các nhân tố tác động đến HTTTKT và chất lượng thông tin kế toán. Tiếp
theo ở chương 2 sẽ trình bày các cơ sở lý thuyết nền tảng để xây dựng mô hình
nghiên cứu ở chương 3, tiến hành thực hiện phân tích đánh giá ở chương 4 và
chương 5 sẽ bàn luận và kiến nghị.
1.1 Các nghiên cứu nước ngoài
Tiêu biểu như nghiên cứu của Rahayu (2012) đã phát hiện ra các nhân tố liên
quan đến việc thực hiện HTTTKT từ đó ảnh hưởng đến chất lượng TTKT bao gồm
sự cam kết của nhà quản lý cấp cao và chất lượng dữ liệu. Tác giả đã thu thập dữ
liệu thông qua bảng câu hỏi bằng cách phỏng vấn tay đôi với trưởng bộ phận xử lý
dữ liệu và thông tin tại văn phòng thuế ở Bandung và Jakarta. Kết quả nghiên cứu
khẳng định nhân tố cam kết của nhà quản lý cấp cao và chất lượng dữ liệu có tác

sát khác nhau.
Không chỉ vậy, theo như Aldegis (2018) đã tiến hành nghiên cứu với đối
tượng khảo sát là các nhân viên ở miền trung Indonesia, với mục đích tìm hiểu các
yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của HTTTKT cũng như chất lượng TTKT. Từ
việc phân tích mô hình phương trình cấu trúc hồi quy, nghiên cứu kết luận rằng văn
hóa tổ chức có tác động đáng kể đến chất lượng HTTTKT. Sự tác động tích cực này
cũng góp phần cải thiện chất lượng TTKT.
Hơn thế, tác giả Dehganzade và cộng sự (2011) đã thực hiện một nghiên cứu
về sự tác động của nhân tố con người lên tính hữu hiệu của HTTTKT. Nhóm tác giả
thu thập dữ liệu tại 62 văn phòng ngẫu nhiên đang ứng dụng HTTTKT bao gồm khu
vực công và công ty tư nhân. Đầu tiên, nhóm tác giả đã dựa trên mô hình năm nhân
tố về tính cách để thiết kế các câu hỏi nhằm tìm ra các đặc điểm cá nhân của người
sử dụng. Tiếp theo, dựa trên năm đặc điểm chính về tính cách đã được thảo luận,
nhóm tác giả tiến hành nghiên cứu mối quan hệ giữa tính cách và tính hữu hiệu của
hệ thống. Khi đó, nhóm tác giả đã xây dựng một bảng câu hỏi và được kiểm định


8

bằng cách sử dụng Spearman và Chi-square. Nhân tố con người được tác giả nghiên
cứu thông qua các mối quan hệ về chuyên môn (trình độ học vấn, số lượng các khoá
đào tạo các kỹ năng về máy tính), kinh nghiệm và sự hài lòng của người sử dụng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng con người bao gồm các đặc điểm về tính cách
như sự cởi mở, sự hợp tác, sự tận tâm và kinh nghiệm có ảnh hưởng tích cực đến
tính hữu hiệu của HTTTKT.
Ngoài ra, tác giả Cho và cộng sự (2011) đã thực hiện nghiên cứu để xem sự
tác động của lãnh đạo chuyển đổi đến sự thành công của hệ thống thông tin như thế
nào. Mục đích để xem xét tác động tích cực của lãnh đạo chuyển đổi đối với thành
công của hệ thống thông tin trong các tổ chức. Mẫu gồm 251 nhân viên từ một ngân
hàng đa quốc gia tại Hàn Quốc. Nhìn chung, kết quả nghiên cứu cho thấy lãnh đạo

định nguồn lực doanh nghiệp tại các doanh nghiệp Việt Nam” (Nguyễn Bích Liên,
2012) tác giả đã sử dụng mô hình “hệ thống hoạt động” để xác định các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng TTKT tại các doanh nghiệp ở tất cả lĩnh vực ứng dụng ERP.
Kết quả luận án phản ánh được quan điểm là chất lượng thông tin phụ thuộc vào
người sử dụng và hệ thống tạo lập thông tin.
Ngoài ra, nghiên cứu của Ngô Thị Thu Hằng và cộng sự (2013) đã chứng
minh được vai trò quan trọng của HTTTKT trong việc ngăn ngừa gian lận và sai sót
tại 100 doanh nghiệp vừa và nhỏ đang hoạt động tại Hà Nội. Với phương pháp tiếp
cận theo tình huống, tác giả tiến hành thu thập thông tin về thực trạng của HTTTKT
bao gồm quy trình thực hiện BCTC, khả năng sử dụng phần mềm kế toán, tính bảo
mật thông tin tài chính và kiểm tra chéo trong hệ thống. Với kết quả cho thấy 80.6%
sai sót là có liên quan đến các yếu tố của HTTTKT như ứng dụng CNTT trong kế
toán, vai trò của nhân viên quản lý trong HTKT, tần suất kiểm kê và hoạt động
kiểm toán.
Luận văn của Đào Ngọc Hạnh (2014) tác giả sử dụng phương pháp nghiên
cứu kết hợp giữa định tính và định lượng, với 140 mẫu quan sát. Bảng câu hỏi được
gởi đến các kế toán viên ở nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ khác nhau trên địa bàn
thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả phân tích cho thấy tác giả đã chỉ ra 3 nhân tố tác
động đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán bao gồm: “Tham gia của nhân viên”,


10

“Kiến thức sử dụng công nghệ của nhà quản lý”, và “Cam kết của nhà quản lý” tại
các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
Hơn nữa, tác giả Trần Lê Thanh Thuyên (2017) đã tiến hành thực hiện một
nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT trong
điều kiện áp dụng HTTTKT tại các doanh nghiệp hoạt động ở Thành Phố Hồ Chí
Minh. Dựa trên sự kết hợp các lý thuyết thông tin hữu ích, lý thuyết công nghệ - tổ
chức – môi trường kinh doanh,... với việc sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp

thêm bằng chứng để giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng HTTTKT cũng như
chất lượng TTKT.


12

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Chương này đã đưa ra cái nhìn tổng quát về các nghiên cứu trong và ngoài
nước có liên quan đến đề tài nghiên cứu của tác giả. Từ việc khái quát này chính là
cơ sở để tác giả xác định khe hổng cần nghiên cứu và tiếp theo là đưa ra định hướng
nghiên cứu của tác giả.


13

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT
2.1 Một số vấn đề chung về chất lượng HTTTKT và chất lượng TTKT
2.1.1 Hệ thống
Hệ thống là một tập hợp các thành phần liên quan với nhau hoặc bao gồm
các hệ thống con để đạt được một số kết quả chung cho tổ chức (Azmi, 2015).
Ngoài ra, hệ thống là một tập hợp/ nhóm các hệ thống con/ bộ phận/ thành phần
được kết nối với nhau và cùng nhau làm việc để đạt được một mục tiêu nhất định
(Wisna, 2016).
Các thành phần chính của một hệ thống bao gồm yếu tố đầu vào, việc xử lý,
yếu tố đầu ra và sự phản hồi hệ thống.
Theo Stair và Reynolds (2010) chỉ ra rằng hiệu quả và tính hữu hiệu là thước
đo để đo lường chất lượng của hệ thống.
2.1.2 Hệ thống thông tin
Hệ thống thông tin là một quy trình thu thập, lưu trữ, phân tích và truyền đạt
thông tin để đạt được mục đích cụ thể. Một trong những mục tiêu cơ bản của hệ