Tài liu lun vn s phm 1 of 63.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN

HỒ QUỲNH TRANG

YẾU TỐ HUYỀN ẢO
TRONG 36 TRUYỆN ĐẶC SẮC
CỦA GABRIEL GARCIA MARQUEZ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI, 2019

Footer Page 1 of 63.


Tài liu lun vn s phm 2 of 63.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN

HỒ QUỲNH TRANG

YẾU TỐ HUYỀN ẢO
TRONG 36 TRUYỆN ĐẶC SẮC
CỦA GABRIEL GARCIA MARQUEZ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Footer Page 3 of 63.


Tài liu lun vn s phm 4 of 63.

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung trình bày trong khóa luận tốt nghiệp “Yếu tố
huyền ảo trong 36 truyện đặc sắc của Gabriel Garcia Marqez” là kết quả nghiên cứu
của bản thân tôi dưới sự dướng dẫn của TS. Lương Thị Hồng Gấm.
Các số liệu và tài liệu được sử dụng trong khóa luận là trung thực và có xuất xứ
rõ ràng.

Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 2019
Sinh Viên

Hồ Quỳnh Trang

Footer Page 4 of 63.


Tài liu lun vn s phm 5 of 63.

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................................... 1
NỘI DUNG ...................................................................................................................... 5
Chương 1. NHÂN VẬT HUYỀN ẢO TRONG 36 TRUYỆN ĐẶC SẮC CỦA
G.G.MARQUEZ .............................................................................................................. 5
1.1. Khái niệm “huyền ảo” trong văn học ..................................................................... 5
1.2. Các kiểu nhân vật huyền ảo trong 36 truyện đặc sắc của G.G.Marquez ............ 8

tố hiện thực và yếu tố huyền ảo tồn tại hài hòa trong cùng một thế giới, thế giới của cái
thực nhưng lại mang tính siêu thực. Các nhà văn tiêu biểu của khuynh hướng văn học
này phải kế đến Franz Kafka (1883-1924), Jorge Luis Borges (1899-1986), Miguel
Asturas (1899-1974), Gunter Grass (1927-..), Gabirel Garcia Marquez (1928-2014),..
Gabirel Garcia Marquez là một cái tên gắn liền với chủ nghĩa hiện thực huyền
ảo. Mục đích của trào lưu văn học này là phản ánh thực trạng của xã hội thông qua các
hình tượng huyền ảo, siêu nhiên để độc giả suy nghĩ và rút ra ý nghĩa của tác phẩm.
Ông đã sử dụng thành công cái huyền ảo trong những sáng tác của mình để phản ánh
hiện thực xã hội Mỹ Latinh đương thời. Chủ đề ông hay đề cập đến là nỗi cô đơn mênh
mang của con người, ngoài ra còn hay viết về vấn đề chiến tranh, đam mê tiền bạc,
danh lợi, độc tài, tính ích kỉ,.. vì thế những tác phẩm của ông được coi trọng vì mang
tính nhân văn và tính nghệ thuật cao. Mraquez nổi tiếng với nhiều tác phẩm như Tình
yêu thời thổ tả (1985), Mùa thu của vị trưởng lão (1975), Tướng quân giữa mê hồn
trận (1989),.. Năm 1982 Marquez được trao giải Nobel Văn học, chạm đến đỉnh cao
của sự nghiệp với tiểu thuyết để đời Trăm năm cô đơn (1967).
Những tác phẩm của ông đóng vai trò nhất định trong việc truyền bá, định
hướng và phát triển chủ nghĩa hiện thực huyền ảo tại Việt Nam. Yếu tố huyền ảo mang
hơi thở của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo đi vào các sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp
(trong Giọt máu, Kiế m sắ c, Phẩm tiế t), Bảo Ninh (trong Nỗi buồn chiến tranh),
Nguyễn Minh Châu (trong Phiên chợ Giát),... cùng một số sáng tác khác đã cho thấy
sự tiếp nhận, vân dụng chủ nghĩa hiện thực huyền ảo trong nền văn học nước nhà.
Yếu tố huyền ảo của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo là nhân tố quan trọng đối với
việc truyền tải thành công ý nghĩa tác phẩm trong cả hai mảng truyện ngắn và tiểu
thuyết của Marquez. Tuy nhiên, dù ít được chú ý khai thác hơn mảng tiểu thuyết,
truyện ngắn của Marquez vẫn mang nét đặc sắc và có giá trị nghệ thuật tương đương

Footer Page 6 of 63.

1


niềm tin vào trí tưởng tượng và vào lí trí bị phá sản hoàn toàn. Con người bơ vơ trên
cõi thế ấy đang tự viết nên những điều huyễn ảo về chính bản thân mình, những điều
họ luôn cho là xác thực, chẳng có gì là huyễn ảo cả” [7, 20-21].

Footer Page 7 of 63.

2


Tài liu lun vn s phm 8 of 63.

Ông cũng đưa ra khái niệm chủ nghĩa hiện thực huyền ảo và một số đặc điểm
của nó. Lê Huy Bắc khẳng định: “Garcia Marquez là một trong những bậc thầy của văn
học huyền ảo” [7,138]. Tiếp đó bàn luận về dấu ấn chủ nghĩa hiện thực huyền ảo trong
Tự sự điểm nhìn trong “Cụ già với đôi cánh khổng lồ” [7,135], Những cô gái điếm
buồn của Marquez [7,154] và qua tiểu thuyết Trăm năm cô đơn [7,166].
Những công trình của Phan Tuấn Anh tập trung nghiên cứu về nỗi cô đơn và
một số hình tượng tiêu biểu của Marquez trong mảng tiểu thuyết. Trong cuốn Gabriel
García Márquez và nỗi cô đơn huyền thoại (2015) bàn luận về một số đặc điểm văn
hóa Mỹ Latinh- một trong những nhân tố quan trọng tác động đến tác phẩm của
Marquez sau đó đi sâu bàn luận về bút pháp huyền ảo và cảm quan đạ trị đến kết cấu
mê lộ của Marquez trong các tác phẩm của ông. Bài viết Hình tượng Macondo trong
“Trăm năm cô đơn” - từ góc nhìn văn hóa Mỹ latinh (2010) nghiên cứu về không gian
nghệ thuật đặc sắc Macondo thông qua lịch sử và văn hóa Mỹ Latinh. Theo quan điểm
của Phan Tuấn Anh, ông cho rằng chủ nghĩa hiện thực huyền ảo là một phần của chủ
nghĩa hậu hiện đại rồi đi sâu phân tích các sáng tác của Marquez theo góc nhìn này,
ông cũng đưa ra tám đặc điểm của cái huyền ảo của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo nói
riêng và chủ nghĩa hậu hiện đại nói riêng trong Hình tượng hậu hiện đại trong tiểu
thuyết G.G.Marquez (2017).
Nguyễn Thành Trung cũng đã phân tích cái kì ảo trong mảng truyện ngắn của

Qua đề tài, chúng tôi muốn đi sâu tìm hiểu một số phương diện mang yếu tố
huyền ảo trong 36 truyện đặc sắc của Gabirel Garcia Marquez để làm sáng tỏ giá trị
nghệ thuật của yếu tố huyền ảo trong truyện ngắn của ông
5. Phương pháp nghiên cứu
Nhằm chỉ ra yếu tố huyền ảo và giá trị nghệ thuật của chúng tôi lựa chọn và kết
hợp các phương pháp, thao tác nghiên cứu khoa học như:
- Phương pháp phân loại − thống kê
- Phương pháp phân tích − tổng hợp
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp mô tả
6. Bố cục khóa luận
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung chính của đề tài gồm có 2
chương:
Chương 1: Nhân vật huyền ảo trong 36 truyện đặc sắc của G.G.Marquez
Chương 2: Không gian và thời gian huyền ảo trong 36 truyện đặc sắc của
G.G.Marquez

Footer Page 9 of 63.

4


Tài liu lun vn s phm 10 of 63.

NỘI DUNG
Chương 1
NHÂN VẬT HUYỀN ẢO TRONG 36 TRUYỆN ĐẶC SẮC CỦA G.G.MARQUEZ
1.1. Khái niệm “huyền ảo” trong văn học
Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo (magic realism) là trào lưu văn học được hình
thành và phát triển từ những năm 40 - 50 của thế kỉ XX. Được xem như một sản phẩm

Tài liu lun vn s phm 11 of 63.

Trong chủ nghĩa hiện thực huyền ảo, các yếu tố thực và ảo tồn tại hòa bình,
song hành với nhau như một điều hiển nhiên tạo nên một thế giới hỗn độn, không thể lí
giải theo logic thông thường. Cái huyền ảo đóng vai trò quan trọng trong việc tái hiện
thế giới đó, khi mà các chân lí tưởng như bất biến bị sụp đổ, con người hoài nghi về
các giá trị tốt đẹp, cô độc và hoang mang trong những mảnh vỡ của cuộc sống. Nhà
văn tìm đến cái huyền ảo như một sự giải thoát cho nỗi cô đơn, sử dụng chúng như
công cụ nghệ thuật để phản ánh những vấn đề diễn ra trong cuộc sống thực.
Trong văn chương cổ đại, yếu tố huyền ảo là sản phẩm sáng tạo của con người
nhằm lí giải các hiện tượng tự nhiên như mưa, gió, động đất...bằng việc gắn những
hiện tượng đó với một vị thần, lấy họ làm chỗ dựa để làm dịu bớt nỗi sợ hãi với niềm
tin thần linh sẽ cứu con người khỏi bất hạnh. Sang đến văn học cận đại (thế kỉ XIV),
cái huyền ảo (Magic) lúc này là cái kì ảo (fantastic) không đóng vai trò làm chỗ dựa
của niềm tin mà hướng đến sự thăm dò tâm lí và tư duy, sức mạnh lí trí của con người.
Cái kì ảo còn đại diện cho một thế giới thực khác đang tồn tại cùng với con người,
nhưng chưa đầy các yếu tố mà họ không thể nắm bắt, lí giải hay cắt nghĩa. Đến thời
hiện đại và hậu hiện đại, cái huyền ảo là một sản phẩm của sự hoài nghi, nó thể hiện
nỗi cơ đơn của con người trong xã hội rối ren, miêu tả cái đang diễn ra trong thế giới
thực.
Huyền ảo là nhân tố đặc thù, tạo nên sức hấp dẫn cho các tác phẩm của chủ
nghĩa hiện thực huyền ảo. Qua các thời đại, con người luôn bị thu hút mạnh mẽ bởi
những điều thần bí, siêu nhiên. Nhưng giá trị thực sự của nó mằm ở chỗ được các nhà
văn sử dụng như phương hình thức tái hiện đời sống thực. Một hình thức mới lạ, mang
tính nghệ thuật khi lấy thế giới phi thực tế để để phản ánh thế giới thực tế. Mọi chi tiết,
tình tiết ảo diệu đều không được nhà văn lí giải, mà người đọc phải đào sâu suy nghĩ để
tìm ra ý nghĩa của nó, nhờ vậy mà tác phẩm có nhiều tầng ý nghĩa khác nhau, tùy từng
đối tượng người đọc. Tuy vậy, mọi cái ảo đều có bắt nguồn từ đời sống thực, thể hiện
nỗi cô đơn của con người trước thế giới đầy hoài nghi và sự hỗn độn.Trong hầu hết các
tác phẩm, cái huyền ảo đều mang những điểm cơ bản như sau:

đề tài của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo luôn phong phú và hướng đến cái thực trong
cuộc sống. Đề tài lịch sử, đô thị, độc tài, thổ dân... là các đề tài được hướng tới thường
xuyên nhất.
5. Cái huyền ảo mang trong mình màu sắc kinh thánh, các huyền thoại và ngụ
ngôn. Đôi khi mang đậm chất thơ lãng mạn. Trong Biển của thời đã mất của Marquez,
cả ngôi làng được bao trùm bởi mùi hoa hồng bắt nguồn từ biển, người ta nghe những
đĩa hát cũ, ngôi làng trở lên nhộn nhịp bởi những vị khách ghé thăm, những người xa
quê trở về. Mùi hoa hồng mang đến hơi thở mới cho ngôi làng, lãng mạn và kì diệu
như một sự chúc lành của thiên chúa.
G.G.Marquez là biểu tượng vĩ đại của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo Mỹ Latinh.
Dù không phải người phát kiến ra trào lưu này nhưng Marquez đã đưa chủ nghĩa hiện
thực huyền ảo lan rộng ra toàn thế giới cùng với tên tuổi của mình. Kế thừa yếu tố
huyền ảo từ những người thầy đi trước, đồng thời sáng tạo, sử dụng cái huyền ảo lồng

Footer Page 12 of 63.

7


Tài liu lun vn s phm 13 of 63.

vào bức tranh lịch sử, văn hóa Mỹ Latinh ông gặt hái được nhiều thành công trên con
đường sáng tác của mình. Năm 1982, Marquez được trao giải Nobel văn học, đạt đến
đỉnh cao sự nghiệp với tiểu thuyết Trăm năm cô đơn. Phải nói rằng, yếu tố huyền ảo đã
giúp ông thành công trong việc phản ánh hiện thực, mang lại chiều sâu cho tác phẩm.
Trong các tác phẩm của mình, Marquez hay chọn chủ đề về bạo lực, chính trị, độc tài...
và nhiều hơn cả, ông là nhà văn viết về nỗi cô đơn của con người, nỗi cô đơn của Mỹ
Latinh. Dù được biết đến nhiều hơn ở mảng tiểu thuyết, nhưng truyện ngắn của ông
cũng được đánh giá cao vì giá trị nghệ thuật và nhân văn của nó.
1.2. Các kiểu nhân vật huyền ảo trong 36 truyện đặc sắc của G.G.Marquez

học.
Thế giới nhân vật được Marquez xây dựng trong các truyện ngắn hiện thực
huyền ảo cũng đa sắc màu như vậy. Trong bầu không khí tồn tại cùng lúc những yếu tố
thực và không thực, các nhân vật mang đặc tính huyền ảo đóng vai trò không thể thiếu
trong việc mô tả và tái hiện bầu không khí đó. Nhân vật huyền ảo được Marquez khắc
họa theo nhiều cách khác nhau, được phân loại theo nhiều kiểu: nhân vật có đặc điểm
ngoại hình khác thường, nhân vật có khả năng phi thường, nhân vật có đời sống và số
phận huyền ảo, nhân vật hồn ma và cuối cùng là nhân vật xác chết. Dù mang những
đặc điểm huyền diệu, siêu nhiên thì nhân vật với đặc tính huyền ảo vẫn có ý nghĩa
hướng về cái thực tại đang diễn ra trong đời sống con người.
1.2.1. Nhân vật có đặc điểm ngoại hình khác thường
Trong các truyện ngắn mang yếu tố huyền ảo của tập truyện, Marquez xây dựng
một số nhân vật có đặc điểm ngoại hình dị thường. Những nhân vật đó mang trên mình
dấu vết giống thần thánh, khi lại có đặc điểm giống ma quỷ làm cho con người không
thể xác định họ là ai, con người, thần linh hay ma quỷ. Ngoại hình mang tính huyền ảo
cũng là một dấu hiệu của sự cô đơn mà Marquez luôn muốn hướng đến trong cả sự
nghiệp văn học của mình. Những truyện ngắn xuất hiện dạng nhân vật này gồm Cụ già
với đôi cánh khổng lồ, Chuyện buồn không thể tin được của Erendia ngây thơ và người
bà bất lương và Người chết trôi đẹp nhất trần gian.
Cụ già với đôi cánh khổng lồ kể về ông lão có cánh bị lạc đến ngôi nhà của hai
vợ chồng Pelayo. Hai người nhốt ông cùng với lũ gà, thu tiền vé của những người đến
chiêm ngưỡng đôi cánh của ông, còn dân chúng đến xem và đối xử với ông như một
con vật trong sở thú khi ném cho ông đủ thứ thức ăn, ném cả đá và dí than nóng vào
người ông. Sau khi hết giá trị kiếm tiền, ông bị Pelayo và Elisenda xua đổi và trở thành
cái gai trong mắt họ. Với đôi vợ chồng, sự ra đi của ông là sự giải thoát khỏi bế tắc và
gánh nặng.
Có thể hiểu nguyên nhân của những cư xử tồi tệ trên là do ông sở hữu đôi cánh
thần thánh nhưng không có bất kì năng lực siêu nhiên nào thuyết phục và đáp ứng được
những nhu cầu của con người. Cách xuất hiện của ông cũng không giống thần thánh
mà giống một kẻ gặp nạn, quần áo rách rưới như kẻ buôn đồng nát, thậm chí đôi cánh-

đàn ông cao lớn nhất trong làng và họ bắt đầu khóc thương cho số phận cô độc của
Estebal. Chắc hẳn, Estebal đã sống bất hạnh với thân thể ngoại cỡ của mình, khi mà
anh người ta bắt anh phải đi cửa bên và bị đập đầu vào bậc cửa, khi chân đã mỏi nhừ
những không dám ngồi lên chiếc ghế đẩu của bà hàng xóm vì lo sợ làm hỏng chiếc
ghế. Anh nhận được sự yêu mến giả tạo từ mọi người, điều đó lặp lại hằng ngày dù anh
là người nhiệt tình và hiền lành nhất. Estebal đã trải qua một cuộc đời đầy bất hạnh,
nhưng cái bất hạnh ấy vẫn bám theo ngay cả khi anh đã là một xác chết. Một xác chết
đơn độc lênh đênh trên đại dương bao la làm bọn trẻ nhầm tưởng là một con tàu chiến.
Cái xác Estebal trở thành đồ chơi yêu thích của lũ trẻ khi chúng nghịch xác chết cả

Footer Page 15 of 63.

10


Tài liu lun vn s phm 16 of 63.

buổi chiều cho đến khi người lớn phát hiện ra chúng. Anh cũng không có một bộ đồ tử
tế để chết trong kiêu hãnh vì thế anh trở thành người cô đơn nhất thế gian.
Nhân vật người bà trong Chuyện buồn không thể tin được của Erendia ngây thơ
và người bà bất lương được miêu tả “trần truồng và khổng lồ như một con cá voi”
[16,148]. Bà già với thân hình kì dị, béo ục ịch là hình ảnh đại diện cho kẻ độc tài trong
xã hội Mỹ Latinh được Marquez đưa vào tác phẩm. Với Marquez, ông quan niệm
quyền lực mang đến sự cô đơn cho con người, người càng nhiều quyền lực thì càng
khó tin tưởng. Họ cô lập mình với thế giới bên ngoài, khép kín cảm xúc để bảo vệ
quyền lực và đó là sự cô đơn tồi tệ. Việc đánh bại và thoát khỏi vòng cương tỏa bóc lột
của kẻ độc tài là điều vô cùng khó, giống như thân hình đồ sộ của người bà bất lương
không hề bị ảnh hưởng khi tiêu thụ “hết một lượng bả chuột bằng cả lượng để diệt cả
một thế hệ chuột” [16,205]. Khi Uylysse cầm con dao bầu đâm mụ để giải thoát cho
Erendia, máu của mụ già phụt ra thật mạnh phun khắp mặt anh “đó là một thứ máu đặc

nhiên, các nhân vật này vẫn kiến cường chống lại sự cô đơn, đợi đến một ngày được
dang cánh bay đi đến một thế giới thuộc về mình hoặc tìm được một nơi được toàn thể
dân làng chào đón, chăm sóc, đồng cảm và khóc thương mình. Khác với hai nhân vật
trên, sự cô đơn với người bà bất lương đến từ bên trong, từ chính lòng tham vô đáy của
mụ, tự tách mình khỏi thế giới loài người và sống cuộc sống không bằng một con
người. Như vậy, cái cô đơn luôn tồn tại trong thế giới, bắt nguồn từ nhiều yếu tố, do
hoàn cảnh, do xã hội hoặc do chính bản tính bên trong mỗi người, đó là hiện thực cuộc
sống được Marquez gửi gắm thông qua những nhân vật dạng nhân vật mang tính huyền
ảo thông qua đặc điểm ngoại hình khác thường này.
1.2.2. Nhân vật có khả năng phi thường
Bên cạnh kiểu nhân vật có đặc tính huyền ảo về ngoại hình thì nhân vật có khả
năng siêu nhiên cũng xuất hiện nhiều trong các truyện ngắn hiện thực huyền ảo của
Marquez. Trong tập 36 truyện đặc sắc nhân vật với khả năng huyền ảo xuất hiện trong
Blacaman, người hiền bán phép tiên, Tôi dược thuê để nằm mộng và Chuyện buồn
không thể tin được của Erendia ngây thơ và người bà bất lương.
Theo lời kể của nhân vật “tôi” trong truyện ngắn Blacaman, người hiền bán
phép tiên thì cả anh ta và Blacaman đều có những khả năng phi thường. Khi hai người
gặp nhau, Blacaman đã mất đi năng lực và sống bằng nghề lừa đảo. Không ai hiểu lí do
vì sao phép thuật của hắn ta biến mất nhưng trong thời thịnh đạt nhất của mình hắn làm
được rất nhiều điều phi thường. Blacaman nổi tiếng với tài ướp xác các phó vương "đã
tạo cho thây ma của các vị này một bộ mặt tươi tỉnh và oai vệ" [16,224], toát lên thần
thái uy nghi trong nhiều năm đến nỗi dân chúng không dám chôn cất những xác ướp
đó. Hắn còn làm rất nhiều nghề như đoán mộng, trồng răng bằng thuật thôi miên tại các
chợ phiên. Blacaman bắt đầu có uy tín từ khi làm ra bộ cờ đam đánh mãi không hết ván
làm cho vị giáo sĩ phát điên và gây ra hai vụ tự tử khét tiếng thời đó. Có thể hiểu rằng,
phép thuật của Blacaman biến mất khi chúng gây tổn hại đến sự sống con người. Hoặc
sâu xa hơn, khi Blacaman đứng trên đỉnh cao của vinh quang hắn trở lên kiêu căng và
sử dụng phép thuật vào những việc xấu xa nhằm kiếm nhiều tiền hơn cho mình. Lòng
tham vô đáy và tâm địa độc ác là lí do thứ phép tiên đó không bao giờ trở lại với


một thủ đoạn kiếm sống của Phrau Phrida. Đó là cuộc gặp gỡ cuối cùng trước khi
Phrau Phrida chết trong chiếc ô tô bẹp rúm găm vào bức tường khách sạn do sức mạnh
của cơn sóng lớn. Ta có thể liên hệ cuộc đời và năng lực siêu nhiên của Phrau Phrida
với các nhân vật trong Blacaman, người hiền bán phép tiên. Khả năng huyền diệu giúp
Phrau Phrida đạt được cuộc sống quyền lực vương giả giống như Blacaman và người
hiền đức. Nhưng khi sử dụng khả năng ấy để có được một phần tài sản của người chủ
đầu tiên rồi nhiều hơn là cả gia tài của những ông chủ của thành phố đã thuê bà nằm
mộng thì tất yếu Phrau Phrida sẽ bị chừng phạt. Nếu hình phạt của Blacaman là chết đi
sống lại nhiều lần trong lăng mộ cô độc thì hình phạt của Phrau Phrida là cái chết đau
đớn bất ngờ mà bà không hề được báo trước trong giấc mộng của mình.
Người bà bất lương trong Chuyện buồn không thể tin được của Erendia ngây
thơ và người bà bất lương cũng mang trong mình năng lực được báo mộng trước tương
lai. Điều này được khẳng định lần đầu qua lời nói của Erendia với Uylysse “- Cái gì bà
em cũng biết hết. Luôn luôn bà em được báo mộng trước” [16,186] khi hai người lên
kế hoạch bỏ trốn. Lần thứ hai cô bé khẳng định điều này khi Uylysse có ý định giết bà
của cô “- Hãy cẩn thận kẻo bà già vừa được báo mộng. Bà ấy mơ thấy một con công
nằm trên chiếc võng trắng” [16,209- 210]. Khác với Phrau Phrida, giấc mơ của người
bà bất lương khiến cho người xung quanh mụ phải lo sợ và dè chừng. Những giấc mơ
đó không được sử dụng vào những việc tốt đẹp mà ngược lại, chúng làm cho mụ ta
càng siết chặt sự bóc lột cùng cảnh giác cao độ. Dù biết rất nhiều thứ qua những giấc
mơ, nhưng bà của Erendia không đoán được kết thúc cuộc đời mình giấc mơ thấy một
con công nằm trên chiếc võng trắng để rồi chết ngỡ ngàng trong tay Uylysse.
Dạng nhân vật mang sức mạnh phi thường của Marquez cho ta nhiều cái nhìn
mới mẻ về cuộc sống. Điều kì diệu trong cuộc sống là có thật, nhưng nó không suất
phát từ những thứ thần thánh cao siêu mà bắt nguồn từ sự lương thiện của con người.
Cả Blacaman, người hiền đức, Phrau Phrida và người bà bất lương đều là con người có
tấm lòng đẹp hoặc đã từng có tấm lòng đẹp, được trao tặng những năng lực huyền diệu
để giúp đỡ cho những người xung quanh mình. Qua các nhân vật, ta cũng nhìn thấy
một thức tế của xã hội không chỉ riêng Mỹ Latinh mà toàn thể nhân loại, con người dễ


thân. Nhưng sự thấu hiểu đó dẫn họ đến bất hạnh vì bất lực khi không thể tìm ra đối
phương. Cô đã đi trên đường và nói to, đã viết dòng chữ “đôi mắt chó xanh” ở khắp
mọi nơi chỉ mong chàng trai nhìn thấy và nhận ra mình. Trên các cửa kính mờ bụi ở
khách sạn, ở nhà ga hay ở các nhà lầu cô đều dùng ngón tay trỏ của mình để viết “đôi
mắt chó xanh”. Điên cuồng đến độ khi cảm nhận anh đang ở gần đây, cô vào tiệm
thuốc phiện hỏi ông chủ quán về anh, không nhận được câu trả lời như mong muốn cô
bất lực chỉ biết viết “đôi mắt chó xanh” lên sàn gạch, rồi lại cầm giẻ vừa lau vừa nhắc
đi nhắc lại “đôi mắt chó xanh”, nhắc nhiều đến nỗi người tò mò đến xem cô chật kín cả
cửa hàng và kết luận “Nàng điên rồi” [16,42]. Có lẽ cô đã phát điên trong chính nỗi cô

Footer Page 21 of 63.

16


Tài liu lun vn s phm 22 of 63.

đơn của mình, cô đơn đến độ phải thú nhận với chàng trai “Em tưởng mình mình đến
chết cóng mất. Cái thành phố này như là một thành phố băng ấy” [16,41] và anh cũng
thú nhận “Lạnh lùng đã khiến mình nhận ra nỗi cô đơn” [16,40]. Cái cô đơn làm cô
cảm thấy bản thân không còn chút hơi ấm hay cảm giác của của một con người. Thân
thể cô thật giống những thứ vô tri khi “da bụng lỗ mỗ mọt đục cứ như thể người em
được làm bằng gỗ” [16,41] hay đôi lúc cô cứ tưởng mình là sắt. Nỗi cô đơn đó chỉ có
mình chàng trai thấu hiểu, và cô trân trọng anh và căn phòng đến nỗi cô sợ có người
vào mê phòng này và lục các thứ của cô, đảo lộn sự yên ủi của cô trong giấc mộng về
anh. Có ít chi tiết để nhận ra sự cô đơn của chàng trai hơn cô, nhưng những người
giống nhau luôn hiểu nhau và anh luôn muốn được ôm lấy cô nhưng họ chỉ có thể nhìn
nhau. Cứ vậy hằng đêm họ vẫn an ủi nhau bằng “nụ cười buồn- đó là một nụ cười đầu
hàng cái không thể có, cái không thể đạt được” [16,46] cho đến khi cuộc hội ngộ kết
thúc bằng những thứ tiếng lúc gần sáng.

công từ chối ông ta trước khi tìm thấy kí ức của mình. Cuối cùng, khi nhớ lại tất cả, y
có thể đến với dàn đồng ca bằng sự thanh thản.
Maria, cô gái khoảng mười bảy tuổi người Mêhicô trong Tôi đến chỉ để gọi điện
thoại cũng là một nhân vật mang số phận huyền ảo. Cần gọi điện cho chồng khi xe bị
hỏng giữa hoang mạc, Maria đi nhờ trên chiếc ôtô nhếch nhác đến nơi người đàn bà
hứa hẹn là có chỗ gọi gọi điện thoại. Nơi người đàn bà đưa cô đến là trại thương điên,
thay vì được gọi điện người ta bắt cô vào giường nằm, tiêm thuốc, có bác sĩ điều trị
nhưng tất cả đều không tin cô là người bình thường. Cuộc sống giam hãm trong trại
điên được tả giống như địa ngục, không còn cách nào khác Maria đồng ý ngủ cùng mụ
già gác đêm- con quỷ cái gác địa ngục để được gọi điện thoại. Không chịu được sự ghê
tởm của mụ khiến cuộc trao đổi không thành công, nhưng cuối cùng Maria cũng tìm
cách lén gọi điện thoại cho chồng đến đón mình về. Hạnh phúc khi gặp được Saturno
với ý nghĩ anh ta sẽ đưa mình ra khỏi chại điên, Maria một lần nữa phải tuyệt vọng.
Saturno tin rằng cô bị điên và an ủi cô bằng những lời giả dối và sau lần đấy, dù cố
gắng cỡ nào anh ta cũng không bao giờ gặp được Maria nữa. Người phụ nữa hứa với
Saturno sẽ tiếp tế cho Maria kể rằng “lần cuối cùng cô ta gặp Maria thì thấy Maria rất
minh mẫn, người đẫy đà hơn và vui vẻ với không khí bình thản nơi trại điên” [16,455].
Không gì có thể lí giải được vì nguyên ngân dẫn đến nỗi bất hạnh kì lạ của Maria. Khi
mọi đấu tranh thất bại, Maria phải thích nghi với cuộc sống nơi trại điên với thái độ
tích cức hoặc cô đã phát điên thật vì sự cầm tù cùng những đổ vỡ niềm tin vào tình
yêu.
Một nhân vật mang số phận huyền ảo nữa là Nena Daconte, cô gái chết vì gai
hoa hồng trong Dấu máu em trên tuyết. Nena Daconte và Bidi Sanchez sau thời gian
yêu đương nồng cháy đã cưới nhau trong sự ngỡ ngàng của gia đình anh và sự thất
vọng của gia đình cô và họ đến Pháp để hưởng tuần trăng mặt. Nena Daconte bị gai
hoa hồng đâm vào ngón tay từ bó hoa của đoàn ngoại giáo Pháp tặng cô, nhưng họ
không để ý đến vết thưng mà chỉ trầm trồ khen ngợi chiếc nhẫn kim cương trên tay cô,
sau đó toàn sự chú ý dồn vào chiếc xe mới của Bidi Sanchez. Mới đầu nó chỉ là một
nốt gai châm, vì sự nhỏ bé của nó Nena Daconte không phát hiện ra máu chảy suốt dọc


động đều trở lên vô nghĩa, “vào lúc hai giờ chiều ngày chủ nhật đám tang được cử hành
ở nơi chỉ cách hai trăm mét căn phòng khác sạn nơi Bidi Sanchez đang chết lặng trong
nỗi cô đơn về tình yêu của Nena Daconte” [16,551] và quan chức ngoại tiếp Bidi
Sanchez tại đại sứ quán thú nhận rằng “ông đã nhận bức bưu điện của ngài ngoại
trưởng một giờ sau khi Bidi Sanchez ra khỏi văn phòng của ông và ông ta đã lặn lội dò
la tìm kiếm anh” [16,551-552]. Cuộc sống luôn chứa những bất ngờ mà con người
không bao giờ có thể giải thích nổi, không ai nghĩ rằng Nena Daconte lại chết vì một
vết đâm nhỏ từ gai hoa hồng, cũng không hiểu nổi khi hình ảnh Bidi Sanchez tràn ngập
khắp mọi nơi thì người ta không thể tìm thấy anh dù anh ở rất gần những người muốn

Footer Page 24 of 63.

19


Tài liu lun vn s phm 25 of 63.

tìm mình. Tất cả những bất hạnh kì lạ này chỉ có thế giải thích bằng sự đa nguyên của
cuộc sống, mang lại những suy ngẫm miên man về số phận vô thường của con người.
Toàn bộ học trò năm thứ tư của trường Thánh Jtulia đã kết thúc số phận trong sự
huyền ảo của ánh sáng trong truyện ngắn Quà tết. Mọi thứ bắt đầu từ khi hai anh em
Toto và Hoen muốn bố mẹ mua tặng chiếc thuyền có mái chèo với thước ngắm và la
bàn khi chúng dành được vòng nguyệt quế ở năm thứ ba trường tiểu học. Vào đêm thứ
tư khi bố mẹ đi vắng, bọn trẻ bắt đầu cuộc mạo hiểm của mình, chúng đập vỡ bóng
điện ở ngọn đèn trong phòng khách “một dòng ánh sáng vàng và và mát như nước từ
bóng đèn vỡ bắt đầu chảy ra và chúng cứ để cho nó dâng cao bốn gang tay” [16,523].
Đó là thứ ánh sáng thần diệu có đặc tính giống nước, người ta chỉ cần tháo nút là nó
chảy ra ngay. Từ đó, mỗi đêm thứ tư hàng tuần, bọn trẻ lấy chiếc thuyền trong kho ra
để nó bơi trong ánh sáng, chúng học cách điều khiển thước ngắm và la bàn cho đến khi
người lớn trở về và thấy chúng đang ngủ. Như vậy vẫn chưa đủ với lũ trẻ, Toto và