TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
=====0o0=====

NGUYỄN VĂN HƯNG

THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THEO
LÍ THUYẾT ĐA TRÍ THÔNG MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học

HÀ NỘI, 2018


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
=====0o0=====

NGUYỄN VĂN HƯNG

THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THEO
LÍ THUYẾT ĐA TRÍ THÔNG MINH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học

N ư

ư

các tài liệu có liên quan. Kết quả nghiên cứu của tác giả không trùng lặp với kết quả
nghiên cứu của bất kì tác giả nào.
Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Hà Nội, tháng 4 năm 2018
Sinh viên

Nguyễ V

Hư


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU.....................................................................................................................1
1. Lí do chọn đề tài ..................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ...........................................................................................2
3. Đối tượng nghiên cứu ..........................................................................................2
4. Khách thể nghiên cứu ..........................................................................................2
5. Giả thuyết khoa học .............................................................................................2
6. Nhiệm vụ nghiên cứu...........................................................................................3
7. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................3
8. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................3
9. Cấu trúc khoá luận ...............................................................................................3
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ HOẠT
ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THEO LÍ THUYẾT ĐA
TRÍ THÔNG MINH....................................................................................................5
1.1. Cơ sở lí luận......................................................................................................5
1.1.1. Lí thuyết về hoạt động trải nghiệm.............................................................5
1.1.2. Lí thuyết về thuyết Đa trí thông minh.......................................................13
1.1.3. Đặc điểm của học sinh tiểu học ...............................................................17
1.2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................19

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ...........................................................................47
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................49
PHỤ LỤC


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọ đề tài

1


Giáo dục được coi là chiếc chìa khoá vàng tiến tới tương lai, một đất nước
muốn phát triển được thì nhất định phải đầu tư vào con người. Mà đầu tư vào con
người chính là đầu tư vào văn hoá, giáo dục. Đặc biệt là trong bối cảnh thế giới
đang bước vào xu thế toàn cầu hoá và sự bùng nổ của khoa học công nghệ thì giáo
dục lại càng quan trọng. Hiểu rõ vai trò của giáo dục trong phát triển đất nước,
Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến vấn đề giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu nước,
thương người, xây dựng một thế hệ đủ đức đủ tài để xây dựng đất nước vững mạnh.
Đặc biệt, việc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ cấp Tiểu học được ưu tiên đặt lên hàng
đầu.
Chương trình giáo dục cấp Tiểu học giúp phát triển hài hoà về thể chất, tinh
thần, phẩm chất, trình độ học vấn và năng lực chung cho học sinh tiểu học. Điều
này đã được nêu rõ trong mục tiêu giáo dục phổ thông. Một trong những điểm mới
của nền giáo dục hiện nay là đưa hoạt động trải nghiệm vào trong chương trình để
giáo dục học sinh tiểu học phát triển toàn diện. Đây là một bước tiến quan trọng về
nhận thức giáo dục kỹ năng sống và giáo dục kiến thức, phẩm chất học sinh thông
qua hoạt động thực tế.
Ở cấp Tiểu học, hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành những thói quen tự
phục vụ, kỹ năng học tập, kỹ năng giao tiếp cơ bản và giúp học sinh bắt đầu có các
kỹ năng xã hội để tham gia các hoạt động xã hội. Đây được coi là hoạt động vô

ứu

Đề xuất quy trình thiết kế hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học theo lí
thuyết Đa trí thông minh nhằm nâng cao hiệu quả khi tổ chức các hoạt động trải
nghiệm cho học sinh tiểu học.
3. Đ

tượng nghiên cứu
Mối quan hệ giữa lí thuyết Đa trí thông minh với bản chất việc thiết kế hoạt

động trải nghiệm cho học sinh tiểu học.
4. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học
5. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng được quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm phù hợp với đặc
điểm học sinh lứa tuổi tiểu học, phù hợp với đặc trưng của từng môn học cụ thể,

3


đồng thời phát huy được các ưu thế của lí thuyết Đa trí thông minh và phù hợp với
điều kiện thực tiễn dạy học thì sẽ nâng cao được chất lượng tổ chức hoạt động và
hiệu quả dạy học ở trường Tiểu học hiện nay.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng lí thuyết Đa trí thông
minh vào thiết kế hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học.
- Đề xuất quy trình thiết kế hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học theo lí
thuyết Đa trí thông minh
7. Ph m vi nghiên cứu
- Giới hạn về nội dung:

học theo lí thuyết Đa trí thông minh.

5


C ươ

1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ

HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH TIỂU HỌC THEO LÍ
THUYẾT ĐA TRÍ THÔNG MINH
1.1. Cơ ở lí luận
1.1.1. Lí thuyết về hoạt động trải nghiệm
1.1.1.1. Trải nghiệm
Theo Wikipedia: Trải nghiệm (experience) hay kinh nghiệm là tri thức hay sự
thông thạo về một sự kiện một chủ đề có được thông qua tham gia sự can dự hay
tiếp xúc trực tiếp với các sự vật hiện tượng.
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam “Trải nghiệm” được diễn giải theo 2 nghĩa:
Trải nghiệm theo nghĩa chung nhất “là bất kì một trạng thái xúc cảm nào được
chủ thể cảm nhận, trải qua, đọng lại thành bộ phận (cùng với tri thức, ý thức…)
trong đời sống tâm lí của nhiều người”. Theo nghĩa hẹp Trải nghiệm là những tín
hiệu bên trong, nhờ đó các sự kiện diễn ra đối với cá nhân được ý thức chuyển
thành ý kiến cá nhân, góp phần lựa chọn tự giác các động cơ cần thiết, điều chỉnh
hành vi của cá nhân”.
Từ điển mở Wiktionary định nghĩa Trải nghiệm là sự hiểu biết do đã từng trải
công việc, đã thấy được kết quả khiến cho có thể phát huy được mặt tốt và khắc
phục được mặt chưa tốt.
Theo từ điển Tiếng Việt: Trải nghiệm là từng qua, từng biết, từng chịu đựng.
Theo quan điểm triết học, sự trải nghiệm được hiểu là sự tương tác giữa con
người với thế giới khách quan. Sự tương tác này bao gồm cả hình thức và kết quả

sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia
trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhau của đời sống nhà trường cũng như
ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực
tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình”.
PGS. TS Đinh Thị Kim Thoa - chủ nhiệm khoa Các khoa học giáo dục Trường
Đại học Giáo dục (ĐHQGHN) trong một bài phát biểu thì cho rằng: “Hoạt động trải
nghiệm là hoạt động giáo dục, trong đó dưới sự hướng dẫn của các nhà giáo dục,
từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động khác nhau của đời
sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đó

7


phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất và nhân cách, phát huy tiềm năng sáng tạo
của bản thân mình”.
Hoạt động trải nghiệm trong nhà trường cần được hiểu là hoạt động có động
cơ, có đối tượng để chiếm lĩnh, được tổ chức bằng các việc làm cụ thể của học sinh,
được thực hiện trong thực tế, được sự định hướng, hướng dẫn của nhà trường. Đối
tượng để trải nghiệm nằm trong thực tiễn. Qua trải nghiệm thực tiễn, người học có
được kiến thức, kĩ năng, tình cảm và ý chí nhất định. Sự sáng tạo sẽ có được khi
phải giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn phải vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để
giải quyết vấn đề, ứng dụng trong tình huống mới, không theo chuẩn đã có, hoặc
nhận biết được vấn đề trong các tình huống tương tự, độc lập nhận ra chức năng
mới của đối tượng, tìm kiếm và phân tích được các yếu tố của đối tượng trong các
mối tương quan của nó, hay độc lập tìm kiếm ra giải pháp thay thế và kết hợp được
các phương pháp đã biết để đưa ra hướng giải quyết mới cho một vấn đề
1.1.1.3. Vai trò
Hoạt động trải nghiệm có ý nghĩa đối với không chỉ học sinh mà còn mang lại
giá trị to lớn đối với những người làm giáo dục. Bởi lẽ, hoạt động trải nghiệm vừa
giúp học sinh phát triển bản thân, vừa giúp giáo viên hiểu học sinh hơn trong nhiều

Ngoài ra, hoạt động trải nghiệm được coi như một hình thức giải trí, mang lại
nhiều niềm vui cho học sinh, xua tan đi những giờ học lí thuyết khô khan giúp các
em ngày càng yêu thích môn học hơn.
Đối với giáo viên, hoạt động trải nghiệm mang lại giá trị: Hoạt động trải
nghiệm giúp giáo viên hiểu rõ về học sinh của mình hơn, do đó sẽ có những điều
chỉnh, thay đổi, định hướng hoạt động dạy tốt hơn. Khi tổ chức hoạt động trải
nghiệm cho học sinh, giáo viên phải phối hợp với các giáo viên khác (chủ yếu là
giáo viên âm nhạc, mĩ thuật, tổng phụ trách đội), với phụ huynh và các nhà quản lí
giáo dục để thực hiện hoạt động hiệu quả. Sau mỗi hoạt động sẽ giúp giáo viên có
nhiều kinh nghiệm thực tế và mở rộng được mối quan hệ với đồng nghiệp, phụ
huynh học sinh.
Đối với các nhà quản lí giáo dục, hoạt động trải nghiệm có tác dụng: Hoạt
động trải nghiệm giúp giáo dục thực hiện được mục đích tích hợp và phân hóa của
mình nhằm phát triển năng lực thực tiễn và cá nhân hóa, đa dạng hóa tiềm năng
sáng tạo. Thông qua những hoạt động thực tế, các nhà quản lí giáo dục đánh giá

9


được hiệu quả của chương trình giáo dục và có những thay đổi, điều chỉnh chương
trình giáo dục phù hợp với học sinh tiểu học.
Đặc biệt, hoạt động trải nghiệm sáng tạo còn là cầu nối nhà trường, kiến thức
các môn học với thực tiễn cuộc sống một cách có tổ chức, có định hướng... góp
phần tích cực vào hình thành và củng cố năng lực, phẩm chất nhân cách.
1.1.1.4. Hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm
Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm rất đa dạng, mỗi hình thức lại có
những ý nghĩa giáo dục học sinh nhất định. Các hình thức tổ chức hoạt động trải
nghiệm chủ yếu trong nhà trường Tiểu học là:
a. Sân khấu hóa
Là hình thức mà các em học sinh sẽ diễn một vở kịch hoặc sân khấu hóa một

khắc sâu những kiến thức đã học cho các em.
d. Câu lạc bộ trải nghiệm
Câu lạc bộ là tên gọi của một nhóm học sinh được sắp xếp và phân chia bởi
giáo giáo viên hoặc do các em học sinh có chung sở thích, nhiệm vụ tạo thành. Câu
lạc bộ tạo ra môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau,
giữa học sinh với giáo viên và những người quan tâm khác. Hoạt động dưới hình
thức câu lạc bộ giúp học sinh được trải nghiệm thực tế, được chia sẻ, học hỏi kiến
thức lẫn nhau, rèn cho các em tinh thần đoàn kết, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng hợp tác
nhóm… Câu lạc bộ có tên gọi riêng, có quy định và lịch sinh hoạt riêng trên cơ sở
tự nguyện, thống nhất của các thành viên. Ở trường Tiểu học thường có một số câu
lạc bộ như: Câu lạc bộ văn hóa văn nghệ, câu lạc bộ trải nghiệm, câu lạc bộ học
thuật, câu lạc bộ cờ vua.
Tóm lại, các mô hình học tập trải nghiệm trên đóng vai trò là sợi dây liên kết
người học với người dạy, người học với nhà trường vừa là cầu nối giúp học sinh
phát triển năng lực, hoàn thiện kĩ năng sống cần thiết để có hành trang vững chắc
bước vào đời.
1.1.1.5. Đặc trưng của hoạt động trải nghiệm
a. Hoạt động trải nghiệm mang tính tích hợp và phân hóa cao
Nội dung hoạt động trải nghiệm rất phong phú và đa dạng. Các chủ đề tổ chức
cho học sinh có tính giáo dục và tính thời sự cao như: Giáo dục thể chất, giáo dục
giới tính, giáo dục lao động, bảo vệ môi trường, phòng tránh tai nạn… Nội dung của

11


hoạt động trải nghiệm bao gồm tổng hợp các kiến thức, kĩ năng của nhiều môn học
và nhiều lĩnh vực học tập. Ngoài ra, các nhà giáo dục còn thiết kế, lựa chọn những
hoạt động chuyên biệt để đào tạo, giáo dục phù hợp với năng lực, hứng thú của các
đối tượng học sinh khác nhau.
b. Hoạt động trải nghiệm được thực hiện bằng nhiều phương pháp và hình

quan tâm, tham gia, phối hợp của các lực lượng giáo dục trong và ngoài trường như:
Giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm, tổng phụ trách đội, phụ huynh học sinh…
Tùy mức độ và phạm vi của hoạt động trải nghiệm mà huy động sự tham gia của
các lực lượng giáo dục cho phù hợp. Mục đích cuối cùng vẫn là tạo điều kiện cho
học sinh được học tập, giao tiếp rộng rãi với các lực lượng giáo dục khác nhau để
học tập được nhiều hơn, sâu sắc hơn.
1.1.1.6. Mô hình học thông qua trải nghiệm Kolb
Năm 1970, Tiến sĩ David Kolb đã công bố chu trình “học thông qua kinh
nghiệm”, nhằm khái quát hóa chu kỳ học tập của người lớn. Mô hình gồm có 4
phương pháp học tập chính: làm cụ thể, quan sát và tự rút kinh nghiệm, học lý
thuyết (khái quát hóa) và thử nghiệm. Chu trình này không yêu cầu người học phải
bắt đầu từ một điểm cụ thể nào và có thể linh hoạt điều chỉnh, miễn là nó phù hợp
với đặc điểm của học sinh tiểu học.
Sau đây là chu trình học thông qua trải nghiệm của tiến sĩ David Kolb:
Kinh nghiệm rời
rạc, cụ thể
(Concrete
Experience)

13


Thử nghiệm tích
cực (Active
Experimentation)

Quan sát và phản
tỉnh (Reflective
Observation)


thiên hướng học tập thông qua hình ảnh, đồ vật trực quan, có khả năng sử dụng tốt
bản đồ và định hướng tốt trong không gian…
- Trí thông minh về vận động: những người có trí thông minh này có khả năng
học tập thông qua cách vận động và sử dụng động tác, cảm thấy thích thú khi vận
động cơ thể, chơi thể thao, linh hoạt trong việc phối hợp các bộ phận trên cơ thể…


- Trí thông minh về âm nhạc/giai điệu: những người có trí thông minh này có
khả năng cảm thụ cực tốt những giai điệu, âm nhạc, thích chơi nhạc cụ, hát, đọc
truyền cảm các tác phẩm…
- Trí thông minh hướng ngoại: những người sở hữu trí thông minh này có
thiên hướng học tập thông qua sử dụng các kỹ năng xã hội, giao tiếp, hợp tác làm
việc với người khác, thích gặp gỡ và trò chuyện, có khả năng thông hiểu người
khác, nhanh nhẹn, linh hoạt trong hợp tác…
- Trí thông minh hướng nội: những người có trí thông minh này có tình cảm,
cảm giác, điều khiển và làm chủ tốt việc học của mình, hiểu rõ các suy nghĩ của bản
thân, từ đó có thể hiểu được cảm xúc, tình cảm của người khác, thường là những
người sống nội tâm.
Sau khi nghiên cứu và khảo sát trên quy mô rộng lớn hơn về các loại hình trí
thông minh, Howard Gardner cùng đồng nghiệp của mình đã bổ sung thêm 2 loại
hình trí thông minh, đó là:
- Trí thông minh hướng về thiên nhiên: Những người có khả năng học tập
thông qua hệ thống sắp xếp, phân loại, quan sát tinh tế, yêu thích thiên nhiên, các
hoạt động ngoài trời…
- Trí thông minh về sự tồn tại: người có khả năng học tập thông qua việc nhìn
nhận bức tranh tổng thể, luôn đặt ra những câu hỏi để tự tìm lời giải đáp như “Tại
sao chúng ta tồn tại ở đây?”, “Vai trò của tôi trong thế giới này là gì?”, “Vai trò của
tôi trong gia đình, nhà trường và cộng đồng là gì?”. Loại trí tuệ này tìm kiếm sự kết
nối giữa những kiến thức mới học với các ứng dụng, các kiến thức trong thực tế.
Nghiên cứu của Gardner đã chỉ ra rằng mỗi người trong chúng ta đều tồn tại

sang lối dạy không gian rồi sang lối dạy âm nhạc hay vận động, giao tiếp…
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tích cực triển khai tổ chức dạy học bằng áp dụng
linh hoạt, tổng hợp các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực như: bàn tay nặn
bột, khăn trải bàn, bể cá, bản đồ tư duy… sẽ tạo ra môi trường học tập đa trí tuệ rất
hiệu quả
Thuyết Đa trí thông minh đem đến cái nhìn khách quan và cần thiết nhằm kêu
gọi các nhà quản lý giáo dục và giáo viên trong nhà trường coi trọng sự đa dạng về


trí tuệ của trẻ. Đứa trẻ nào cũng thông minh nhưng sự thông minh đó không đồng
nhất mà theo các thiên hướng khác nhau. Do vậy nhà trường và giáo viên cần hiểu
rõ những thế mạnh của từng đứa trẻ để có các biện pháp thiết kế và tổ chức các hoạt
động trải nghiệm nhằm khơi gợi tiềm năng, giúp đỡ tạo điều kiện để các em học
sinh tiểu học ngày càng thành công trong cuộc sống.
Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục bắt buộc trong chương trình giáo
dục phổ thông tổng thể. Hoạt động này yêu cầu học sinh sử dụng các kiến thức tổng
hợp cùng các kĩ năng khác nhau để giải quyết vấn đề theo những cách sáng tạo,
thông minh. Thuyết Đa trí thông minh là nền tảng cơ sở lí luận tuyệt vời để giáo
viên xây dựng các hoạt động trải nghiệm theo hướng phát huy thế mạnh của từng
học sinh. Học sinh sẽ có môi trường phù hợp để tận dụng những thế mạnh về loại
hình trí thông minh mà mình có, đồng thời rèn luyện các loại hình trí thông minh
khác đạt tới một trình độ mới.
1.1.2.4. Ưu thế của thuyết Đa trí thông minh trong việc thiết kế hoạt động trải
nghiệm cho học sinh tiểu học
Thuyết Đa trí thông minh cho thấy con người có thể tiếp nhận tri thức xung
quanh theo những cách khác nhau. Do vậy khi tổ chức hoạt động trải nghiệm, giáo
viên có thể dựa vào những loại hình “trí thông minh” của học sinh trong lớp để tạo
nên những hoạt động trải nghiệm thú vị, kích thích trí tò mò, khả năng xử lí tình
huống sáng tạo của các em.
Bản chất của Thuyết Đa trí thông minh là nhìn nhận trẻ theo hướng tích cực.

năng duy trì sự vật khi có sự thay đổi các hình ảnh tri giác về chúng.
Như vậy, hoạt động trải nghiệm sáng tạo tạo điều kiện cho trẻ được tiếp xúc
nhiều với thế giới xung quanh, buộc trẻ phải tư duy trong những tình huống cụ thể,
bất ngờ. Từ đó thúc đẩy tư duy trẻ ngày càng phát triển và hoàn thiện.
1.1.3.2. Đặc điểm tâm lí - xã hội
Đặc điểm tâm lí, nhận thức: Tâm lí của các em chưa có tính ổn định. Các em
rất giàu tình cảm, ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng. Các em rất dễ xúc động và thay
đổi tâm trạng. Do đó, học sinh tiểu học chưa đủ ý thức, chưa đủ phẩm chất và năng
lực như một công dân trong xã hội, mà các em luôn cần sự bảo vệ, giúp đỡ của
người lớn,