TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
********

ĐỖ THỊ TÂM

THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA
TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở MỘT
SỐ TRƯỜNG MẦM NON KHU VỰC PHÚC
YÊN TỈNH VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục học

HÀ NỘI, 2019


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
********

ĐỖ THỊ TÂM

THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THÔNG QUA
TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở MỘT
SỐ TRƯỜNG MẦM NON KHU VỰC PHÚC
YÊN TỈNH VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

bố trong bất kì công trình nghiên cứu khoa học nào.
Xuân Hòa, ngày 15 tháng 5 năm
2019
Sinh viên

Đỗ Thị Tâm


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về giáo dục đạo đức cho trẻ 56 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ............................................. 18
Bảng 2.2. Thực trạng đảm bảo nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi
thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề........................................................ 21
Bảng 2.3. Thực trạng việc lập kế hoạch và tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng
vai theo chủ đề ................................................................................................. 22
Bảng 2.4. Thực trạng về việc tạo môi trường chơi cho trẻ chơi trò chơi ..... 24
đóng vai theo chủ đề ....................................................................................... 24
Bảng 2.5 . Thực trạng về việc thực hiện các yêu cầu để giáo dục đạo đức cho
trẻ thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề .................................................. 26


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ............................................................... 2
3.1. Khách thể nghiên cứu ................................................................................... 2
3.2. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................... 2
4. Giả thuyết khoa học ........................................................................................ 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 2
6. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 3

TRƯỜNG MẦM NON KHU VỰC PHÚC YÊN TỈNH VĨNH PHÚC ........ 18
2.1. Thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng
vai theo chủ đề ................................................................................................... 18
2.1.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi
thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ........................................................... 18
2.1.2. Thực trạng đảm bảo nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông
qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ..................................................................... 20
2.1.3. Thực trạng việc lập kế hoạch và tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng vai
theo chủ đề .......................................................................................................... 22
2.1.4. Thực trạng về việc tạo môi trường chơi cho trẻ chơi trò chơi đóng vai
theo chủ đề .......................................................................................................... 24
2.1.5. Thực trạng về việc thực hiện các yêu cầu để giáo dục đạo đức cho trẻ
thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ........................................................... 26
2.2. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông
qua trò chơi đóng vai theo chủ đề .................................................................... 28
2.1.1. Nguyên nhân từ phía giáo viên ............................................................... 28
2.2.2. Nguyên nhân từ phía trẻ .......................................................................... 29
2.2.3. Nguyên nhân về cơ sở vật chất của nhà trường ..................................... 30
Chương 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC
ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THÔNG QUA TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI
THEO CHỦ ĐỀ ................................................................................................. 32
3.1. Đối với giáo viên ......................................................................................... 32


3.2. Đối với trẻ .................................................................................................... 34
3.3. Đối với nhà trường và các cấp quản lí ..................................................... 35
3.4. Đối với phụ huynh.................................................................................... 36
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................... 37
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 39
PHỤ LỤC


1


Bằng hình thức đóng vai sẽ giúp các em hình dung được thế giới thu nhỏ trong
các tình huống cụ thể, từ đó kích thích sự hình thành và phát triển nhân cách
trẻ.
Việc giáo dục đạo đức cho trẻ mầm non thông qua trò chơi đóng vai theo
chủ đề rất thiết thực và cần được quan tâm hơn nữa để nâng cao hiệu quả giáo
dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo. Vì vậy tôi chọn đề tài : “Thực trạng giáo dục
đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở một số
trường mầm non khu vực Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc”
2. Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng về việc giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua
trò chơi đóng vai theo chủ đề. Từ đó đề xuất một số biện pháp để nâng cao hiệu
quả việc giáo dục đạo đức cho trẻ mầm non thông qua hoạt động này.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình giáo dục đạo đức cho trẻ 5 -6 tuổi
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai
theo chủ đề.
4. Giả thuyết khoa học
Hoạt động giáo dục đạo đức cho trẻ 5-6 tuổi đã được giáo viên quan tâm
tuy nhiên hiệu quả chưa cao. Nếu có các biện pháp phù hợp để giáo dục đạo
đức cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề thì sẽ nâng cao
được hiệu quả của việc giáo dục đạo đức cho trẻ.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu cơ sở lí luận của việc giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo thông
qua trò chơi đóng vai theo chủ đề.

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Giáo dục, đặc biệt là giáo dục đạo đức là vấn đề luôn được xã hội quan
tâm hàng đầu. Vì vậy trên Thế giới cũng như trong nước đã có rất nhiều công
trình nghiên cứu về vấn đề này.
1.1.1. Một số nghiên cứu của tác giả nước ngoài
Trong cuốn: “hoạt động, ý thức, nhân cách” của tác giả A.N.Leonchiep
nói về: “hoạt động, ý thức với sự hình thành và phát triển nhân cách của con
người.”
Tác giả Francois Jullien đã tìm ra nền tảng để hình thành đạo đức cho
con người thông qua cuốn “xác lập cơ sở cho đạo đức”.
Và rất nhiều các tác giả khác nghiên cứu về vấn đề này như: “Tâm lí học
tình cảm” – P.M.Iacovson, cuốn “Những cảm xúc của con người” của K.Izard...
và nhiều tác giả khác, mỗi tác giả tìm hiểu về một nội dung, khía cạnh cụ thể.
1.1.2. Một số nghiên cứu của tác giả trong nước
Trong cuốn “Giáo dục học mầm non” do Đào Thanh Âm chủ biên đã nói
về ý nghĩa, nhiệm vụ, nội dung, nguyên tắc và phương pháp giáo dục đạo đức
cho trẻ mẫu giáo.
PGS-TS Nguyễn Ánh Tuyết cũng đã đưa ra những nhận định của mình
về vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề với sự phát triển chung của trẻ qua
cuốn “Giáo dục mầm non những vấn đề lí luận và thực tiễn”
Muôn Thị Xuyến “Nghiên cứu mức độ lĩnh hội một số kinh nghiệm đạo
đức quy tắc hành vi của trẻ mẫu giáo từ 3 – 6 tuổi”, Đại học Sư phạm Hà Nội
1998.
Trong cuốn “ Tâm lí học lứa tuổi mầm non” của nhà xuất bản Đại học
Sư phạm Hà Nội, 2007, Nguyễn Ánh Tuyết cũng đã nghiên cứu về sự ảnh
hưởng của trò chơi đóng vai theo chủ đề với trẻ mầm non.

4



Giáo dục cho trẻ những tình cảm đạo đức đúng đắn trong giai đoạn này
là việc làm vô cùng cần thiết, nó giúp hình thành và phát triển đạo đức cho trẻ,
tạo động lực để trẻ có hành vi, thái độ đúng đắn sau này…”
1.2.2. Sự phát triển ý chí
Độ tuổi này trẻ đã được người lớn giao cho một số công việc nhỏ như:
trông em, nhặt rau hay thậm chí là quét nhà... qua các công việc đó trẻ dần xác
định được mục đích của hành động mà trẻ đang làm và luôn cố gắng để hoàn
thành tốt nhiệm vụ của mình.
Trẻ biết sắp xếp thời gian để có thể chơi và cũng có thể hoàn thành nhiệm
vụ mà người lớn giao cho. Tính kế hoạch dần được xuất hiện ở trẻ mẫu giáo
lớn khi mà trẻ vừa muốn được chơi nhưng cũng muốn hoàn thành nhiệm vụ để
được người lớn khen ngợi, hài lòng về trẻ.
“Sự phát triển ý chí của trẻ mạnh hay yếu phụ thuộc rất nhiều vào sự dạy
dỗ của người lớn như bố mẹ, cô giáo và những người thân xung quanh trẻ.
Người lớn không chỉ là người giao nhiệm vụ cho trẻ mà còn phải hướng dẫn,
tạo động lực để trẻ hoàn thành công việc”
1.2.3. Sự xác định ý thức bản ngã
“Ý thức bản ngã xuất hiện giúp trẻ ý thức và biết điều chỉnh hành vi của
mình cho phù hợp, đúng đắn. Ở trẻ ý thức bản ngã có từ cuối tuổi ấu nhi, nếu
như ở tuổi hài nhi mọi hoạt động của trẻ đều phụ thuộc vào người lớn (đói
người lớn cho ăn, rét người lớn cho mặc...) thì đến cuối tuổi ấu nhi khi ý thức
bản ngã xuất hiện thì trẻ dần tách mình khỏi người khác. Từ đó có thể thấy tiền
đề của ý thức bản ngã của trẻ mầm non là việc tự tách mình khỏi người khác.
Ở tuổi mẫu giáo lớn trẻ tự ý thức được nhiều thứ hơn. Trẻ có khuynh
hướng cảm nhận về bản thân tích cực hơn. Không chỉ có vậy, ở độ tuổi này trẻ
còn biết được giới tính là nam hay nữ và còn biết được cách cư xử, hành vi sao
cho phù hợp với giới tính của mình.”

6

7


“Đạo đức mang tính tự nguyện chứ không ép buộc. Mỗi con người tự
mình điều chỉnh hành vi của mình sao cho chuẩn mực, hướng hành động của
mình trở nên tốt đẹp và ngăn cản những điều xấu”
“Giáo dục đạo đức là một hoạt động của nhà giáo dục nhằm mục đích
xây dựng cho trẻ những tính cách, phẩm chất tốt đẹp. Giúp trẻ biết được các
quy tắc, chuẩn mực, hành vi đúng đắn trong cư xử và trong các hoạt động với
bạn bè, gia đình và toàn xã hội. Giáo dục đạo đức còn bồi dưỡng cho trẻ để trẻ
hướng tới những điều thiện, điều tốt đẹp.” [1, tr.158]
Giáo dục đạo đức có ý nghĩa rất quan trọng trong sự nghiệp giáo dục con
người nói chung và trong sự nghiệp giáo dục trẻ nói riêng.
1.3.2. Con đường và phương tiện giáo dục đạo đức
1.3.2.1. Con đường giáo dục đạo đức
“Đạo đức tồn tại trong mọi lĩnh vực đời sống của con người. Kết quả của
hành vi đạo đức được đánh giá theo các phạm trù đạo đức xã hội như tốt, xấu,
thiện, ác,... từ sự tồn tại của đạo đức ta có các con đường giáo dục đạo đức:
Thứ nhất: bồi dưỡng, nâng cao nhận thức giáo dục đạo đức thông qua
hoạt động dạy học đặc biệt là các môn có liên quan như: đạo đức, giáo dục công
dân, văn học,... thông qua các môn học này người học sẽ nắm được phương
thức hành vi đạo đức, cách ứng xử phù hợp.
Thứ hai: xây dựng những thói quen hành vi đạo đức thông qua tổ chức
đời sống, các hoạt động giao lưu để tích lũy về đạo đức.
Tập luyện và rèn luyện các hành vi đạo đức thông qua các hạt động giao
lưu và thông qua đời sống hàng ngày. Xây dựng những thói quen hành vi tốt và
loại bỏ những thói quen hành vi xấu, không đúng chuẩn mực của xã hội.”

8


9


là giai đoạn vàng để giáo dục đạo đức cho trẻ, giáo dục cho trẻ lòng nhân ái,
những phẩm chất đạo đức, xã hội, uốn nắn cho trẻ những hành vi, thói quen
ngay từ những năm tháng đầu đời để tránh những sai lệch sẽ càng khó sửa khi
trẻ lớn lên.
“Giáo dục đạo đức cho trẻ không chỉ ảnh hưởng đến sự hình thành và
phát triển nhân cách mà nó còn liên quan đến giáo dục thẩm mỹ, giáo dục trí
tuệ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động cho trẻ.
+ Đối với giáo dục thẩm mỹ: những cảm xúc, tình cảm đạo đức tốt đẹp,
những hành vi văn minh là cơ sở của việc giáo dục đạo đức. Nó giúp trẻ thích
cái đẹp, muốn hướng tới cái đẹp và có mong muốn tạ ra cái đẹp.
+ Đối với giáo dục trí tuệ: hình thành ở trẻ khả năng nhận xét, đánh giá
thái độ, hành vi đạo đức của bản thân và của người khác.
+ Đối với giáo dục thể chất,lao động: giáo dục trẻ có thói quen vệ sinh
sạch sẽ, biết giúp đỡ người lớn một số công việc nhẹ nhàng, vừa sức từ đó góp
phần giáo dục thể chất, lao động ở trẻ”
1.3.3.2. Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ mẫu giáo
“Để giáo dục trẻ một cách toàn diện, đạt được mục tiêu giáo dục thì nhà
trường cần phải tổ chức hợp lý các hoạt động dạy học. Qua hoạt động học đó
học sinh lĩnh hội được các kiến thức, tri thức”
Con đường để giáo dục cho trẻ thực chất là loại hình hoạt động cơ bản
được tổ chức với sự tham gia tích cực của người học theo hướng đã xã định.
Đạo đức tồn tại trong mọi hoạt động, mọi lĩnh vực. Nó có thể tồn tại dưới
dạng tri thức như các khái niệm, chuẩn mực, hệ thống các nguyên tắc, quy định
về đạo đức, các phẩm chất đạo đức và cách để đánh giá về giá trị đạo đức. Nó
có thể tồn tại dưới các hành động, hành vi của con người như cách cư xử, nói
năng, các hành động trong cuộc sống hàng ngày với những người thân, bạn bè,
gia đình và xã hội. Dù đạo đức tồn tại dưới dạng các tri thức hay dưới dạng

Đối với trẻ mẫu giáo có thể giáo dục cho trẻ từ những điều đơn giản như tình
yêu với bác hồ, quê hương, dạy trẻ nhận biết cờ Tổ quốc, các kì quan, danh lam

11


thắng cảnh ở địa phương trẻ sống hoặc của cả đất nước, ngoài ra có thể dạy cho
trẻ về các nhân vật lịch sử nổi bật,... tất cả những điều này sẽ tác động tích cức
đến tình cảm đạo đức của trẻ mặc dù sự hiểu biết của trẻ vaanc còn hạn chế.
Thứ hai là giáo dục quan hệ bạn bè, xây dựng lớp học đoàn kết thân ái.
“Tuổi mẫu giáo trẻ bắt đầu cùng chơi với nhau nhất là trẻ mẫu giáo lớn.
ở trẻ bắt đầu hình thành các mối quan hệ, trẻ đã có bạn thân. Các mối quan hệ
này của trẻ ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển nhân cách của trẻ. Vì vậy việc
giáo dục quan hệ bạn bè cho trẻ là rất cần thiết đòi hỏi giáo viên phải nắm vững
nội dung cơ bản theo từng độ tuổi để có những phương pháp tác động đến trẻ
phù hợp và kịp thời”
“Đối với trẻ mẫu giáo lớn không chỉ giáo dục trẻ biết chơi hòa thuận, biết
tự giải quyết các xích mích, mâu thuẫn giữa các trẻ mà còn dạy trẻ biết tự tập
hợp nhau để chơi chung, biết những quy tắc ứng xử cần thiết trong quan hệ bạn
bè, mở rộng cho trẻ về quan hệ bạn bè (bạn bè tốt)”
Thứ ba là giáo dục những quy tắc lễ phép và văn hóa, những tính tốt.
“Giáo dục cho trẻ những quy tắc lễ phép như phải biết chào hỏi, thưa gửi,
cảm ơn,... dạy trẻ những hành vi văn hóa trong cuộc sống hàng ngày như không
xả rác bừa bãi, không bẻ cây... biết giúp đỡ mọi người xung quanh đặc biệt là
người già và những em bé nhỏ hơn mình.
Cần giáo dục cho trẻ những đức tính tốt, kịp thời động viên và tuyên
dương, phát triển các đức tính tốt của trẻ, ngăn chặn ngay những đức tính xấu
dù những đức tính ấy mới chỉ là biểu hiện. Một số nững đức tính tốt cần rèn
luyện cho trẻ là:
Tính tự lập: tự làm những việc mà trẻ có thể làm được, không ỷ lại vào

thỏa thuận để mỗi trẻ trở thành một nhân vật trong cuộc sống. Trò chơi này là
sự tái tạo các mối quan hệ và các chức năng lao động.
1.4.3. Cấu trúc của trò chơi đóng vai theo chủ đề
Trò chơi đóng vai theo chủ đề có cấu trúc khá phức tạp. Nó bao gồm:
chủ đề chơi, nội dung chơi, mối quan hệ của trẻ trong trò chơi,...

13


1.4.3.1. Chủ đề và nội dung của trò chơi đóng vai theo chủ đề
Trò chơi đóng vai theo chủ đề phản ánh cuộc sống hàng ngày xung quanh
trẻ. Những gì có thật ở hiện thực mà đượcphản ánh vào trò chơi được gọi
là chủ đề chơi. Cuộc sống hàng ngày của trẻ càng được tiếp xúc rộng rãi
thì chủ đề chơi càng phong phú. Có thể có các chủ đề chơi như: bán hàng,
xây dựng, bác sĩ,...
Nội dung của trò chơi là những hoạt động của người lớn mà đứa trẻ nhận
thức được, hiều được và phản ánh lại vào trò chơi. Việc tái tạo lại những
hành động ấy trở thành nội dung chơi của trẻ.
1.4.3.2. Mối quan hệ của trẻ trong trò chơi
Có hai mối quan hệ giữa trẻ trong trò chơi đó là: quan hệ chơi và quan
hệ thực.
+ Quan hệ chơi: đó là mối quan hệ của các vai trong trò chơi, nó mô
phỏng lại những gì có thật trong cuộc sống hàng ngày.
Ví dụ: quan hệ giữa mẹ và con, quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân.
+ Những quan hệ thực: đó là quan hệ qua lại giữa những trẻ, những người
cùng tham gia trò chơi, cùng thực hiện công việc chung.
Trong trò chơi đóng vai theo chủ đề các quan hệ xã hội được bộc lộ, các
vai chơi phải tạo ra các mối quan hệ khác nhau và các vai chơi phải tuân thủ
luật lệ hành động của vai chơi.
1.4.4. Mức độ của trò chơi theo độ tuổi

những thuộc tính bên ngoài của sự vật hiện tượng sau đó kết hợp với những hành
động thực tiễn sẽ giúp trẻ có những cảm nhận về sự vật, hiện tượng đó.
Hơn nữa trò chơi đóng vai theo chủ đề có vai trò rất quan trọng đối với
sự phát triển tư duy và trí tưởng tượng của trẻ. Thông qua trò chơi đóng vai
theo chủ đề giúp chuyển từ tư duy trực quan hành động sang tư duy trực quan
hình tượng do trẻ tích cực hoạt động với đồ vật. Khi chơi trí tượng tưởng của
trẻ phát triển hơn, trẻ biết sử dụng các đồ vật để thay thế nhau như: sử dụng cái

15


ghế và tưởng tượng nó là con ngựa và trẻ sẽ hoạt động với cái ghế như là hoạt
động với con ngựa.
1.4.5.2. Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề đối với sự phát triển ngôn
ngữ
Trò chơi đóng vai theo chủ đề giúp mở rộng vốn từ ở trẻ, giúp trẻ sử dụng
từ ngữ chính xác hơn, cấu trúc ngữ pháp được hoàn tiện, phát âm chuẩn khi trẻ
được giao tiếp nhiều với mọi người xung quanh, bạn bè.
Khi hóa thân vào các vai chơi, để làm tốt nhiệm vụ của mình thì trẻ phải
diễn đạt thật tốt cả về mặt ngữ điệu và ngữ pháp.
Tuy nhiên qua trò chơi đóng vai theo chủ đề trẻ chủ yếu nắm được ngôn
ngữ sinh hoạt đời thường cho nên để nắm được ngôn ngữ nghệ thuật trẻ cần
được học từ nhà trường, người thân, sách vở,... để nắm được một cách toàn diện
nhất ngôn ngữ mẹ đẻ.
1.4.5.3. Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề với sự phát triển tình cảm
“Tuổi mẫu giáo tình cảm, cảm xúc chi phối các hoạt động tâm lí của trẻ.
Mà tình cảm của con người lại được nảy sinh trong quá trình tiếp xúc giữa
người với người. Trò chơi đóng vai theo chủ đề là trò chơi mà trẻ được hóa thân
vào các nhân vật khác nhau mà trẻ sẽ đặt tình cảm của mình vào đó như: biết
dỗ em, vỗ về em bé khi trẻ hóa thân vào vai người mẹ. Điều này sẽ ảnh hưởng