BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

NGUYỄN THỊ THANH BÌNH

QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP
THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI VIỆC LÀM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

NGUYỄN THỊ THANH BÌNH

QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP
THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI VIỆC LÀM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 914 0114

Người hướng dẫn khoa học:
Hướng dẫn

GS TSKH Ngu ễn Minh Đường

Hướng dẫn

l , học sinh, cựu học sinh của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại diện các doanh
nghiệp đã nhiệt tình cộng tác, hỗ trợ tác giả trong quá trình thực hiện các nội
dung nghiên cứu của luận án.
Cuối cùng, tác giả xin được cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp, các chuyên gia
trong lĩnh vực quản l đào tạo đã hết sức nhiệt tình giúp đỡ để tác giả hoàn thành
luận án này.


iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN....................................................................................................... ii
MỤC LỤC. ..........................................................................................................iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................viii
DANH MỤC CÁC BẢNG................................................................................... ix
DANH MỤC SƠ ĐỒ ........................................................................................... xi
PHẦN MỞ ĐẦU................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài................................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu .................................................................... 3
3.1. Khách thể nghiên cứu ...................................................................................... 3
3.2. Đối tượng nghiên cứu...................................................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học............................................................................................ 3
5. Nội dung nghiên cứu .......................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu............................................................................................ 3
6.1. Phạm vi về nội dung ........................................................................................ 3
6.2. Phạm vi khảo sát ............................................................................................. 3
6.3. Phạm vi về đối tượng khảo sát......................................................................... 4
6.4. Phạm vi về thời gian........................................................................................ 4
7. Phương pháp luận nghiên cứu ............................................................................ 4

1.2.4 Đào tạo hướng tới việc làm ........................................................................ 25
1.3

Vai trò nhân lực trình độ trung cấp ở nước ta........................................ 27

1.4

Đào tạo theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm................................. 28

1.4.1 Triết l đào tạo ........................................................................................... 28
1.4.2 Nguyên tắc đào tạo ..................................................................................... 29
1.4.3 Đặc điểm đào tạo........................................................................................ 31
1.5

Một số m hình đào tạo............................................................................ 32

1.5.1 Mô hình đào tạo theo quá trình ................................................................... 32
1.5.2 Mô hình đào tạo theo chu trình ................................................................... 34
1.5.3 Mô hình CIPO ............................................................................................ 36
1.6

Vận dụng m hình CIPO vào quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo
tiếp cận năng lực hướng tới việc làm....................................................... 38

1.6.1 Quản l các yếu tố đầu vào......................................................................... 39
1.6.2 Quản lý quá trình dạy học........................................................................... 44
1.6.3 Quản lý các yếu tố đầu ra ........................................................................... 47
1.6.4 Tác động của bối cảnh tới quản l đào tạo theo tiếp cận năng lực hướng tới
việc làm...................................................................................................... 49
1.7


Thực trạng về đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực hướng
tới việc làm................................................................................................ 64

2.3.1 Thực trạng về tuyển sinh ............................................................................ 64
2.3.2 Thực trạng hình thức phát triển chương trình đào tạo ................................. 65
2.3.3 Thực trạng về năng lực giảng dạy và nhu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ
giáo viên..................................................................................................... 68
2.3.4 Thực trạng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.............................................. 72
2.3.5 Thực trạng về hoạt động giảng dạy của giáo viên ....................................... 75
2.3.6 Thực trạng về đánh giá kết quả học tập của học sinh .................................. 76
2.3.7 Thực trạng về mối quan hệ giữa nhà trường với cơ sở sử dụng lao động .... 77
2.3.8 Thực trạng về chất lượng đào tạo trình độ trung cấp so với yêu cầu của việc
làm… ......................................................................................................... 81
2.3.9 Thực trạng về việc làm của học sinh sau khi tốt nghiệp .............................. 83
2.4

Thực trạng về quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực
hướng tới việc làm .................................................................................... 86

2.4.1 Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào........................................................ 86
2.4.2 Thực trạng quản lý quá trình dạy - học ....................................................... 92
2.4.3 Thực trạng về công tác quản l đầu ra ........................................................ 98
2.5

Tác động của bối cảnh ảnh hưởng đến đào tạo hướng tới việc làm..... 101

2.6

Đánh giá chung về thực trạng quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo

Các giải pháp quản lý đào tạo trình độ trung cấp theo tiếp cận năng lực
hướng tới việc làm .................................................................................. 110

3.3.1 Giải pháp 1: Đổi mới quản l tuyển sinh theo nhu cầu việc làm ............... 110
3.3.2 Giải pháp 2: Tổ chức phát triển chương trình đào tạo trình độ trung cấp theo
tiếp cận năng lực hướng tới việc làm ........................................................ 117
3.3.3 Giải pháp 3: Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên để đào tạo theo tiếp cận
năng lực hướng tới việc làm ..................................................................... 126
3.3.4 Giải pháp 4: Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên theo tiếp cận năng lực
hướng tới việc làm.................................................................................... 132
3.3.5 Giải pháp 5: Thành lập Tổ tư vấn và giới thiệu việc làm cho học sinh tốt
nghiệp ...................................................................................................... 140
3.3.6 Giải pháp 6: Quản lý mối quan hệ hợp tác giữa nhà trường và các cơ sở sử
dụng lao động ........................................................................................... 143
3.3.7. Mối quan hệ giữa các giải pháp ................................................................ 148


vii
3.4

Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp............. 149

3.4.1 Mục đích .................................................................................................. 149
3.4.2 Nội dung thực hiện ................................................................................... 149
3.4.3 Phương pháp khảo sát và đối tượng khảo nghiệm..................................... 149
3.5

Thử nghiệm giải pháp ............................................................................ 152

3.5.1 Mục đích thử nghiệm................................................................................ 152

ILO
KHCN
KQHT
KT-XH

Chữ đầ đủ
Bài giảng tích hợp
Cán bộ quản l
Cựu học sinh
Cơ sở sử dụng lao động
Cơ sở vật chất
Chương trình đào tạo
Doanh nghiệp
Giáo dục và đào tạo
Giáo dục nghề nghiệp
Giáo viên
Học sinh
Tổ chức lao động quốc tế
Khoa học công nghệ
Kết quả học tập
Kinh tế xã hội

KTTT

Kinh tế thị trường

LĐTBXH

Lao động-Thương binh và Xã hội


THPT

Trung học phổ thông

TTLĐ

Thị trường lao động
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa
Liên Hiệp Quốc

UNESCO


ix
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Số lượng các cơ sở GDNN có đào tạo trình độ trung cấp theo loại hình
và cơ quan chủ quản......................................................................................... 59
Bảng 2.2. Thực trạng tuyển sinh GDNN giai đoạn 2011- 2016 ........................ 60
Bảng 2.3. Đối tượng khảo sát ........................................................................... 62
Bảng 2.4. Đánh giá về hình thức tuyển sinh ..................................................... 64
Bảng 2.5. Các phương pháp phát triển CTĐT................................................... 66
Bảng 2.6. Đánh giá của CHS về sự phù hợp của CTĐT với yêu cầu của nghề.. 67
Bảng 2.7. Đánh giá của HS về năng lực giảng dạy của đội ngũ GV.................. 68
Bảng 2.8. Đánh giá của CHS về năng lực giảng dạy của đội ngũ GV ............... 69
Bảng 2.9. Nhu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ GV ..................................... 72
Bảng 2.10. Đánh giá của CBQL và GV về CSVC và TBDH ............................ 73
Bảng 2.11. Đánh giá của HS và CHS về CSVC và TBDH ............................... 73
Bảng 2.12. Đánh giá về hoạt động giảng dạy của GV...................................... 75
Bảng 2.13. Đánh giá về tình hình sử dụng các phương pháp đánh giá KQHT .. 76
Bảng 2.14. Đánh giá của CBQL và GV về mối quan hệ giữa NT và CSSDLĐ



xi
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1 Mô hình đào tạo theo quá trình ............................................................. 33
Sơ đồ 1.2 Mô hình đào tạo theo chu trình ............................................................. 34
Sơ đồ 1.3 Mô hình CIPO ...................................................................................... 37
Sơ đồ 1.4 Vận dụng mô hình CIPO trong QLĐT trình độ trung cấp theo TCNL
hướng tới việc làm ............................................................................................... 39
Sơ đồ 1.5 Mô hình đào tạo song hành................................................................... 52
Sơ đồ 1.6 Mô hình Seek-Find-Train ..................................................................... 55
Sơ đồ 2.1 So sánh tương quan kiến đánh giá của HS và CHS về năng lực giảng
dạy của giáo viên.................................................................................................. 71
Sơ đồ 2.2 Đánh giá của CBQL-GV và HS-CHS về CSVC và TBDH ................... 74
Sơ đồ 2.3 So sánh tương quan kiến đánh giá của GV và CBQL với ý kiến đánh
giá của các đại diện CSSDLĐ .............................................................................. 81
Sơ đồ 2.4 Tương quan kiến đánh giá của GV, CBQL, HS và CHS về quản lý
hoạt động học tập của HS ..................................................................................... 98
Sơ đồ 2.5 Đánh giá của GV, CBQL và CHS về công tác quản l đầu ra............. 101
Sơ đồ 3.1 Quy trình quản l xác định nhu cầu việc làm...................................... 112
Sơ đồ 3.2 Quy trình tổ chức tuyển sinh theo TCNL hướng tới việc làm ............. 115
Sơ đồ 3.3 Quy trình quản l phát triển CTĐT trình độ trung cấp theo TCNL
hướng tới việc làm ............................................................................................. 118
Sơ đồ 3.4 Sơ đồ DACUM................................................................................... 119
Sơ đồ 3.5 Quy trình thiết kế CTĐT theo mô-đun năng lực ................................. 121
Sơ đồ 3.6 Quy trình tổ chức đào tạo, bồi dưỡng giáo viên .................................. 128
Sơ đồ 3.7 Quy trình quản lý tuyển dụng GV mới ............................................... 130
Sơ đồ 3.8 Quy trình biên soạn BGTH................................................................. 134
Sơ đồ 3.9 Quy trình biên soạn giáo án của BGTH .............................................. 137
Sơ đồ 3.10 Quy trình thành lập Tổ tư vấn và giới thiệu việc làm cho HS tốt nghiệp

trúc theo môn học, nặng về kiến thức, nhẹ về thực hành, chưa theo tiếp cận mô đun năng lực mềm dẻo và linh hoạt, hướng tới việc làm để đáp ứng cho nhu cầu
đa dạng của người học cũng như người sử dụng lao động; tuyển sinh hàng năm
đang theo khả năng của trường mà chưa bám sát nhu cầu về việc làm của TTLĐ
nên chưa phù hợp với quy luật cung - cầu và dẫn đến tình trạng một bộ phận HS
tốt nghiệp không tìm được việc làm và làm giảm hiệu quả đào tạo.


Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full