Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

MỤC LỤC
Trang
I. PHẦN MỞ ĐẦU …….…….………………......………………………2
1. Lý do chọn đề tài ...…………………………………….....…………….2
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài …………………………….....…………3
3. Đối tượng nghiên cứu ………………..………….....………..…………3
4. Phạm vi nghiên cứu …………………………………………………….3
5. Phương pháp nghiên cứu ………………………..………….………….3
II. PHẦN NỘI DUNG ..……..………………………………...…………3
1. Cơ sở lý luận ………………………..……………………………….... 3
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu……………………………….………….4
3. Nội dung và hình thức của giải pháp...................................................... .5
a. Mục tiêu giải pháp........……………..………………………………..…5
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp…….……………………….6
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp.

………..…….……….. 15

d. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu, phạm vi
và hiệu quả ứng dụng…………………………………………....... …..…16
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ …….…….……………………….……17
1. Kết luận ………………………………………………….……………17
2. Kiến nghị ………………………………………………….………….18

Người viết: Lê Thị Liên

-1-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông

hiện tốt cả ba yêu cầu (đọc đúng, hiểu nội dung bài, đọc diễn cảm hay) trong
mỗi tiết học và đạt chuẩn kiến thức kĩ năng chung là vấn đề nhiều giáo viên
Người viết: Lê Thị Liên

-2-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

luôn băn khoăn, trăn trở để tìm giải pháp hữu hiệu nhất. Đó cũng chính là lý
do tôi chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong
giờ tập đọc.”
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Nghiên cứu và lựa chọn một số giải pháp phù hợp với đối tượng học
sinh, nhằm giúp giáo viên thực hiện hiệu quả việc rèn kĩ năng đọc cho học lớp
4. Từng bước nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt và các môn học
khác trong chương trình.
Thông qua việc nghiên cứu, khảo sát nhằm lựa chọn và thực hiện các
giải pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 đảm bảo tính bền vững, hiệu quả.
3. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng việc dạy và học môn Tiếng Việt nói chung và
phân môn Tập đọc nói riêng qua các năm học ở trường Tiểu học Y Ngông.
Qua đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng học đọc cho học
sinh theo định hướng rèn kĩ năng đọc trong giờ tập đọc.
4. Phạm vi nghiên cứu
Giáo viên, học sinh trường Tiểu học Y Ngông, xã Dur Kmăl, huyện
Krông Ana năm học 2016 - 2017 và một số tài liệu, văn bản hướng dẫn có
liên quan đến việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh trong trường tiểu học.

Để lĩnh hội được tri thức qua các bài tập đọc trong chương trình, đòi
hỏi học sinh phải đọc thông, đọc một cách có ý thức. Vì vậy, trong quá trình
dạy học, nếu đưa ra được những biện pháp giúp học sinh rèn kĩ năng đọc tốt,
đọc một cách có ý thức thì chất lượng học đọc của học sinh sẽ được nâng lên,
góp phần nâng cao chất lượng học tập các môn học và hoạt động giáo dục
trong nhà trường.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Trường Tiểu học Y Ngông được thành lập năm 2008 với ba điểm
trường đóng trên ba buôn đặc biệt khó khăn của xã Dur Kmăl. Tỉ lệ học sinh
dân tộc thiểu số hàng năm chiếm đến 98% tổng số học sinh toàn trường. Hầu
hết các em thuộc diện gia đình có hoàn cảnh khó khăn, trình độ dân trí thấp,
nhận thức về giáo dục và chăm lo việc học hành của cha mẹ học sinh đối với
con em còn nhiều hạn chế vì vậy việc phối hợp với cha mẹ học sinh để nâng
cao chất lượng học tập cho các em gặp rất nhiều khó khăn.
Người viết: Lê Thị Liên

-4-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

Trong những năm vừa qua, được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh
đạo phòng giáo dục cũng như sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường đã tạo mọi
điều kiện thuận lợi giúp giáo viên được bồi dưỡng nâng cao tay nghề bằng
nhiều hình thức khác nhau. Chính sự quan tâm đó đã giúp đội ngũ giáo viên
vững vàng hơn về chuyên môn nghiệp vụ, góp phần không nhỏ vào việc nâng
cao chất lượng dạy học.
Hầu hết giáo viên đã nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng đặc biệt của

Từng bước nâng cao kĩ năng đọc nhằm giúp học sinh học tốt môn Tiếng
Việt và các môn học khác để hoàn thành chương trình lớp học; tạo tiền đề để
học tập, lĩnh hội tri thức của các lớp học, cấp học tiếp theo; góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục học sinh trong nhà trường.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
b.1. Chuẩn bị cho giờ dạy
Khâu chuẩn bị của giáo viên có vai trò quan trọng, quyết định sự thành
công của mỗi tiết dạy. Vì vậy, để việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh trong mỗi
giờ học tập đọc đạt hiệu quả tốt nhất, giáo viên cần chuẩn bị những nội dung
sau:
Nghiên cứu kĩ Chuẩn kiến thức, kĩ năng cần đạt cho mỗi bài, phù hợp với
khả năng trình độ của từng đối tượng học sinh học sinh trong lớp.
Đọc bài nhiều lần để đọc tốt và hiểu thấu đáo nội dung bài đọc. Phải trả
lời các câu hỏi và các câu trả lời này sẽ giúp giáo viên xác định mục đích, yêu
cầu, nội dung và phương pháp các bài tập đọc như:
+ Trong bài vừa đọc học sinh dễ mắc những lỗi nào về phát âm ? (đó
thường là những tiếng khó, những chỗ ngắt nhịp khó, đặc biệt hoặc câu quá
dài).
+ Giọng điệu chung của cả bài như thế nào ? Đoạn nào cần nhấn giọng,
cần đọc diễn cảm, cần bộc lộ cảm xúc gì ?
+ Bài cần được đọc trong thời gian bao lâu ? (xác định tốc độ).
+ Những từ ngữ nào cần được giải nghĩa, những nội dung nào cần hướng
dẫn học sinh tìm hiểu ?...
Xem xét hệ thống câu hỏi cuối mỗi bài để có sự điều chỉnh phù hợp với
cách hiểu của mình về bài đọc cũng như phù hợp với đối tượng học sinh trong
lớp. Bên cạnh đó, giáo viên cần chuẩn bị đồ dùng dạy học phục vụ cho giờ
dạy, ví dụ đồ dùng trực quan (tranh ảnh, vật thật…), bảng phụ…
Người viết: Lê Thị Liên

-6-

dẫn học sinh luyện đọc đúng, giáo viên cần lưu ý không để hệ thống ngữ âm
tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng tiêu cực đến phát âm tiếng Việt.
Giáo viên hướng dẫn học sinh cần phải dựa vào nghĩa, vào quan hệ ngữ
pháp giữa các tiếng, từ để ngắt hơi cho đúng.
Người viết: Lê Thị Liên

-7-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

Ví dụ: Khi đọc, không được tách một từ làm hai, không ngắt hơi:
“Dải mây/ trắng đỏ dần trên đỉnh núi
Sương hồng/ lam ôm ấp nóc nhà gianh.”
Không tách từ chỉ loại với danh từ mà nó đi kèm, không đọc:
“Thằng/ em bé nép đầu bên yếm mẹ.”
“Con/ bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau.”
Đối với những câu văn dài, để xác định đúng cách ngắt nghỉ trong câu
khi đọc, giáo viên cần hướng dẫn học sinh căn cứ vào những đặc điểm sau: ý
nghĩa của các từ, cụm từ trong câu và ý nghĩa của cả câu văn; diễn biến nội
dung câu chuyện (bài đọc); đặc điểm, tính cách, thái độ, tình cảm, lới nói
nhân vật; diễn biến tâm lí, cảm xúc khi đọc. Như vậy, ngoài việc ngắt, nghỉ ở
các dấu câu còn có các trường hợp ngắt, nghỉ như: ngắt, nghỉ tâm lí; ngắt,
nghỉ theo ý nghĩa; ngắt, nghỉ tình huống.
Ví dụ: “ Đến khi/ cậu bé chỉ quả táo cắn dở/ đang căng phồng trong túi
áo/ của quan coi vườn ngự uyển/ thì ai nấy đều bật cười thành tiếng//.” (Tập
đọc: Vương quốc vắng nụ cười - Tiếng Việt 4 - tập 2). Đây là cách ngắt, nghỉ
theo ý nghĩa, căn cứ vào ý nghĩa của các từ, cụm từ trong câu và ý nghĩa của

làm chủ tốc độ bằng cách đọc mẫu.
Đọc mẫu là một biện pháp có tác dụng nhất định trong quá trình dạy học
phân môn Tập đọc ở tiểu học. Tuy nhiên, thực tế dạy học cho thấy, đến lớp 4,
một số học sinh đã có kĩ năng đọc khá tốt (đọc lưu loát và bước đầu diễn
cảm). Để phát huy tính tích cực và tạo hứng thú trong giờ học Tập đọc, giáo
viên nên giao việc đọc toàn bài (làm mẫu) trước khi luyện đọc cho một hoặc
hai học sinh đã đạt được trình độ đọc khá chuẩn mực (nếu có). Sau khi luyện
đọc củng cố, trước khi tìm hiểu bài và luyện đọc ở mức cao hơn (đọc diễn
cảm), giáo viên đọc mẫu toàn bài để vừa có ý “chốt” lại hoạt động trước
(luyện đọc) vừa định hướng tiếp cho các hoạt động sau (tìm hiểu bài, đọc diễn
cảm), hiệu quả rèn kĩ năng đọc nhanh cho học sinh vì thế sẽ cao hơn.
Việc sử dụng biện pháp đọc mẫu của giáo viên cần linh hoạt, tùy thuộc
trình độ học sinh ở các vùng miền khác nhau. Đối với một số vùng dân tộc
thiểu số, có hoàn cảnh khó khăn, ở giai đoạn đầu lớp 4, giáo viên có thể phải
đọc mẫu toàn bài để dễ hướng dẫn học sinh luyện đọc. Tuy nhiên, đó chỉ là
cách dạy tạm thời, giáo viên cần nâng dần chất lượng đọc của học sinh để có
thể thực hiện dạy theo quy trình phân môn Tập đọc lớp 4, đồng thời phát huy
được nét riêng sáng tạo của học sinh về cách đọc. Bên cạnh đó, giáo viên cần
Người viết: Lê Thị Liên

-9-

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

vận dụng linh hoạt các biện pháp đọc nối tiếp trên lớp, đọc nhẩm có sự kiểm
tra của thầy, của bạn… để điều chỉnh tốc độ đọc cho học sinh.
b.2.2. Đọc thành tiếng để luyện đọc diễn cảm



Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

phục những cách đọc thiên về hình thức hoặc “diễn cảm” tùy tiện của học
sinh. Căn cứ vào đối tượng học sinh, giáo viên có thể hướng dẫn luyện đọc
diễn cảm như sau:
Cách 1: Sau khi tìm hiểu bài, giáo viên yêu cầu học sinh đọc thật tốt một
đoạn nhằm “thăm dò” khả năng thể hiện sự cảm nhận nội dung bằng giọng
đọc của học sinh. Qua kết quả đọc của học sinh, giáo viên dẫn dắt, gợi ý để
học sinh phát huy ưu điểm, khắc phục những hạn chế và tự tìm ra cách đọc
sao cho hợp lí.
Ví dụ:
+ Đoạn văn vừa rồi được đọc với giọng đọc như thế nào (vui hay buồn) ?
+ Để nêu bật đặc điểm của nhân vật, bạn đã chú ý nhấn giọng ở những từ
ngữ nào ?
+ Lời nói của nhân vật cần đọc với thái độ như thế nào ?...
Cách 2: Giáo viên đọc mẫu nhằm minh họa, gợi ý hoặc “tạo tình huống”
cho học sinh nhận xét, giải thích, tự tìm ra cách đọc.
Ví dụ: Nghe và phát hiện cách đọc của cô đã ngừng nghỉ (ngắt nhịp) ở
những chỗ nào, nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài giọng ở từ ngữ nào ? Vì
sao cô nhấn giọng hay cao giọng, kéo dài giọng ở từ ngữ đó ? Chỗ nào trong
cách đọc của cô mà em thích, vì sao ?...
Cần tạo điều kiện cho từng học sinh được thực hành luyện đọc diễn cảm
(cá nhân, theo nhóm) để tự rút kinh nghiệm. Tổ chức cho học sinh thi đọc
diễn cảm trước lớp để các em được học tập lẫn nhau và được giáo viên động
viên hay uốn nắn…
b.3. Rèn kĩ năng đọc thầm
Nếu đọc thành tiếng là nhằm giúp học sinh củng cố kĩ năng đọc đúng,
đọc diễn cảm thì đọc thầm lại nhằm giúp học sinh nắm bắt đúng và đủ lượng

cầu cho học sinh đọc thầm theo bạn để xác định giọng đọc của bài (nên đọc
nhanh hay chậm, chỗ nào cần nhấn giọng, chỗ nào cần ngắt nghỉ….)
- Đối với đối tượng học sinh vùng khó khăn, thời gian đầu lớp 4, kĩ năng
đọc còn hạn chế. Trước khi học sinh đọc mẫu, giáo viên có thể định hướng
giọng đọc cơ bản của bài (bài này các em cần đọc…, cần nhấn giọng ở các từ,
ngữ…), đến phần đọc diễn cảm giáo viên mới hướng dẫn học sinh xác định cụ
thể hơn. Bởi phần đọc diễn cảm thường chỉ yêu cầu luyện đọc một hay hai
đoạn của bài.
Người viết: Lê Thị Liên

- 12 -

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

Đọc thầm để trả lời câu hỏi hoặc thực hiện bài tập ngắn trong sách giáo
khoa thường được thực hiện ở bước tìm hiểu bài. Hiệu quả của bước đọc thầm
này được đo bằng khả năng thông hiểu nội dung văn bản đọc. Khi thực hiện
hình thức này, giáo viên cần có biện pháp giúp học sinh hiểu bài đọc. Căn cứ
vào nội dung, từng yêu cầu, đối tượng học sinh để tổ chức cho học sinh hoạt
động cá nhân hoặc nhóm cho phù hợp. Cần giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh
nhằm định hướng rõ việc đọc - hiểu (Ví dụ: đọc câu, đoạn hay khổ thơ nào ?
Đọc để biết, hiểu, nhớ hay suy nghĩ và trao đổi về điều gì ?...). Từ đó, từng
bước hình thành cho học sinh thói quen tập trung chú ý khi đọc để thu nhận
thông tin, để “nhập thân” và cảm thụ văn bản nghệ thuật.
Trong suốt quá trình học, giáo viên cần rèn cho học sinh cách trả lời câu
hỏi, diễn đạt ý bằng câu văn gãy gọn, mạch lạc, dùng từ đúng, không đọc
nguyên văn bài đọc khi trả lời câu hỏi… Đối với học sinh vùng khó khăn, học

lời câu hỏi.
Đọc thầm (lướt) để nắm ý hoặc chọn ý là hình thức thường được sử dụng
để tìm hiểu nội dung bài; ý chính của từng đoạn văn, khổ thơ; phát hiện
những từ ngữ nào được nhắc lại nhiều lần trong đoạn, bài; những hành động
thể hiện rõ tính cách nhân vật trong đó…Đây là hình thức có yêu cầu khó hơn
so với các hình thức trên. Để tổ chức hiệu quả hình thức này, giáo viên cần
từng bước đề ra nhiệm vụ hay yêu cầu từ dễ đến khó nhằm giúp học sinh làm
quen dần với cách đọc thầm nhanh (mở rộng trường nhìn, đọc lướt toàn câu
hoặc cả đoạn).
Ví dụ: Đọc thầm thật nhanh để phát hiện từ ngữ nào được nhắc lại nhiều
lần trong đoạn văn; đọc thầm trong khoảng một phút và cho biết bài thơ bộc
lộ tình cảm gì của tác giả ? đọc lướt toàn bài để tìm ra những hành động thể
hiện rõ tính cách của nhân vật…
Đọc thầm lướt là hình thức khó, tuy nhiên, giáo viên nên có những câu
hỏi nhỏ gợi mở để dẫn dắt học sinh, không máy mọc theo sách giáo khoa hoặc
sách hướng dẫn. Cần tạo điều kiện để tất cả các đối tượng học sinh trong lớp
đều được tham gia, nâng cao dần thói quen tư duy suy nghĩ độc lập cho các
em, tránh chỉ tập trung vào đối tượng học sinh khá giỏi.
b.4. Rèn kĩ năng luyện đọc theo nhóm
Hình thức tổ chức luyện đọc theo nhóm thường có tác dụng tích cực hóa
hoạt động học tập của học sinh, tạo cơ hội cho từng cá nhân được thực hành
trong quá trình học đọc. Việc tổ chức cho học sinh luyện đọc theo nhóm phải
Người viết: Lê Thị Liên

- 14 -

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc


- 15 -

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

bắt đúng và đủ lượng thông tin cơ bản, cảm thụ tốt văn bản nghệ thuật. Bên
cạnh đó, luyện đọc theo nhóm là hình thức có tác dụng tích cực hóa hoạt động
học tập của học sinh, tạo cơ hội cho từng cá nhân được thực hành trong quá
trình học đọc.
Vì vậy, để việc rèn kĩ năng đọc cho học sinh đạt được hiệu quả cao nhất,
giáo viên cần linh hoạt khi thực hiện các giải pháp, biện pháp trên.
d. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu,
phạm vi và hiệu quả ứng dụng
Đề tài thực hiện đã góp phần thiết thực trong việc rèn kĩ năng đọc cho
học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc tại đơn vị. Các giải rèn kĩ năng đọc cho học
sinh được triển khai và thực hiện hiệu quả trong nhà trường. Kỹ năng đọc của
học sinh được nâng lên; các em mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp; tích cực,
tự giác hơn trong học học tập. Kết quả khảo nghiệm về kĩ năng đọc của học
sinh lớp 4 năm học 2016 - 2017 cụ thể như sau:
Trước khi thực hiện đề tài

Sau khi thực hiện đề tài

(đầu năm học)

(cuối năm học)



học.

TS

%

TS

%

TS

%

TS

%

48

68.6

22

31.4

68

97.1

1. Kết luận
Rèn kĩ năng đọc cho học sinh là một giải pháp nhằm nâng cao chất
lượng dạy học môn Tiếng Việt và các môn học, hoạt động giáo dục khác cho
học sinh. Đây là việc làm xuyên suốt trong hoạt động dạy học. Muốn thực
hiện tốt các giải pháp trên, giáo viên cần thực hiện tốt một số vấn đề sau:
Luôn có ý thức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ. Lựa chọn các nội
dung bồi dưỡng thường xuyên phù hợp với nhiệm vụ năm học, tình hình thực
tế của đơn vị, địa phương và nhu cầu cần bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực
chuyên môn của bản thân, đáp ứng được yêu cầu dạy học.
Cần nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng đặc biệt của việc rèn kĩ năng
đọc cho học sinh trong giờ tập đọc nói riêng và trong tất cả các môn học khác
nhằm từng bước nâng cao kĩ năng đọc cho học sinh, góp phần nâng cao chất
lượng dạy học.
Chuẩn bị bài chu đáo trước mỗi giờ lên lớp. Lựa chọn và vận dụng linh

Người viết: Lê Thị Liên

- 17 -

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông


Đề tài : Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 4 trong giờ tập đọc

hoạt các giải pháp rèn kĩ năng đọc phù hợp với mỗi đối tượng học sinh để
việc rèn kĩ năng đọc cho các em đạt được hiệu quả cao nhất. Tích cực hóa
hoạt động học tập của học sinh, tạo cơ hội cho từng cá nhân được thực hành
trong quá trình học đọc.
2. Kiến nghị
Đối với nhà trường: Thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên


2

3

Tên tài liệu
Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4
(tập 1, tập 2)
Sách giáo viên Tiếng Việt lớp 4
(tập 1, tập 2)
Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ
năng các môn học ở tiểu học - lớp 4

Người viết: Lê Thị Liên

- 19 -

Tác giả
Nhà xuất bản Giáo dục

Nhà xuất bản Giáo dục

Nhà xuất bản Giáo dục

Đơn vị: Trường Tiểu học Y Ngông