TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
======

NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG
VẬN ĐỘNG THEO NHẠC CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI
TẠI TRƯỜNG MẦM NON TIỀN PHONG B

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

HÀ NỘI, 2019


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
======

NGUYỄN THỊ HỒNG NHUNG

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG
VẬN ĐỘNG THEO NHẠC CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI
TẠI TRƯỜNG MẦM NON TIỀN PHONG B

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục mầm non
Người hướng dẫn khoa học: ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Mai

HÀ NỘI, 2019

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Hồng Nhung


DANH MỤC VIẾT TẮT
VĐTN:

Vận động theo nhạc

GD&ĐT:

Giáo dục và đào tạo

NDTT:

Nội dung trọng tâm

NDKH:

Nội dung kết hợp

NXB:

Nhà xuất bản

GDMN:

Giáo dục mầm non


Chương 2. ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP DẠY HỌC VẬN ĐỘNG THEO NHẠC ........22
2.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp ........................................................................22


2.1.1. Căn cứ vào khả năng vận động theo nhạc và sự hứng thú của trẻ
mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi.......................................................................................22
2.1.2. Đảm bảo tính mục tiêu giáo dục và tính sư phạm trong khi tổ chức.......23
2.1.3. Đảm bảo tính mới và tính phát triển của hoạt động vận động theo
nhạc cho trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi..................................................................23
2.2. Một số biện pháp ............................................................................................24
2.2.1. Hình thức vận động theo nhạc.................................................................24
2.2.2. Hệ thống kỹ năng cần xây dựng cho trẻ ..................................................26
2.2.3. Lựa chọn ca khúc cho trẻ vận động theo nhạc ........................................28
2.2.4. Xây dựng một số động tác vận động cho trẻ ...........................................35
2.2.5. Đa dạng hóa hình thức tổ chức và phương pháp dạy học âm nhạc ........41
2.2.6. Ứng dụng công nghệ thông tin và đồ dùng trực quan vào tổ chức
hoạt động dạy học âm nhạc ...............................................................................45
2.3. Thực nghiệm...................................................................................................47
2.3.1. Mục đích thực nghiệm .............................................................................47
2.3.2. Đối tượng thực nghiệm ............................................................................47
2.3.3. Nội dung thực nghiệm..............................................................................47
2.3.4. Thời gian và địa bàn thực nghiệm ...........................................................48
2.3.5. Tiến hành thực nghiệm ............................................................................48
2.3.6. Kết quả thực nghiệm ................................................................................48
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2........................................................................................50
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...................................................................................51
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................54
PHỤ LỤC



phương tiện phát triển năng lực thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể chất cho trẻ, tạo tiền
đề cho sự phát triển toàn diện nhân cách cũng như củng cố kiến thức cho trẻ trong
học tập cũng như vui chơi.
Với vai trò như vậy, âm nhạc đã trở thành một nội dung rất cần thiết được đưa
vào trong khung chương trình giáo dục mầm non do Bộ GD&ĐT ban hành. Chương
trình giáo dục mầm non rất phong phú, đa dạng với các hoạt động như: Ca hát,
nghe nhạc, nghe hát, vận động theo nhạc và trò chơi âm nhạc. Và hoạt động dạy
trẻ vận động theo nhạc đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với trẻ mầm non nói
chung cũng như đối với trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi nói riêng. Vận động theo nhạc là
hoạt động gần gũi với trẻ, tạo ra sự hứng thú, vui vẻ cho trẻ trong giờ học đồng thời
giúp cho bài giảng thêm sinh động hơn. Hoạt động này còn giúp trẻ phát triển cảm
giác về giai điệu, nhịp điệu, sự khéo léo, khả năng phản ứng nhanh nhẹn, đúng các
ấn tượng nghe được trong âm nhạc và biết phối hợp với các bạn trong nhóm, lớp khi
vận động cùng nhau. Trong thực tiễn việc dạy học âm nhạc cho trẻ mẫu giáo nói
chung, đặc biệt ở phần vận động theo nhạc cho trẻ ở trường mẫu giáo nói riêng
vẫn còn nhiều vấn đề cần quan tâm. Những ca khúc cô tổ chức cho trẻ vận động

2


đòi hỏi người giáo viên phải biết cách xây dựng, thực hiện đúng động tác và các
động tác phải phù hợp với nội dung, ý nghĩa của ca khúc. Chính vì vậy mà một
số giáo viên khi vận động mẫu cho trẻ quan sát vẫn còn hời hợt, động tác còn
đơn điệu, máy móc, chưa thể hiện đúng nội dung, sắc thái của bài hát đến trẻ. Vì
thế mà nhiều trẻ không tập trung chú ý lắng nghe, trẻ làm việc riêng, nói chuyện
trong giờ học,...
Qua thời gian thực tập tại trường và xuất phát từ thực tế tìm hiểu không khí
học tập và sinh hoạt tại trường Mầm non Tiền Phong B, tôi cảm nhận được phần
nào công tác giáo dục của trường, đặc biệt là với môn âm nhạc, những thuận lợi và
khó khăn trong việc giảng dạy của giáo viên nơi đây. Trường Mầm non Tiền Phong

- Đề xuất một số biện pháp nâng cao khả năng vận động theo nhạc cho trẻ 5 6 tuổi tại trường Mầm non Tiền Phong B.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu một số biện pháp nâng cao khả năng
vận động theo nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Tiền Phong B.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài nằm trong phạm vi những vấn đề liên quan đến biện pháp nâng cao khả
năng vận động theo nhạc cho nhóm trẻ 5 - 6 tuổi tại trường Mầm non Tiền Phong B.
- Thời gian nghiên cứu từ ngày 18/02/2019 đến ngày 07/04/2019.
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận và phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh.
- Phương pháp điều tra, thực nghiệm.
6. Những đóng góp của đề tài
Nếu khóa luận thành công sẽ góp phần tổng kết và đưa ra những biện pháp
giúp nâng cao khả năng vận động theo nhạc cho trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi tại
trường Mầm non Tiền Phong B.
7. Bố cục khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung khóa luận được
triển khai thành hai chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực trạng.
Chương 2: Đề xuất biện pháp dạy học vận động theo nhạc.

5


NỘI DUNG
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG


dạy học âm nhạc còn là một trong những phương tiện hiệu quả nhằm phát triển ở
học sinh khả năng lĩnh hội và cảm thụ cái đẹp, từ đó hình thành ở các em nhu cầu
thẩm mỹ, nhu cầu thưởng thức âm nhạc.
1.1.2. Khái niệm chung về âm nhạc
Theo TS. Ngô Thị Nam: “Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, phản ánh hiện
thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Cùng với
các phương tiện diễn tả âm nhạc như: giai điệu, tiết tấu, cường độ, nhịp độ, âm sắc,
âm khu, âm vực, hòa âm... bản chất thời gian trong âm nhạc làm cho nó có thể
truyền đạt sự vận động của các ý tưởng và tình cảm trong tất cả những sắc thái tinh
tế nhất.” [8; Tr.1]
Ngoài ra, âm nhạc có sức mạnh vô cùng to lớn trong việc thể hiện một cách
tinh tế nhất thế giới nội tâm của con người - những rung cảm hết sức tế nhị của niềm
vui, nỗi đau khổ, day dứt, suy tư, nghi ngờ, ước vọng, tin tưởng, ... đối với các sự vật,
hiện tượng và các mối quan hệ trong đời sống một cách đầy đủ và đa dạng. [8; Tr.2]
GS.TSKH Phạm Lê Hòa lại chỉ ra rằng “Âm nhạc (Music) là loại hình nghệ
thuật sử dụng phương tiện âm thanh được sinh ra do chính đòi hỏi của cuộc sống
khi cần biểu đạt những tình huống nhất định của thế giới tình cảm - trí tuệ xã hội
loài người” [6; Tr.1]
Nói tóm lại, âm nhạc là một phần vô cùng quan trọng và không thể tách rời
của tất cả các nền văn hóa trên thế giới và trong mỗi nền văn hóa ấy nó lại được
biến đổi cho phù hợp về phong cách, cấu trúc và mang trong mình những dấu ấn
riêng, đặc trưng riêng cho từng quốc gia, đất nước ấy tạo nên sự đa dạng phong phú
đến tuyệt vời cho mỗi nền văn hóa âm nhạc của quốc gia.
1.1.3. Khái niệm vận động theo nhạc
* Vận động thô (Gross Motor Skills)
Hiểu theo nghĩa đơn giản nhất, vận động thô chính là sự phối hợp và phát
triển của các nhóm cơ lớn của cơ thể trẻ. Nhóm vận động này bao gồm những hoạt
động cụ thể như: lăn, trườn, bò, xoay cơ thể, đi, chạy, nhảy, leo trèo,... giúp trẻ phát
triển thể lực chiều cao, cân bằng sự phối hợp hai bán cầu não, phát triển trí lực.

một động tác biểu hiện tính chất nhịp điệu theo một nét nhạc, một tiết tấu nhất định
của bài hát.
Trong vận động theo nhạc, có thể có động tác vỗ tay, dậm chân. Nhưng các
động tác đó phải được tạo dáng ở một tư thế nào đó và đẹp, có tính múa. Những
8


động tác vỗ tay, dậm chân trong vận động theo nhạc thường được tiến hành khi trẻ
trẻ đã học thuộc tác phẩm để giúp trẻ thể hiện cảm xúc, thể hiện tính chất âm nhạc
bằng hình thể, giúp trẻ cảm thụ sâu sắc hơn tính chất nhịp điệu của âm nhạc.
Còn khi học âm nhạc - hát, đàn, kèn hay xướng âm,... đều phải tập gõ theo
nhịp, phách, tiết tấu,… để nắm vững nhịp điệu âm nhạc của tác phẩm. Gõ nhịp như
vậy chỉ yêu cầu chính xác, đúng với tác phẩm chứ không cần phải có dáng, có tư
thế, không cần phải đẹp.
Như vậy, giữa các động tác VĐTN và cách gõ nhịp, phách có cùng mục đích
là cảm nhận tiết tấu âm nhạc nhưng khác nhau về yêu cầu.
Hình thức vận động theo nhạc ở lứa tuổi mầm non có thể chia thành 2 nhóm
dựa trên cơ sở tri giác âm nhạc và tái tạo các phương tiện truyền cảm trong động tác:
+ Nhóm 1: Là những động tác đơn giản biểu hiện cảm xúc theo tính chất,
nhịp điệu âm nhạc như vỗ tay, nhún nhảy,… Trẻ nghe và phân biệt độ cao, sắc thái,
tốc độ, trọng âm và các âm hình tiết tấu.

Các bài hát có cấu trúc cân đối, trẻ vừa hát vừa vỗ tay, gõ, hoạt động hình thể
chân tay theo âm hình tiết tấu 1 (tiết tấu chậm).

Hoặc các cháu tay chống hông, dậm chân 3 phách đầu, phách 4 dậm gót chân:

9




trong lời bài hát như bài “Đội kèn tí hon” nhạc và lời Phan Huỳnh Điểu, bài hát
“Chú bộ đội” sáng tác Hoàng Hà,...
1.2.2. Vận động theo nhạc góp phần phát triển đạo đức cho trẻ
Khi được thể hiện các vận động trong các bài hát mà trẻ được học, xúc cảm
của trẻ sẽ được phát triển, từ đó trẻ biết yêu thiên nhiên, cảnh vật, con người, yêu
cha mẹ, ông bà, gia đình, bạn bè, mái trường, thầy cô,... những tình cảm này chính
là cốt lõi trong đạo đức của mỗi con người mà giáo dục muốn hướng tới.
VD: Trong bài hát “Đi học về” sáng tác Hoàng Long - Hoàng Lân, khi cô tổ
chức dạy vận động cho trẻ theo nhạc bài hát này, trẻ không chỉ học được tư thế chào
hỏi người lớn (đó là khoanh tay trước ngực, đầu hơi cúi, miệng cười tươi, giọng nói rõ
ràng) mà trẻ còn được giáo dục về hành vi đạo đức đó là trẻ phải biết chào hỏi lễ
phép với người lớn khi đi học về “Đi học về là đi học về, con vào nhà con chào cha
mẹ”.
Giai đoạn đến trường lớp cũng là thời điểm trẻ được mở rộng môi trường giao
tiếp, được tiếp xúc với nhiều người hơn - đó là thầy cô giáo và bạn bè của trẻ. Cụ
thể trong giờ hoạt động âm nhạc khi cô tổ chức hoạt động vận động theo nhạc cho
trẻ tham gia, trẻ sẽ có cơ hội được vận động cùng với bạn bè của mình. Thông qua
đó, tạo ra những cảm xúc chung trong nhóm trẻ ở cùng độ tuổi, khiến trẻ đồng cảm,
quan tâm đến nhau, bồi đắp tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, hòa
nhập, và hình thành ý thức cộng đồng.
Như chúng ta đã biết, Việt Nam có một kho tàng âm nhạc dân gian phong phú,
là kết tinh văn hóa của 54 dân tộc anh em và mỗi dân tộc lại có những bài đồng dao,
ca dao, những điệu nhảy múa đặc trưng, và mang đậm bản sắc dân tộc của từng
vùng miền, phong phú về âm điệu, nhịp điệu, tiết tấu. Vì vậy, đây sẽ là phương tiện
quý báu để trẻ có cơ hội tiếp nhận và hiểu biết thêm về bản sắc âm nhạc dân tộc
Việt Nam. Qua đó, bồi dưỡng cho trẻ tình yêu thương, sự trân trọng và lòng tự hào
về dân tộc, quê hương - nơi trẻ sinh sống.
Không dừng lại ở đó, VĐTN còn kích thích sự tự tin, mạnh dạn, khắc phục sự
nhút nhát, rụt dè ở trẻ trong các hoạt động cá nhân hay các hoạt động đòi hỏi tính

thực hiện các điệu múa, vận động đơn giản, phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Tóm lại, sự điều khiển vận động cơ thể theo âm nhạc có tác dụng toàn diện đến
mọi mặt cho trẻ, đặc biệt là giúp trẻ kiểm soát, điều khiển và tự làm chủ được cơ thể
và có được một dáng vóc đẹp và hài hòa, tự tin khi giao tiếp với những người xung
quanh.
12


1.2.4. Vận động theo nhạc là phương tiện góp phần phát triển trí tuệ ở trẻ
Trước tiên, VĐTN đẩy mạnh khả năng cảm thụ âm nhạc ở trẻ. Vận động đòi
hỏi trẻ phải tập trung chú ý quan sát các chuyển động động tác vận động dưới sự
hướng dẫn của cô, vận dụng trí não để ghi nhớ các chuyển động này mới có thể bắt
chước và thực hiện theo cô. Và điều quan trọng đó là muốn vận động tốt thì trẻ buộc
phải ghi nhớ và thuộc lời các bài hát, bản nhạc, cảm nhận được giai điệu, tiết tấu lúc
nào cần vận động nhanh lúc nào cần vận động chậm để kịp thời điều khiển cơ thể
phù hợp với giai điệu của bài hát đó. Nhờ vậy, não bộ của trẻ ngày càng được kích
thích và phát triển.
Đôi khi, cô sẽ bật một bài hát trẻ đã được học và yêu cầu trẻ tự biên đạo vận
động đơn giản cho một bài hát bất kì nào đó, lúc này đòi hỏi trẻ phải tích cực tư
duy, tưởng tượng, và sáng tạo ra bài vận động theo cách nghĩ của riêng mình.
Đặc biệt hơn, vận động theo nhạc cũng tạo ra những xúc cảm tích cực, giúp
nhận thức của trẻ được sâu sắc hơn.
Bằng những lập luận và dẫn chứng nêu trên tôi rút ra kết luận là vận động theo
nhạc đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển toàn diện các mặt của trẻ.
Vì vậy, giáo viên mầm non phải đặc biệt tăng cường và đa dạng thêm nhiều hệ
thống các bài tập vận động khi tổ chức hoạt động vận động theo nhạc cho trẻ, thay
đổi phương pháp, hình thức dạy học cũng như áp dụng các biện pháp khác nhau để
gây được hứng thú cho trẻ trong giờ dạy học vận động theo nhạc.
1.2.5. Đặc điểm vận động của trẻ 5 - 6 tuổi
Vận động của trẻ giai đoạn này đã hoàn thiện hơn nhiều so với các giai đoạn

động các cơ lớn ở trẻ đã phát triển. Trẻ biết phối hợp với bạn, động tác một chân,
giữ thăng bằng, trẻ biết quay xung quanh bạn bè, quay xung quanh mình, múa theo
đội hình đơn giản. Các vận động và múa của trẻ phong phú hơn. Trẻ làm được động
tác nhảy chân sáo, đá chân.
Trẻ 5 - 6 tuổi: Biết chuyển động nhịp nhàng theo tính chất âm nhạc, từ tốc độ
nhịp nhàng có thể chuyển sang nhanh hoặc chậm, có thể nhảy múa chuyển động
từng đôi, thể hiện các trò chơi dân gian mà không phải bắt chước nhau. Trẻ có thể
chuyển động ngang, dọc, vòng tròn, và phối hợp nhịp điệu toàn thân.

14


* Về khả năng sử dụng dụng cụ âm nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi
Giai đoạn mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi là giai đoạn trẻ đã phát triển hoàn thiện về hệ
thần kinh, về các cơ quan vận động do đó mà khả năng vận động tinh của trẻ đã đạt
đến mức độ cao và thành thục.
Khi dùng đàn, trẻ có thể sử dụng đàn phím ở mức độ đơn giản, các loại nhạc
cụ gõ đệm cho bài hát như phách tre, trống, mõ, sênh tiền, xúc xắc,... được trẻ sử
dụng một cách thành thạo, khéo léo. Tuy nhiên, những nhạc cụ thổi, kéo, gảy, bấm
phím,... thường gây ra nhiều khó khăn cho trẻ trong thao tác sử dụng nhưng mặt
khác thì trẻ lại rất dễ sử dụng các dụng cụ gõ. Bởi mỗi dụng cụ gõ đệm lại phát ra
một loại âm thanh khác nhau kích thích tai nghe nhạc và từ đó làm cho trẻ mẫu giáo
thích nghe. Chính vì điều đó mà trẻ rất hứng thú khi được sử dụng nhạc cụ gõ và trẻ
có thể gõ đệm cho bài hát theo tiết tấu nhanh, chậm, tiết tấu phối hợp. Bên cạnh đó,
trẻ còn biết cách thổi kèn theo các giai điệu, bài hát đơn giản.
1.3. Thực trạng dạy học vận động theo nhạc tại trường Mầm non Tiền Phong B
1.3.1. Một số nét cơ bản về nhà trường
Trường Mầm non Tiền Phong B nằm trên địa bàn thôn Do Hạ - xã Tiền Phong
- huyện Mê Linh - thành phố Hà Nội. Đây là một vùng kinh tế khá phát triển, người
dân nơi đây chủ yếu là làm nông và trồng rau, ngoài ra còn buôn bán nên nhìn

không nhỏ cho sự nghiệp giáo dục của thành phố Hà Nội.
1.3.2. Thực trạng dạy học vận động theo nhạc cho trẻ mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi
tại trường Mầm non Tiền Phong B
Cũng như các trường mầm non lớn trên toàn quốc, trường Mầm non Tiền
Phong B đang thực hiện chương trình giáo dục cho trẻ ở nhiều độ tuổi khác nhau,
theo tài liệu hướng dẫn của Vụ giáo dục mầm non Bộ giáo dục âm nhạc cho trẻ ở
nhiều độ tuổi khác nhau, theo tài liệu hướng dẫn của vụ giáo dục mầm non Bộ Giáo
dục và Đào tạo. Mục đích của chương trình giáo dục âm nhạc là: Thông qua hoạt
động âm nhạc nghệ thuật ở trường mầm non nhằm giáo dục tình cảm đạo đức, thẩm
mỹ đồng thời tạo điều kiện cho trẻ phát huy năng khiếu, góp phần phát triển trí tuệ
và thể chất. Vì vậy việc giảng dạy âm nhạc được tiến hành theo các dạng hoạt động:
Ca hát, vận động theo nhạc, nghe hát, trò chơi âm nhạc, và tiết tổng hợp.
Điều tra thực trạng về việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ ở trường Mầm
non Tiền Phong B bao gồm:

16


- Nhận thức của giáo viên mầm non về việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ.
- Mức độ hứng thú của trẻ 5 - 6 tuổi trong tiết học vận động theo nhạc.
- Thực trạng việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ ở trường Mầm non Tiền
Phong B.
Điều tra thực trạng về việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ, tôi đã tiến
hành điều tra việc dạy học vận động theo nhạc cho trẻ mầm non tại trường Mầm
non Tiền Phong B.
Đối tượng điều tra: Các giáo viên trực tiếp công tác và giảng dạy tại các lớp
trong trường Mầm non Tiền Phong B.
Tổng số phiếu phát ra là: 38 phiếu.
Tổng số phiếu thu vào là: 38 phiếu.
Kết quả thu được qua quá trình điều tra như sau:

động này đối với trẻ. Do đó, 100% giáo viên đều thấy tầm quan trọng của dạy học
vận động theo nhạc bởi nó có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với sự phát triển toàn diện
về mọi mặt của trẻ.
* Mức độ hứng thú của trẻ 5 - 6 tuổi trong tiết học vận động theo nhạc
Để điều tra mức độ hứng thú của trẻ trong mỗi tiết học vận động theo nhạc, tôi
đã khảo sát và đưa ra bảng sau:

17