MỤC LỤC
ST

Nội dung

Trang

T
Phần thứ nhất: Mở đầu
1

Đặt vấn đề

2

Mục tiêu

3

Phần thứ hai: Giải quyết vấn đề

2

Cơ sở lí luận

3

Thực trạng vấn đề

4




Trong các môn học ở tiểu học, Tiếng Việt là môn học đóng một vai trò vô cùng
quan trọng với học sinh. Nó hình thành cho các em bốn kĩ năng cơ bản cần phải có là:
nghe – nói – đọc – viết. Trong đó kĩ năng đọc là một trong những hoạt động cần thiết,
không thể thiếu và xuyên suốt quá trình học tập đối với các em. Thông qua hoạt động đọc,
học sinh được mở rộng kiến thức và hiểu biết thêm nhiều điều về thiên nhiên, đất nước,
cuộc sống, con người, phong tục, tập quán của các dân tộc anh em trên đất nước mình và
trên thế giới. Đọc những bài văn hay hoặc những vần thơ bất hủ giúp học sinh trau dồi
ngôn từ thêm phong phú, óc quan sát thêm tinh tế, mở rộng tầm hiểu biết về cuộc sống và
con người xung quanh. Chính vì vậy việc đọc có ý nghĩa giáo dục, giáo dưỡng và phát
triển rất lớn. Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi con người mà nhất là
với học sinh lớp 1, lớp học đặt “nền móng” đầu tiên. Đó là sự khai hóa, sự khởi đầu, giúp
cho các em chiếm lĩnh công cụ mới để sử dụng trong học tập và trong giao tiếp. Kĩ năng
viết ở tiểu học được coi là phương tiện ưu thế nhất trong hệ thống ngôn ngữ thì kĩ năng
đọc là công cụ để khám phá, chiếm lĩnh tri thức không thể thiếu được trong chương trình
môn Tiếng Việt ở lớp 1. Khi biết đọc các em có điều kiện và khả năng nghe giảng trên
lớp, sử dụng sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo, ... Nếu các em không đọc được các
em sẽ không viết được, không nắm bắt được nội dung các bài học, dẫn đến việc học tốt
các môn học khác trong chương trình tiểu học là điều không thể. Chính vì vậy việc rèn
luyện kĩ năng đọc cho học sinh lớp 1 là vô cùng quan trọng và cấp thiết.
Trong quá trình công tác và giảng dạy ở địa bàn có đến hơn 90% học sinh trong
lớp là học sinh dân tộc thiểu số, tôi nhận thấy, nhìn chung ở đây mặt bằng dân trí còn
thấp. Người dân nơi đây quanh năm ngày tháng chỉ chăm lo kiếm sống sao cho đủ cái ăn,
cái mặc, đời sống nhân dân còn gặp rất nhiều khó khăn. Các bậc phụ huynh hầu như đều
có tư tưởng xem nhẹ việc học tập của con em mình. Học cũng được, mà không học cũng
chả sao! Nên việc duy trì sĩ số và đi học chuyên cần của học sinh nơi đây là một bài toán
khó thử thách lòng kiên nhẫn và tình yêu nghề của giáo viên phụ trách. Mặt khác đa số
các em học sinh lớp 1 đến trường khi chưa giao tiếp thành thạo bằng ngôn ngữ tiếng Việt,
phát âm sai lỗi hay còn e dè, nhút nhát trong giao tiếp. Bên cạnh đó vốn tiếng Việt và

Tiếng Việt là tài sản chung của dân tộc Việt Nam và là ngôn ngữ chính âm của
quốc gia. Việc sử dụng đọc - viết tiếng Việt làm tiếng nói chung của toàn dân tộc ta,
khẳng định vị trí và có chỗ đứng rõ nét nhất là từ năm 1945 đến nay. Từ ngành học Mầm
non đến bậc học cao nhất kỹ năng đọc luôn gắn liền với con người Việt Nam. Nó góp
phần to lớn vào việc phát triển Văn hoá – Khoa học – Kinh tế cho cả khối cộng đồng to
lớn trong việc xây dựng đất nước Việt Nam.
Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Hướng dẫn
thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng các môn học ở tiểu học đã yêu cầu sau khi học xong
môn Tiếng Việt lớp 1 học sinh phải đọc được các bài ứng dụng, tốc độ cần đạt 30
tiếng/phút; trả lời được một đến hai câu hỏi về nội dung bài học.
3


Mặt khác lớp Một là lớp học nền móng của tiểu học, đóng vai trò quan trọng, vì thế
việc rèn cho các em đọc đúng là yêu cầu không thể bỏ qua. Bên cạnh đó kĩ năng đọc tốt
góp phần nâng cao chất lượng học tập các lớp tiếp theo.
II. Thực trạng vấn đề
Trường Tiểu học Tây Phong được thành lập năm 1998, tách ra từ trường PTCS
Hoàng Văn Thụ. Trường có ba phân hiệu cách nhau khá xa (khoảng 4km), tỷ lệ học sinh
dân tộc thiểu số khoảng 35% toàn trường, riêng ở phân hiệu B.Cuê tỷ lệ học sinh dân tộc
thiểu số chiếm gần 100%. Năm học 2017-2018, khối 1 có 74 học sinh, trong đó có 32 học
sinh dân tộc thiểu số chủ yếu tập trung ở phân hiệu buôn Cuê. Ban giám hiệu nhà trường
rất quan tâm đến chất lượng dạy học, đặc biệt chú trọng đến rèn đọc thông thạo và tăng
cường tiếng Việt cho học học sinh dân tộc thiểu số; triển khai kịp thời các văn bản chỉ đạo
của ngành; tổ chức cuộc thi kể chuyện về Bác Hồ, “ Giao lưu tiếng Việt của chúng em”
cho học sinh; tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các cuộc thi của giáo viên do Sở,
Phòng Giáo dục và Đào tạo tổ chức để nâng cao trình độ chuyên môn.
Đội ngũ giáo viên đa số trẻ, năng động, nhiệt tình, được đào tạo bài bản nên nắm
bắt nhanh các văn bản chỉ đạo của ngành, vận dụng phương pháp và hình thức tổ chức
tương đối linh hoạt. Nhiều giáo viên có chuyên môn vững vàng, luôn chú trọng đến kĩ

đạt kết quả tốt nhất.
Học sinh dân tộc thiểu số lớp Một là lớp học đầu cấp việc làm quen với chữ cái và
phát âm chuẩn theo tiếng phổ thông là vô cùng khó khăn bởi sau ba tháng nghỉ hè các em
hầu như đã quên hết chữ cái hoặc chỉ còn nhớ được một số chữ. Từ trước đến nay tiếng
“mẹ đẻ” là ngôn ngữ giao tiếp chính trong cuộc sống hằng ngày của các em, khi giao tiếp
bằng tiếng Việt nhiều em chưa nói được. Ngồi học các em không tập trung hay uể oải vì
phải học nhiều hơn chơi không giống như học mẫu giáo. Đa số các em có tâm lý không
bền vững nhanh chán, ít tập trung chú ý, hay quên đồ dùng học tập; ngồi đọc, cầm sách
chưa đúng tư thế. Khả năng tiếp thu của học sinh không đồng đều, có em chưa biết đọc,
đọc chưa đúng dấu thanh, hoặc tự thêm dấu vào tiếng.
Mặt khác, học sinh dân tộc thiểu số thường có thói quen thích là nghỉ học để theo
cha mẹ đi làm ở xa hay ở nhà trông em, đi nhặt cà phê, điều, .... cho cha mẹ nên việc tiếp
thu kiến thức gặp rất nhiều khó khăn.
* Về phía cha mẹ học sinh
Trường đóng trên địa bàn xã có điều kiện kinh tế khó khăn, người dân chủ yếu làm
nghề nông, mặt bằng dân trí thấp, gia đình mải làm ăn kinh tế nên ít quan tâm hoặc thờ ơ
với việc học tập của con cái. Đa số phụ huynh học sinh chưa nắm được cách đọc sao cho
đúng hoặc không biết chữ, nên việc rèn luyện thêm ở nhà cho con còn nhiều hạn chế. Một
số em có người thân hướng dẫn đọc trước theo chương trình hiện hành nên giáo viên gặp
5


khó khăn trong việc sửa lại lỗi phát âm sai. Khi học sinh ở nhà đa số phụ huynh thường
giao tiếp bằng tiếng “mẹ đẻ” mà không sử dụng tiếng Việt nên phần nào cũng tạo thói
quen không tốt cho học sinh khi đọc sách và giao tiếp ở trường. Đặc biệt người dân tộc
thiểu số chưa quan tâm đúng mức đến việc học tập của con em mình nên học sinh đến lớp
có khi không có sách vở, đồ dùng học tập cứ phó mặc cho giáo viên phụ trách.
* Khảo sát kết quả đọc của học sinh đầu năm
Năm học 2016 - 2017


8

Không
nhận biết
được
chữ cái
nào
7

III. Các giải pháp để giải quyết vấn đề
1. Tìm hiểu đặc điểm học sinh, nguyên nhân học sinh đọc yếu
Mỗi lứa tuổi, mỗi học sinh có đặc điểm tâm lí và khả năng học tập khác nhau.
Muốn rèn cho học sinh kĩ năng đọc tốt giáo viên cần tìm hiểu đặc điểm tâm lí, khả năng
học tập của học sinh để có biện pháp giáo giục phù hợp với đối tượng và lứa tuổi. Đây là
công việc phải được thực hiện ngay từ đầu năm học. Giáo viên tìm hiểu thông qua giáo
viên Mầm non trong buổi nghiệm thu chất lượng trẻ 5 tuổi chuẩn bị vào lớp 1 vào cuối
năm học, trao đổi trực tiếp với cha mẹ học sinh, đến nhà học sinh nắm hoàn cảnh, quan
sát học sinh trong quá trình học trên lớp để nắm bắt tính cách và khả năng học tập của
từng em. Mặt khác giáo viên có thể tìm hiểu qua giảng dạy “Trước khi vào lớp 1” hay khi
dạy “tuần 0”, từ đó tìm ra phương các pháp giáo dục phù hợp. Bằng cách này, giáo viên
có thể phân loại đối tượng học sinh và nắm được học sinh đọc sai do các nguyên nhân chủ
yếu sau đây:
+ Ý thức chưa tốt, đi học chưa chuyên cần
+ Chưa mạnh dạn tự tin trong quá trình học và giao tiếp
+ Khả năng tiếp thu còn hạn chế
Ví dụ:
6


Năm học 2016 – 2017 tôi được giao nhiệm vụ chủ nhiệm lớp 1C. Khi được bàn

ngại đọc vì sợ các bạn chê cười, chế nhạo,... Giáo viên phải giải toả tâm lí cho học sinh
7


bằng những lời khen, lời động viên dù nhỏ. Đồng thời phải giải thích cho các em cùng
hiểu, để cùng thông cảm, chia sẻ, giúp đỡ bạn đọc tốt hơn.
Ví dụ: Bài: Vần có âm chính và âm cuối. Vần /an/ (Tiếng Việt CGD tập 2 trang
19). Ở hoạt động tìm tiếng có vần/an/. Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “Bắn
tên” như sau: Lớp trưởng điều khiển trò chơi bằng cách hô to (bắn tên, bắn tên.....), các
thành viên còn lại tìm các tiếng chứa vần /an/ bằng cách đáp lại (tên gì, tên gì?) Lớp
trưởng chọn bất cứ một thành viên trong lớp chẳng hạn như (tên Mai, tên Mai) và bạn học
sinh đó đứng dậy tìm tiếng chứa vần /an/ như: lan, cạn, nhãn,... Cứ lần lượt như thế sau
khi đã tìm đủ các số tiếng yêu cầu thì trò chơi kết thúc. Với hoạt động này các em vừa
được học, vừa được chơi. Tạo không khí thoải mái cho các em hăng hái tham gia vào tiết
học.
b)Rèn đọc trong các giờ học khác
Ngoài giờ học tiếng Việt, việc rèn đọc cho học sinh trong các môn học khác cũng
đóng vai trò vô cùng quan trọng. Bởi nếu không đọc được kiến thức trong sách giáo khoa
học sinh không thể chiếm lĩnh, tiếp thu hết các kiến thức mà thầy cô cần truyền tải dẫn
đến chất lượng học tập các môn học khác đạt kết quả không như mong muốn. Bản thân
tôi thường xuyên rèn đọc cho HS thông qua các môn học khác như môn Toán, Đạo đức.
Đối với môn Toán giáo viên tăng cường cho HS đọc yêu cầu của bài tập, gọi HS giải
thích cách tính của mình để rèn kỹ năng nói hoặc tổ chức trò chơi học tập vừa củng cố
Toán học, vừa rèn kỹ năng đọc.
Ví dụ: Dạy bài số 5, giáo viên tổ chức trò chơi củng cố: Đếm và đọc tên các chữ cái
có trong bảng sau:
b, d, e, h, v
c) Rèn đọc thông qua ngoài giờ lên lớp
Không chỉ rèn đọc trong giờ học chính khóa, giáo viên còn giúp đỡ HS đọc ngoài giờ
học như: tranh thủ giờ ra chơi, cuối buổi học,…. Tuy nhiên giáo viên cần để học sinh

những học sinh còn hạn chế về kĩ năng đọc gửi về cho các giáo viên bộ môn trong lớp;
trao đổi với giáo viên bộ môn về khả năng tiếp thu của từng học sinh, những em có kĩ
năng đọc yếu và những học sinh cần lưu ý đặc biệt để giáo viên bộ môn quan tâm hỗ trợ
kịp thời. Giáo viên chủ nhiệm trao đổi với giáo viên bộ môn cách rèn đọc, tăng cường
tiếng Việt cho các em bằng cách tổ chức các trò chơi liên quan đến nội dung rèn đọc.
Ví dụ: Trong giờ Thể dục, kết hợp với giáo viên phụ trách hướng dẫn cho các em
chơi trò chơi vận động nhảy vào ô chứa chữ cái và vần sao cho đúng. Hướng dẫn học sinh
nhảy một chân vào các ô chứa các âm k, q, ngh, ch. Nhảy hai chân vào các ô chứa vần ăn,
ân, am, ăng. Như vậy trong một tiết học thể dục, giáo viên vừa có thể đảm bảo được nội
9


dung yêu cầu của bài, vừa có thể giúp học sinh dân tộc thiểu số rèn kĩ năng đọc mọi lúc
mọi nơi.
b) Phối hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh
Cha mẹ học sinh là những người có ảnh hưởng lớn đến khả năng học tập của trẻ ở
nhà. Việc phối hợp chặt chẽ với cha mẹ các em là điều kiện không thể thiếu để trẻ phát
huy được khả năng học tập và sự uốn nắn kịp thời.
Ngay trong cuộc họp cha mẹ học sinh đầu năm, giáo viên thực hiện tốt công tác
tuyên truyền về tầm quan trọng của việc học tập để cha mẹ học sinh hiểu. Việc làm này
không phải dễ dàng nhưng chúng ta cần kiên trì. Mặt khác giáo viên trao đổi về cách
hướng dẫn con học tập ở nhà, nhắc nhở luyện đọc thêm vào mỗi tối nếu như việc rèn đọc
ở lớp chưa đạt yêu cầu, dán bảng chữ cái ở nhà và nhắc nhở con em mình đọc thường
xuyên. Ngoài ra nhắc nhở con luyện đọc thêm ở nhà vào thứ bảy, chủ nhật. Trên lớp nếu
học sinh không hợp tác hay chưa tập trung, giáo viên nhắc nhở và phối hợp với phụ
huynh để uốn nắn kịp thời, giúp các em khắc phục khuyết điểm, đọc tốt hơn.
Giáo viên khuyến khích, động viên cha mẹ học sinh giao tiếp với con bằng tiếng
Việt tại gia đình; thường xuyên tạo môi trường học tập vui thú cho con em mình bằng các
cách làm khác nhau như: đố vui lúc ăn cơm hay lúc con vui chơi; thường xuyên đọc sách,
báo hay kể những câu chuyện lí thú cho con em mình nghe để tạo thói quen và niềm yêu

hiện đề tài

Năm học 2017 - 2018

Không
Nhận
Nhận
nhận
biết
biết
biết
TS
được tất được
được
HS
cả chữ một số
chữ cái
cái
chữ cái
nào

Nhận
Nhận
biết
biết
được
được tất một số
cả chữ chữ cái
cái


2

22

16

4

2

Phần thứ 3: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I. Kết luận
Rèn kĩ năng đọc có ý nghĩa rất quan trọng và cần thiết trong dạy học môn Tiếng
Việt lớp 1. Đối với học sinh dân tộc thiểu số việc rèn đọc lại càng cấp thiết hơn. Đọc giúp
các em chiếm lĩnh được ngôn ngữ để sử dụng trong giao tiếp và học tập. Đọc là một công
cụ, là chìa khóa mở ra kiến thức các môn học. Đọc tạo ra hứng thú và động cơ học tập.
tạo điều kiện để học sinh phát huy khả năng tự học và tinh thần học tập suốt đời không
ngừng nghỉ. Chính vì vậy, để rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 1 dân tộc thiểu số đạt hiệu
quả thì người giáo viên cần đưa ra những biện pháp nhằm hình thành và phát triển một
cách có hệ thống về năng lực đọc cho từng học sinh. Trước tiên là kĩ năng đọc đúng âm,
vần, tiếng, từ, câu, đoạn, bài và sau đó là nâng cao dần kĩ năng đọc hay, đọc diễn cảm.
Qua đó nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt. Kĩ năng đọc của học sinh không
phải tự nhiên mà chuẩn được, cũng không phải trong một thời gian ngắn có thể khắc phục
và hoàn thiện. Đó là cả một quá trình rèn luyện và phối hợp giữa người dạy và người học.
11


Để đảm bảo mục tiêu bài học trong quá trình dạy mỗi giáo viên phải hết sức nhiệt
tình, tâm huyết với nghề, hiểu được tâm lí, khả năng học tập của từng em học sinh; luôn
tìm tòi, sáng tạo trong việc tổ chức rèn đọc cho học sinh. Thường xuyên tự học, tự bồi

................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
......................................................................................................................................
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

TÀI LIỆU THAM KHẢO
13


TT

Tên tài liệu

Tác giả

1

Quyết định số 16/2006/QĐ-BGD&ĐT về Bộ trưởng BGD&ĐT
Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ
năng các môn học ở tiểu học.

2

Sách thiết kế Tiếng Việt lớp 1 – CGD Tập Giáo sư Hồ Ngọc Đại
1, 2, 3

UBND HUYỆN KRÔNG ANA