HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN MINH HẢI

XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở TÂY NGUYÊN HIỆN NAY
THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH HỒ CHÍ MINH HỌC
Mã số: 62 31 02 04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS, TS Nguyễn Thị Kim Dung

HÀ NỘI - 2019


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được
trích dẫn đầy đủ theo qui định.

Tác giả

Nguyễn Minh Hải


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1

PHỤ LỤC.................................................................................................. 179


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL:

Cán bộ quản lý

CNXH:

Chủ nghĩa xã hội

CMCN:

Cách mạng công nghiệp

DTTS:

Dân tộc thiểu số

GDĐH:

Giáo dục đại học

GD-ĐT:

Giáo dục - đào tạo

GS:

ngũ giảng viên theo chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy............... 102
Bảng 3.4. Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá công tác sử dụng đội
ngũ giảng viên ........................................................................................... 104
Bảng 3.5. Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá công tác đào tạo, bồi
dưỡng đội ngũ giảng viên........................................................................... 107
Bảng 3.6: Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá chính sách đãi ngộ đối
với đội ngũ giảng viên ............................................................................... 108


1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt
xuất, nhà tư tưởng lỗi lạc của dân tộc Việt Nam. Trong hệ thống tư tưởng Hồ
Chí Minh, tư tưởng về xây dựng đội ngũ nhà giáo (ĐNNG) là một trong
những nội dung quan trọng thể hiện lý tưởng sâu xa của Người về xây dựng
con người mới xã hội chủ nghĩa, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc
trên thế giới. Ngay sau khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ
Chí Minh đã nhận thức rõ sự cần thiết phải xây dựng nền giáo dục mới, trong
đó có giáo dục đại học (GDĐH), và coi đây là một trong những điều kiện căn
bản, quyết định sự độc lập, giàu mạnh của đất nước, để sánh vai với các
cường quốc năm châu. Trên cương vị là người lãnh đạo cao nhất của Đảng và
Nhà nước, Hồ Chí Minh đã dành nhiều thời gian, tâm huyết lãnh đạo, chỉ đạo
và tổ chức thực hiện xây dựng nền giáo dục cách mạng, trong đó có việc xây
dựng đội ngũ nhà giáo. Thực tế trên đất nước ta đã hình thành một đội ngũ
nhà giáo tâm huyết, tài năng đáp ứng yêu cầu xây dựng nền giáo dục mới,
phục vụ đắc lực cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Những quan điểm về xây dựng ĐNNG trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh để

môi trường làm việc chưa giữ chân và thu hút được giảng viên trình độ cao,...
Để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc Tây
Nguyên, các trường đại học của vùng phải là những đầu tàu trong việc đào tạo
nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển giao tri thức, khoa học - công nghệ.
Thực tế đặt ra cần phải có những giải pháp khả thi để xây dựng ĐNGV các
trường đại học ở Tây Nguyên đảm bảo số lượng, chất lượng, cơ cấu, đáp ứng
yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.
Từ những lý do trên, nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề: “Xây dựng đội
ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay theo tư tưởng
Hồ Chí Minh” làm đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học.


3

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích
Nghiên cứu một cách có hệ thống nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về
xây dựng đội ngũ nhà giáo để vận dụng vào xây dựng đội ngũ giảng viên các
trường đại học ở Tây Nguyên, từ đó đề xuất các giải pháp xây dựng đội ngũ
giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2019 - 2030 theo tư
tưởng Hồ Chí Minh
2.2. Nhiệm vụ
- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, đánh giá khái
quát kết quả nghiên cứu đã đạt được và chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp
tục nghiên cứu.
- Phân tích, hệ thống hóa nội dung và rút ra giá trị của tư tưởng Hồ Chí
Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo.
- Phân tích làm rõ thực trạng xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại
học ở Tây Nguyên giai đoạn 2013 - 2018 theo tư tưởng Hồ Chí Minh; chỉ ra
những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra đối với việc

Quyết định số 37/2013/QĐ-TTg ngày 26/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ
“Về việc điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng giai
đoạn 2006 - 2020”.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Cơ sở lý luận
Đề tài luận án được tiến hành trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về
giáo dục - đào tạo, xây dựng đội ngũ nhà giáo.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài luận án tuân thủ phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật
biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Đồng thời kết hợp với các phương
pháp cơ bản sau: phân tích - tổng hợp, lịch sử - lôgíc, điều tra xã hội học,
thống kê.


5

5. Đóng góp mới về khoa học của đề tài
- Đề tài đã nghiên cứu làm sâu sắc hơn hệ thống quan điểm của Hồ Chí
Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là về nội dung và giá trị của tư
tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo.
- Đề tài đã chỉ ra những thành tựu, hạn chế của công tác xây dựng đội
ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2013 - 2018 theo
tư tưởng Hồ Chí Minh, từ đó phân tích làm rõ những vấn đề đặt ra đối với
việc xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay.
- Đề tài đã phân tích làm rõ những nhân tố tác động, đề xuất phương
hướng, nội dung và giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học
ở Tây Nguyên giai đoạn giai đoạn 2019 - 2030 theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
- Đề tài góp phần làm sâu sắc hơn hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh
về xây dựng đội ngũ nhà giáo, đồng thời góp phần tuyên truyền, giáo dục tư

nghiên cứu nội dung này ở nhiều góc độ, cả về nghiên cứu cơ bản và nghiên
cứu vận dụng. Liên quan đến nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng
đội ngũ nhà giáo, có thể tóm lược thành tựu nghiên cứu đạt được qua một số
công trình sau:
Công trình Bách Khoa thư Hồ Chí Minh, Tập 1, Hồ Chí Minh với Giáo
dục - Đào tạo [89] do Phan Ngọc Liên và Nguyên An biên soạn. Đây là
công trình lớn bàn về tư tưởng giáo dục - đào tạo của Hồ Chí Minh. Nội
dung công trình chia làm ba phần: Phần 1 “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo
dục”, trong đó giới thiệu một số đoạn trích trong các bài viết, bài nói của Hồ
Chí Minh về giáo dục, thể hiện tư tưởng của Người trên các chủ đề lớn như
mục tiêu, tính chất, nội dung giáo dục, lý luận về giáo dục nói chung, về dạy
học nói riêng; Phần 2 “Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục”, tập
hợp các bài viết, đoạn trích của các nhà nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ tư
tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục nói chung, quán triệt tư tưởng của Người
vào thực tiễn giáo dục, đào tạo Việt Nam; Phần 3 “Nguyễn Ái Quốc - Hồ
Chí Minh trong nhà trường”, làm rõ việc đưa tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo


7

dục vào nhà trường thông qua dạy học một số bộ môn, chủ yếu là văn học và
lịch sử. Trong phần 2 của cuốn sách, tác giả sưu tầm một số bài nghiên cứu
phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo.
Trong bài Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục [71], Phạm Minh Hạc
bàn đến quan điểm Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của nhà giáo, nội dung xây
dựng đội ngũ nhà giáo gồm phẩm chất và năng lực. Hồ Chí Minh luôn đề
cao vị trí, vai trò của cô giáo, thầy giáo trong xã hội mới, nếu không có thầy
giáo, cô giáo thì không có giáo dục, không có thế hệ công dân tốt để xây
dựng xã hội tương lai. Xây dựng đội ngũ nhà giáo phải luôn gắn liền phẩm
chất với năng lực, tuy nhiên phẩm chất chính trị, đạo đức phải được đặt lên

bồi dưỡng tài năng, động viên được sức mạnh nội tâm của con người.
Nguyễn Đăng Tiến, trong bài Hồ Chủ tịch và vấn đề xây dựng đội ngũ
giáo viên [151], phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của người
thầy: “Trong suốt cuộc đời hoạt động cứu nước, cứu dân của mình, Hồ Chủ
tịch luôn coi trọng giáo dục và vai trò, vị trí của ông thầy”. Người đánh giá
rất cao đội ngũ giáo viên, coi họ là “đội tiên phong trong sự nghiệp tiêu diệt
giặc dốt”, là người “mở mang tri thức phổ thông cho đồng bào”, “xây đắp
nền văn hóa sơ bộ cho dân tộc”, là những “vô danh anh hùng”. Người thầy
trong xã hội cũ và người thầy trong xã hội mới có vị trí hoàn toàn khác nhau.
Trong xã hội cũ nghề thầy giáo là gõ đầu trẻ để kiếm cơm ăn, trong xã hội
mới người thầy có một sự nghiệp vẻ vang, quan trọng là “trồng người”,
“chăm lo dạy dỗ con em của nhân dân thành người công dân tốt, người cán
bộ tốt của nước nhà” [151, tr.309]. Tác giả cũng chỉ ra năng lực và phẩm
chất người thầy giáo là lòng yêu nghề, yêu trẻ, phải làm kiểu mẫu về mọi
mặt tư tưởng, đạo đức, lối làm việc. Để làm tốt công tác giảng dạy của mình,
người giáo viên còn phải hình thành cho mình hàng loạt những năng lực sư
phạm khác như năng lực dạy học, năng lực ngôn ngữ, năng lực tổ chức, năng
lực giao tiếp.
Tác giả Hoàng Trang, trong bài Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục những nội dung cơ bản [155], đã nêu ra và phân tích những nội dung cơ bản


9

của tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục - đào tạo. Tác giả phân tích: các thầy
giáo, cô giáo có vai trò nòng cốt trong việc đào tạo thế hệ trẻ, những thầy
giáo, cô giáo trước tiên phải giáo dục, bồi đắp cho thế hệ trẻ lòng yêu quê
hương đất nước, niềm tự hào với truyền thống lịch sử dân tộc mà bắt đầu
ngay từ yêu thương những người ruột thịt, bạn bè và đồng loại, giáo dục tinh
thần pháp luật cho họ mà bắt đầu từ ý thức tôn trọng tập thể, tổ chức, nội quy
nhà trường và trật tự xã hội. Người đặc biệt chú trọng đến phương pháp giảng

ngũ giảng viên, tác giả nhấn mạnh đến giải pháp tự đào tạo của nhà giáo, đó
là nhà giáo phải tham gia vào hoạt động thực tiễn xã hội để đào sâu kiến thức,
rút kinh nghiệm trong công tác giảng dạy. Các thầy giáo, các cô giáo là lao
động trí óc, phải gần gũi dân chúng, phải biết sinh hoạt của nhân dân, yêu
nhân dân, yêu học trò, gần gũi cha mẹ học sinh. Nếu thầy cô giáo chỉ biết đọc
sách thôi thì không đủ để làm thầy, cô giáo.
Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục [189] do Lê Văn Yên
chủ biên là một công trình tập hợp nhiều bài viết quan trọng của các nhà lãnh
đạo cao cấp của Đảng và Nhà nước, các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, chuyên
gia. Công trình là một tập tư liệu quý để giúp nghiên cứu, học tập và vận dụng
tư tưởng Hồ Chí Minh vào sự nghiệp đổi mới giáo dục nước ta hiện nay. Nội
dung sách gồm 3 phần: Tư tưởng Hồ Chí Minh - Tài sản quý giá của Đảng và
Dân tộc; Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và phát triển nền giáo dục Việt
Nam; Quán triệt, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục trong sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Công trình của Lê Văn Yên tập hợp
một số bài nghiên cứu có giá trị liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về xây
dựng đội ngũ nhà giáo.
Tác giả Nghiêm Đình Vỳ, trong bài Nhận thức và quán triệt tư tưởng Hồ
Chí Minh về giáo dục [187], nêu lên sự quan tâm của Hồ Chí Minh với giáo
dục, đào tạo và các thầy cô giáo, học sinh:
Có thể nói, hiếm có một nguyên thủ quốc gia nào đặc biệt quan tâm
đến giáo dục, chăm lo đến thầy giáo, cô giáo, học sinh các cấp như
Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nếu làm một bảng thống kê đầy đủ, chúng


11

ta sẽ nhận thấy tỷ lệ các bài nói, bài viết, những đoạn, những câu
liên quan đến giáo dục chiếm một tỷ lệ không nhỏ trong tổng số các
ấn phẩm của Hồ Chí Minh đã được thu thập. Nếu tính những lần

Tác giả Thái Duy Tuyên, trong cuốn Triết học giáo dục Việt Nam [181]
đã xác định 12 yếu tố cấu thành tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh, đó là: (1) vị
trí, vai trò của giáo dục, (2) tính chất của nền giáo dục, (3) mục đích hệ thống,
(4) nguyên lý giáo dục, (5) mục đích nhân cách, (6) động cơ học tập, (7) nội
dung giáo dục - dạy học, (8) phương pháp giáo dục - dạy học, (9) hình thức tổ
chức dạy học, (10) đội ngũ giáo viên, (11) tập thể học sinh, (12) quản lý giáo
dục. Tác giả cho rằng, tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh được xem như một hệ
thống gồm 12 yếu tố tương ứng với 12 phạm trù trong giáo dục học có liên hệ
mật thiết với nhau, nhằm chỉ đạo việc nghiên cứu lý luận và cải tạo thực tiễn
giáo dục Việt Nam. Về đội ngũ giáo viên, Hồ Chí Minh đã xác định tầm quan
trọng của người thầy trong công tác giáo dục ở chỗ người thầy quyết định
chất lượng giáo dục, thậm chí không có thầy thì không có lớp, không có giáo
dục. Theo thống kê của tác giả, từ năm 1946 đến năm 1968, Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã phát biểu 26 lần về vấn đề này [181, tr. 96].
Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung trong cuốn sách Bác Hồ với sự nghiệp
giáo dục và đào tạo [44] đã tuyển chọn, biên soạn khá công phu những bài
nghiên cứu liên quan đến tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, xây dựng đội
ngũ nhà giáo. Cuốn sách được chia làm bốn phần với các nội dung cụ thể như
sau: Phần thứ nhất: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đào tạo, tập hợp các
bài nghiên cứu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước như Trường Chinh, Phạm Văn
Đồng, Võ Nguyên Giáp và các nhà khoa học nghiên cứu về tư tưởng giáo dục
của Hồ Chí Minh. Phần thứ hai: Giáo dục đào tạo trong sự nghiệp đổi mới
theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Điểm đặc biệt của phần này là các tác giả đã
bước đầu gắn việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục với công cuộc
đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam hiện nay. Phần thứ ba:
Các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về giáo dục - đào tạo. Tác giả cập


13


14

được thể hiện qua nhiệm vụ mà họ đảm nhận. Người thầy chỉ có thể khẳng
định được vai trò, vị trí của mình khi họ thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Hồ
Chí Minh chỉ rõ vai trò của người thầy giáo thể hiện ở những nội dung sau:
Người thầy giáo là yếu tố cơ bản của hệ thống giáo dục, quyết định đến quá
trình vận hành và chất lượng giáo dục; Vai trò của người thầy không chí bó
hẹp trong phạm vi trường học mà còn được thể hiện ở ngoài xã hội, “thầy
giáo và học trò, tùy hoàn cảnh và khả năng, cần tham gia những công tác xã
hội, ích nước, lợi dân”; Người thầy giáo của chế độ mới đảm nhận sứ mệnh
cao cả là làm cho mọi người dân được hưởng quyền học hành, tham gia vào
sự nghiệp giải phóng con người, xây dựng nền văn hóa mới, khẳng định vị thế
của dân tộc ta trên trường quốc tế; Người thầy được coi là khâu then chốt
trong quy trình đào tạo để “đào tạo những công dân tốt, những cán bộ tốt sau
này, góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội”; Vai trò của người thầy còn được
thể hiện ở việc xây dựng nội dung chương trình đào tạo phù hợp để thực hiện
nhiệm vụ và mục tiêu giáo dục.
Nội dung xây dựng đội ngũ người thầy trong tư tưởng Hồ Chí Minh là
đạo đức và chuyên môn, có thể hiểu là đức và tài, hồng và chuyên. Người
thầy giáo phải chú ý cả đức và tài, trong đó đức là nền tảng, từ đạo đức để đi
đến tài năng, phải có chính trị trước rồi có chuyên môn, đức phải có trước tài.
Phẩm chất đạo đức người thầy gồm có: phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân;
yêu lao động, kết hợp lao động trí óc và lao động chân tay; yêu nghề và
thương yêu học trò; tinh thần đoàn kết, hy sinh gian khổ; cần kiệm liêm chính,
chí công vô tư. Xuất phát từ mục tiêu, nội dung giáo dục, Hồ Chí Minh cho
rằng, người thầy giáo phải giỏi về chuyên môn, thần thục về phương pháp
giảng dạy. Người thầy trong tư tưởng Hồ Chí Minh vừa phải có biên độ kiến
thức rộng, vừa có kiến thức chuyên sâu. Ngoài kiến thức chuyên môn, người
thầy phải có những kiến thức liên ngành bổ trợ cho chuyên ngành đảm nhận.
Ngô Văn Hà còn chỉ ra tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng ĐNNG về số

lối chính trị của Đảng và Chính phủ; giáo dục xây dựng con người xã hội chủ
nghĩa; về mục tiêu giáo dục toàn diện; và xây dựng đội ngũ nhà giáo trong sự


16

nghiệp phát triển đất nước. Vận dụng những nội dung đó có nghĩa là nhà giáo
phải đạt yêu cầu về phẩm chất đạo đức và nhận thức chính trị, là con người xã
hội chủ nghĩa thực thụ, con người toàn diện, thật thà yêu nghề, không ngừng
nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm. Làm được như vậy thì đội
ngũ nhà giáo sẽ được nâng lên ngang tầm với nhiệm vụ của đất nước, cũng
như ngang tầm với khu vực và thế giới.
Tác giả Hoàng Anh và các cộng sự, trong công trình Tư tưởng Hồ Chí
Minh về giáo dục và vận dụng vào đào tạo đại học hiện nay [1], tập trung
nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào việc nâng cao
chất lượng đào tạo đại học ở nước ta hiện nay. Liên quan đến nội dung xây
dựng đội ngũ giảng viên, tác giả nhấn mạnh đến giải pháp người giảng viên
phải tự tu dưỡng, rèn luyện và nêu gương theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí
Minh. Người thầy phải luôn ra sức thi đua công tác và học tập, thật thà tự phê
bình và phê bình để cùng nhau tiến bộ mãi, phải thật thà đoàn kết, nâng cao
tinh thần trách nhiệm, tự rèn luyện nêu gương cho người học. Người giảng
viên phải tự rèn luyện mình để đạt được những yêu cầu: là tấm gương sáng về
đạo đức và tài năng; có kiến thức chuyên môn vững vàng, vừa rộng vừa sâu;
có phương pháp giảng dạy khoa học, hiện đại; có trình độ chuẩn về ngoại
ngữ, tin học [1, tr.207-210].
Công trình Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và việc xây dựng đội ngũ
giảng viên đại học hiện nay [69] của Ngô Văn Hà, trong chương II bàn về việc
vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đội ngũ giảng viên đại học giai
đoạn hiện nay, tác giả đã nêu ra và phân tích một cách khá sâu sắc, toàn diện
các mặt của vấn đề từ nguyên tắc vận dụng, bối cảnh vận dụng và các giải

tưởng Hồ Chí Minh vào giáo dục - đào tạo trong giai đoạn hiện nay, trong đó
giải pháp thứ năm tác giả bàn đến nội dung vận tư tưởng Hồ Chí Minh vào
xây dựng đội ngũ nhà giáo. Giáo dục bằng phương pháp lời nói phải đi đôi
với việc làm, người nói phải gương mẫu khi làm, là một giải pháp thực hành
giữa lý luận với thực tế, gắn liền với con người cụ thể mà ở đây là người thầy


18

trên bục giảng, người cán bộ lãnh đạo nói trước dân, vì vậy cũng có thể gọi
là giải pháp nêu gương.
Đinh Thị Thúy Hải, trong bài Xây dựng đội ngũ nhà giáo theo tư tưởng
Hồ Chí Minh [72], đã nêu lên hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về nhà
giáo gồm: vị trí, vai trò của nhà giáo; phẩm chất của nhà giáo về trí tuệ, đạo
đức, chính trị, chuyên môn; xây dựng môi trường lành mạnh, đoàn kết, gắn bó
để nâng cao chất lượng giáo dục. Tác giả nêu lên sự cần thiết phải vận dụng
tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo. Theo tác giả, để khắc
phục những hạn chế trong nền giáo dục nước ta hiện nay, chúng ta cần trở lại
với tư tưởng Hồ Chí Minh, với những luận điểm khoa học, thực tiễn về năng
lực, phẩm chất của nhà giáo; về xây dựng đội ngũ những người làm công tác
giáo dục; về xây dựng lòng yêu nghề, yêu người; về động lực phát triển của
nền giáo dục..., trong đó đặc biệt chú trọng việc xây dựng môi trường lành
mạnh, dân chủ, đoàn kết để nâng cao chất lượng giáo dục. Điều này không
những để khẳng định tri thức, trình độ phát triển giáo dục của dân tộc, mà còn
góp phần quan trọng vào thắng lợi của công cuộc đổi mới giáo dục-đào tạo,
hội nhập quốc tế, xây dựng và phát triển đất nước hôm nay.
Tác giả Nguyễn Thị Lan, trong bài Xây dựng đội ngũ nhà giáo theo tư
tưởng Hồ Chí Minh [85] đã khái quát một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ
Chí Minh về nhà giáo, khẳng định giá trị của những tư tưởng đó trong công
tác đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ nhà giáo của Đảng và Nhà nước ta

sau khi giảng dạy; luôn khuyến khích, hỗ trợ, chân thành, cởi mở và tôn trọng
sinh viên; đặc biệt họ không phải là không bao giờ có thiếu sót, tuy nhiên thái
độ của họ là sẵn sàng đương đầu với những yếu kém và thất bại của mình, và
không bao giờ đổ lỗi cho sinh viên của mình về bất kỳ những khó khăn nào
mà họ gặp phải. Cách nhìn của tác giả về phẩm chất của nhà giáo ưu tú có thể
gợi mở cho chúng ta trong việc xây dựng tiêu chuẩn về phẩm chất người
giảng viên đại học hiện nay.


20

Bài báo “Sự trỗi dậy của các trường đại học Châu Á” (The Rise of
Asia’s Universities) [120] của Richard C. Levin. Bài viết cung cấp một cái
nhìn tổng thể về sự vươn lên của các đại học Châu Á trong những thập kỷ
qua, lý giải tại sao, những khó khăn, thuận lợi, cơ hội và triển vọng. Tác giả
khẳng định, mô hình đại học nghiên cứu được các quốc gia phát triển của
Châu Á xem là yếu tố hàng đầu để thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao
phẩm chất của tầng lớp lãnh đạo quốc gia. Đại học nghiên cứu, mà trọng tâm
là nghiên cứu khoa học cơ bản, là điều kiện tiên quyết để kinh tế, có vị trí ưu
việt trong sự cạnh tranh toàn cầu. Tác giả chỉ ra hai điều kiện tiên quyết để
trường đại học vươn lên trở thành trường đại học đẳng cấp thế giới, đó là
năng lực nghiên cứu mạnh và mô hình đào tạo tiên tiến. Muốn có năng lực
nghiên cứu mạnh, trước hết và trên hết đòi hỏi trường đại học phải thu hút
được các nhà khoa học giỏi về làm giảng viên. Để làm được điều này, trường
đại học phải có trang thiết bị nghiên cứu hiện đại nhất, có ngân sách thỏa
đáng để hỗ trợ nghiên cứu và chi trả lương cũng như phúc lợi có tính cạnh
tranh. Tác giả cũng chỉ ra những kinh nghiệm quí báu của các trường đại học
Trung Quốc, Ấn Độ trong việc thu hút các nhà khoa học, học giả gốc Hoa,
gốc Ấn từ nước ngoài về trong nước làm việc, xây dựng các trường đại học
nghiên cứu mạnh.