HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN MINH HẢI

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY

THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH HỒ CHÍ MINH HỌC
Mã số: 62 31 02 04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS, TS Nguyễn Thị Kim Dung

HÀ NỘI - 2019


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích
dẫn đầy đủ theo qui định.
Tác giả

Nguyễn Minh Hải


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU....................................................................................................................................... 1
Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU...................................... 6



DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CBQL:

Cán bộ quản lý

CNXH:

Chủ nghĩa xã hội

CMCN:

Cách mạng công nghiệp

DTTS:

Dân tộc thiểu số

GDĐH:

Giáo dục đại học

GD-ĐT:

Giáo dục - đào tạo

GS:

Giáo sư

ngũ giảng viên......................................................................................................................... 104
Bảng 3.5. Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá công tác đào tạo, bồi
dưỡng đội ngũ giảng viên................................................................................................... 107
Bảng 3.6: Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá chính sách đãi ngộ đối
với đội ngũ giảng viên......................................................................................................... 108


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt
xuất, nhà tư tưởng lỗi lạc của dân tộc Việt Nam. Trong hệ thống tư tưởng Hồ
Chí Minh, tư tưởng về xây dựng đội ngũ nhà giáo (ĐNNG) là một trong những
nội dung quan trọng thể hiện lý tưởng sâu xa của Người về xây dựng con
người mới xã hội chủ nghĩa, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc trên
thế giới. Ngay sau khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ Chí
Minh đã nhận thức rõ sự cần thiết phải xây dựng nền giáo dục mới, trong đó có
giáo dục đại học (GDĐH), và coi đây là một trong những điều kiện căn bản,
quyết định sự độc lập, giàu mạnh của đất nước, để sánh vai với các cường quốc
năm châu. Trên cương vị là người lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước,
Hồ Chí Minh đã dành nhiều thời gian, tâm huyết lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức
thực hiện xây dựng nền giáo dục cách mạng, trong đó có việc xây dựng đội
ngũ nhà giáo. Thực tế trên đất nước ta đã hình thành một đội ngũ nhà giáo tâm
huyết, tài năng đáp ứng yêu cầu xây dựng nền giáo dục mới, phục vụ đắc lực
cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Những quan điểm về
xây dựng ĐNNG trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh để lại vẫn có giá trị lý
luận và thực tiễn quan trọng cần phải được nghiên cứu sâu hơn và quán triệt,
vận dụng vào xây dựng đội ngũ giảng viên (ĐNGV) các trường đại học ở nước
ta hiện nay.

nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển giao tri thức, khoa học - công nghệ.
Thực tế đặt ra cần phải có những giải pháp khả thi để xây dựng ĐNGV các
trường đại học ở Tây Nguyên đảm bảo số lượng, chất lượng, cơ cấu, đáp ứng
yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.
Từ những lý do trên, nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề: “Xây dựng đội
ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay theo tư tưởng Hồ
Chí Minh” làm đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học.


3

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích
Nghiên cứu một cách có hệ thống nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây
dựng đội ngũ nhà giáo để vận dụng vào xây dựng đội ngũ giảng viên các
trường đại học ở Tây Nguyên, từ đó đề xuất các giải pháp xây dựng đội ngũ
giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2019 - 2030 theo tư
tưởng Hồ Chí Minh
2.2. Nhiệm vụ
- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, đánh giá khái quát
kết quả nghiên cứu đã đạt được và chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục
nghiên cứu.
- Phân tích, hệ thống hóa nội dung và rút ra giá trị của tư tưởng Hồ Chí
Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo.
- Phân tích làm rõ thực trạng xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại
học ở Tây Nguyên giai đoạn 2013 - 2018 theo tư tưởng Hồ Chí Minh; chỉ ra
những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra đối với việc
xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay.
- Nêu lên những nhân tố tác động, phương hướng, nội dung và giải pháp
xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2019

4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Cơ sở lý luận
Đề tài luận án được tiến hành trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về
giáo dục - đào tạo, xây dựng đội ngũ nhà giáo.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài luận án tuân thủ phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật
biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Đồng thời kết hợp với các phương
pháp cơ bản sau: phân tích - tổng hợp, lịch sử - lôgíc, điều tra xã hội học,
thống kê.


5

5. Đóng góp mới về khoa học của đề tài
- Đề tài đã nghiên cứu làm sâu sắc hơn hệ thống quan điểm của Hồ Chí
Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là về nội dung và giá trị của tư
tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo.
- Đề tài đã chỉ ra những thành tựu, hạn chế của công tác xây dựng đội ngũ
giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2013 - 2018 theo tư
tưởng Hồ Chí Minh, từ đó phân tích làm rõ những vấn đề đặt ra đối với việc
xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay.
- Đề tài đã phân tích làm rõ những nhân tố tác động, đề xuất phương
hướng, nội dung và giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học
ở Tây Nguyên giai đoạn giai đoạn 2019 - 2030 theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
- Đề tài góp phần làm sâu sắc hơn hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh
về xây dựng đội ngũ nhà giáo, đồng thời góp phần tuyên truyền, giáo dục tư
tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay.
- Góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho Đảng, Nhà nước, các trường
đại học ở Tây Nguyên đề ra đường lối, chính sách, kế hoạch phù hợp để xây

Công trình Bách Khoa thư Hồ Chí Minh, Tập 1, Hồ Chí Minh với Giáo
dục - Đào tạo [89] do Phan Ngọc Liên và Nguyên An biên soạn. Đây là công
trình lớn bàn về tư tưởng giáo dục - đào tạo của Hồ Chí Minh. Nội dung công
trình chia làm ba phần: Phần 1 “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục”, trong đó
giới thiệu một số đoạn trích trong các bài viết, bài nói của Hồ Chí Minh về
giáo dục, thể hiện tư tưởng của Người trên các chủ đề lớn như mục tiêu, tính
chất, nội dung giáo dục, lý luận về giáo dục nói chung, về dạy học nói riêng;
Phần 2 “Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục”, tập hợp các bài viết,
đoạn trích của các nhà nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ tư tưởng Hồ Chí Minh về
giáo dục nói chung, quán triệt tư tưởng của Người vào thực tiễn giáo dục, đào
tạo Việt Nam; Phần 3 “Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh trong nhà trường”, làm
rõ việc đưa tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo


7

dục vào nhà trường thông qua dạy học một số bộ môn, chủ yếu là văn học và
lịch sử. Trong phần 2 của cuốn sách, tác giả sưu tầm một số bài nghiên cứu
phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo.
Trong bài Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục [71], Phạm Minh Hạc bàn
đến quan điểm Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của nhà giáo, nội dung xây dựng
đội ngũ nhà giáo gồm phẩm chất và năng lực. Hồ Chí Minh luôn đề cao vị trí,
vai trò của cô giáo, thầy giáo trong xã hội mới, nếu không có thầy giáo, cô giáo
thì không có giáo dục, không có thế hệ công dân tốt để xây dựng xã hội tương
lai. Xây dựng đội ngũ nhà giáo phải luôn gắn liền phẩm chất với năng lực, tuy
nhiên phẩm chất chính trị, đạo đức phải được đặt lên hàng đầu, đó là lòng yêu
nghề, yêu trẻ, hết lòng chăm sóc, giáo dục học sinh, không ngừng rèn luyện
đạo đức, tự đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao tay nghề. Đội ngũ nhà giáo với đầy
đủ phẩm chất và năng lực chính là vấn đề then chốt, quyết định chất lượng giáo
dục-đào tạo.

tịch luôn coi trọng giáo dục và vai trò, vị trí của ông thầy”. Người đánh giá rất
cao đội ngũ giáo viên, coi họ là “đội tiên phong trong sự nghiệp tiêu diệt giặc
dốt”, là người “mở mang tri thức phổ thông cho đồng bào”, “xây đắp nền văn
hóa sơ bộ cho dân tộc”, là những “vô danh anh hùng”. Người thầy trong xã hội
cũ và người thầy trong xã hội mới có vị trí hoàn toàn khác nhau. Trong xã hội
cũ nghề thầy giáo là gõ đầu trẻ để kiếm cơm ăn, trong xã hội mới người thầy
có một sự nghiệp vẻ vang, quan trọng là “trồng người”, “chăm lo dạy dỗ con
em của nhân dân thành người công dân tốt, người cán bộ tốt của nước nhà”
[151, tr.309]. Tác giả cũng chỉ ra năng lực và phẩm chất người thầy giáo là
lòng yêu nghề, yêu trẻ, phải làm kiểu mẫu về mọi mặt tư tưởng, đạo đức, lối
làm việc. Để làm tốt công tác giảng dạy của mình, người giáo viên còn phải
hình thành cho mình hàng loạt những năng lực sư phạm khác như năng lực dạy
học, năng lực ngôn ngữ, năng lực tổ chức, năng lực giao tiếp.
Tác giả Hoàng Trang, trong bài Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục những nội dung cơ bản [155], đã nêu ra và phân tích những nội dung cơ bản


9

của tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục - đào tạo. Tác giả phân tích: các thầy
giáo, cô giáo có vai trò nòng cốt trong việc đào tạo thế hệ trẻ, những thầy giáo,
cô giáo trước tiên phải giáo dục, bồi đắp cho thế hệ trẻ lòng yêu quê hương đất
nước, niềm tự hào với truyền thống lịch sử dân tộc mà bắt đầu ngay từ yêu
thương những người ruột thịt, bạn bè và đồng loại, giáo dục tinh thần pháp luật
cho họ mà bắt đầu từ ý thức tôn trọng tập thể, tổ chức, nội quy nhà trường và
trật tự xã hội. Người đặc biệt chú trọng đến phương pháp giảng dạy của người
thầy: "học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường
gắn liền với xã hội", "phải nâng cao và hướng dẫn" khả năng tự đào tạo cho
người học, phải "lấy tự học làm cốt", "phải nêu cao tác phong độc lập suy nghĩ
và tự do tư tưởng", đặc biệt chú ý phương pháp truyền thống của dân tộc là
phương pháp nêu gương (thân giáo) chỉ ra những ưu điểm ở mỗi con người,

thì không đủ để làm thầy, cô giáo.
Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục [189] do Lê Văn Yên chủ
biên là một công trình tập hợp nhiều bài viết quan trọng của các nhà lãnh đạo
cao cấp của Đảng và Nhà nước, các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, chuyên gia.
Công trình là một tập tư liệu quý để giúp nghiên cứu, học tập và vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh vào sự nghiệp đổi mới giáo dục nước ta hiện nay. Nội
dung sách gồm 3 phần: Tư tưởng Hồ Chí Minh - Tài sản quý giá của Đảng và
Dân tộc; Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển nền giáo dục Việt
Nam; Quán triệt, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục trong sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Công trình của Lê Văn Yên tập hợp
một số bài nghiên cứu có giá trị liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về xây
dựng đội ngũ nhà giáo.
Tác giả Nghiêm Đình Vỳ, trong bài Nhận thức và quán triệt tư tưởng Hồ
Chí Minh về giáo dục [187], nêu lên sự quan tâm của Hồ Chí Minh với giáo
dục, đào tạo và các thầy cô giáo, học sinh:
Có thể nói, hiếm có một nguyên thủ quốc gia nào đặc biệt quan tâm
đến giáo dục, chăm lo đến thầy giáo, cô giáo, học sinh các cấp như
Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nếu làm một bảng thống kê đầy đủ, chúng


11

ta sẽ nhận thấy tỷ lệ các bài nói, bài viết, những đoạn, những câu liên
quan đến giáo dục chiếm một tỷ lệ không nhỏ trong tổng số các ấn
phẩm của Hồ Chí Minh đã được thu thập. Nếu tính những lần đến
thăm các lớp học chống mũ chữ, bổ túc văn hóa, các trường, lớp học
từ mẫu giáo, vỡ lòng đến phổ thông, đại học, các cuộc hội nghị về
giáo viên, những buổi họp mặt, gặp gỡ với thầy, cô giáo, những nhà
quản lý giáo dục… của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta nhận thấy
con số này không dưới 100. Sự quan tâm, chăm lo đến giáo dục của

dung giáo dục - dạy học, (8) phương pháp giáo dục - dạy học, (9) hình thức tổ
chức dạy học, (10) đội ngũ giáo viên, (11) tập thể học sinh, (12) quản lý giáo
dục. Tác giả cho rằng, tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh được xem như một hệ
thống gồm 12 yếu tố tương ứng với 12 phạm trù trong giáo dục học có liên hệ
mật thiết với nhau, nhằm chỉ đạo việc nghiên cứu lý luận và cải tạo thực tiễn
giáo dục Việt Nam. Về đội ngũ giáo viên, Hồ Chí Minh đã xác định tầm quan
trọng của người thầy trong công tác giáo dục ở chỗ người thầy quyết định chất
lượng giáo dục, thậm chí không có thầy thì không có lớp, không có giáo dục.
Theo thống kê của tác giả, từ năm 1946 đến năm 1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã phát biểu 26 lần về vấn đề này [181, tr. 96].
Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung trong cuốn sách Bác Hồ với sự nghiệp
giáo dục và đào tạo [44] đã tuyển chọn, biên soạn khá công phu những bài
nghiên cứu liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, xây dựng đội ngũ
nhà giáo. Cuốn sách được chia làm bốn phần với các nội dung cụ thể như sau:
Phần thứ nhất: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đào tạo, tập hợp các bài
nghiên cứu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước như Trường Chinh, Phạm Văn Đồng,
Võ Nguyên Giáp và các nhà khoa học nghiên cứu về tư tưởng giáo dục của Hồ
Chí Minh. Phần thứ hai: Giáo dục đào tạo trong sự nghiệp đổi mới theo tư
tưởng Hồ Chí Minh. Điểm đặc biệt của phần này là các tác giả đã bước đầu
gắn việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục với công cuộc đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam hiện nay. Phần thứ ba:
Các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về giáo dục - đào tạo. Tác giả cập


13

nhật các văn bản mới nhất của Đảng và Nhà nước chỉ đạo việc đổi mới căn
bản, toàn diện nền giáo dục - đào tạo nước ta trong thời kì công nghiệp hóa,
hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Phần thứ tư: Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về
giáo dục và đào tạo. Đây là phần tập hợp các bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh

Chí Minh chỉ rõ vai trò của người thầy giáo thể hiện ở những nội dung sau:
Người thầy giáo là yếu tố cơ bản của hệ thống giáo dục, quyết định đến quá
trình vận hành và chất lượng giáo dục; Vai trò của người thầy không chí bó hẹp
trong phạm vi trường học mà còn được thể hiện ở ngoài xã hội, “thầy giáo và
học trò, tùy hoàn cảnh và khả năng, cần tham gia những công tác xã hội, ích
nước, lợi dân”; Người thầy giáo của chế độ mới đảm nhận sứ mệnh cao cả là
làm cho mọi người dân được hưởng quyền học hành, tham gia vào sự nghiệp
giải phóng con người, xây dựng nền văn hóa mới, khẳng định vị thế của dân
tộc ta trên trường quốc tế; Người thầy được coi là khâu then chốt trong quy
trình đào tạo để “đào tạo những công dân tốt, những cán bộ tốt sau này, góp
phần xây dựng chủ nghĩa xã hội”; Vai trò của người thầy còn được thể hiện ở
việc xây dựng nội dung chương trình đào tạo phù hợp để thực hiện nhiệm vụ
và mục tiêu giáo dục.
Nội dung xây dựng đội ngũ người thầy trong tư tưởng Hồ Chí Minh là
đạo đức và chuyên môn, có thể hiểu là đức và tài, hồng và chuyên. Người thầy
giáo phải chú ý cả đức và tài, trong đó đức là nền tảng, từ đạo đức để đi đến tài
năng, phải có chính trị trước rồi có chuyên môn, đức phải có trước tài. Phẩm
chất đạo đức người thầy gồm có: phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân; yêu lao
động, kết hợp lao động trí óc và lao động chân tay; yêu nghề và thương yêu
học trò; tinh thần đoàn kết, hy sinh gian khổ; cần kiệm liêm chính, chí công vô
tư. Xuất phát từ mục tiêu, nội dung giáo dục, Hồ Chí Minh cho rằng, người
thầy giáo phải giỏi về chuyên môn, thần thục về phương pháp giảng dạy.
Người thầy trong tư tưởng Hồ Chí Minh vừa phải có biên độ kiến thức rộng,
vừa có kiến thức chuyên sâu. Ngoài kiến thức chuyên môn, người thầy phải có
những kiến thức liên ngành bổ trợ cho chuyên ngành đảm nhận. Ngô Văn Hà
còn chỉ ra tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng ĐNNG về số


15


16

nghiệp phát triển đất nước. Vận dụng những nội dung đó có nghĩa là nhà giáo
phải đạt yêu cầu về phẩm chất đạo đức và nhận thức chính trị, là con người xã
hội chủ nghĩa thực thụ, con người toàn diện, thật thà yêu nghề, không ngừng
nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm. Làm được như vậy thì đội
ngũ nhà giáo sẽ được nâng lên ngang tầm với nhiệm vụ của đất nước, cũng như
ngang tầm với khu vực và thế giới.
Tác giả Hoàng Anh và các cộng sự, trong công trình Tư tưởng Hồ Chí
Minh về giáo dục và vận dụng vào đào tạo đại học hiện nay [1], tập trung
nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào việc nâng cao
chất lượng đào tạo đại học ở nước ta hiện nay. Liên quan đến nội dung xây
dựng đội ngũ giảng viên, tác giả nhấn mạnh đến giải pháp người giảng viên
phải tự tu dưỡng, rèn luyện và nêu gương theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí
Minh. Người thầy phải luôn ra sức thi đua công tác và học tập, thật thà tự phê
bình và phê bình để cùng nhau tiến bộ mãi, phải thật thà đoàn kết, nâng cao
tinh thần trách nhiệm, tự rèn luyện nêu gương cho người học. Người giảng
viên phải tự rèn luyện mình để đạt được những yêu cầu: là tấm gương sáng về
đạo đức và tài năng; có kiến thức chuyên môn vững vàng, vừa rộng vừa sâu;
có phương pháp giảng dạy khoa học, hiện đại; có trình độ chuẩn về ngoại ngữ,
tin học [1, tr.207-210].
Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và việc xây dựng đội
ngũ giảng viên đại học hiện nay [69] của Ngô Văn Hà, trong chương II bàn về
việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đội ngũ giảng viên đại học
giai đoạn hiện nay, tác giả đã nêu ra và phân tích một cách khá sâu sắc, toàn
diện các mặt của vấn đề từ nguyên tắc vận dụng, bối cảnh vận dụng và các giải
pháp. Về các giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên đại học trong giai đoạn
hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, tác giả nêu ra 5 giải pháp: (1) Đổi mới
công tác bồi dưỡng cán bộ giảng dạy; (2) Đẩy mạnh việc đào tạo cán bộ giảng
dạy hiện có; (3) Làm tốt công tác quy hoạch phát triển đội ngũ giảng viên; (4)



18

trên bục giảng, người cán bộ lãnh đạo nói trước dân, vì vậy cũng có thể gọi là
giải pháp nêu gương.
Đinh Thị Thúy Hải, trong bài Xây dựng đội ngũ nhà giáo theo tư tưởng
Hồ Chí Minh [72], đã nêu lên hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà
giáo gồm: vị trí, vai trò của nhà giáo; phẩm chất của nhà giáo về trí tuệ, đạo
đức, chính trị, chuyên môn; xây dựng môi trường lành mạnh, đoàn kết, gắn bó
để nâng cao chất lượng giáo dục. Tác giả nêu lên sự cần thiết phải vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo. Theo tác giả, để khắc phục
những hạn chế trong nền giáo dục nước ta hiện nay, chúng ta cần trở lại với tư
tưởng Hồ Chí Minh, với những luận điểm khoa học, thực tiễn về năng lực,
phẩm chất của nhà giáo; về xây dựng đội ngũ những người làm công tác giáo
dục; về xây dựng lòng yêu nghề, yêu người; về động lực phát triển của nền
giáo dục..., trong đó đặc biệt chú trọng việc xây dựng môi trường lành mạnh,
dân chủ, đoàn kết để nâng cao chất lượng giáo dục. Điều này không những để
khẳng định tri thức, trình độ phát triển giáo dục của dân tộc, mà còn góp phần
quan trọng vào thắng lợi của công cuộc đổi mới giáo dục-đào tạo, hội nhập
quốc tế, xây dựng và phát triển đất nước hôm nay.
Tác giả Nguyễn Thị Lan, trong bài Xây dựng đội ngũ nhà giáo theo tư
tưởng Hồ Chí Minh [85] đã khái quát một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ
Chí Minh về nhà giáo, khẳng định giá trị của những tư tưởng đó trong công tác
đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ nhà giáo của Đảng và Nhà nước ta từ
Hội nghị Trung ương 2 khóa VIII (24-12-1996) đến Hội nghị Trung ương 8
khóa XI (4-11-2013). Đặc biệt tác giả nhấn mạnh đến việc tu dưỡng, rèn luyện
của mỗi nhà giáo trong giai đoạn hiện nay theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí
Minh: không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, rèn luyện đạo
đức nhà giáo, tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, đoàn kết, tương trợ đồng

chúng ta trong việc xây dựng tiêu chuẩn về phẩm chất người giảng viên đại
học hiện nay.


20

Bài báo “Sự trỗi dậy của các trường đại học Châu Á” (The Rise of Asia’s
Universities) [120] của Richard C. Levin. Bài viết cung cấp một cái nhìn tổng
thể về sự vươn lên của các đại học Châu Á trong những thập kỷ qua, lý giải tại
sao, những khó khăn, thuận lợi, cơ hội và triển vọng. Tác giả khẳng định, mô
hình đại học nghiên cứu được các quốc gia phát triển của Châu Á xem là yếu
tố hàng đầu để thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao phẩm chất của tầng lớp
lãnh đạo quốc gia. Đại học nghiên cứu, mà trọng tâm là nghiên cứu khoa học
cơ bản, là điều kiện tiên quyết để kinh tế, có vị trí ưu việt trong sự cạnh tranh
toàn cầu. Tác giả chỉ ra hai điều kiện tiên quyết để trường đại học vươn lên trở
thành trường đại học đẳng cấp thế giới, đó là năng lực nghiên cứu mạnh và mô
hình đào tạo tiên tiến. Muốn có năng lực nghiên cứu mạnh, trước hết và trên
hết đòi hỏi trường đại học phải thu hút được các nhà khoa học giỏi về làm
giảng viên. Để làm được điều này, trường đại học phải có trang thiết bị nghiên
cứu hiện đại nhất, có ngân sách thỏa đáng để hỗ trợ nghiên cứu và chi trả lương
cũng như phúc lợi có tính cạnh tranh. Tác giả cũng chỉ ra những kinh nghiệm
quí báu của các trường đại học Trung Quốc, Ấn Độ trong việc thu hút các nhà
khoa học, học giả gốc Hoa, gốc Ấn từ nước ngoài về trong nước làm việc, xây
dựng các trường đại học nghiên cứu mạnh.
Công trình “Cuộc cạnh tranh chất xám vĩ đại” (The Great brain race)
[11] của Ben Wildavsky. Công trình đã khái quát từ rất nhiều góc cạnh khác
nhau, những thông tin tản mạn, thành một bức tranh tổng thể cuộc cạnh tranh
toàn cầu nhằm thu hút tài năng trí tuệ từ mọi miền thế giới và sự chạy đua nâng
cấp hệ thống giáo dục đại học thế giới. Thông qua cuốn sách, Ben Wildavsky
đã cho mọi người thấy toàn cầu hóa đang biến đổi nền giáo dục đại học thế giới