MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1 Trong giáo dục nói chung và trong nhà trường nói riêng, công tác chủ
nhiệm lớp có vị trí vai trò vô cùng quan trọng và đó là một công việc thường
xuyên gắn bó với giáo viên. Giáo viên chủ nhiệm là người chịu trách nhiệm thực
hiện mọi quyết định quản lý của Hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên trong
lớp, là người vạch kế hoạch tổ chức cho lớp thực hiện các nhiệm vụ học tập của
nhà trường, là người quản lý và đánh giá quá trình rèn luyện của tất cả học sinh
trong lớp. Bởi vậy, người gần gũi nhiều nhất với các em học sinh , người luôn ở
bên cạnh giải đáp mọi khó khăn thắc mắc của các em, người mà các em kính
trọng và yêu quý nhất, người mà được các em xem giống như cha mẹ không ai
khác chính là người giáo viên chủ nhiệm lớp.
1.2. Đối với người giáo viên, ngoài công việc giảng dạy, giáo viên còn đảm
nhận một trọng trách hết sức cao cả: đó là việc tổ chức, quản lý và góp phần
hình thành nhân cách cho học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp. Nhằm xây
dựng lớp học thành một tập thể đoàn kết, tích cực trong mọi hoạt động, mang
tính chất giáo dục toàn diện, phát huy khả năng tự quản, tự giác của học sinh
dưới sự chỉ đạo thống nhất về công tác chủ nhiệm của nhà trường, cho nên công
tác chủ nhiệm vẫn được coi là vừa “khó” lại vừa “khổ”. Giáo viên chủ nhiệm
lớp không đơn thuần quản lý học sinh mà phải biết phối hợp với các giáo viên
bộ môn, Đoàn Thanh Niên Cộng Sản Hồ Chí Minh nhà trường, Hội cha mẹ học
sinh để theo dõi, quản lý việc học tập, thực hiện nội quy của nhà trường cũng
như việc rèn luyện đạo đức của các em, hướng nghiệp nghề cho các em.
1.3. Trong quá trình giáo dục, bên cạnh việc “dạy chữ” cho học sinh, chúng ta
cần hết sức quan tâm đến việc “dạy người”. Vì đây là sự nghiệp giáo dục của
toàn Đảng, toàn dân và của cả hệ thống chính trị, mà trong đó nghành giáo dục
giữ vai trò then chốt. Truyền thống ông cha ngày xưa đã dạy “Tiên học lễ - hậu
học văn”, chân lý đó được bảo tồn từ bao đời nay và không bao giờ phai nhạt.
Tuy nhiên, trong tình hình hiện nay, một bộ phận không nhỏ học sinh chưa ý
thức được mục đích của việc học cũng như thái độ ứng xử trong giao tiếp với gia
1

1. Cơ sở lí luận
Hiệu quả công tác chủ nhiệm quyết định chất lượng dạy và học của giáo
viên và học sinh. Trong nhà trường, vai trò của người giáo viên chủ nhiệm hết
sức quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm thay mặt Hiệu trưởng quản lý điều hành
lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh; là
cầu nối giữa ba môi trường giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội.
Trong giai đoạn hiện nay, công tác chủ nhiệm lớp ngày càng đòi hỏi sự dày
công của người giáo viên bởi yêu cầu ngày càng cao của xã hội đang phát triển,
bởi tình hình cuộc sống vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học sinh, bởi
sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con
cái cho nhà trường .
2. Cơ sở thực tiễn
Học sinh phổ thông là lứa tuổi mà các em luôn muốn tự làm theo ý thích của
bản than và ham chơi nhiều hơn ham học. Đồng thời các em cũng dễ bị cám dỗ,
bắt chước theo bạn bè. Các em luôn muốn tìm hiểu, khám phá thế giới xung
quanh mình. Chính vì vậy, phải học tập, thực hiện theo những khuôn khổ của
nhà trường là việc các em cảm thấy không thoải mái, không muốn tuân thủ. Từ
đó các em muốn thoát ra, muốn được tự do. Vậy phải làm gì để giúp các em học
tập tốt, rèn đạo đức theo những khuôn khổ, giáo huấn của nhà trường với tâm lý
thoải mái, thích thú hơn là bị ép buộc. Muốn làm được điều này, công tác chủ
nhiệm lớp là một trong những yếu tố quan trọng nhất mà giáo viên cần phải thực
hiện.
Tuy nhiên, thực hiện công tác chủ nhiệm không phải là lúc nào chúng ta cũng
thực hiện một việc làm giống nhau với tất cả các đối tượng và thực hiện suốt cả
năm học, như thế sẽ gây tâm lý nhàm chán không hiệu quả. Mỗi giáo viên chủ
nhiệm cần có những biện pháp tích cực để tạo sự mới mẻ, hấp dẫn có tính thu
hút đối với học sinh nhằm thúc đẩy các em thực hiện tốt những yêu cầu mà giáo
viên đưa ra.
3. Giải pháp thực hiện
3

4


3.2. Lập sổ chủ nhiệm
GVCN lập sổ chủ nhiệm theo mẫu quy định của nhà trường. Trong đó, phải
thật chú ý đến việc ghi chép hết sức chi tiết đầy đủ các phần các mục theo yêu
cầu. Song cần đặ biệt chú ý:
- Theo dõi về mọi mặt học sinh theo định kỳ, có nhận xét cụ thể đối với
từng em.
- Ghi rõ, cụ thể số điện thoại lien lạc của gia đình học sinh.
- Lập danh sách học sinh chia theo tổ.
- Danh sách thầy cô bộ môn.
- Kế hoạch chủ nhiệm của từng tháng, từng tuần.
- Ghi thời khóa biểu vào sổ chủ nhiệm, thông báo đến phụ huynh để phụ
huynh biết và hỗ trợ với nhà trường quản lý giờ giấc của các em. Cập nhật
thường xuyên thời khóa biểu thay đổi theo yêu cầu chung của nhà trường.
- Cần theo dõi học sinh vi phạm. Ghi rõ họ và tên học sinh vi phạm. Căn cứ
vào mức độ vi phạm dẫn đến mức độ xử lý, theo quy định của nhà trường.
Giáo viên cũng cần lưu ý lỗi học sinh vi phạm, số lần vi phạm, biện pháp
xử lý, hiệu quả sau mỗi lần xử lý. Cam kết giữa học sinh – Phụ huynh học
sinh – Giáo viên chủ nhiệm.
3.3. Công tác tổ chức
Trước hết muốn có một lớp tốt, chăm ngoan, GVCN cần có một kỹ năng
xây dựng một tập thể đoàn kết, biết tự quản lý các công việc của một tập thể lớp.
Bởi vậy, GVCN cần xây dựng được:
- Ban cán sự lớp gồm:
+ Một lớp trưởng phụ trách chung.
+ Các lớp phó: phụ trách văn thể, phụ trách học tập, phụ trách lao động,…(tùy
hoàn cảnh thực tế mà bầu cho phù hợp).
+ Các ban: Có thể gồm các ban như ban học tập, ban thi đua, ban đối ngoại, ban

quan hệ đó thì nhà trường được xem là trung tâm, chủ động, định hướng trong
việc phối hợp với gia đình và xã hội. Nhà trường là môi trường giáo dục toàn
diện, là cơ quan nhà nước thực hiện chức năng giáo dục chuyên nghiệp cho nên
nhà trường là lực lượng giáo dục có hiệu quả nhất, hội tụ đủ những yếu tố cần
thiết để có thể huy động sức mạnh giáo dục từ phía gia đình và xã hội.

6


Có một thực trạng tồn tại là các tệ nạn xã hội như lô đề, cờ bạc, chơi
game, nghiện hút,…cũng xuất hiện, tác động xấu đến môi trường giáo dục đạo
đức, nhân cách và lối sống của học sinh. Nhà trường không tách khỏi xã hội,
không tách xa thực tiễn. Thực tiễn cuộc sống, nhất là cuộc sống xã hội đang có
các nhân tố kinh tế thị trường tác động đến nhà trường. Xã hội ô nhiễm, luồng
văn hóa ngoại lai, đồi trụy, bạo lực,…len lỏi vào các tầng lớp nhân dân ảnh
hưởng sâu đậm đối với các em học sinh.
3.5.1. Công tác phối hợp với phụ huynh học sinh: GVCN phải thường xuyên
liên lạc, trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của học sinh. Luôn đặt mình
vào vị trí của người phụ huynh để hiểu được mong muốn của họ. Vì thế GVCN
phải thật sự quan tâm và phối hợp chặt chẽ với ban đại diện phụ huynh học sinh
của lớpđặc biệt là phụ huynh của các em có học lực yếu kém cũng như học sinh
cá biệt, để cùng nhau tìm ra phương pháp hiệu quả nhất, nhằm hạn chế những
tiêu cực làm sa sút về nhân phẩm, đạo đức con người mà trong đó có con em
chúng ta. GVCN cần chủ động đến nhà các em thường xuyên vi phạm để có thể
nắm bắt tình hình một cách chính xác nhất, đừng chờ phụ huynh học sinh đến
rồi mới phản ánh về học sinh.
3.5.2. Phối hợp cùng Đoàn thanh niên:
- Kết hợp với Đoàn thanh niên lên kế hoạch hoạt động cụ thể trong tuần, tháng,
học kỳ. Tổ chức cho học sinh tham gia các cuộc thi do Đoàn thanh niên tổ chức
như: Tìm hiểu Điều Lệ Đoàn, Học tập theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh,

thường, mỗi lớp được chia làm 4 tổ với số thành viên tương đương nhau. Trong
mỗi tổ có một tổ trưởng quản lý tổ của mình về mọi mặt. Để nâng cao chất
lượng giáo dục, GVCN nên cho học sinh theo dõi chéo giữa các tổ với nhau theo
hình thức mỗi tổ trong lớp là một tổ trực tuần.
3.7.

Giáo dục đạo đức học sinh thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm
Theo quy định, tiết chủ nhiệm chỉ dành khoảng thời gian 15 phút để giáo

viên tổng kết tình hình học tập, rèn luyện đạo đức,…của lớp; 30 phút còn lại tổ
chức cho học sinh sinh hoạt.
Giờ sinh hoạt bắt đầu bằng những tóm tắt kết quả học tập và rèn luyện
của cả lớp trong tuần của ban cán sự lớp. Thông qua sổ đầu bài, sổ cờ đỏ của
Đoàn thanh niên, ý kiến Giáo viên bộ môn, GVCN nhận xét nhắc nhở và động
viên tinh thần các em, tạo động lực giúp cả lớp cố gắng hơn.
8


Từ kết quả học tập, năng khiếu, tính cách của mỗi học sinh mà GVCN góp
ý kiến với từng học sinh về việc lựa chọn cho mình nghề nghiệp phù hợp.
Qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm, GVCN cần hướng dẫn các em cách học làm
người, cách sống, cách ứng xử với mọi người,…một cách linh hoạt chứ không
nên chỉ là những lời nói lý lẽ, lý thuyết giáo điều. Để giáo dục đạo đức cho học
sinh đạt hiệu quả cao nhất, GVCN cần biết kết hợp nhiều những phương pháp
giáo dục khác nhau như: Phân tích cho các em hiểu về cách sống, cách làm
người, tổ chức đóng kịch tình huống để các em bày tỏ quan điểm cá nhân của
mình, tổ chức trò chơi, các buổi diễn đàn, hội thảo nhỏ,…
3.8.

Biện pháp giáo dục học sinh chưa ngoan

GVCN cần thông báo với gia đình về tình hình rèn luyện đạo đức của học
sinh khi có biểu hiện không tốt cũng như khi học sinh đó có những biểu
hiện tiến bộ. Trong việc giáo dục học sinh chưa ngoan, phối hợp với gia
đình không chỉ là mời phụ huynh đó đến trường rồi thông báo kết quả học
tập, rèn luyện của con em họ mỗi khi có sự việc mà nên xem việc gặp gỡ,
trao đổi với cha mẹ học sinh là chuyện bình thường. Hơn nữa để giáo dục
học sinh đó được tốt hơn, GVCN nên chủ động tới thăm nhà các em, gặp
các thành viên trong gia đình động viên họ quan tâm đến các em nhiều
hơn nữa.
- Thứ năm, GVCN cũng cần phối hợp chặt chẽ với Giáo viên bộ môn, các
đoàn thể xã hội khác để cùng phối hợp, thống nhất nội dung, mục đích,
biện pháp giáo dục học sinh trong nhà trường và ngoài xã hội.
3.9.

Xây dựng tiêu chí đánh giá, xếp loại hạnh kiểm học sinh

3.9.1. Xây dựng tiêu chí đánh giá, xếp loại hạnh kiểm HS
Ngay từ buổi họp mặt với cha mẹ học sinh đầu năm, GVCN cùng nhau
thảo luận và đi đến thống nhất những tiêu chí để xếp loại hạnh kiểm học
sinh (có thông qua tập thể HS ở tiết sinh hoạt chủ nhiệm).
3.9.2. Định hướng nghề cho Học sinh
GVCN chủ động lên kế hoạch và thực hiện một cách có chất lượng các
chủ đề hướng nghiệp sau:
-

Tháng 9: Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, trong

tỉnh, địa phương.
-


Việc áp dụng SKKN trong công tác chủ nhiệm thời gian qua bước đầu đã
nhận được những kết quả khả quan.
4.1.

Đối với người GVCN: SKKN giúp người GVCN xây dựng kế
hoạch giáo dục riêng để giáo dục học sinh lớp mình; biết tìm hiểu nghiên
cứu đối tượng để xây dựng kế hoạch phát triển tập thể học sinh, giáo dục
đạo đức và hướng nghiệp cho học sinh.

4.2.

Với học sinh: Các em được quan tâm đúng mực, được tôn trọng và
tạo điều kiện hết sức để phát triển nhân cách toàn diện, được định hướng
nghề nghiệp phù hợp với sở thích, năng lực và điều kiện của bản thân.

4.3.

Việc áp dụng SKKN trong giáo dục đạo đức và hướng nghiệp cho
học sinh thể hiện ở kết quả khảo sát hạnh kiểm sau:
Lớp

Sĩ

dạy

số

10B5 42

Tốt

trong ứng xử và thành công trong việc giáo dục HS thì mỗi người GVCN
cần phải:
1.

Xác định rõ vai trò của công tác chủ nhiệm lớp. Hoàn thành và thực

hiện đầy đủ quy chế, hồ sơ sổ sách do Ban giám hiệu quy định. Báo cáo
trường hợp vượt quá thẩm quyền lên BGH và xin ý kiến các vấn đề có liên
quan đến nhà trường để nhà trường có hướng giải quyết kịp thời.
11


2.

Phải có uy tín với HS, đồng nghiệp về chuyên môn cũng như tư

cách đạo đức, tác phong. Phải có tâm, có tấm lòng vì tình yêu thương con
người, có sự độ lượng, bao dung, đồng thời phải giỏi về tâm lý lứa tuổi, có
nhiều biện pháp giáo dục tinh tế.
3.

Tìm hiểu để biết được một cách toàn diện, sâu sắc về từng học sinh.

Hiểu rõ hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tâm lý, tính cách, sở thích, thói quen...
của từng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp.
4.

Chú trọng xây dựng và bồi dưỡng Ban Cán sự lớp, huấn luyện để

các em trở thành những "người lãnh đạo nhỏ” tài ba.

Xin chân thành cảm ơn!
Nông Cống, ngày 20 tháng 5 năm 2019
CƠ QUAN ĐƠN VỊ XÁC NHẬN

Người viết SKKN

Bùi Thị Hoa

14


THƯ MỤC THAM KHẢO
1. Sách kỹ năng công tác giáo viên chủ nhiệm, Nhà xuất bản Lao Động.
2. Nghị quyết số 29 -NQ/TW ngày 4/11/2013 của Hội nghị Ban Chấp hành Trung
Ương Đảng lần thứ 8 khóa XI “Về đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường,
định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”.
3. Tâm lý học đại cương, Nguyễn Quang Uẩn (chủ biên), 1995, Hà Nội.

15