ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
KHOA SỬ
-----



-----

LÊ THỊ HUYỀN THƯƠNG

Tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học lịch sử
Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XIX, lớp
10 (Chương trình chuẩn) ở trường THPT trên
địa bàn T.p Đà Nẵng

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP


A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa đặt ra những yêu cầu mới
đối với người lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục thế
hệ trẻ và đạo tạo nguồn nhân lực. Giáo dục cần đạo tạo đội ngũ nhân lực có khả năng đáp
ứng những đòi hỏi mới của xã hội và nhu cầu của thị trường lao động. Nhằm đáp ứng
những đòi hỏi đó, trong những năm trở lại đây nước ta đã có nhiều dự án phát triển giáo
dục và cải cách giáo dục đã và đang được thực hiện như: hỗ trợ thực hiện đổi mới chương
trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông cùng với việc đổi mới phương pháp và đánh giá
kết quả dạy học.
Đổi mới PPDH là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cải cách giáo dục nói
chung cũng như cải cách cấp trung học phổ thông nói riêng. Một số năm gần đây, các

xuyên suốt của việc đổi mới phương pháp dạy học. Vậy phương pháp dạy học nào có thể
gọi là tối ưu để khi phối hợp cùng với các phương pháp truyền thống khác đã có từ trước,
đáp ứng được các yêu cầu trên và góp phần mang lại hiệu quả cao nhất cho tiết học, theo
hướng đổi mới?
Câu trả lời mang tính thuyết phục hiện nay là cách“tổ chức dạy học theo nhóm”.
Bởi vì bản thân nó, vốn có khả năng đáp ứng các tiêu chí xây dựng thành công con người
năng động, sáng tạo. Từ thực nghiệm đổi mới phương pháp dạy học, đã chứng tỏ qua hoạt
động nhóm sẽ làm cho mỗi thành viên bộc lộ được suy nghĩ, hiểu biết, thái độ của mình,
qua đó được tập thể uốn nắn, điều chỉnh, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh
thần tương trợ, ý thức cộng đồng... Với những ưu thế trên, HĐN được xem là phương
pháp dạy học khả thi, có thể áp dụng trong dạy học nói chung dạy học lịch sử nói riêng,
góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục ở nhà trường phổ thông hiện nay.
Nhưng việc giảng dạy bộ môn Lịch sử theo phương pháp nhóm sẽ được tổ chức
như thế nào? Mục tiêu của nó là gì? Cách thực hiện ra sao? Quả là vấn đề này đang đặt ra
rất nhiều thử thách mà người giáo viên cần phải nghiên cứu giải quyết. Để góp phần giải
quyết phần nào những khó khăn nói trên, chúng tôi xin chọn đề tài “ Tổ chức hoạt động


nhóm trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XIX, lớp 10 (Chương
trình chuẩn) ở trường THPT trên địa bàn T.p Đà Nẵng” để làm khóa luận tốt nghiệp của
mình. Với đề tài này chúng tôi mong muốn sẽ góp phần vào việc nâng cao hiệu quả và
chất lượng giáo dục trong sự nghiệp trồng người - một nghề được xã hội rất coi trọng.
2. Lịch sử vấn đề
Dạy học dưới hình thức theo từng nhóm nhỏ tại lớp có lịch sử từ lâu đời. Người
khởi xướng phương pháp này là nhà triết học cổ Hi Lạp Socrate đã đề ra phương pháp
Scorate hay còn gọi là phương pháp truy vấn biện chứng, với đặc trưng chủ yếu là dùng
hội thoại, tranh luận để giúp một người hay một nhóm người tìm tòi và phát hiện ra chân
lý. Ý nghĩa của phương pháp này đối với quá trình dạy học hiện đại ở chỗ: người học
phải cùng với người dạy làm chủ quá trình lĩnh hội tri thức rồi sau đó mới có được tri
thức tức là làm chủ tri thức bản thân.


mục tiêu giáo dục con người phát triển toàn diện. C. Mác khẳng định: “Chỉ có trong cộng
đồng cá nhân mới có được những phương tiện để phát triển toàn diện những năng khiếu
của mình và do đó, chỉ có trong cộng đồng mới có tự do cá nhân”. Bằng việc đánh giá
cao vai trò của tập thể, các nhà kinh điển của Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, giáo dục
con người trong tập thể là một nguyên lý cơ bản của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa.
Tiêu biểu là ở Ba Lan, đã tiến hành nghiên cứu về hình thức dạy học nêu vấn đề
theo hình thức hợp tác nhóm với qui mô lớn vào những năm 1950-1960, với các công
trình nghiên cứu của Bozdanxky, Rot, Kupixevich, Palatopxky… các tác giả đều khẳng
định: Dạy học nêu vấn đề theo hình thức hợp tác nhóm có hiệu quả hơn hẳn so với dạy
học nêu vấn đề ở lớp hoặc theo cá nhân. Trong cuốn chuyên khảo “Dạy học nêu vần đề”
Ôkôn, V. đã tiến hành tổng kết các hình thức và các giai đoạn dạy học theo nhóm, mặt
khác cũng chỉ rõ việc tổ chức dạy học nhóm sẽ được diễn ra như thế nào trong hoàn cảnh
cụ thể tương ứng với mục đích môn học, tiết học và vào tài nghệ sư phạm của giáo viên
Hiện nay, vấn đề phát huy tính tích cực của học sinh, lấy học sinh làm trung tâm trở
thành một trong những phương hướng của cải cách giáo dục ở nước ta. Và một trong
những phương pháp được xếp vào các phương pháp giáo dục theo hướng lấy học sinh
làm trung tâm có hiệu quả đó là hình thức tổ chức hoạt động nhóm. Tuy nhiên, việc vận
dụng tổ chức dạy học theo nhóm sao cho có hiệu quả trong một môn học cụ thể, đặc biệt


là môn học lịch sử đòi hỏi phải có sự tiếp tục nghiên cứu. Theo hướng này, ở Việt Nam
cũng đã có một số công trình nghiên cứu như:
Trong cuốn “Phương pháp dạy học lịch sử” do Giáo sư Phan Ngọc Liên ( chủ biên)
đã trình bày về lý luận, quan niệm tư tưởng, nghiệp vụ sư phạm, bài học lịch sử, hình
thành tri thức lịch sử cho học sinh…Bên cạnh đó, cũng đã đề cập đến hệ thống các
phương pháp dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông trong đó có khái quát về hình
thức tổ chức thảo luận nhóm, hoạt động nhóm.
Cuốn “Các con đường và biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử ở trường
phổ thông” - GS Nguyễn Thị Côi cũng đã đi sâu gợi mở các con đường và biện pháp

các công trình trên chưa giải quyết.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên
cứu 3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là quá trình tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học
lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XIX, lớp 10 (Chương trình Chuẩn) ở
trường THPT trên địa bàn TP Đà Nẵng.
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Tổ chức việc dạy học theo nhóm trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến
giữa thế kỷ XIX, lớp 10 (Chương trình Chuẩn) ở trường THPT trên địa bàn TP. Đà Nẵng.
4.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1.

Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cách tổ chức hoạt động theo nhóm trong dạy học ở trường THPT nói
chung và việc áp dụng hoạt động nhóm trong dạy học lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến
giữa thế kỷ XIX nói riêng, góp phần tạo hứng thú, say mê học tập cho học sinh, nhằm
nâng cao hiệu quả bài học lịch sử.
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ của đề tài là:
-

Tìm hiểu về cơ sở lý luận hoạt động nhóm

Xác định nội dung chính của phần lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa
thế kỷ
XIX.


sở nghiên cứu lý luận tâm lý giáo dục, phương pháp dạy học lịch sử
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp
logic; sưu tầm, lựa chọn, sắp xếp tài liệu tham khảo cần thiết cho đề tài; so sánh,
đối chiếu và chọn lọc những tài liệu có nội dung chính xác, khách quan, phù hợp
với chương
trình và đối tượng nhân thức của học sinh THPT để đưa vào đề tài.
-

Phương pháp điều tra cơ bản: Tiến hành điều tra tình hình tổ chức hoạt động nhóm

trong dạy học lịch sử của giáo viên ở các trường phổ thông và điều tra nhận thức của học
sinh THPT qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm.
-

Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

+
Tiến hành giảng dạy thực nghiệm toàn phần và đối chứng ở các lớp 10,
THPT.
+

Trên cơ sở các tiết giảng thực nghiệm giáo dục, kiểm tra kết quả bằng trắc nghiệm

giáo dục và rút ra kết luận.


6.

Đóng góp của đề tài


chuẩn) ở trường THPT.


B. NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT
ĐỘNG NHÓM TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Khái niệm tổ chức dạy học nhóm
Theo từ điển Tiếng Việt” thì “nhóm” là một ít người, một ít vật hợp chung lại [32,
tr.864]. Từ đó có thể hiểu “nhóm học tập” là một số ít người được tập hợp hình thành nên
nhóm nhằm cùng nhau tiếp nhận và giải quyết những nhiệm vụ được đặt ra trong quá
trình học tập.
Như vậy, tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học là một hoạt động học tập có sự
phân chia học sinh theo từng nhóm nhỏ với đủ thành phần khác nhau về trình độ, cùng
trao đổi ý tưởng, quan điểm, nhận thức giữa học sinh – học sinh và học sinh - giáo viên
để làm rõ và làm giàu kiến thức cần thu nhận. Mỗi nhóm tự hoàn thành các nhiệm vụ học
tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc. Từng thành viên của nhóm không chỉ có
trách nhiệm với việc học tập của mình mà còn có trách nhiệm quan tâm đến tiến trình học
tập, làm việc của bạn bè trong nhóm.
Từ trước đến nay, các nhà nghiên cứu về lý luận dạy học đã nêu lên những định
nghĩa về hoạt động nhóm trong dạy học như:
Theo A.T.Francisco (1993): “Học tập nhóm là một phương pháp học tập mà theo
phương pháp đó học viên trong nhóm trao đổi, giúp đỡ và hợp tác với nhau trong học
tập”.
T.S Trần Quốc Tuấn: “Học tập cùng người khác theo cặp, theo nhóm nhỏ và theo
nhóm lớn được gọi là học tập và hợp tác trong nhóm”. [33, tr.22]
Ths. Nguyễn Trọng Sửu: “Dạy học nhóm là hình thức xã hội của dạy học, trong đó
học sinh của mỗi lớp được chia thành các nhóm nhỏ trong khoảng thời gian ngắn mỗi
nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc.
Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và đánh giá trước lớp”.[31; tr.21]

Thứ hai, là mục tiêu kỹ năng: giúp người học rèn luyện các kỹ năng tư duy và kỹ
năng xã hội. Việc giảng dạy theo nhóm thỏa mãn nhu cầu học tập cá nhân, phù hợp với
việc học tập hướng tới người học, khuyến khích sự độc lập tự chủ của người học. Để giải


quyết nhiệm vụ được giao mỗi học sinh thông qua việc phân tích, suy luận, tổng hợp,
đánh giá, giải quyết vấn đề… để đưa ra những giải pháp, cách biểu đạt riêng cho vấn đề
đó, từ đó giúp phát triển năng lực nhận thức và tư duy của học sinh. Nếu trong phương
pháp thuyết trình, người học chỉ có thể trao đổi với nhau được rất ít thì trong làm việc
theo nhóm các thành viên tham gia có cơ hội đưa ra quan điểm của mình đối với chủ đề
thảo luận, mặt khác nó nâng cao được tính tương tác giữa các thành viên nhằm tác động
tích cực đến người học như: tăng cường động cơ học tập, nảy sinh những hứng thú mới,
hình thành kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xã hội, năng lực hoạt động thực tiễn, kĩ năng trình
bày, tranh luận, chia sẻ tư tưởng và cách giải quyết vấn đề, khích lệ mọi thành viên tham
gia học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, phát triển được các mối quan hệ và quan tâm đến nhau.
Thứ ba, là mục tiêu thái độ: giúp người học yêu thích môn học hơn, gắn bó với bạn
bè hơn, có ý thức với tập thể hơn, biết dân chủ hơn. Các thành viên trong nhóm biết được
sự phụ thuộc lẫn nhau. Làm việc theo nhóm là cách học cho phép tất cả các thành viên
trong nhóm giải quyết một cam kết làm việc được mô tả rõ ràng, không được giảng viên
dẫn dắt trực tiếp mà chỉ nhờ vào sự hợp tác chặt chẽ và sự phân công công việc trong
nhóm, dẫn đến đời sống tình cảm của học sinh cũng được phát triển trên cơ sở sự chia sẽ,
đồng cảm, giúp đỡ nhau trong học tập. Đồng thời, qua đó mỗi thành viên trong nhóm tự ý
thức được phải cố gắng hết mình không phải chỉ vì thành tích cá nhân mà còn vì thành
công của cả nhóm. Hay nói cách khác, việc tổ chức dạy học theo nhóm không phải là
hình thức nhằm thay thế học tập cá nhân mà là để giúp cá nhân thực hiện nhiệm vụ học
tập của mình thông qua trao đổi, thảo luận với các thành viên cùng học.
Cùng với việc đổi mới phương pháp giảng dạy thì những ưu điểm cơ bản trên sẽ
phần nào nhấn mạnh được vai trò quan trọng của phương pháp giảng dạy theo nhóm. Vai
trò của người dạy là điều khiển hoạt động của người học, còn người học là trung tâm của
hoạt động đó. Kết quả của hoạt động này là những yêu cầu cụ thể vào nhiệm vụ của bài

-

Trong mỗi nhóm phải có nhóm trưởng và sự phân công nhiệm vụ rõ ràng, phải

cùng hợp tác giải quyết nhiệm vụ chung của nhóm.
-

Học sinh phải trực tiếp tham gia các hoạt động, giải quyết các nhiệm vụ học tập
được đặt ra cho mỗi nhóm.

-

Giáo viên là người thiết kế các nhiệm vụ học tập và đưa ra các hoạt động cụ

thể cho từng nhóm. Giáo viên chỉ đóng vai trò tổ chức hướng dẫn chứ không phải là
người đưa ra kiến thức.


-

Học sinh là chủ thể tích cực chủ động sáng tạo của hoạt động học tập. Dạy học

theo nhóm là sự tác động trực tiếp giữa học sinh với nhau, cùng nhau thảo luận và cùng
nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập. Mỗi cá nhân phải tự hoàn thành nhiệm vụ của mình.
Thành công của cá nhân là thành công của cả nhóm.
-

Giáo viên là “người thức tỉnh tổ chức và đạo diễn”. Trong giờ học theo nhóm, giáo
viên dẫn dắt học sinh khám phá, lĩnh hội kiến thức qua từng bước. Các nhóm học
sinh tự tiến hành các hoạt động, qua đó có thể rút ra các tri thức cần thiết cho

nhóm là biện pháp không thể thiếu.
Nếu hình thức tổ chức hoạt động nhóm được khai thác và vận dụng hợp lý sẽ đem
lại hiệu quả cao. Nó có tác dụng tích cực đối với quá trình dạy của giáo viên cũng như
quá trình học của học sinh. Những ưu thế mà phương pháp hoạt động nhóm mang lại cho
quá trình dạy học là:
Đối với giáo viên: khi tiến hành giảng bài học lịch sử có sử dụng phương pháp
nhóm sẽ giúp giáo viên thay đổi môi trường học tập, kích thích hưng thú học sinh, kích
thích tính tích cực, sáng tạo trong học sinh thông qua việc giáo viên hướng dẫn học sinh
thảo luận nhóm với nhau. Đồng thời, giáo viên sẽ giảm bớt công sức khi truyền tải kiến
thức nhiều, nhưng vẫn đảm bảo được kiến thức cung cấp cho học sinh. Qua đó, giáo viên
cũng dễ phân loại học sinh thông qua nhận thức mỗi nhóm.
Đối với học sinh: đa số học sinh cho rằng bộ môn lịch sử kiến thức nhiều, sự kiện,
ngày tháng khó nhớ từ đó tạo ra cho học sinh tâm lý không thích học, coi nhẹ bộ môn.
Nên việc tổ chức nhóm trong dạy học lịch sử nuôi dưỡng một môi trường học tập có lợi,
bởi học tập theo nhóm bao giờ cũng sôi nổi. Nó tạo cơ học cho học sinh sử dụng các
phương pháp, nguyên tắc diễn đạt ngôn ngữ. Các học sinh nhút nhát, thường ít phát biểu
bài trong lớp sẽ có môi trường động viên để tham gia xây dựng bài. Hơn thế nữa, hầu hết
các hoạt động nhóm đều mang trong nó cơ chế tự sửa lỗi và học sinh dạy lẫn nhau, theo
đó các lỗi sai được giải đáp mà trong bầu không khí rất thoải mái. Việc thảo luận cùng
các thành viên khác trong lớp và nhóm, nhiệm vụ học tập được giải quyết dễ dàng, học
sinh sẽ nhanh chóng hình thành các khái niệm, hiểu sâu sắc bản chất của sự kiện lịch sử,
nắm được nội dung của mỗi giai đoạn lịch sử.
Trong các giờ học theo nhóm, cùng một đơn vị thời gian nhưng có thể huy động
được rất nhiều học sinh tham gia vào hoạt động học tập, điều này rất có ý nghĩa đối với


việc tăng tính tích cực và tính năng động của người học. Giảm được tâm lý học sinh về
các sự kiện lịch sử “khó nuốt”, khó nhớ và không có hứng học lịch sử, không tập trung
vào nghe giảng môn học.
Khi học tập trong nhóm, học sinh sẽ thảo luận xung quanh từng đề tài cụ thể có thể

nước, qua tinh thần quyết tâm chống giặc ngoại xâm của Quang Trung (Nguyễn Huệ),
hay đó là sự căm ghét với những con người phản bội dân tộc, đi ngược lại truyền thống
tốt đẹp của dân tộc ta với hành động cầu cứu quân giặc để giày xéo lên nhân dân ta vì lợi
ích của cá nhân như Nguyễn Ánh, Lê Chiêu Thống.
* Về mặt phát triển
Việc vận dụng dạy học nhóm đã có tác dụng cho học sinh hiểu được bản chất của các
sự kiện lịch sử, hình thành trong các em lòng yêu nước, biết ơn các vị anh hùng dân tộc…
Đồng thời, việc học tập thông qua hình thức nhóm tăng cường cho học sinh tích tích cực
lao động và học tập, tránh hiện tượng thụ động trong học tập, tăng cường tính năng động
và trách nhiệm trong học tập cho học sinh.
Học tập nhóm với yếu tố “dạy học lẫn nhau” học sinh có cơ hội phát triển tư duy,
thực hành các kĩ năng trí tuệ bậc cao như kĩ năng sáng tạo, đánh giá nhân vật, sự kiện, rút
ra được nhận xét, tổng hợp hay phân tích từng vấn đề, hành động…Các em cũng phát
triển và thực hành kĩ năng làm việc cùng nhau, hợp tác lẫn nhau, giao tiếp lẫn nhau trong
việc giải quyết nhiệm vụ chung, hay phát triển năng lực trình bày trước đám đông cho
học sinh, giúp các em mạnh dạn hơn trong mọi hoạt động. Ví dụ khi cho học sinh thảo
luận tìm hiểu về tình hình văn hóa- giáo dục dưới triều Nguyễn ở nửa đầu thế kỉ XIX,
giáo viên giao cho học sinh thảo luận với các lĩnh vực thuộc văn hóa –giáo dục. Thông
qua đó, học sinh phát triển được khả năng tổng hợp, đánh giá vấn đề khi tìm ra điểm mới,
điểm tiến bộ và hạn chế của từng lĩnh vực, giúp các em suy nghĩ được nguyên nhân vì sao
lại như vậy, phát triển tư duy của học sinh tìm ra vấn đề.
Với tất cả ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và phát triển trên, phương pháp dạy học
nhóm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy, học tập lịch sử ở trường trung
học phổ thông. Tuy nhiên, người giáo viên phải biết kết hợp với các phương pháp,
phương tiện dạy học khác và lựa chọn hình thức tổ chức nhóm như thế nào cho phù hợp
với từng bài học, mục học cụ thể để đem lại hiệu quả cao. Không nên vận dụng một cách


hình thức, máy móc, gây ra sự nhàm chán cho người học. Phải phát huy được ưu điểm
của phương pháp nhằm đảm bảo tốt mục tiêu giáo dục theo hướng phát triển học sinh một

nhau (qua phiếu học tập, qua các bài tập lựa chọn trong sách giáo khoa...).
Sơ đồ hình thức nhóm nhỏ từ 2 đến 3 học sinh (nhóm thì thầm)


(Nhóm 2 học sinh)

(Nhóm 3 học sinh)

 Nhóm nhiều học sinh ( 6-8 học sinh, theo dãy bàn hoặc theo tổ)
Đây là mô hình hoạt động nhóm được sử dụng phổ biến trong quá trình dạy học
theo nhóm. Giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm gồm 6-8 học sinh, hoặc có thể theo dãy
bàn, theo tổ và thảo luận các bài tập, câu hỏi tình huống do giáo viên nêu ra.
Có 2 loại hình bài tập: bài tập cho hoạt động trao đổi và bài tập cho hoạt động so
sánh. Tùy theo tính chất, nội dung và dung lượng kiến thức mà giáo viên lựa chọn cách
thảo luận cho phù hợp.
Trong hoạt động trao đổi: mỗi nhóm giải quyết 1 vấn đề khác nhau (nhưng cùng 1
chủ đề), sau đó trao đổi vấn đề và giải quyết vấn đề của nhóm mình đối với nhóm khác.
Hoạt động trao đổi thường được sử dụng cho những bài học có nội dung kiến thức nhiều
nhưng không phức tạp.
Trong hoạt động so sánh: tất cả các nhóm cùng giải quyết một vấn đề, sau đó so
sánh cách giải quyết khác nhau giữa các nhóm. Hoạt động so sánh thường được dùng cho
những bài học có nội dung phức tạp, dung lượng kiến thức không lớn.
Sơ đồ nhóm 6 đến 8 học sinh



Nhóm bể cá


Hình thức này được tổ chức để học sinh trao đổi theo chủ đề hoặc góp ý giúp đỡ

công thức…đã học trong một chương ở những lần học trước đó.
Sơ đồ hình thức nhóm Kim tự tháp (nhóm “cái phễu”)

 Hoạt động trà trộn
Trong hình thức này, tất cả các học sinh trong lớp phải đứng dậy và di chuyển trong
lớp học để thu thập thông tin từ các thành viên khác. Sự di chuyển khỏi chỗ ngồi cố định
làm cho các học sinh cảm thấy thích thú, năng động hơn. Đối với các học sinh yếu thì đây
là cơ hội cho họ hỏi nhiều người khác nhau cùng một câu hỏi mà không cảm thấy xấu hổ.
Cũng bằng cách học này, họ sẽ thấy rằng có thể có nhiều câu trả lời đúng, nhiều ý kiến,
nhiều quan điểm khác nhau cho cùng một vấn đề. Có thể coi hoạt động trà trộn là


bảng “trưng cầu ý kiến” và “khảo sát ý kiến” của tập thể. Hoạt động này thường được
dùng trong phần mở đầu của tiết học nhằm “khởi động” hoặc kích thích nhận thức của
học sinh khi học bài mới.
Sơ đồ hình thức hoạt động trà trộn

 Nhóm chuyên sâu (hoạt động nhóm chuyên gia)
Ở

đây, tổ chức các nhóm có tính luân chuyển. Mô hình hoạt động nhóm này được

thực hiện bằng hai lần thành lập nhóm, lần thứ nhất giáo viên thành lập các nhóm xuất
phát. Nhóm xuất phát gồm những học sinh có trách nhiệm cùng nhau tìm hiểu về những
thông tin đầy đủ, trong đó mỗi học sinh được phân công tìm hiểu một phần của các thông
tin đó.
Lần thứ hai, thành lập nhóm chuyên sâu, các thành viên có cùng chủ đề thành lập
nhóm chuyên sâu, và cùng nhau thảo luận để hiểu rõ nội dung được phân công. Sau khi
thảo luận, các thành viên của nhóm chuyên gia trở về nhóm xuất phát giảng lại cho cả
nhóm về phần bài của mình, đảm bảo cho mọi thành viên trong nhóm nắm vững nội dung

nhóm gồm các bước: 1) Xác định đơn vị kiến thức; 2) Xác định nhiệm vụ nhận thức cho
mỗi nhóm; 3) Lập mẫu phiếu học tập; 4) Dự trù những thông tin phản hồi; 5) Giao
nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm; 6) Qui định về thời gian thảo luận nhóm; 7) Hướng dẫn
các nhóm báo cáo kết quả thảo luận và đại diện các nhóm khác bổ sung; 8) Tổng kết,
nhận xét”.
Tuy nhiên, dù có sự khác nhau về phân chia và tên gọi các bước tiến hành trong dạy
học theo nhóm nhưng về cơ bản những công việc phải thực hiện trong hoạt động nhóm
thì các tác giả đều thống nhất với nhau. Theo chúng tôi, dù chia ba bước hay bao


nhiêu bước thì cũng phải đảm bảo công việc mà giáo viên và học sinh phải thực hiện, đó
là: xác định nhiệm vụ hoạt động, tổ chức nhóm, dự kiến thời gian, thảo luận nhóm và
trình bày kết quả thảo luận trước lớp, thảo luận cùng toàn lớp và tổng hợp các ý kiến, kết
luận vấn đề. Tùy theo hình thức tổ chức hoạt động nhóm mà thực hiện trình tự tiến hành
các bước, cần phải linh hoạt, sáng tạo không rập khuôn, máy móc. Với nhận thức trên,
chúng tôi nêu lên qui trình hoạt động nhóm gồm có 5 bước như sau:
Quy trình tổ chức dạy học nhóm
Bước

Nhiệm vụ củ

Bước1

- Giới thiệu chủ đề

Xác định

vụ học tập, nêu vấn

nhiệm

thể, chia từng cặp…

nhóm

- Cử nhóm trưởng,

thể giao cho các nh
Bước 3

- Giám sát quá trì

Triển

các nhóm và từng

khai hoạt
động

nhóm.

- Theo dõi, hướng d