PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HOẰNG HÓA
TRƯỜNG MẦM NON HOẰNG QUỲ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN GIÚP
TRẺ 5 -6 TUỔI NÂNG CAO KỸ NĂNG XÉ DÁN TRONG
HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH
Người thực hiện: Đoàn Thị Hồng Thắm
Chức vụ : Giáo viên
Đơn vị công tác : Trường mầm non Hoằng Quỳ
SKKN thuộc lĩnh vực: Phát triển thẩm mỹ
THÁNG 4 NĂM 2019
MỤC LỤC
I. Mở đầu...............................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài:..............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.........................................................................................2
3. Đối tượng nghiên cứu........................................................................................2
4. Phương pháp nghiên cứu...................................................................................2
II. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm......................................................................2
2.1. Cơ sở lí luận....................................................................................................2
2.2. Thực trạng:.....................................................................................................3
a-Thuận lợi:...........................................................................................................3
b- Khó khăn:..........................................................................................................3
c-Khảo sát đầu năm...............................................................................................4
2.3. Biện pháp thực hiện:.......................................................................................4
dạng, cấu trúc màu sắc, chất liệu, giúp trẻ mở rộng hiểu biết về thế giới xung
quanh (hiện tượng tự nhiên, xã hội và con người), từng bước tích lũy kinh
nghiệm sống, góp phần giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức, phát triển trí tuệ,
nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng sáng tạo nghệ thuật từ đó phát
triển nhân cách trẻ một cách toàn diện và vững vàng hơn khi trưởng thành.
Môn tạo hình có nhiều thể loại khác nhau: như vẽ, nặn, cắt, xé dán. Trong
đó xé dán là một loại hình khó nhưng rất độc đáo và hấp dẫn đối với trẻ, phát
huy khả năng khéo léo và sự tỉ mỉ tinh tế kiên trì của trẻ. Thông qua sản phẩm
xé dán trẻ có thể cảm nhận được những cảm xúc ấn tượng về cái đẹp, rèn đôi
bàn tay khéo léo tạo nên kĩ năng xé dải, xé vụn, đòi hỏi trẻ phải biết rèn luyện sự
tỉ mỉ và kiên trì của bản thân. Trẻ biết kết hợp chặt chẽ giữa bố cục màu sắc và
những đường vẽ bổ trợ cho bài xé dán. Từ đó làm cho bài tạo hình sống động và
rèn cho kỹ năng xé dán của trẻ ngày càng nhuần nhuyễn hơn. Với trẻ cuộc sống
là một cái gì rất lý thú mà trẻ không ngừng khám phá. Người giáo viên cần phải
biết cách phát huy được khả năng sáng tạo, kích thích tình yêu của trẻ với loại
hình nghệ thuật xé dán.
Tuy nhiên trên thực tế ở các trường mầm non trong huyện nói chung và
trường mầm non nơi tôi công tác nói riêng, nội dung cho trẻ thực hiện kỹ năng
xé dán ở trẻ mẫu giáo lớn đã được các giáo viên quan tâm thực hiện đúng
chương trình, nhưng để tạo ra sản phẩm đẹp, có bố cục màu sắc hợp lý và đúng
theo yêu cầu của bài tập, có sáng tạo thì khả năng xé dán đó của trẻ còn rất nhiều
1
hạn chế. Biểu hiện trong sản phẩm của trẻ có nội dung còn sơ sài, bố cục chưa
hài hòa, màu sắc chưa hợp lý và đặc biệt là chưa có sáng tạo, điều đó một phần
là do các giờ dạy xé dán đồ dùng dạy học của cô còn chưa phong phú, hấp dẫn
trẻ. Việc giáo viên ít lựa chọn giờ xé dán trong chủ đề vì khi thực hiện giờ này
tốn nhiều thời gian cho việc chuẩn bị. Hơn nữa vì phần lớn các cháu là con nhà
nông nghiệp, bố mẹ đi làm ăn xa nên trẻ ở nhà với ông bà, ít có thời gian cho trẻ
- Phương pháp đàm thoại, quan sát và đánh giá thông qua các hoạt động
xé dán.
II. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận
Nghệ thuật tạo hình xuất phát từ rất sớm ngay từ “Buổi bình minh của xã
hội loài người”. Bằng những công cụ hết sức thô sơ người nguyên thuỷ đã khắc
lên vách đá hang động, họ đã cho ra đời những tác phẩm điêu khắc đầu tiên
được tạo từ xương, từ đá hình người, hình động vật. Họ đã biết miêu tả thế giới
2
mà họ nhìn thấy. Tồn tại và phát triển theo thời gian, nghệ thuật tạo hình có ảnh
hưởng lớn đến đời sống tinh thần và thẩm mỹ của con người nói chung và trẻ
mầm non nói riêng.
Hoạt động tạo hình là một hoạt động nghệ thuật, một nội dung quan trọng
không thể thiếu được trong chương trình chăm sóc giáo dục mầm non. Cho trẻ
làm quen với hoạt động tạo hình nhằm giáo dục tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ
đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát huy năng khiếu góp phần phát triển trí tuệ
và thể chất cho trẻ. Thông qua hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động xé dán
giúp trẻ phát triển khả năng tri giác về hình dạng, cấu trúc, kích thước, màu sắc
của đồ dùng học tập bằng mắt một cách có mục đích rõ ràng, giúp trẻ tái tạo
được hình tượng nghệ thuật của đồ vật mà chúng được tri giác, hình Từ những
cơ sở lí luận trên, tôi thấy việc cho trẻ làm quen với hoạt động tạo hình, đặc biệt
là hoạt động xé dán là công việc hết sức quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ
để trở thành những con người phát triển toàn diện, hài hòa về nhân cách. Hiểu rõ
được tầm quan trọng của môn tạo hình vì vậy tôi đã chọn đề tài : “ Một số biện
pháp phát triển giúp trẻ 5-6 tuổi nâng cao kĩ năng xé dán trong hoạt động tạo
hình” giúp cho trẻ biết yêu quý cái đẹp rèn luyện tính kiên trì bền bỉ, làm việc
có mục đích hòa mình vào tập thể với bạn bè.
Để tạo ra sản phẩm, trẻ phải nắm vững các thao tác kĩ năng xé dán và kĩ
nàn.
- Vốn kinh nghiệm về kỹ năng xé dán của trẻ còn ít ỏi
- Phụ huynh còn xem nhẹ bộ môn tạo hình, đặc biệt là hoạt động xé dán,
vì mất nhiều thời gian để chuẩn bị đồ dùng và giấy xé. Một số ít cha mẹ học sinh
đi làm ăn xa để con cho ông bà nên chưa thật sự quan tâm đến cháu còn phó mặc
cho cô giáo.
c-Khảo sát đầu năm
Trước khi tiến hành sử dụng các biện pháp mới vào công tác hướng dẫn
kỹ năng xé dán cho trẻ tôi, đã tiến hành khảo sát chất lượng từng trẻ và thu được
kết quả như sau:
STT
Khảo sát chất lượng đầu năm
Số trẻ
Số trẻ đạt Tỷ lệ %
1 Trẻ hứng thú tham gia HĐ xé dán
30
15/30
50%
2 Khả năng phối hợp xé dải, xé vụn
30
12/30
40%
3 Khả năng xé và dán
30
12/30
40%
4 Trẻ thể hiện sự sáng tạo trong bài
30
6/30
20%
Ngoài ra tôi còn sưu tầm tranh ảnh có nội dung giống các đề tài mà trẻ sẽ làm
quen và một số bài đẹp của các bạn trong trường để trẻ được quan sát và học tập,
áp dụng vào bài xé dán của mình.
* Đối với đồ dùng của trẻ:
Tôi luôn chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng cần thiết như: vở tạo hình hoặc giấy a4,
giấy màu, hồ dán, bút chì, bút màu, và một số vật liệu khác như: xốp, lá cây khô,
hoa khô…để kích thích cho trẻ có sự sáng tạo hơn trong khi làm bài. Tôi thường
chuẩn bị đồ dùng nhiều hơn số trẻ để khuyến khích các cháu làm thêm được
nhiều sản phẩm đẹp và sáng tạo hơn.
Tóm lại việc chuẩn bị học liệu đồ dùng của cô và trẻ đầy đủ, khoa học sáng tạo
và đẹp mắt là một trong những yếu tố quyết định tạo nên sự thành công của tiết
dạy.
Chuẩn bị đồ dùng mẫu của cô trước tiết dạy
Biện pháp 2: Xác định đúng đề tài .
Có thể nói việc xác định đúng đề tài trước khi thực hiện hoạt động tạo
hình là việc rất cần thiết giúp trẻ làm bài đúng và đạt hiệu quả cao. Bên cạnh đó
cô giáo cần nắm vững phương pháp của từng thể loại theo mẫu, theo đề tài hay
theo ý thích.
* Đối với tiết xé dán theo mẫu:
Cô phải chuẩn bị mẫu đảm bảo tính thẩm mỹ và chính xác.
Trẻ phải được quan sát và nhận xét mẫu.
VD: Đối với tiết xé dán con cá:
Đầu tiên cho trẻ quan sát tranh con cá tôi đã làm mẫu, và dùng các câu hỏi
gợi mở như: mình cá được xé theo hình gì, đuôi cá làm như thế nào, dán thêm
các chi tiết như vây, vẩy, vẩy làm bằng chất liệu gì? Và các bộ phận trên đầu cá
như: mắt, miệng,được dán như thế nào cho cân đối phù hợp.
5
người thường đi tắm biể vào mùa hè….
Sau khi trẻ nói về ý tưởng của mình tôi cho trẻ về chỗ thực hiện và quan
sát giúp đỡ những trẻ chưa thực hiện được như dự định.
Khi nhận xét sản phẩm tôi gợi ý để trẻ nhận xét về sản phẩm xé dán của
mình của bạn về nội dung thể hiện hình thức như: bố cục cân đối, màu sắc hài
hòa, và trẻ tự đặt tên cho sản phẩm của mình.
Tóm lại nếu giáo viên xác định đúng loại tiết xé dán và dạy kỹ năng trực
tiếp cho trẻ thông qua giờ xé dán thì tiết dạy sẽ rất thành công và mang lại hiệu
quả cao hơn.
6
Tranh mẫu “ xé dán đàn cá”
Biện pháp 3: Rèn kĩ năng xé dán cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.
Nếu việc dạy trẻ kĩ năng xé dán chỉ đơn thuần diễn ra trên tiết học, thì
chưa thể phát huy hết khả năng sáng tạo trong hoạt động xé dán cho trẻ được.
Do vậy ngoài việc thực hiện trên tiết học chính tôi còn tiến hành dạy trẻ
xé dán ở mọi lúc mọi nơi trong các hoạt động của trường Mầm non.
Trẻ được làm quen với môi trường xung quanh khi đi dạo chơi trẻ được ngắm
nhìn vật thật, được sờ nắm, để trẻ tích lũy thêm kiến thức khi làm bài.
* Thông qua hoạt động ngoài trời:
Khi cho trẻ hoạt động ngoài trời tôi gợi ý để trẻ cùng cô nhặt các bông
hoa rụng về ép khô,lá cây, cành cây khô để lưu giữ lại làm thành bộ sưu tập đồ
chơi từ hoa và lá khô.
Hay khi tổ chức cho lớp xé dán vườn hoa trong chủ đề “Một số loại hoa”
tôi đã triển khai thành 1 hệ thống các hoạt động như sau:
Tổ chức cho trẻ ngắm hoa trong vườn hoa của trường, cho trẻ quan sát và
nhận xét trong vườn hoa có những bông hoa như thế nào( bông cao, bông thấp,
bông cánh tròn, bông cánh nhọn, bông màu vàng, bông màu đỏ). Trẻ được
tránh quá trình hoạt động trở nên rời rạc, chắp vá.
VD: Ở chủ đề “ Thực vật” đối với tiết đề tài “ Xé dán vườn cây ăn quả” tôi đã
chuẩn bị rất nhiều đồ dùng đồ chơi làm từ các chất liệu khác nhau: Cây cam
bằng nhựa đồ chơi, cây chuối làm từ mo cau, buồng chuối làm bằng xốp quét
sơn vàng hay cây bưởi từ những cành cây khô và chuẩn bị từ 2-4 tranh xé dán
phương tiện giao thông cho trẻ quan sát.
Khi vào bài tôi cho trẻ hát bài “ Vườn cây của ba” và hỏi trẻ : Cả lớp vừa
hát bài gì? Các con hãy kể tên các loại cây ăn quả? Tiếp theo cho cả lớp quan
sát, đếm và nói tên các loại cây ăn quả cô đã chuẩn bị, cũng như đàm thoại với
trẻ về các bức tranh mẫu.
8
Khi trẻ thực hiện: tôi mở băng các bài hát nói có trong chủ đề “ Thực vật ”
gợi cho trẻ say mê hoạt động, tôi đến từng bàn động viên khuyến khích trẻ làm
bài sáng tạo.
Nhận xét sản phẩm: Tôi cho trẻ treo bài theo tổ và làm đoàn tầu đi quanh
quan sát và nhận xét : Con thích bài nào nhất? vì sao con thích? …rồi cho trẻ đếm
những loại cây ăn quả đã xé dán được, đếm xem có bao nhiêu bài xé dán đẹp…
Kết thúc: Tôi cho trẻ vận động bài “ Em yêu cây xanh ” và đi nhẹ nhàng
ra ngoài.
Như vậy với 1 tiết học tạo hình tôi đã thu được kết quả đáng mừng xuyên
suốt tiết học là đều nói về chủ đề “ Thực vật ”, trẻ rất hứng thú và đã tích hợp
được các môn học: Môi trường xung quanh, âm nhạc, toán, văn học...
Tích hợp các môn học khác
Biện pháp 5: Đi sâu bồi dưỡng các đối tượng yếu kém và có năng khiếu tạo
hình:
Ngoài việc giảng dạy trên tiết học, tôi còn thường xuyên chia đối tượng
giỏi, khá, trung bình và yếu để tập luyện ở mọi lúc mọi nơi.
Biện pháp 6: Xây dựng góc tạo hình:
Ngoài việc làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho tiết dạy thì tôi còn xây dựng
góc tạo hình theo từng thời điểm để trưng bày tranh mẫu của cô và các sản phẩm
của trẻ theo từng chủ đề, qua đó trẻ được quan sát bài của mình của bạn một
cách rõ ràng hơn.
VD: Khi ở chủ đề” Tết và mùa xuân” tôi trang trí các tranh ảnh lên góc tạo hình
như: ảnh về cảnh mùa xuân, ảnh ngày tết cổ truyền hay hình ảnh các cành hoa
mai, hoa đào đang đua nhau khoe sắc hay trang trí thêm mâm ngũ quả đồ chơi
hoặc những chiếc bánh chưng, bánh dày làm từ phế liệu.… một phần làm toát
lên nội dung của chủ đề mặt khác khắc sâu kiến thức về “ Tết và mùa xuân” cho
trẻ nhớ rõ hơn. Bên cạnh đó tôi cho trẻ thực hiện các bài xé dán về hoa mùa
xuân, hay xé dán bánh chưng bánh dầy để treo bài vào góc để xuyên suốt chủ đề
trẻ được quan sát rõ hơn. Tùy từng chủ đề chủ điểm tôi cùng trẻ trang trí xây
dựng góc tạo hình thật đẹp mắt, phù hợp. Với việc xây dựng góc tạo hình như
trên đã góp phần giúp trẻ phát triển được khả năng quan sát và ghi nhớ có chủ
định.
10
Góc trưng bày chủ đề “Tết và mùa xuân”
Không những vậy góc tạo hình còn là nơi để mỗi khi có dịp họp phụ
huynh trên lớp, phụ huynh có thể quan sát được bài của các con và cũng có thể
so sánh kỹ năng làm bài của con mình với con của phụ huynh khác. Từ đó có thể
nâng cao tầm quan trọng của môn tạo hình nói chung và hoạt động xé dán nói
riêng để phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con em mình hơn.
11
bông hoa nhân ngày 8/3 nào? Phụ huynh nên gợi mở để cho ý tưởng sáng tạo
của trẻ được phát huy.
Hàng ngày vào giờ đón, trả trẻ cô gặp gỡ trao đổi với phụ huynh về việc
tiếp thu trên lớp của trẻ để kết hợp với phụ huynh có biện pháp giúp đỡ trẻ, bồi
dưỡng cho trẻ.
Trao đổi với phụ huynh trong giờ đón, trả trẻ
2.4. Kết quả
Trên đây là những biện pháp mà bản thân tôi đã trăn trở và đúc rút ra
trong quá trình giảng dạy. Sau khi thực hiện các biện pháp đó kết quả kỹ năng xé
dán của lớp tôi tăng lên rõ rệt và được thể hiện trên bảng kết quả sau:
Tổng số trẻ: 30
STT
Khảo sát chất lượng
Số trẻ đầu Tỷ lệ
Số trẻ
Tỷ lệ
năm
%
cuối năm
%
1 Trẻ hứng thú tham gia HĐ xé
15/30
50%
30/30
100%
dán
2 Khả năng phối hợp xé dải, xé
tài, phù hợp với nhận thức của trẻ tại lớp để mang lại hiệu quả cao cho tiết học.
Thường xuyên làm nhiều đồ dùng đồ chơi sáng tạo, hấp dẫn và đảm bảo
an toàn khi trẻ tiếp xúc. Để từ đó có kế hoạch tuyên truyền với phụ huynh cùng
hỗ trợ và giúp đỡ trẻ.
Đưa hoạt động xé dán vào các hoạt động góc, hoạt động chiều và mọi lúc
mọi nơi để trẻ được thường xuyên rèn luyện sự khéo léo tỷ mỉ của bàn tay, ngón
tay.
Để có được sản phẩm xé dán đẹp do trẻ tạo ra, phải thực sự hòa nhập với
thế giới của trẻ thơ để thực sự là người bạn của trẻ, luôn kịp thời lắng nghe ý
kiến của trẻ để giải thích động viên khi trẻ còn lúng túng, kiên trì không nóng
vội trước kết quả của trẻ tạo ra, mà dẫn dắt trẻ bằng sự hướng dẫn cụ thể để giúp
trẻ hiểu được mục đích cũng như cách tạo ra sản phẩm.
Biết lồng ghép nội dung hợp lý trên các tiết dạy và hoạt động trong ngày
một cách nhẹ nhàng không áp đặt trẻ.
Chú ý đến luyện kỹ năng xé dán cho trẻ thường xuyên.
Giáo viên phải xác định được thể loại đè tài xé dán và các bước thực hiện
Phải biết xử lý các tình huống sư phạm, luôn tìm cách tạo tình huống cho
trẻ, để cho trẻ có cơ hội bộc lộ năng khiếu tạo cơ hội để trẻ thực hiện sở thích
của mình.
Nắm rõ tình hình của lớp về mức độ tiếp thu kiến thức của từng đối tượng
trẻ để có biện pháp phù hợp.
Giáo viên phải có sự sáng tạo, linh hoạt trong việc làm đồ dùng đồ chơi để
biết lựa chọn cách sử dụng đồ dùng đồ chơi đúng lúc, đúng chỗ từ đó phát huy
tối đa công dụng của đồ dùng đồ chơi đã làm ra.
Phối hợp với phụ huynh để thống nhất phương pháp giáo dục trẻ rèn
luyện kỹ năng xé dán cho trẻ được tốt nhất.
3.2. Kết luận
Qua thực tế nghiên cứu và giảng dạy tôi thấy hoạt động tạo hình là một
phương pháp –hình thức tổ chức dạy học, góp phần phát huy tính tích cực cho
trẻ. Bởi lứa tuổi mầm non “ học mà chơi, chơi mà học” tiết xé dán trong bộ môn
thích sự hứng thú của trẻ từ đó phát hiện ra những cháu có năng khiếu tạo hình
và biện pháp bồi dưỡng.
b. Đối với nhà trường
- Đầu tư mua sắm thêm các tranh mẫu xé dán theo các chủ đề
của năm học để giáo viên có thêm tư liệu giảng dạy trẻ được tốt hơn theo sát
với chương trình giáo dục của phòng và của bộ giáo dục.
- Xây dựng các tiết dạy tạo hình mẫu để cho tất cả các giáo viên được dự
và tham gia đóng góp ý kiến đặc biệt là hoạt động xé dán.
- Nhà trường làm tốt hơn nữa công tác tuyên truyền với phụ huynh về
tầm quan trọng của hoạt động tạo hình đặc biệt là hoạt động xé dán.
- Liên hệ với các cơ quan đoàn thể, phụ huynh để có thêm sự giúp đỡ về
vật chất nhất là các đồ dùng phục vụ cho hoạt động tạo hình.
Trên đây là những kinh nghiệm của bản thân trong việc nghiên cứu áp
dụng : “ Một số biện pháp phát triển giúp trẻ 5-6 tuổi nâng cao kĩ năng xé
dán trong hoạt động tạo hình " rất mong được sự giúp đỡ, góp ý của các cấp
lãnh đạo, của các đồng nghiệp.
XÁC NHẬN CỦA
Hoằng Quỳ, ngày 10 tháng 05 năm 2019
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến
của mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết
Đoàn Thị Hồng Thắm
15
16