1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN CẨM NHUNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở NƢỚC TA HIỆN NAY
THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Triết học
XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở NƢỚC TA HIỆN NAY
THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Triết học
Mã số: 60 22 03 01 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Ngọc Anh
Hà Nội - 2014
3
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan này luận văn thạc sĩ này là kết quả nghiên cứu của
tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phạm Ngọc Anh. Luận văn có sự kế
Nguyễn Cẩm Nhung
5
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 7
2. Tình hình nghiên cứu đề tài. 8
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. 12
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. 13
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu: 13
6. Đóng góp của luận văn. 13
7. Kết cấu của luận văn 14
CHƢƠNG 1: XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở NƢỚC TA HIỆN
NAY – MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN – THỰC TIỄN 15
1.1 Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh – cơ sở lý luận xây dựng đời sống văn
hóa ở nƣớc ta hiện nay 15
1.1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa 15
1.1.2. Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về xây dựng đời sống
văn hóa ở nước ta 29
1.1.3. Gía trị lý luận và thực tiễn 51
1.2. Thực trạng xây dựng đời sống văn hóa ở nƣớc ta hiện nay. 54
1.2.1. Những thành tựu và nguyên nhân 54
1.2.2 Những hạn chế và nguyên nhân 59
1.2.3. Một số vấn đề đặt ra 64
CHƢƠNG 2: NỘI DUNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG
VĂN HOÁ Ở NƢỚC TA HIỆN NAY DƢỚI ÁNH SÁNG TƢ TƢỞNG
HỒ CHÍ MINH 69
2.1. Những nhân tố tác động đến việc xây dựng đời sống văn hóa ở
nƣớc ta hiện nay. 69
2.1.1. Nhân tố trong nước. 69
Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà văn hóa kiệt xuất, như nhà thơ Xô Viết
Ôxip Mandenxtam với cái nhìn sắc sảo của mình đã thấy “Từ Nguyễn Ái
Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa Châu Âu mà có lẽ là một
nền văn hóa tương lai”. Tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh là một di sản vô giá,
là những giá trị vĩnh cửu. Những tư tưởng ấy không chỉ nằm trong những bài
nói, bài viết, những tác phẩm của Người mà còn nằm trong toàn bộ thực tiễn
cuộc sống của Người, đặc biệt trong phong trào cách mạng của dân tộc. Hồ
Chí Minh là kiến trúc sư trên lĩnh vực văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa.
Bên cạnh việc kế thừa truyền thống văn hóa của dân tộc và tiếp thu tinh hoa
văn hóa nhân loại, Hồ Chí Minh đã phục hưng nền văn hóa Việt Nam lên một
8
tầm cao mới, tầm cao của thời đại, đóng góp và làm phong phú thêm nền văn
hóa của các dân tộc trên thế giới. Công lao của Người với việc xây dựng và
phát triển văn hóa, đặc biệt là xây dựng đời sống văn hóa mới là vô cùng to
lớn, kết tinh hệ thống giá trị phổ quát, cần phải được nghiên cứu sâu.
Với sự phát triển kinh tế hiện nay, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đem lại những thành tựu mới, đời sống nhân dân được cải thiện thì những
vấn đề về văn hóa, đời sống văn hóa lại cần được quan tâm. Thực tiễn đời
sống văn hóa ở nước ta hiện nay, bên cạnh những thành tựu đạt được thì còn
gặp vô vàn những khó khăn, những vấn đề lớn như: Sự suy thoái đạo đức
trong xã hội, môi trường văn hóa bị ô nhiễm, những thế lực phản văn hóa luôn
cố tình đè nén khát vọng vươn tới những giá trị văn hóa của dân tộc Việt
Nam. Nhiệm vụ của chúng ta là làm sao vừa xây dựng đời sống văn hóa tiến
bộ, văn minh và đậm đà bản sắc dân tộc theo mục tiêu lý tưởng xã hội chủ
nghĩa, vừa tiếp thu những tinh hoa văn hóa trên thế giới, làm phong phú đời
sống văn hóa của dân tộc. Vì vậy, việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về
văn hóa, đời sống văn hóa để có nhận thức đúng, từ đó đề ra các nội dung và
giải pháp vào thực hiện xây dựng đời sống văn hóa ở Việt Nam hiện nay là
vấn đề hết sức quan trọng. Với lí do đó, tác giả đã chọn vấn đề “ Xây dựng
số 5/2011.
Tạ Ngọc Tấn,
, Tạp chí Lý luận chính trị, số 5/2010.
Nguyễn Xuân Thông,
, Tạp chí cộng sản, ra ngày 17/9/2014…
Trong cuốn của PGS Bùi
Đình Phong (2001), Nxb Lao động, Hà Nội, đã giới thiệu các bài viết với các
khía cạnh khác nhau về tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh, những tư tưởng đó có
ý nghĩa vô cùng to lớn trong việc xây dựng đời sống văn hóa ở Việt Nam, mà
nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Những nội
10
dung văn hóa cụ thể trong tư tưởng Hồ Chí Minh đó là xây dựng nền văn hóa
dân tộc gắn với quốc tế.
Hay trong cuốn “
” của tập thể tác giả Bùi Đình Phong – Phạm Ngọc Anh – Nguyễn
Khánh Bật (2001), Nxb Lao động, Hà Nội, đã nêu lên một cách cụ thể nội
dung, quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa
mới Việt Nam, những tư tưởng đó có ý nghĩa to lớn trong việc xây dựng nền
văn hóa, đời sống văn hóa ở Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa.
Cuốn sách “ ” của GS.Song Thành
(2010), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, đã nêu lên những nội dung chủ yếu
trong tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa. Cuốn sách đã nêu rõ nguồn gốc tư
tưởng văn hóa Hồ Chí Minh từ khía cạch văn hóa phương Đông với sự tiếp
thu những mặt tích cực của Phật giáo, Nho giáo, Lão giáo và văn hóa phương
Tây mà điển hình là văn hóa Pháp: Tự do – Bình đẳng – Bác ái. Những tư
tưởng đó có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc hình thành tư tưởng của
Người về văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa mới ở Việt Nam. Trong cuốn
sách này, GS Song Thành cũng đã phân tích những nội dung khác nhau của
tạp chí Xây dựng Đảng ra ngày 12/6/2014.
Chu Thái Thành,
d Tạp chí Cộng sản số ra ngày 25/1/2010.
Hà Thị Bắc,
hoàn thiện luận văn của mình.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
: Nghiên cứu một cách hệ thống tư tưởng Hồ Chí
Minh về xây dựng đời sống văn hóa Việt Nam, từ đó đề xuất các nội dung và
giải pháp xây dựng đời sống văn hóa ở nước ta hiện nay.
:
: Nghiên cứu tổng quát tư tưởng của Hồ Chí Minh về văn hóa,
xây dựng đời sống văn hóa ở Việt Nam;
: Nghiên cứu thực trạng xây dựng đời sống văn hóa ở nước ta
hiện nay, những thành tựu, khó khăn và những nguyên nhân của nó;
13
Đề xuất một số nội sung và giải pháp cơ bản xây dựng đời sống
văn hóa ở nước ta hiện nay dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, đời sống văn
hóa; thực tế tình hình đời sống văn hóa ở nước ta, từ đó, vận dụng tư tưởng
Hồ Chí Minh nhằm xây dựng đời sống văn hóa ở Việt Nam hiện nay.
Toàn bộ hệ thống tư tưởng, quan niệm của Hồ Chí
Minh về văn hóa; thực tế việc xây dựng đời sống văn hóa ở Việt Nam hiện
nay (chủ yếu là từ năm 2001 đến nay) theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu:
: Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận và phương
pháp của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm,
đường lối của Đảng về xây dựng đời sống văn hóa ở nước ta.
Phương pháp nghiên cứu: Luận văn sử dụng phương pháp luận mácxit
và các phương pháp cụ thể như: Phân tích, chứng minh, so sánh, đối chiếu,
phương pháp kết hợp giữa lịch sử và logic…
Ngoài ra, khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, không chỉ
dựa trên những quan điểm lý luận, những tác phẩm của Người, mà còn dựa
nên một truyền thống văn hóa lâu đời mà hạt nhân là tinh thần độc lập, tự chủ,
đấu tranh bất khuất để làm chủ đất nước, đó chính là chủ nghĩa yêu nước Việt
Nam. Sống trong điều kiện khắc nghiệt của vùng nhiệt đới dân tộc ta đã hun
đúc nên đức tính lao động cần cù và bền bỉ, để thắng thiên tai, địch họa, các
bộ tộc, dân tộc, các cộng đồng người ngày càng chung lưng đấu cật, cố kết
với nhau, tạo thành một tinh thần nhân ái, hun đúc nên sự thông minh, sáng
tạo đặc biệt.
Dân tộc ta đã từng có nên văn minh Văn Lang – Âu Lạc, đến nền văn
hóa Đại Việt và nền văn hóa Việt Nam trong thời đại ngày nay. Truyền thống
văn hóa đã không ngừng phát triển với lịch sử như một dòng chảy liên tục từ
xưa tới nay và cho đến mãi sau này. Vì vậy, truyền thống văn hóa dân tộc
chính là cơ sở để chúng ta nhận thức sâu sắc và đúng đắn về nội dung của nền
văn hóa Việt Nam mà chúng ta đang tiếp tục xây dựng.
Đã có rất nhiều định nghĩa về khái niệm “văn hóa”. Theo thống kê của Tổ
chức khoa học, giáo dục và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO), tính đến
năm 1982 đã có hơn 200 định nghĩa về văn hóa. Và trong tuyên bố về những
chính sách văn hóa, UNESCO thống nhất định nghĩa về văn hóa như sau:
“ Trên ý nghĩa rộng nhất, văn hóa có thể coi là tổng thể những nét riêng
biệt, tinh thần và vật chất, trí tuệ và xúc cảm quyết định tính cách của một xã
hội hay một nhóm người trong xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn
chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống
16
các giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng. Văn hóa đem lại cho con
người khả năng suy xét về bản thân. Chính văn hóa làm cho chúng ta trở
thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lý tính, có óc phê phán và dấn thân
một cách đạo lý. Chính nhờ văn hóa mà chúng ta xét đoán được những giá trị
và thực thi những sự lựa chọn. Chính nhờ văn hóa mà con người tự thể hiện,
tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương án chưa hoàn thành đặt
ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi không biết mệt những ý
đòi hỏi của sự sinh tồn” [43,tr.431].
Có thể nói, đây là một cách hiểu văn hóa theo nghĩa đầy đủ và toàn diện
nhất. Theo đó, văn hóa là toàn bộ những giá trị do con người tạo ra trong quá
trình lịch sử, bằng lao động của mình, trên cả hai lĩnh vực lao động vật chất
và tinh thần, nhằm đáp ứng lẽ sinh tồn, đồng thời cũng là mục đích sống của
con người. Văn hóa là toàn bộ những phương tiện, những công cụ và cách
thức sử dụng nhũng phương tiện, những công cụ ấy nhằm phục vụ cho sinh
hoạt hằng ngày về ăn, mặc, ở về giao tiếp, trao đổi trong cuộc sống con người.
Văn hóa là cơ sở tạo nên đời sống xã hội, đặc trưng của xã hội loài người. Và
quan trọng hơn, con người vừa là chủ thể của văn hóa, vừa là sản phẩm của
văn hóa.
Người không chỉ đề xuất khái niệm văn hóa theo nghĩa rộng mà
còn cho rằng văn hóa là một kiến trúc thượng tầng, những cơ sở hạ tầng của
xã hội có kiến thiết rồi văn hóa mới kiến thiết được và đủ điều kiện để phát
triển được. Người còn ghi thêm: “ Năm điểm lớn để xây dựng nền văn hóa
dân tộc.
1. Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường
2. Xây dựng luân lý: biết hi sinh mình, làm lợi cho quần chúng
3. Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp có liên quan đến phúc lợi của
nhân dân trong xã hội.
4. Xây dựng chính trị: dân quyền
5. Xây dựng kinh tế”[43, tr.431]
18
Như vậy, văn hóa được hiểu theo nghĩa rộng nhất. Đó là toàn bộ những
giá trị vật chất và tinh thần mà loài người sáng tạo ra nhằm đáp ứng lẽ sinh
tồn, đồng thời cũng là mục đích sống của loài người. Và muốn xây dựng nền
văn hóa dân tộc thì phải xây dựng tất cả các mặt kinh tế, chính trị, đạo đức,
tâm lý con người.
Từ sau cách mạng tháng Tám, văn hóa đã được Người xác định là đời
tiễn hàng ngày, nếu như các giá trị văn hóa biểu hiện ra ở thể tĩnh thì đời sống
văn hóa lại biểu hiện ra ở thể động, nghĩa là biểu hiện của văn hóa ở trong đời
sống hằng ngày ở mọi lúc, mọi nơi, đời sống văn hóa bao gồm toàn bộ những
hoạt động sản xuất và tiêu thụ, sáng tạo và hưởng thụ các giá trị văn hóa vật
chất và tinh thần thông qua các thiết chế và thể chế văn hóa.
Đời sống văn hóa là một bộ phận cấu thành và không thể thiếu được của
một nền văn hóa. Vì vậy, nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa không
thể thiếu được việc nghiên cứu tư tưởng của Người về đời sống văn hóa, hay
chính là văn hóa đời sống. Chúng ta biết rằng Hồ Chí Minh không có một
quan điểm rõ ràng về xây dựng đời sống văn hóa, nhưng từ chính những tư
tưởng của Người trong việc xây dựng nền văn hóa mới, có thể nhận thấy rằng
Người rất quan tâm tới việc xây dựng đời sống văn hóa cho nhân dân.
Xét từ quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa “ Văn hóa là sự tổng hợp
của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã
sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh
tồn”, thì đời sống văn hóa hiện diện ngay trên ngay trên những hoạt động văn
hóa của con người, biểu hiện của con người trong cuộc sống từ ăn, mặc, ở, đi
lại, cách ứng xử, hoạt động tinh thần và đời sống vật chất của mỗi người. Hồ
Chí Minh đã xem xét văn hóa trên hai mặt: Một mặt là đời sống văn hóa, tinh
thần xã hội nói chung, đó là tất cả những lĩnh vực trọng yếu như: tư tưởng,
đạo đức, lối sống, phong tục, tập quán, giáo dục, khoa học, văn học nghệ
thuật, tôn giáo. Mặt khác là những giá trị văn hóa, được tạo ra từ chính đời
sống văn hóa ấy.
20
Văn hóa đời sống, thực chất là đời sống mới, được Hồ Chí Minh nêu ra
với ba nội dung: . Người viết :
“ Đời sống mới không phải là cái gì cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì
cũng làm mới.
Cái gì cũ mà , thì phải bỏ…
Chí Minh đã nhận rõ ý nghĩa lớn lao và vai trò đặc biệt của văn hóa đối với sự
nghiệp cách mạng và phát triển xã hội.
.
Ngay sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, Hồ Chí Minh đã đưa ra
quan điểm này. Người phân tích mối quan hệ biện chứng giữa văn hóa và cơ
sở hạ tầng, văn hóa với kinh tế, chính trị, xã hội. Người nói: Văn hóa là một
kiến trúc thượng tầng, những cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi văn
hóa mới kiến thiết được và đủ điều kiện để phát triển được , có thực mới vực
được đạo, xã hội thế nào văn hóa thế ấy. Nhưng mặt khác, đến lượt mình, văn
hóa là động lực của sự phát triển xã hội, phát triển kinh tế, văn hóa phải soi
đường cho quốc dân đi.
: văn hóa và chính trị là những yếu tố
của kiến trúc thượng tầng và có quan hệ mật thiết với nhau. Một nền chính trị
đúng đắn bao giờ cũng được xây dựng trên cơ sở của một nền văn hóa tiến bộ.
Hồ Chí Minh cho rằng, chính trị xã hội có được giải phóng thì văn hóa mới
được giải phóng. Chính trị giải phóng sẽ mở đường cho văn hóa phát triển.
Người nói “xã hội thế nào, văn nghệ thế ấy… Dưới chế độ thực dân và phong
kiến, nhân dân ta bị nô lệ thì văn nghệ cũng bị nô lệ, tồi tàn, không thể phát
triển được” [47, tr.434]. Để văn hóa phát triển tự do, phải làm cách mạng
chính trị trước. Ở Việt Nam, tiến hành cách mạng chính trị thực chất là tiến
hành cuộc cách mạng giải phóng dân tộc để dành chính quyền, giải phóng
chính trị, giải phóng xã hội, từ đó giải phóng văn hóa, mở đường cho văn hóa
phát triển.
22
Do những tính chất đặc trưng và nội dung của văn hóa cho nên văn hóa
đương nhiên là một bộ phận của sự nghiệp cách mạng, có quan hệ chặt chẽ
với chính trị, có nhiệm vụ phụng sự tổ quốc và nhân dân. Hồ Chí Minh nhiều
lần khẳng định “ trong sự nghiệp vĩ đại kháng chiến và kiến quốc của dân tộc
nhà văn hóa phải có những tác phẩm xứng đáng, chẳng những để biểu dương
sự nghiệp kháng chiến kiến quốc mà còn để lưu truyền cái lịch sử oanh liệt
của dân tộc ta cho hậu thế…
Hồ Chí Minh chỉ rõ kinh tế thuộc về cơ sở hạ
tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa. Từ đó, Người đưa ra luận điểm:
Phải chú trọng xây dựng kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng để có điều kiện xây
dựng và phát triển văn hóa. Người viết: Văn hóa là một ,
nhưng cơ sở hạ tầng của xã hội có văn hóa mới
và có đủ điều kiện để phát triển được.
Như vậy, kinh tế và văn hóa có mối quan hệ như quan hệ của cơ sở hạ
tầng và kiến trúc thượng tầng, cơ sở hạ tầng phải đi trước, tạo tiền đề vững
chắc cho sự phát triển kiến trúc thượng tầng. Cũng như vậy, trong mối quan
hệ giữa văn hóa và kinh tế thì kinh tế phải đi trước một bước. Người viết:
“muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và văn hóa. Vì sao
không nói phát triển văn hóa và kinh tế. Tục ngữ ta có câu: có thực mới vực
được đạo, vì vậy kinh tế phải đi trước” [50, tr.59]
Đứng trên lập trường của chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh không
nhấn mạnh về sự phụ thuộc thụ động của văn hóa vào kinh tế, chờ kinh tế
phát triển xong rồi mới phát triển văn hóa. Người cho rằng, văn hóa có tính
tích cực, chủ động, đóng vai trò to lớn như một động lực thúc đẩy sự phát
triển của kinh tế và chính trị. Người nói “ Trình độ văn hóa của nhân dân
nâng cao sẽ giúp cho chúng ta đẩy nhanh công cuộc khôi phục kinh tế, phát
triển dân chủ. Nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân cũng là một việc cần
24
thiết để xây dựng nước ta thành một nước hòa bình, thống nhất, độc lập, dân
chủ và giàu mạnh [48,tr. 281,282].
Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định “Trong sự nghiệp vĩ đại kháng chiến
Nhờ vậy, tạo nên một phong trào văn hóa văn nghệ sôi động chưa từng thấy.
Văn hóa không đứng ngoài mà ở trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân
tộc. Cuộc kháng chiến trở thành cuộc kháng chiến có tính văn hóa. Chính điều
này đã đem lại sức mạnh vượt trội cho nhân dân Việt Nam đánh thắng cuộc
chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị, điều đó cũng có nghĩa là kinh
tế và chính trị cũng phải có tính văn hóa, điều mà chủ nghĩa xã hội và thời đại
đang đòi hỏi. Ngày nay, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội dưới ánh
sáng tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta chủ trương gắn văn hóa với phát triển,
chủ trương đưa các giá trị văn hóa thấm sâu vào kinh tế và chính trị, làm cho
văn hóa thực sự vừa là mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc xây dựng và
phát triển đất nước.
1.1.1.3.
Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng văn hóa, ngay từ đầu cuộc đời hoạt động
cách mạng của mình, Người đã phát hiện ra sức mạnh của cách mạng Việt
Nam chính là ở sức mạnh của văn hóa Việt Nam, và con người Việt Nam
thấm nhuần ánh sáng văn hóa của dân tộc và nhân loại. Từ đó, Người không
rời mặt trận văn hóa, coi sự nghiệp cách mạng văn hóa là một bộ phận quan
trọng của sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc. Từ di sản tư tưởng Hồ
Chí Minh, văn hóa được quy tụ thành những chức năng chủ yếu sau:
.
Tư tưởng và tình cảm là hai vấn đề chủ yếu nhất của đời sống tinh thần
của con người. Tư tưởng có thể đúng đắn hoặc sai lầm, tình cảm có thể thấp
hèn hoặc cao đẹp. Văn hóa có chức năng bồi dường, nêu cao tư tưởng đúng
đắn và tình cảm cao đẹp cho nhân dân, loại bỏ được những sai lầm và thấp
hèn có trong tư tưởng và tình cảm của mỗi người. Như trong cuộc đấu tranh
chống giặc “nội xâm” hay “ngoại xâm”, rõ ràng sự nghiệp văn hóa đóng vai
Copyright: Tài liệu đại học ©