TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
======

NGUYỄN THỊ NGỌC

TIẾP NHẬN TÁC PHẨM
TAM QUỐC DIỄN NGHĨA
TỪ GÓC NHÌN ĐIỆN ẢNH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI - 2019


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
======

NGUYỄN THỊ NGỌC

TIẾP NHẬN TÁC PHẨM
TAM QUỐC DIỄN NGHĨA
TỪ GÓC NHÌN ĐIỆN ẢNH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
Người hướng dẫn khoa học

TS. Nguyễn Thị Bích Dung

HÀ NỘI - 2019


năm 2019


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU.....................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài.....................................................................................................1
2. Lịch sử vấn đề .........................................................................................................2
3. Mục đích nghiên cứu...............................................................................................4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu...........................................................................4
5. Phương pháp nghiên cứu.........................................................................................5
6. Đóng góp mới của khóa luận ..................................................................................5
7.Cấu trúc khóa luận ...................................................................................................5
NỘI DUNG .................................................................................................................6
Chương 1: ĐIỆN ẢNH VÀ TÁC PHẨM TAM QUỐC DIỄN NGHĨA ......................6
1.1.Khái niệm điện ảnh ...............................................................................................6
1.2. Hiện tượng chuyển thể từ tác phẩm văn học sang điện ảnh.................................6
1.2.1.Diện mạo chung .................................................................................................6
1.2.2. Hình thức chuyển thể từ tác phẩm văn học sang điện ảnh................................9
1.2.3.Những lưu ý khi chuyển thể.............................................................................10
1.3. Khái niệm cốt truyện trong tác phẩm văn học và tác phẩm điện ảnh ................12
1.3.1. Khái niệm về cốt truyện trong tác phẩm văn học ...........................................12
1.3.2. Khái niệm cốt truyện trong tác phẩm điện ảnh ...............................................12
1.4. Khái niệm nhân vật trong tác phẩm văn học và tác phẩm điện ảnh...................13
1.4.1.Khái niệm nhân vật trong tác phẩm văn học....................................................13
1.4.2. Khái niệm nhân vật trong tác phẩm điện ảnh..................................................14
1.5. Khái niệm không gian, thời gian trong tác phẩm văn học và tác phẩm điện ảnh.
...................................................................................................................................15
1.5.1. Khái niệm không gian, thời gian trong tác phẩm văn học .............................15
1.5.2. Khái niệm không gian thời gian trong tác phẩm điện ảnh ..............................17


2.3.1.1. Không gian chiến trận ..................................................................................47
2.3.1.2. Không gian thiên nhiên ................................................................................48
2.3.1.3. Không gian kiến trúc cung đình, thành quách .............................................49
2.3.2. Thời gian trong tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa dưới góc nhìn điện ảnh .......50
2.3.2.1. Từ tác phẩm văn học ....................................................................................50
2.3.2.2. Đến tác phẩm điện ảnh.................................................................................51
Tiểu kết chương 2......................................................................................................52
KẾT LUẬN ...............................................................................................................54
TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Từ khi xuất hiện văn học đã mang trong mình sức phản ánh rất lớn từ đời
sống hiện thực, số phận con người, đến những giá trị truyền thống, và ngay cả đến
những biến chuyển lớn lao của thời đại cũng đã được nhà văn đem vào trang sách
của mình. Chính vì lí do này mà khi điện ảnh xuất hiện văn chương đã trở thành kho
tư liệu vô cùng vô giá và bất tận của điện ảnh, hai lĩnh vực này có quan hệ chặt chẽ
với nhau, nhà phê bình điện ảnh Timmothy Corrigan đã từng nhận xét về mối quan
hệ giữa văn học và điện ảnh như sau: “ Lịch sử quan hệ giữa phim ảnh và văn
chương là một lịch sử yêu ghét lẫn lộn, đương đầu và phụ thuộc lẫn nhau.” Qua đó
chúng ta thấy được sự song hành của hai lĩnh vực. Văn chương càng được mở rộng
về đề tài thì điện ảnh càng có cơ hội làm cho mình phong phú thêm
Từ lâu đã có các vở kịch được đưa lên màn ảnh như kịch của Shakespeare
với những tác phẩm Hamlet, Rômeo và Juliet, hay những bộ phim chuyển thể từ
tiểu thuyết nổi tiếng như: Những người khốn khổ của V.Huygo, Chiến tranh và hòa
bình của L. N. Tônxtôi, Cuốn theo chiều gió của M. Mitchen…
Trước thực tế phát triển của điện ảnh thế giới, điện ảnh của Châu Á cũng có
những bước tiến nhanh, nhất là nền điện ảnh của Trung Quốc với những hướng đi

…để có thể biến những tác phẩm văn chương trở thành những khung hình sống
động, hấp dẫn. Từ đây ta thấy được mối quan hệ đa chiều giữa hai lĩnh vực này.
Nghiên cứu về mối quan hệ này, cuốn Văn học và điện ảnh (Mai Hồng dịch, NXB
Văn học, 1961) cuốn sách là tập hợp bài giảng của M.Rôm, I.Khây-phít-xơ, E. Gabơ-ri-lô-vi-trư, đã đưa ra những đặc trưng quan trọng của việc viết truyện phim và
những đặc trưng của văn xuôi trong phim, nhằm “nâng cao tác dụng của văn học
trong điện ảnh, để sáng tạo những truyện phim và những bộ phim kiểu mới thể hiện
đời sống vô cùng phong phú một cách chân thực”. Nhưng chưa chỉ rõ quan hệ của
văn học và điện ảnh.
Bên cạnh đó, cuốn Dẫn luận nghiên cứu Điện ảnh và văn học của Timothy
Corrgan cũng đã chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt giữa văn học và điện ảnh qua
những phương diện đặc thù, trên cơ sở đưa ra một loạt giai đoạn lịch sử, các phong
tục văn hóa và phương pháp phê bình. Điều này rất thuận lợi cho các nhà nghiên
cứu có được cái nhìn tổng quát về hai lĩnh vực này. Tuy nhiên, nếu nghiên cứu về


hai góc độ cốt truyện và nhân vật có trong việc chuyển thể có ý nghĩa như thế nào
thì dường như vẫn chưa được quan tâm.
Hai cuốn sách này đem đến cho người đọc cái nhìn về những yếu tố lịch sử,
đặc trưng của văn học và điện ảnh chứ không đi sâu vào mối quan hệ khi chuyển thể
từ văn học đến điện ảnh.
Ngoài ra còn các công trình nghiên cứu nhưng vẫn ở quy mô nhỏ lẻ:
-

Về cái tính văn học trong điện ảnh (Tạp chí Nghiên cứu nghệ thuật,

số 6 – 1984, Lê Châu)
-

Từ văn học đến điện ảnh (Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, số 6 – 1999,



những cái nhìn khác nhau. Cùng với sự phát triển về khoa học kĩ thuật của điện ảnh
như đồ họa, kĩ xảo, máy quay đã cho khán giả xem những tác phẩm vô cùng chất
lượng, với nhiều thể loại, phim truyền hình, phim điện ảnh, phim hoạt hình.
Tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa được chuyển thể sang phim truyền hình
đã từ rất lâu, nhưng phải mãi đến năm 2008 mới bắt đầu được chuyển thể sang phim
điện ảnh với bộ phim Đại chiến Xích Bích I với thời lượng 146 phút và Đại chiến
Xích Bích II với thời lượng 142 phút ra mắt một năm sau (2009) của đạo diễn Ngô
Vũ Sâm, cũng cùng năm 2008 một bộ phim nữa ra đời đó là Tam Quốc Chí: Huyền
thoại Triệu Tử Long ( Rồng tái sinh) thời lượng 102 phút của đạo diễn Daniel lee,
sau đó năm 2011 là tác phẩm Quan Vân Trường thời lượng 107 phút của đạo diễn
Mạch Triệu Huy, năm 2012 là tác phẩm Khổng Tước Đài thời lượng 107 phút của
đạo diễn Triệu Lâm Sơn, cho đến giờ vì những lí do khách quan mà số lượng phim
điện ảnh vẫn hạn hẹp hơn phim truyền hình rất nhiều, đây cũng là một khó khăn cho
chúng tôi khi nghiên cứu đề này.
3. Mục đích nghiên cứu
Từ việc tìm hiểu và phân tích nghệ thuật chuyển thể tác phẩm văn học
sang điện ảnh từ phương diện cốt truyện, nhân vật và không gian thời gian qua tác
phẩm Tam quốc diễn nghĩa, chúng tôi xem xét mối quan hệ đa chiều giữa văn học
và điện ảnh. Qua đó chỉ ra được những điểm tương đồng và khác biệt giữa tác phẩm
văn học và điện ảnh. Đồng thời thấy được những thành công và hạn chế của các bộ
phim chuyển thể từ tác phẩm Tam quốc diễn nghĩa.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
-

Đối tượng nghiên cứu

Tiếp nhận tác phẩm Tam Quốc từ góc nhìn điện ảnh .
-


Tính đến nay ( 2019) nghệ thuật điện ảnh đã có 124 năm tuổi, ban đầu đó là
phát minh của hai anh em kĩ sư người Pháp là Louis Lumiere và August Lumiere,
ngày 28/12/1895, bộ phim đầu tiên đánh dấu sự xuất hiện của nghệ thuật thứ bảy
được chiếu tại thủ đô Pari.
Điện ảnh là một khái niệm chưa cố định, vì vậy chúng tôi xin đưa ra
một số khái niệm về điện ảnh như sau: Trong cuốn Đại từ điển Tiếng Việt điện ảnh
được hiểu là “1- Kĩ thuật thu vào phim những hình cử động liên tục và chiếu lại trên
màn ảnh. 2- Ngành nghệ thuật dùng kĩ thuật để thu phát kịch bản được dàn dựng,
đạo diễn công phu” [12, tr 634]. Trong cuốn Từ điển Tiếng Việt tường giải và liên
tưởng đưa ra cách hiểu “Nghệ thuật phản ánh hiện thực bằng những hình ảnh hoạt
động liên tục, thu vào phim (Nhựa, video) để chiếu các cử động trên màn ảnh” [4, tr
905]. Một số ý kiến của những nhà nghệ sĩ đưa ra: “Điện ảnh là âm nhạc của ánh
sáng”, “Là nghệ thuật của sự biến đổi”, “Là hình ảnh chuyển động”, “Là con đẻ của
khoa học kĩ thuật”…
Để hiểu hơn về điện ảnh trước hết ta phải hiểu về các thuộc tính của nó.
“Có nhiều quan niệm khác nhau về đặc trưng của điện ảnh song hiện nay quan niệm
phổ biến nhất cho rằng điệm ảnh có tám thuộc tính cơ bản: Điện ảnh là nghệ thuật
tổng hợp, có tính truyền thống, tính dân tộc và tính quốc tế, tính giải trí, tính kinh tế
thương mại và mang giá trị tư tưởng nhân sinh sâu sắc. Điện ảnh là con đẻ của khoa
học kĩ thuật – công nghệ và nằm trong cấu trúc văn hóa, truyền thống đại chúng” [5,
tr.16].
1.2. Hiện tượng chuyển thể từ tác phẩm văn học sang điện ảnh
1.2.1.Diện mạo chung
Mặc dù Văn học và điện ảnh có sự khác biệt trên nhiều phương diện song
vẫn có nhiều điểm tương đồng với nhau, khiến chúng có sợi dây liên kết để chuyển
thể qua lại, chuyển thể là một lại nghệ thuật đã ra đời từ lâu, các vở kịch được


chuyển thể từ chất liệu văn học cũng vô cùng phổ biến như “Hamlet” của
Shakespeare hay những cốt truyện dân gian như “Tấm Cám”, “Quan Âm thị

nhiều góc độ khác nhau theo từng sự sáng tạo của từng đạo diễn, mỗi người lại có
những Jean Valjean (Giăng Van- giăng) của riêng mình. Trong mỗi tác phẩm, các
đạo diễn sẽ tìm ra những điểm nổi bật mà mình yêu thích, chỉ cần họ trung thành
với tư tưởng chính và không làm lệch đi tinh thần ấy là đủ.
Chuyển thể là cả một quá trình hoạt động nghệ thuật, mỗi tác phẩm ra đời
đã tạo ra “ Những tính cách mới, những địa điểm mới, khung cảnh, thời gian khác
và sự biểu hiện tươi mát đầy cảm xúc”.
Những tác phẩm văn học được chuyển thể sang điện ảnh với một tốc độ
lớn, hằng năm các tác phẩm văn học ra đời gây được tiếng vang và kéo theo là sự ra
đời của các tác phẩm điện ảnh. Văn học từ đây đã trở thành nền tảng bên cạnh sử
dụng những chất liệu văn học (Cốt truyện, nhân vật, hành động,…), điện ảnh còn sử
dụng một số thủ pháp nghệ thuật và phương tiện biểu hiện của văn học. Các yếu tố
như: bối cảnh, lời thoại không gian và thời gian, diễn biến tâm lí, cũng mang chất
văn học, những đoạn đối thoại, độc thoại, lời dẫn truyện,…cũng lấy ra từ đó nó làm
câu chuyện thêm kịch tính. Trong tác phẩm điện ảnh, thời gian (Sự đan xen giữa
hiện tại, quá khứ và tương lai, những sự việc đang diễn ra,…) hoặc những không
gian được mở ra khác nhau cũng là từ văn học.
Cốt truyện văn học là cái nền vững chắc để các nhà sản xuất dựa vào giúp
tạo nên những tác phẩm điện ảnh hay. Có rất nhiều bộ phim lấy ra từ văn học mà đã
trở thành kinh điển của làng điện ảnh như: “The Godfather (Bố già)” của nhà văn
Mario Puzzo đã là một best-seller với hàng triệu bản được bán ra. Cuốn sách viết về
đề tài về cuộc sống giới xã hội đen này nhanh chóng lọt vào “mắt xanh” của nhà
làm phim Hollywood. Bộ phim chuyển thể “Bố già” với cốt truyện hay cùng dàn
diễn viên vô cùng tài năng đã nhanh chóng rinh về nhiều giải thưởng điện ảnh danh
giá. Tác phẩm “Đồi gió hú” của nữ nhà văn người Anh Emily Bronte, hay kịch bản
bộ phim “Cabaret” dựa trên cuốn tiểu thuyết “Goodbye to Berlin” của nhà văn
Christopher Isherwood. Bộ phim “Kiêu hãnh và định kiến” được xây dựng dựa trên
tiểu thuyết kinh điển cùng tên của nữ nhà văn Jane Austen,…




dựng nên bộ phim, kết hợp với sự sáng tạo đã cho ra những góc nhìn hoàn toàn mới.
Bộ phim “Quan Vân Trường” của đạo diễn Mạch Triệu Huy, bộ phim “Tam Quốc
Chí: Huyền thoại Triệu Tử Long ( Rồng tái sinh)” của đạo diễn Daniel lee, cả hai bộ
phim đều lấy cảm hứng từ hai nhân vật trong nguyên tác, nhưng đã có sự thêm thắp
và lược bớt tình tiết để khắc họa hai nhân vật một cách rõ nét và đầy tính nghệ
thuật. Bộ phim “Khổng Tước đài” đạo diễn Triệu Lâm Sơn lại lấy địa danh “Khổng
Tước đài” làm nền xây dựng bộ phim cho việc miêu tả nhân vật chính là Tào Tháo,
có thể nói đây là bộ phim có sự thay đổi nhiều nhất so với nguyên tác và hư cấu nên
một câu chuyện khác. Bộ phim “Đại chiến Xích Bích” của đạo diễn Ngô Vũ Sâm là
một bộ phim lấy bối cảnh là cuộc chiến Xích Bích vô cùng nổi tiếng, với những góc
quay, khung cảnh được đầu tư công phu, dàn diễn viên đẹp đã tạo nên một tác phẩm
xuất sắc, đây cũng là bộ phim đạt nhiều đề cử và giải thưởng tại các liên hoan phim,
nhận được lời khen từ các nhà phê bình phim.
Đối với hình thức chuyển thể nào cũng sẽ có hai mặt thuận lời và khó khăn
nhất định, việc sản xuất để tạo ra một tác phẩm điện ảnh là của nhà làm phim nhưng
sự đón nhận sau cùng của khán giả cũng tác động không nhỏ đến tư duy của họ, nếu
như sáng tạo quá nhiều mà phá vỡ đi mạch logic của câu chuyện sẽ làm cho những
người hâm mộ tác phẩm cảm thấy không thỏa đáng, nhưng nếu giữ nguyên mà
không đan cài hay lược bớt những chi tiết chưa hợp lí trong tác phẩm sẽ làm cho bộ
phim như một “bản sao” của tác phẩm văn học vậy.
1.2.3.Những lưu ý khi chuyển thể
Có rất nhiều yếu tố tác động đến việc thành công khi chuyển thể từ một tác
phẩm văn học sang kịch bản văn học, do sự khác biệt của hai thể loại này nên không
phải lúc nào kịch bản cũng thành công.
Khi quyết định đem tác phẩm văn học dựng thành phim, ban đầu phải phá
bỏ kết cấu của nguyên tác, điều này đòi hỏi năng lực của người chuyển thể phải từ
bỏ được nhân vật, sự kiện, đoạn văn, biến cố mà mình yêu thích, xây dựng cho
mình có cái nhìn khách quan nhất để hoàn thiện một kịch bản hoàn chỉnh. Phải chọn
lọc được những chi tiết, xâu nối nó từ bên trong, tổ chức lại theo quy luật và hình.

đối với sự sáng tạo của người chuyển thể.


1.3. Khái niệm cốt truyện trong tác phẩm văn học và tác phẩm điện ảnh
1.3.1. Khái niệm về cốt truyện trong tác phẩm văn học
Trong cuốn Giáo trình lí luận văn học tác phẩm và thể loại, do Trần Đình
Sử chủ biên đã đưa ra khái niệm cốt truyện văn học như sau: “Cốt truyện là chuỗi
các sự kiện được tạo dựng trong tác phẩm tự sự và kịch. Một số văn bản trữ tình
cũng có yếu tố cốt truyện. Khái niệm cốt truyện nhằm tách truyện ra làm hai phần:
Chuỗi sự kiện rất đặc trưng cho thể loại tự sự, kịch và các yếu tố miêu tả, lời kể,
bình. Thiếu các yếu tố này thì truyện không thể thành truyện.” [10, tr.44]
Trong cuốn Lý luận văn học, do Hà Minh Đức chủ biên nêu rằng: “Cốt
truyện là một hệ thống các sự kiện phản ánh những diễn biến của cuộc sống, và nhất
là những xung đột xã hội một cách nghệ thuật, qua đó, các tính cách hình thành và
phát triển trong những mối quan hệ qua lại của chúng nhằm sáng tỏ tư tưởng và chủ
đề của tác phẩm” [8, tr.29].
Theo Aristos – người đặt nền móng cho lý thuyết nghiên cứu cốt truyện:
“Cốt truyện là cơ sở, là linh hồn của của bi kịch, sau đó mới đến tính cách” [8, tr.
13]. Đến L.I.Timofeep, nhận định về cốt truyện ông cho rằng, khi mà các tính cách
luôn đóng vai trò “người trung gian” độc đáo giữa nhà văn và cuộc sống do nhà văn
phản ánh thì cốt truyện chính là hệ thống biến cố mà suy cho cùng những biến cố đó
phải phản ánh những mâu thuẫn và xung đột xã hội.
Sơ lược việc điểm về cốt truyện và những vấn đề liên quan của các nhà lý
luận, chúng ta có thể nhận ra tầm quan trọng cũng như sự phức tạp của việc nghiên
cứu. Điều này có lẽ bắt nguồn từ việc hiểu phạm trù khái niệm cốt truyện.
1.3.2. Khái niệm cốt truyện trong tác phẩm điện ảnh
Cốt truyện trong phim bao gồm tất cả những sự kiện của câu chuyện được
mô tả trực tiếp trên phim, được sắp xếp một cách có tổ chức, hay “một chuỗi những
sự kiện trong một mối liên hệ nhân quả xảy ra trong không gian và thời gian” [1, tr.
95].


Nhà văn hào Đức W.Goethe có nói: “Con người là điều thú vị nhất đối với
con người, và con người cũng chỉ hứng thú với con người.” Trong cuốn Giáo trình
lí luận văn học tác phẩm và thể loại do GS. Trần Đình Sử chủ biên đưa ra khái
niệm như sau “Nhân vật văn học là khái niệm dùng để chỉ hình tượng các cá thể
con người trong tác phẩm văn học – cái được nhà văn nhận thức, tái tạo, thể hiện
bằng các phương tiện riêng.” [10, tr. 58]
Những con người này có thể được miêu tả kỹ lưỡng hay sơ lược, sinh
động hay không rõ nét, xuất hiện một hay nhiều lần, thường xuyên hay từng lúc, giữ
vai trò quan trọng nhiều, ít hoặc không ảnh hưởng nhiều lắm đối với tác phẩm. Có
thể có tên riêng cũng có thể không có tên riêng. Khái niệm nhân còn để chỉ một
hiện tượng nổi bật nào đó trong tác phẩm. Bên cạnh con người, nhân vật văn học có
khi còn là các con vật, các loài cây, các sinh thể hoang đường được gán cho những
đặc điểm giống con người.
Nhân vật văn học mang tính ước lệ không thể bị đồng nhất với con người
có thật, ngay cả khi tác giả xây dựng nhân vật với những nét rất gần với nguyên
mẫu.
1.4.2. Khái niệm nhân vật trong tác phẩm điện ảnh
Ở bất kì bộ môn nghệ thuật nào nhân vật là một trong những yếu tố tạo nên
thành công cho tác phẩm, là thành quả sáng tạo của người nghệ sĩ. Đối với điện ảnh
thì nhân vật không thể một mình độc lập mà cần có sự cộng hưởng với những yếu
tố khác, và phụ thuộc rất nhiều vào những người sản xuất (Đạo diễn, biên kịch, diễn
viên)
Để tạo ra một nhân vật có sức khái quát, ảnh hưởng sâu sắc đến khán giả,
đó là một điều rất khó khăn đối với các nhà sản xuất. Đòi hỏi nhà làm phim phải đặt
tâm tư, phải tư duy, và dám bước qua các giới hạn của nghệ thuật.
Nhân vật được khắc họa với tính cách, đặc điểm ngoại hình riêng, mô tả
những nét cá tính.
Nhân vật có ảnh hưởng đến sự thành công của bộ phim. Tác phẩm có ấn
tượng, tồn tại được lâu dài tùy thuộc vào sự sáng tạo của nhà làm phim. Khi xem

Không gian nghệ thuật


Trong cuốn Từ điển thuật ngữ văn học của Lê Bá Hán, Trần Đình Sử,
Nguyễn Khắc Phi, đã định nghĩa như sau: “ Không gian nghệ thuật là hình thức bên
trong của hình tượng nghệ thuật, thể hiện chỉnh thể của nó. Sự miêu tả trần thuật
trong nghệ thuật bao giờ cũng xuất phát từ một điểm nhìn diễn ra trong trường nhìn
nhất định. Không gian nghệ thuật gắn với cảm thụ về không gian, nên mang tính
chủ quan. Ngoài không gian vật thể còn không gian tâm tưởng”. do vậy không gian
nghệ thuật có tính độc lập tương đối, không quy được vào không gian địa lí. [6,
tr.160]
Trong cuốn Một số vấn đề thi pháp học hiện đại, của Giáo sư Trần Đình Sử
đã đưa ra như sau: “ Không gian nghệ thuật là phạm trù của hình thức nghệ thuật, là
phương thức tồn tại và triển khai của thế giới nghệ thuật. nếu thế giới nghệ thuật là
thế giới của cái nhìn và mang ý nghĩa thì không gian nghệ thuật là trường nhìn mở
ra từ một điểm nhìn, cách nhìn”.
Không gian trong tác phẩm văn học được biểu thị qua không gian mang
tính ước lệ tượng trưng (Tây trúc, thiên đình, núi Olympus…), bằng các từ không
gian vốn mã hóa sẵn về ý nghĩa trong đời sống (Cao, thấp, dài, ngắn, tối, sáng…),
tập trung điểm nhìn (Xa, gần, cao, thấp…), điểm nhìn tâm lí ( Nhớ lại, hồi ấy, ngày
ấy…).
Trong cuốn Dẫn luận thi pháp học đã khẳng định: “Không gian nghệ thuật
là hình tượng không gian có tính chủ quan và tượng trưng”. Đó là hiện tượng nghệ
thuật, mô hình thế giới thể hiện quan niệm về trật tự thế giới và sự chọn lựa của con
người.
Thời gian nghệ thuật
Theo cuốn Từ điển thuật ngữ văn học của Lê Bá Hán, Trần Đình Sử,
Nguyễn Khắc Phi đã đưa ra: “Thời gian nghệ thuật là hình thức nội tại của hình
tượng nghệ thuật thể hiện tính chỉnh thể của nó. Cũng như không gian nghệ thuật,
sự miêu tả, trần thuật trong văn học nghệ thuật bao giờ cũng xuất phát từ một điểm


Tên Phim

Thể loại
Đạo diễn

Thời lượng

hành

TT

(truyền

Ghi chú

hình, điện
ảnh, hoạt
hình)

Gia Cát Lượng

1987

54 tập

Phim truyền
hình

1

Nghĩa
Lạc Thần

2002

Mai

Tiểu

hình
27 tập

Thanh

4
Điêu Thuyền

Phim truyền
hình

2002

Phim truyền
hình

5
Lã Bố và Điêu
6

Phim truyền


Tân Tam Quốc
8

2008

thời Tam Quốc

Cao

hình
Hy

95 tập

Hy
về

2012

Lưu

Phim truyền
hình

Gia

Hào

25 tập