SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

BIỆN PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG
CỦA HỌC SINH TRONG HOẠT ĐỘNG SÁNG TẠO
KHOA HỌC - KĨ THUẬT QUA DẠY HỌC BỘ MÔN
CÔNG NGHỆ Ở TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN BẾN SUNG

Người thực hiện: Nguyễn Ngọc Lợi
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS TT Bến Sung
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công nghệ

THANH HÓA NĂM 2017


MỤC LỤC


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài:
Hoạt động sáng tạo khoa học kĩ thuật là phương pháp hiệu quả nhất trong
việc rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức đã học ứng dụng vào thực tiễn đời
sống của học sinh. Sáng tạo khoa học kĩ thuật còn khuyến khích các em quan
tâm đến các vấn đề của cuộc sống, liên hệ kiến thức học được ở trường với thực
tế sinh động của thế giới tự nhiên và xã hội, vận dụng kiến thức đã học để giải
quyết các vấn đề thực tiễn. Từ đó tạo động lực mạnh mẽ cho các em học tập,
nghiên cứu, nuôi dưỡng và phát triển, biến các ước mơ, ý tưởng khoa học thành

[1] Mục 1.1. từ '' hoạt động sáng tạo …'' trích trong tài liệu tập huấn tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo
KHKT và cuộc thi KHKT dành cho HS Trung học.

3


2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
2.1.1. Khái niệm:
Nghiên cứu khoa học là quá trình nhận thức khoa học, là hoạt động trí tuệ
đặc thù bằng những phương pháp nghiên cứu nhất định để tìm ra một cách chính
xác và có mục đích những điều mà con người chưa biết đến hoặc biết chưa đầy
đủ, tức là tạo ra sản phẩm mới dưới dạng trí thức mới về nhận thức hoặc phương
pháp.[2]2
2.1.2. Vai trò và ý nghĩa của hoạt động sáng tạo khoa học kĩ thuật trong nhà trường:
Trong tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo hiện nay thì
đổi mới giáo dục phổ thông đóng vai trò quan trọng và không thể thiếu của hoạt
động nghiên cứu khoa học, là sân chơi bổ ích giúp các em áp dụng những kiến
thức đã học vào cuộc sống, học đi đôi với hành, tiếp cận, làm quen với phương
pháp, kỹ năng nghiên cứu khoa học, tạo đà cho các bậc học tiếp theo, tạo sự tự
tin, tìm tòi và sáng tạo, rèn luyện cách làm việc tự lực, làm việc nhóm, tính tích
cực, chủ động, hứng thú trong học tập và sinh hoạt. Từ đó phát hiện và bồi
dưỡng năng khiếu cho học sinh ở một số môn học có liên quan, phát hiện các tài
năng để bồi dưỡng nhân tài cho đất nước.
Nghiên cứu khoa học kĩ thuật trong nhà trường là một trong những nội
dung được đẩy mạnh, nhằm thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện nền
giáo dục. Để phát huy những lợi ích trên, hoạt động nghiên cứu khoa học phải
được chú trọng ngay trong độ tuổi học trò, có như vậy mới có cơ sở xây dựng và
phát triển được đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho xã hội.3 [3]
2.1.3. Nguyên tắc trong hoạt động sáng tao khoa học trong nhà trường:
- Phải căn cứ vào ý tưởng của học sinh thông qua (Kiến thức, kĩ năng, sự

Tuy nhiên sau hai năm học trực tiếp hướng dẫn học sinh tham gia sáng tạo
khoa học kĩ thuật bên cạnh những thành quả đạt được,tôi nhận thấy là các em
chưa có ý tưởng sáng tạo, kĩ năng nghiên cứu và thực hành còn hạn chế, chỉ chú
trọng học lý thuyết để phục vụ cho thi cử nên các em chưa tích cực, chủ động
tham gia vào hoạt động nghiên cứu, sản phẩm làm ra chủ yếu dựa vào sức thầy
là chính. Do vậy hoạt động sáng tạo khoa học kĩ thuật trong nhà trường còn
nặng tính hình thức, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tại hiện nay.
Từ thực tế đó tôi tiến hành điều tra ban đầu ngẫu nhiên với 33 học sinh ở các
khối lớp 8 và 9 trong năm học 2015 - 2016 cho thấy thái độ tham gia của học
sinh đối với hoạt động sáng tạo khoa học kĩ thuật chưa cao. Cụ thể như sau:

TSHS
33

Số học sinh chủ
Số học sinh có ý
động đề xuất ý
tưởng
tưởng và tham gia
SL
%
SL
%
0

0

2


2.3. CÁC GIẢI PHÁP:
Để phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động sáng tạo
khoa học kĩ thuật. Tôi đưa ra một số giải pháp như sau:
Thứ nhất: Đẩy mạnh công tác tuyền truyền.
5


Để học sinh tích cực chủ, động tham gia vào hoạt động nghiên cứu khoa
học trước hết các em phải hiểu được mục đích, ý nghĩa và vai trò của nghiên cứu
khoa học đối với việc học kiến thức, rèn luyện kĩ năng thực hành và đời sống.
Để thực hiện tốt vấn đề này tôi đã thực hiện một số biện pháp sau.
- Trực tiếp trao đổi, trò chuyện một cách cởi mở, trân thành với các em
qua đó nắm bắt tâm tư, nguyên vọng và những ý tưởng đang được các em ấp ủ
mà chưa có điều kiện bộc lộ.Từ đó có giải pháp tư vấn, hỗ trợ để các em mạnh
dạn bộc lộ bản thân và lôi cuốn các em nhiệt tình tham gia vào hoạt động nghiên
cứu khoa học.
- Trao đổi với giáo viên chủ nghiệm lớp, phụ huynh học sinh để nhận sự
hỗ trợ về thời gian, trí thức, kinh phí và sự động viên, khích lệ khi các em tham
gia vào các hoạt động nghiên cứu.
- Tham mưu với BGH nhà trường, các tổ chức đoàn thể và đặc biệt là tổ
chức Đoàn thanh niên phát động phong trào thi đua nghiên cứu sáng tạo khoa
học kĩ thuật trong toàn trường nhằm tạo sự chuyển biến sâu sắc về tư tưởng của
học sinh đối với hoạt động nghiên cứu khoa học.
- Kêu gọi sự ủng hộ của phụ huynh học sinh với kì thi thông qua việc tạo
điều kiện để các em tham gia một cách tốt nhất.
Với giải pháp này khắc phục tình trạng các em chỉ chú trọng học lý thuyết
để phục vụ cho thi cử, đồng thời giúp các em sự tự tin, tìm tòi và sáng tạo, tiến
tới học đi đôi với hành.
Thứ hai. Hỗ trợ học sinh hình thành ý tưởng sáng tạo.
Trong cuộc sống hàng ngày cũng như nghiên cứu khoa học ý tưởng sáng

Ví dụ 2: (Bài 18: Vật liệu cơ khí - Công nghệ 8)
Sau khi dạy song hai bài học này giáo viên đưa ra gợi ý để học sinh có thể
tận dụng những vật liệu kim loại đã qua sử dụng như Thép V4; Ống kẻm; Tôn…
để chế tạo khung sườn thay thế cho những phần đã hư hỏng của một số sản
phẩm phục vụ cho gia đình hay vật liệu phi kim loại như cao su để làm ống dẫn,
đai truyền, vòng đệm.
Hai là: Xây dựng hệ thống câu hỏi gợi mở để định hướng học sinh phát
hiện ý tưởng.
Để học sinh chủ động phát hiện ra ý tưởng sáng tạo thông qua kiến thức
đã học, đòi hỏi giáo viên phải xây dựng được hệ thống câu hỏi khơi gợi khoa
học phù hợp với mọi đối tượng. Để làm được điều này cần lưu ý một số vấn đề
sau:
- Hệ thống câu hỏi phải đa dạng, phong phú, phải hướng vào tất cả các đối
tượng học sinh.
- Các câu hỏi phải có nội dung rõ ràng về kiến thức, trong sáng về lời dẫn
và phù hợp với trình độ học sinh.
- Câu hỏi phải kích thích được lòng ham hiểu biết, tính tích cực, chủ động
chiếm lĩnh kiến thức của học sinh cho học sinh liên hệ thực tế.
7


Ví dụ : (Bài 44: Đồ dùng loại điện, cơ - Công nghệ 8)
Sau khi cho học sinh nắm được cấu tạo, nguyên lí làm việc và cách sử
dụng máy bơm nước. Giáo viên có thể xây dựng câu hỏi như sau:
- Theo em bản chất về nguyên lý hoạt động của máy bơm nước là gì?
- Vai trò và ứng dụng của động cơ điện đối với đời sống con người?
- Trong cuộc sống quanh chúng ta có những loại sản phẩm nào hiện nay
đang sử dụng động cơ điện?
- Vậy chúng ta có thể sử dụng máy bơm nước cũ để thay thế góp phần
làm giảm giá thành của sản phẩm không?



hướng dẫn học sinh thực hiện trong năm học 2016 - 2017. Sản phẩm đã được
xếp giải ba cấp tỉnh và được hội đồng khoa học cấp tỉnh đánh gia cao về khả
năng ứng dụng thực tiễn, sản phẩm được lựa chọn đi thi cấp quốc gia.
1. Học sinh hình thành và trình bày ý tưởng nghiên cứu:
Từ thực tế sản xuất hiện nay nhận thấy việc thu hoạch các sản phẩm từ
nông nghiệp, việc chế biến thức ăn cho vật nuôi… trong các hộ gia đình phải
qua rất nhiều công đoạn và mất nhiều thời gian, công sức. Trên thị trường hiện
nay cũng có bán một số loại máy để giải quyết vấn đề này song các máy này chỉ
thiết kế có một chức năng riêng biệt và giá thành của sản phẩm tương đối cao.
Để giải quyết vấn đề trên chúng em nảy ra ý tưởng làm một máy tích hợp
chức nhiều năng vừa tách hạt ngô vừa thái thức ăn chăn nuôi gọi là “Máy tách
hạt ngô và thái thức ăn vật nuôi’’. Sản phẩm này có thể xem là giải pháp thích
hợp để giảm chi phí công lao động, giúp nhà nông có thời gian hơn cho các công
việc khác để tăng thu nhập.
2. Tổng quan về máy tách hạt ngô và thái thức ăn chăn nuôi:
Máy được cấu tạo gồm 4 phần:
- Khung máy: Là nơi để gắn máy công tác và động cơ tạo lực.
- Động cơ: Được dùng động cơ điện xoay chiều có công suất từ ½ HP trở lên.
- Máy tách hạt ngô: Thực hiện theo nguyên lí của máy vò lúa để tách hạt
ngô ra khỏi lõi.
- Máy thái thức ăn chăn nuôi: Vận dụng lực li tâm và lực quán tính để
thiết kế nhằm thái, cắt nhỏ thức ăn cho vật nuôi.
3. Hướng dẫn học sinh vẽ phác họa theo ý tưởng:
Sau khi học sinh có ý tưởng nghiên cứu, giáo viên trực tiếp hỗ trợ các em
trong việc vẽ phác họa từng bộ phận của sản phẩm. Để bản vẽ có độ chính xác
cao và đảm bảo tính thẩm mĩ ngoài việc vận dụng kiến thức đã học, để thực
hiện giáo viên có thể gợi ý cho học sinh mời giáo viên dạy bộ môn mĩ thuật
tham gia làm cố vấn.

lõi ngô đã tách đi ra ngoài.
- Máy tách hạt ngô được gắn buli để nhận lực kéo từ động cơ thông qua
dây cuaroa.
10


- Máy tách hạt ngô được gắn chặt lên khung máy nhờ các đai ốc.

d. Thiết kế máy thái thức ăn vật nuôi.
- Dao thái: Được làm bằng thép có chiều dài: 30cm, chiều rộng: 4cm. Dao được
gắn vào trục của động cơ, dao được cố định bằng hai đai ốc hãm.
- Hộp máy: có kích thước Dài x Rộng x Dài = 37cm x 36cm x 6cm.
- Hộp máy làm bằng tôn hoặc có thể làm bằng gỗ.

5. Hướng dẫn học sinh lắp ráp các bộ phận để hoàn chỉnh máy.
+ Sau khi đã hoàn thành các bước trên tiến hành lắp ráp để hoàn thành
sản phẩm

11


6. Hướng dẫn học sinh tiến hành thử nghiệm và thảo luận, chỉnh sửa máy:
Thử nghiệm 1. Tách 10kg ngô bắp trong 3 phút (tách bộ bằng tay thủ
công hết 15 phút).
Thử nghiệm 2. Thái 10kg cỏ voi hết 1,4phút (băm rau thủ công ở người
hết 18 phút).
Tiếp tục thử nghiệm cho thấy máy chạy ổn định, thời gian nhanh, chất
lượng sản phẩm tốt. Đối chứng với lao động thủ công gấp từ 7 đến 10 lần.

7. Kết luận: Máy tách hạt ngô và thái thức ăn vật nuôi là sản phẩm tích hợp

tưởng
tưởng và tham gia

Số học sinh
có ý tưởng
khả thi

SL

%

SL

%

SL

%

5

15,2

9

27,3

6

18,2

quá trình chúng ta đang đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục vào đào tạo hiện
nay. Tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu sẽ không tránh khỏi những thiếu sót.
Vậy rất mong ý kiến đóng góp của các cấp lãnh đạo, đồng nghiệp để tôi khắc
phục hoàn thiện đề tài của mình để phong trao sáng tạo khoa học kĩ thuật ở
trường THCS Thị Trấn Bến Sung cũng như các trường phổ thông trong toàn
huyện được phát triển tốt hơn trong những năm tới.
Xin chân thành cảm ơn!

Xác nhận của hiệu trưởng

Ngô Minh Sơn

Bến Sung, ngày 15 tháng 03 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết

Nguyễn Ngọc Lợi
TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Sách giáo khoa môn công nghệ 8 Nhà xuất bản giáo dục.
[2]. Chuẩn kiến thức kĩ năng môn công nghệ 8.
[3]. Một số bài báo nói về cuộc thi sáng tạo khoa học kĩ thuật dành cho học sinh
trung học .
[4]. Báo cáo kết quả dự án kỹ thuật máy tách hạt ngô và thái thức ăn vật nuôi.
Tác giả : HS :Lê hồng thương

14



qua dạy học bộ môn
công nghệ ở trường
THCS thị trấn Bến
Sung

Cấp đánh giá
xếp loại
(Phòng, Sở,
tỉnh ...)

Kết quả đánh
giá xếp loại
(A, B hoặc C)

Năm học
đánh loại

Phòng giáo
dục

C

2012-2013

Phòng giáo
dục

C

2015-2016