1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết, âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật dùng âm thanh
để diễn đạt tình cảm, cảm xúc con người. Âm nhạc có ảnh hưởng đến đời sống
của con người. Các nghiên cứu đã chỉ ra, âm nhạc, đặc biệt là nhạc giao hưởng
có tác dụng tốt, kích thích sự phát triển trí não. Do đó, người ta khuyên cho trẻ
nghe nhạc để phát triển trí não của chúng. Âm nhạc là loại hình nghệ thuật xuất
hiện sớm trong lịch sử loài người, gắn bó với con người và trở thành nhu cầu
không thể thiếu. Âm nhạc phản ánh cuộc sống qua niềm vui, nỗi buồn, khát
vọng, ước mơ của con người.
Trong chương trình chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ mầm non thì hoạt
động nào cũng quan trọng, đặc biệt là hoạt động âm nhạc, vì đó là sân chơi bổ
ích, lí thú, có sức hấp dẫn, lôi cuốn trẻ. Ngay từ khi trẻ còn nhỏ, trẻ đã được cảm
thụ âm nhạc qua lời ru, tiếng hát của bà của mẹ. Âm nhạc đối với trẻ là một thế
giới kỳ diệu đầy cảm xúc. Tâm hồn trẻ thơ trong sáng luôn luôn vui vẻ cho nên
tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu đối với trẻ, thông qua âm nhạc
trẻ được thúc đẩy sự vận động của cơ thể, sự nhanh nhẹn, khéo léo, bền bỉ và
dẻo dai qua các động tác. Trẻ sẽ linh hoạt sáng tạo, mạnh dạn tự tin và hứng thú
tham gia vào các hoạt động giáo dục khác. Từ đó, giúp trẻ phát triển toàn diện
một cách tốt nhất.
Âm nhạc còn giúp trẻ khám phá những điều mới lạ trong thế giới xung
quanh, những mối quan hệ tốt đẹp giữa con người với nhau, hình thành thái độ
thân thiện giữa con người với thiên nhiên, giúp trẻ có cách nghĩ, cách nhìn và
cách cảm nhận hồn nhiên trong sáng đối với thế giới xung quanh, nhạy cảm
trước cảnh đẹp, do đó tiếp nhận được điều hay, lẽ phải. Âm nhạc có vai trò quan
trọng với quá trình hoàn thiện cơ thể trẻ mầm non. Âm nhạc chính là phương
tiện hữu hiệu để phát triển tai nghe cho trẻ. Những trẻ khi tham gia học nhạc đều
ngày càng tự tin và có những sáng kiến vô cùng ấn tượng, hữu ích. Âm nhạc
đem đến niềm vui, giúp trẻ trải qua những sắc thái tình cảm khác nhau. Trong
những bài biểu diễn với nhóm nhạc hoặc bài trình diễn đơn lẻ, trẻ sẽ chờ đợi đến
lượt mình, điều này giúp trẻ rèn luyện được tính kiên nhẫn, biết chờ đợi. Nhịp
nội dung. Mặt khác, kỹ năng ca hát của trẻ còn hạn chế về chất giọng, về hơi hay
âm vực, tiết tấu, điều đó làm giảm đi tính thẩm mỹ nghệ thuật của bài hát. Ngoài
ra, cơ quan phát âm của trẻ chưa thực sự hoàn chỉnh, âm phát ra hơi yếu, hơi thở
ngắn, nông và đặc biệt sự phối hợp giữa tai nghe và giọng chưa thật sự chủ
động. Do đó, khi trẻ hát chưa thể hiện được tính nghệ thuật của bài hát. Vậy phải
làm thế nào để trẻ hát hay, hát chính xác một tác phẩm âm nhạc? Làm sao để trẻ
thực sự hứng thú khi hoạt động âm nhạc diễn ra? Đây chính là câu hỏi được đặt
ra cho tất cả các giáo viên mầm non .
Qua thực tế trên, tôi nhận ra rằng, để giáo dục âm nhạc cho trẻ đạt chất
lượng cao, đưa âm nhạc đi sâu vào lòng trẻ thơ thì việc gây hứng thú cho trẻ là
vô cùng quan trọng, góp phần tạo nên sự thành công của hoạt động giáo dục. Do
đó, tôi mạnh dạn lựa chọn và đi sâu nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp phát
triển thẩm mỹ cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động âm nhạc (dạy hát) ở
trường mầm non Đa Lộc”.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Đề ra một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 5 - 6 tuổi thông qua hoạt
động âm nhạc (dạy hát) ở trường mầm non Đa Lộc.
.1.3. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp phát triển thẩm mỹ cho trẻ 5 - 6 tuổi lớp A5 thông qua
hoạt động âm nhạc (dạy hát) ở trường mầm non Đa Lộc.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu đề tài nhằm đưa ra các tiết dạy có hiệu quả đối với
trẻ, vì vậy, khi nghiên cứu đề tài tôi đã mạnh dạn sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Tài liệu, văn bản chỉ thị.
- Phương pháp khảo sát.
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, trực quan, đàm thoại.
- Nhóm phương pháp quan sát, so sánh, tổng hợp.
- Nhóm phương pháp thực hành trải nghiệm.
2. Nội dung
2.1. Cơ sở lý luận
nhạc trầm bổng, du dương, những giai điệu mượt mà, vui tươi, trong trẻo của
các tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa ngọt ngào cho tâm hồn trẻ thơ. Tâm hồn
trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻ cho nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu
cầu không thể thiếu với trẻ. Đặc biệt đối với trẻ 5 tuổi, giáo dục âm nhạc đã đem
lại cho trẻ những ấn tượng, những khái niệm âm nhạc, dần hình thành trong tâm
hồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc. Đây là bước khởi đầu giúp trẻ
biết lựa chọn, đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách biểu diễn ở mức độ đơn
giản. Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những năm đầu tiên của cuộc
sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc vẫn còn mơ hồ, thậm chí
nhiều khi còn lẫn lộn giữa âm nhạc với các âm thanh khác nhau ở xung quanh.
Khi trẻ bước vào tuổi mẫu giáo, nhất là trẻ ở độ tuổi 5 – 6 tuổi trở lên thì trẻ
đã cảm nhận được những bài hát và những điệu nhạc hay. Chính vì thế hoạt
dộng dạy hát cho trẻ vô cùng quan trọng. Đó chính là nơi mà cô truyền tải đến
trẻ rnhững giá trị tình cảm cao nhất vì ở tuổi này trẻ đã có thể lĩnh hội được tri
thức thông qua bài hát. Ví dụ: Khi học hát bài “Đường em đi” trẻ hiểu được luật
lệ an toàn giao thông là phải đi về phía nào khi tham gia giao thông, hay học hát
bài “Cháu thương chú bộ đội” trẻ biết công việc của các chú bộ đội là bảo vệ tổ
quốc nên chúng ta phải luôn yêu quý và biết ơn các chú ấy bằng cách chăm
ngoan học giỏ, học hát bài “Em yêu cây xanh” trẻ biết chăm sóc, bảo vệ cây
xanh, yêu thiên nhiên và bảo vệ môi trường.v.v…
3
Tầm quan trọng cũng như vai trò của âm nhạc đối với trẻ mầm non là
không thể phủ nhận nhưng làm thế nào để một giáo viên mầm non có thể thực
hiện tốt việc giáo dục âm nhạc cho trẻ, mà trong đó hoạt động căn bản nhất là
dạy hát, để có thể đạt kết quả mong đợi như đã nêu trong thông tư 28/2016//TTBGDVĐT thì trẻ mầm non 5-6 tuổi cần có các kỹ năng: “Hát đúng giai điệu, lời
ca, hát diễn cảm phù hợp với sắc thái tình cảm của bài hát qua giọng hát, nét
mặt, điệu bộ, cử chỉ...”. Muốn làm được điều đó một cách tốt nhất, trước tiên cô
cần phải có kiến thức âm nhạc, khả năng âm nhạc, biết truyền đạt, thể hiện tác
động giáo dục trẻ tương đối đầy đủ theo quy định.
- Nhà trường có một đội ngũ cán bộ giáo viên có trình độ đồng đều, có tâm
huyết với nghề, 100% giáo viên có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn, trường có
khuôn viên sạch đẹp, rộng rãi thoáng mát để trẻ vui chơi.
- Bản th©n là tôi là giáo viên mới vào nghành năm 2011 nên cũng có kinh
nghiệm trong công tác chăm sóc – nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, luôn có tinh thần
4
trách nhiệm cao trong công tác chuyên môn. Tôi không ngừng học hỏi, tự bồi
dưỡng tôi luôn tìm tòi sách báo, các phương tiện thông tin từ ti vi, Internet...,
thường xuyên học hỏi các đồng nghiệp qua các buổi dự giờ hoạt động, nhằm
lĩnh hội kiến thức cho mình để nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ.
- Một số phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập của con em mình. Trong
các hoạt động trẻ ngoan ngoãn nghe lời cô giáo, tích cực tham gia vào các hoạt
động ở lớp cũng như ở trường.
* Khó khăn:
Đa Lộc là một xã ven biển thuộc xã đặc biệt khó khăn, dân số đông. Một
số phụ huynh còn chưa thực sự quan tâm đến ngành học, chưa hiểu được trẻ cần
học những gì và dạy như thế nào là đúng.
- 100% trẻ là con em nông thôn, đời sống còn gặp nhiều khó khăn. Chưa tích
cực đóng góp để xây dựng cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ công tác dạy
học. Đại đa số phụ huynh đi làm ăn xa để con ở nhà cùng ông bà, làm ảnh hưởng
đến việc phối kết hợp giữa gia đình nhà trường về việc chăm sóc giáo dục trẻ.
- Bản thân còn hạn chế về sử dụng đàn.
- Đồ dùng, đồ chơi tự tạo còn hạn chế.
- Tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ chưa đồng đều. Một số trẻ trong
lớp còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn hứng thú tham gia vào các trò chơi,
hoạt động của lớp.
Vào đầu năm học, tôi đã tổ chức các giờ hoạt động âm nhạc cho trẻ, qua đó
27
4
12
0
0
giả.
Trẻ hát đúng
giai điệu, biết
thể hiện cảm
33
7 21
12
37
9
27
5
15
0
0
xúc, hiểu nội
dung bài hát.
* Nguyên nhân:
- Đối với giáo viên:
+ Chưa linh hoạt trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ.
+ Chưa chú trọng đến việc rèn kỹ năng ca hát cho trẻ.
5
+ Việc lựa chọn nội dung tác phẩm âm nhạc lồng ghép vào các hoạt động
hàng ngày còn hạn chế.
mạnh dạn, nhanh nhẹn và linh hoạt qua việc trẻ lên biểu diễn bài hát.
Tôi luôn chú ý đến nhận xét tuyên dương, động viên khuyến khích trẻ kịp
thời để kích thích trẻ thoải mái, vui vẻ tham gia hoạt động.
Ví dụ: Trong giờ học một số trẻ ngồi tập trung chú ý tham gia tích cực,
phát biểu bài sôi nổi trong giờ học, hát to, rõ ràng, đúng nhịp, biết thể hiện cảm
xúc tôi kịp thời khen và nêu gương trước lớp. Điều quan trọng là tôi luôn chú ý
đưa nề nếp vào tiêu chuẩn bé ngoan để tất cả trẻ cùng phấn đấu thực hiện tốt,
điều này trẻ rất thích vì được cô giáo cho cắm cờ. Hình thức này đem lại nề nếp
lớp rất tốt dẫn tới các hoạt động nói chung và hoạt động giáo dục âm nhạc nói
riêng đạt hiệu quả cao.
Sau khi áp dụng biện pháp này chất lượng giáo dục được nâng lên rõ rệt,
không còn gặp nhiều khó khăn như trước, trẻ tự tin, mạnh dạn, hứng thú khi
thực hiện hoạt động âm nhạc không bị gò bó mà chất lượng giờ học đạt hiệu quả
6
cao.
Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch giáo dục hoạt động âm nhạc
Với trẻ mầm non, bài hát là một phương tiện để giáo dục trẻ nhiều mặt. Do
đó, các bài hát giản dị, có tính nghệ thuật, ngắn gọn, dễ thuộc, dễ nhớ, phù hợp
với lứa tuổi sẽ hình thành ở trẻ thị hiếu âm nhạc trong sáng, lành mạnh, là cơ sở
của tình cảm, thẩm mỹ, đạo đức tốt đẹp. Để đạt được kết quả tốt cho hoạt động
giáo dục âm nhạc, ta phải có kế hoạch giáo dục phù hợp, giáo viên phải xây
dựng được kế hoạch tổ chức một cách có hệ thống. Trên cơ sở kế hoạch năm học
của ban giám hiệu, tôi xây dựng kế hoạch tháng - tuần. Khi lập kế hoạch tổ chức
hoạt động âm nhạc cho trẻ, tôi luôn dựa vào mục tiêu của năm học, để đề ra mục
tiêu phù hợp với khả năng trẻ, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ, tôi
lựa chọn sắp xếp các nội dung từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, các bài
hát phù hợp với chủ đề để trẻ dần làm quen và tạo được hứng thú cho trẻ, do đó
tôi xây dựng kế hoạch cụ thể cho cả năm học một cách cụ thể và phù hợp.
+ Cô và mẹ
+ Ru con
ngoan
+ Đi cày
+ Cô giáo miền
+ Cánh én tuổi thơ + Cháu yêu bà
+ Cháu yêu cô
xuôi
+ Cây trúc xinh
- Nghe hát:
thợ dệt
+ Ngày đầu tiên
+ Ru con
+ Cho con
- Nghe hát:
đi học
- Trò chơi:
+ Niềm vui gia
+ Ngày mùa vui
-Trò chơi:
+ Ai nhanh nhất
đình
+ Một sợi rơm
+ Tai ai tinh
- Vận động theo
+ Ba ngọn nến
vàng
+ Ai đoán giỏi
nhịp:
lung linh
Tháng 5: Chủ đề:
7
Chủ đề: Thế giới Giao thông
Các hiện tượng tự Quê hương- Đất
động vật
nhiên
nước- Bác Hồ
- Dạy hát:
- Dạy hát:
- Dạy hát:
- Dạy hát:
+ Đố bạn biết
+ Bạn ơi có biết
+ Cho tôi đi làm
+ Em mơ gặp Bác
+ Chú mèo con
không
mưa với
Hồ
+ Chim chích
+ Đèn đỏ
+ Sau cơn mưa
+ Yêu Hà Nội
bông
+ Đi trên vỉa hè
+ Mây và gió
+ Nhớ ơn Bác
- Trò chơi:
- Vận động theo
+ Ai nhanh nhất +
+ Về đúng
+ Nghe tiếng hát
tiết tấu nhanh.
Bao nhiêu bạn hát
chuồng
tìm đồ vật
- Biểu diễn cuối
+ Ai đoán giỏi
+ Hãy bắt chước +
chủ đề.
+ Nhận hình đoán Ai đoán giỏi
tên bài hát
- Vận động theo
- Vận động theo
phách:
nhịp bài:
+ Bạn ơi...
+ Chú mèo con
Với việc xây dựng kế hoạch giáo dục âm nhạc như trên, đã giúp tôi lựa
chọn được nội dung hoạt động một cách dễ dàng từ dễ đến khó, từ đơn giản đến
phức tạp, giúp trẻ dần làm quen với mọi hoạt động một cách nhẹ nhàng thoải
mái, nội dung rất gần gũi với trẻ, giúp trẻ thêm tự tin và tích cực tham gia vào
hoạt động .
Biện pháp 3: Tạo môi trường hoạt động đa dạng, phong phú cho trẻ
Lứa tuổi mầm non trẻ học mà chơi, chơi mà học, thông qua chơi để trẻ
lĩnh hội kiến thức. Vì vậy, việc tạo cơ hội cho trẻ được học tập, vui chơi trong
môi trường thân thiện, trẻ sẽ phát triển toàn diện về mặt thể chất, nhận thức,
- Môi trường trong lớp:
Đối với môi trường trong lớp, tôi bố trí một cách khoa học nhằm tận dụng
tối đa diện tích phòng học để tạo môi trường học tập thân thiện, thoải mái cho
trẻ hoạt động. Các góc trong lớp tôi trang trí đẹp, phong phú, phù hợp nội dung
chủ đề, phù hợp với sở thích và tâm lý của trẻ sẽ khơi nguồn cho những cảm
xúc, tình cảm tích cực ở trẻ. Đồ dùng đồ chơi đặt tại các góc, tôi đều trang trí và
chuẩn bị ở dạng mở để trẻ dễ dàng lựa chọn, phát huy tính tự chủ và tính sáng
tạo ở trẻ giúp trẻ phát triển.
Ví dụ: Chủ đề “Trường mầm non”.
Góc âm nhạc, tôi trang trí trên mảng tường cảnh sân khấu có hình ảnh các
bé đang đàn, hát, nhảy múa, chơi các nhạc cụ. Trên giá để đồ dùng, tôi trang trí
mũ múa, các dụng cụ âm nhạc như: Đàn, trống, sắc xô, búp bê nhồi bông xinh
xắn đang cầm các dụng cụ âm nhạc, tranh ảnh, đĩa nhạc về các bé rất ngộ
nghĩnh…. Xung quanh lớp tôi trang trí thật sinh động làm nổi bật chủ đề tạo
hứng thú cho trẻ tích cực hoạt động.
(Ảnh 1: Xây dựng môi trường giáo dục âm nhạc - Phụ lục)
Tôi luôn chú ý trang trí những hình ảnh thật sinh động, phong phú và hấp
dẫn trẻ. Tôi xây dựng góc hoạt động âm nhạc với cách trang trí đẹp, nhiều đồ
chơi đảm bảo an toàn, đa dạng về chủng loại, chất liệu. Các đồ chơi được sắp
xếp sao cho gọn gàng, dễ lấy, dễ cất, có thể sử dụng vào các hoạt động khác.
Đối với các chủ đề khác, tôi thường xuyên thay đổi đồ chơi, đồ dùng về
chất liệu, chủng loại, cách trang trí cho mới mẻ và lạ mắt và thay đổi theo từng
chủ đề tạo cho trẻ cảm giác lạ mắt, thích thú và trẻ được chủ động thay đổi hình
ảnh, đồ dùng theo nội dung chủ đề trẻ đang được học từ đó kích thích tính linh
hoạt sáng tạo cho trẻ.
Ví dụ: Ở chủ đề "Thế giới động vật", tôi cùng trẻ chọn nguyên vật liệu
làm mũ múa là bìa cứng, giấy A4 có in hình các con vật, sáp màu. Tôi hướng
dẫn trẻ cùng tô màu các con vật trên giấy A4, sau đó cắt và dùng keo dán lên
tạo thành những chiếc mũ múa thật sinh động về các con vật sinh động đáng
yêu khác nhau.
hợp màu sắc hợp lý, đẹp mắt và dán lên trên mặt trống.
Ví dụ 2: Làm trống lắc.
Nguyên liệu: Vỏ lon bia, keo nến, giấy dạ màu, dây dướng, sỏi viên…
Cách làm: Cắt đôi vỏ lon bia, bỏ sỏi vào trong, bóp nhỏ một đầu của lon bia
sau đó đúc vào lòng nửa vỏ kia cho thật chắc và kín, đục lỗ hai bên hông để lồng
đoạn rướng làm tay cầm, tiếp theo cắt trang trí các họa tiết, đường diềm bằng
giấy dạ kết hợp màu sắc hợp lý, đẹp mắt và dán lên xung quanh trống.
Ngoài ra tôi còn cùng trẻ chọn nguyên vật liệu làm mũ múa là bìa, giấy
màu, xốp màu. Tôi hướng dẫn trẻ cùng tô màu các loại quả, hình các con vật
(bằng giấy màu), cắt, xé và dùng keo dán lên bài tạo thành những chiếc mũ múa
về các loại quả, các con vật khác nhau. Trang trí các loại nhạc cụ sẵn có, tôi cho
trẻ dán hoa lá và xắc xô, trống dán tua hoặc dây nơ vào phách tre, kèn… Có thể
dùng giấy báo hay những loại giấy bọc hoa có kích cỡ lớn, tạo điều kiện cho trẻ
sáng tạo ra các kiểu áo váy để làm trang phục cho trẻ, có thể dùng các loại giấy
bóng kính, ống hút, xốp màu, lá cây tạo nhiều kiểu trang phục lạ mắt theo ý
tưởng của trẻ, phục vụ thời trang của bé. Những sản phẩm này để trẻ chơi, học
và trang trí cho góc âm nhạc nhằm giới thiệu và tuyên truyền với phụ huynh về
hoạt động âm nhạc của trẻ trong giờ đón và trả trẻ. Tôi luôn bố trí sắp xếp, tạo
10
khung cảnh hấp dẫn như: Xếp dán hình ảnh trẻ hát múa, nốt nhạc, sân khấu…
đẹp mắt, rồi tạo ra nhiều đồ dùng âm nhạc phong phú với nhiều nguyên vật liệu
khác nhau (gáo dừa, tre, chai lọ, hộp sữa chua, vải...) làm thành trống, thanh gõ,
kèn, đàn ghi ta, đàn organ, trang phục múa, gùi bong, hoa múa, mũ chóp…
Ngoài ra, tôi cũng sưu tầm một số đồ dùng khuyến khích trẻ sáng tạo trong vận
động theo nhạc như: Khăn choàng, cờ đuôi nheo, vòng đeo tay, những con búp
bê bằng vải hay thú nhồi bông làm bạn nhảy cùng trẻ. Tất cả đồ dùng đồ chơi
trên đều phải ở trạng thái mở để trẻ dễ dàng lấy và sử dụng.
Với biện pháp tăng cường làm đồ dùng, đồ chơi, dụng cụ âm nhạc mà tôi
Trò chơi giúp trẻ nhanh nhẹn, linh hoạt, truyền tin cho bạn đúng.
Chuẩn bị: Một số câu hát các bài hát trong chương trình mà trẻ đó thuộc.
Cách chơi: Thành viên thứ nhất của hai đội ra ngoài lớp, cô nói thầm vào
tai từng trẻ đại diện của hai đội một câu hát giống nhau. Sau đó hai trẻ có trách
nhiệm chạy về đội của mình và hát lại câu hát đó cho bạn thứ 2, bạn thứ 2 nói
thầm vào tai bạn thứ 3… và cứ thế tiếp tục cho đến trẻ cuối cùng. Nếu đội nào
hát đúng và nhanh hơn thì thắng cuộc.
Ví dụ: Cô nói thầm vào tai trẻ đại diện hai đội câu hát “Múa hát theo nhịp,
đàn tơ rưng vang vang”. Hai trẻ đại diện chạy về nói thầm vào tai bạn thứ 2 của
đội mình, và cứ thế cho đến bạn cuối cùng, ai hát đúng lời người đó thắng cuộc.
+ Trò chơi: “Tai ai tinh”.
Trò chơi tạo cho trẻ sự tập chung chú ý lắng nghe các âm thanh của các
nhạc cụ khác nhau và trẻ hứng thú được khám phá trải nghiệm các nhạc cụ.
Chuẩn bị: Một số nhạc cụ như: Đàn organ bằng đồ chơi điện tử, kèn bằng
con ốc, phách bằng gỗ tre, bằng vỏ nghêu, trống bằng lon, bằng quả bầu khô…
Cách chơi: Trẻ nghe và phân biệt âm thanh của các nhạc cụ. Cô giới thiệu
cho trẻ biết từng loại nhạc cụ và âm thanh của các nhạc cụ đó.
+ Cô đánh đàn organ và nói cho trẻ biết đó là tiếng đàn organ.
+ Cô thổi kèn nhựa và cho biết đó là kèn nhựa.
+ Cô gõ phách bằng tre và cho trẻ biết đó là tiếng gõ phách tre .
Sau đó cô giới thiệu các nhạc cụ, cô lần lượt đàn, gõ các loại nhạc cụ, hỏi
cháu xem đó là nhạc cụ gì? Sau đó cô chia làm hai đội và thi đua, nếu đội nào
đoán sai thì phải hát một bài theo yêu cầu của đội đoán đúng .
12
+ Trò chơi : “Giai điệu thân quen”.
Trò chơi giúp trẻ củng cố về tên bài hát củng cố lại giai điệu bài hát đã
học.
Cách chơi: Cô mở băng cát séc cho trẻ nghe giai điệu bài hát, hai đội rung
động âm nhạc, tôi thường sưu tầm những bài thơ, câu đố, trò chơi hay câu
chuyện sáng tạo… để thay đổi đối với nội dung trọng tâm của từng hoạt động.
Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cho tôi khi hướng dẫn trẻ hoạt động, tôi
dễ dàng lôi cuốn được trẻ tích cực tham gia vào hoạt động, rèn luyện kĩ năng
hát, nghe hát…giúp trẻ cảm nhận âm nhạc tốt hơn. Tôi phải tự luyện đàn, luyện
giọng hát, nghe các bài hát, cách vận động, múa minh họa theo bài hát...để giúp
trẻ cảm thụ âm nhạc và hát một cách chính xác. Mặt khác, lớp học tôi trang trí
một vài thứ khác với mọi ngày, có đồ dùng, vật dụng, tranh ảnh phác họa nội
dung bài và tôi phải mặc trang phục phù hợp với bài hát càng gây sự tò mò,
thích khám phá, tạo hứng thú hấp dẫn trẻ vào hoạt động âm nhạc tốt hơn, đạt
hiệu quả cao hơn.
13
Khi bắt đầu vào bài, để thu hút sự chú ý của trẻ, tôi sử dụng những đồ dùng
vật thật hay những câu đố, những đoạn clip làm nổi bật chủ đề dạy. Ví dụ: Ở chủ
đề thực vật, khi dạy hát bài “ Màu hoa”, tôi trang trí nhóm lớp một số loại hoa
tươi để thu hút trẻ. Hay chủ đề động vật dạy hát bài “ Đố bạn”, tôi dùng các câu
đố về các con vật, tranh ảnh các con vật có trong nội dung bài hát, với các bài
hát về các dân tộc thuộc vùng miền, tôi cho trẻ xem các đoạn clip về các lễ hội
của các đồng bào dân tộc…như vậy sẽ giúp trẻ hứng thú và tập trung vào hoạt
động.
Tôi luôn chú ý đến hoạt động trọng tâm để tiến hành hướng đẫn trẻ thực
hiện một số kỹ năng âm nhạc theo yêu cầu của chương trình, ví dụ: Tổ chức dạy
hát là trọng tâm thì tôi tiến hành các bước theo quy định. Đối với những bài hát
mà trẻ chưa biết hát thì tôi dùng biện pháp dạy hát là trọng tâm. Đối với nhũng
bài trẻ đã thuộc thì tôi dạy trẻ theo hình thức thi đua cho nhiều trẻ được hát biểu
diễn. Hoặc với những bài hát ngắn, dễ tôi dạy trẻ hát cả bài, nhưng với bài hát
khó, bài hát dài thì tôi phải dạy trẻ từng câu, có khi phải đọc lời trước khi hát để
trẻ dễ thuộc lời…Ví dụ, với bài “Cả nhà thương nhau” tôi hát bài hát 2-3 lần rồi
Vào phần nghe hát tôi gây hứng thú cho trẻ bằng cách cho trẻ xem tranh
bằng máy chiếu hình ảnh đồng quê mùa gặt, cho trẻ đàm thọai về chủ đề. Tiếp
theo, tôi giới thiệu về bài hát “Ngày mùa vui” làn điệu dân ca Thái, tôi hát cho
trẻ nghe 1 lần.
Lần 2: Tôi giảng giải nội dung bài hát “Ngày mùa vui” cho trẻ nghe. Sau
đó, tôi hát lại cho trẻ nghe 1 lần nữa.
Tôi dùng thủ thuật gây hứng thú cho trẻ bằng trò chơi “Ai đoán giỏi”,
bằng những hình ảnh phù hợp nội dung bài hát “Cháu yêu cô chú công nhân”,
trẻ đoán xem hình ảnh này trong bài hát nào? Tác giả nào sáng tác?
Cô cho cả lớp hát cùng cô 2 – 3 lần.
Trẻ hát thi, hát từng cá nhân trẻ (cho 4 - 5 trẻ hát).
* Trò chơi:
+ Cô giới thiệu trò chơi, nêu luật chơi, cách chơi.
+ Cho trẻ chơi 2- 3 lần.
+ Cô nhận xét tuyên dương trẻ.
+ Củng cố và bài học giáo dục: Cô hát lại cho trẻ nghe bài “Ngày mùa
vui”, hỏi trẻ tên bài hát, làn điệu dân ca.
(Ảnh 3: Trẻ biểu diễn trong hoạt động âm nhạc - Phụ lục)
Qua quá trình áp dụng biện pháp linh hoạt với tinh thần lấy trẻ làm trung
tâm trong các hoạt động âm nhạc thì trẻ rất hứng thú tham gia. Trẻ đã biết hát và
hát thuộc các bài hát theo chủ đề, biết thể hiện được tình cảm khi hát, biết hưởng
ứng khi nghe cô hát. Bên cạnh đó, còn giúp trẻ ngày càng tự tin, mạnh dạn hơn
khi tham gia ca hát. Trẻ biết cúi chào trước khi biểu diễn và kết thúc, biết thể
hiện cảm xúc khi hát. Trẻ hứng thú say mê với hoạt động âm nhạc, tiếp thu
những kiến thức âm nhạc một cách nhẹ nhàng thoải mái.
Biện pháp 8: Tích hợp lồng ghép âm nhạc vào các hoạt động khác
* Hoạt động góc:
Ở độ tuổi mẫu giáo, trẻ không những chỉ hoạt động trên tiết học mà các hoạt
sự sáng tạo, gợi mở và phát triển trí tưởng tượng khi trẻ tô màu, vẽ, xé dán tranh,
nặn ... Hiểu được điều đó nên các tiết học tạo hình tôi thường cho trẻ nghe nhạc
không lời hoặc bài hát có nội dung phù hợp với hoạt động của trẻ. Ví dụ: Trong
hoạt động tạo hình “Vẽ người thân” tôi cho trẻ nghe bài hát “Ba ngọn nến lung
linh”, hoặc đề tài “Vẽ về miền núi” tôi cho trẻ nghe bài “Múa với bạn Tây
Nguyên” với âm thanh nho nhỏ cùng với giai điệu nhẹ nhàng để kích thích trẻ
hứng thú hoạt động đạt hiệu quả cao.
* Hoạt động khám phá khoa học:
Để giúp trẻ hiểu đúng về những đề tài của giờ hoạt động khám phá khoa
học thông qua trò chuyện, đàm thoại, quan sát, trò chơi…thì cô có thể kết hợp
âm nhạc trong hoạt động khám phá khoa học góp phần tạo cho trẻ cảm xúc với
các đối tượng. Ví dụ: Chủ đề Thực vật với đề tài “một số loại hoa” yêu cầu trẻ
nắm được tên các loại hoa, đặc điểm của từng loại hoa, ý nghĩa của hoa đối với
cuộc sống… tôi đã gây hứng thú cho trẻ hát vận động minh họa bài hát “Màu
hoa”.
Như vậy, ở trường mầm non, từ khi đến trường đến lúc bố mẹ đón, âm
nhạc luôn xuất hiện bên trẻ tạo không khí tươi mát. Nếu vắng bóng lời ca điệu
múa thì trường lớp đối với các cháu thật buồn tẻ, âm nhạc là chu kỳ thời gian, là
nhịp sống hàng ngày của trẻ, tạo cho trẻ bầu không khí vui tươi giúp cho trẻ
thêm linh hoạt, tươi vui, âm nhạc thực sự là người bạn thân của trẻ, âm nhạc tích
hợp lồng ghép vào các hoạt động khác và hoạt động âm nhạc ở mọi lúc mọi nơi
đã đạt hiệu quả rất cao, trẻ được ôn luyện, củng cố lại những bài mà trẻ được
học trong chương trình đồng thời tạo hứng thú cho trẻ bước vào các hoạt động
khác đạt hiệu quả thông qua các tác phẩm âm nhạc.
Biện pháp 9: Tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ thông qua các ngày lễ hội
và hội thi
Tổ chức văn nghệ trong các ngày lễ, ngày hội, các hội thi của bé trong năm
học là tạo điều kiện cho trẻ được trải nghiệm, được củng cố những kiến thức trẻ
đã được học và tạo sân chơi bổ ích cho trẻ từ đó giúp trẻ phát triển kỹ năng âm
nhạc đạt kết quả cao. Bên cạnh đó, trẻ được tiếp cận với môi trường âm nhạc
hoạt động. Việc giáo viên tích cực giao lưu với phụ huynh vào giờ đón trả trẻ
giúp giáo viên dễ dàng nắm bắt tình hình của trẻ, hiểu được tính cách, hoàn cảnh
sống của trẻ từ đó đề ra các biện pháp phù hợp cũng như cách tác động, phối
hợp với phụ huynh trong việc rèn luyện trẻ đúng phương pháp.
Nhận thức được tầm quan trọng của biện pháp này, tôi thường trao đổi,
tuyên truyền phụ huynh hiểu những việc nên và không nên đối với trẻ để giúp
trẻ có kỹ năng về thẩ mỹ, trẻ tự tin trong cuộc sống. Trẻ luôn bắt chước người
lớn và cha mẹ trẻ là những người lớn gần gũi trẻ nhất. Vì vậy, các bậc làm cha
làm mẹ đừng vô tình bỏ qua những cơ hội đơn giản và thuận lợi hàng ngày để
hướng dẫn con những kỹ năng ca hát, để trẻ phát triển thẩm mỹ một cách tốt
nhất. Tôi luôn phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong công tác chăm sóc giáo
dục trẻ, tôi tuyên truyền đến phụ huynh tầm quan trọng của âm nhạc đối với sự
phát triển của trẻ qua các cuộc họp phụ huynh, gặp gỡ phụ huynh trong giờ đưa,
đón trẻ hằng ngày tôi trực tiếp gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh để họ hiểu rõ hơn
về hoạt động giáo dục âm nhạc, tôi thông báo hôm nay trên lớp học hát bài gì để
về nhà cha mẹ trẻ ôn luyện lại hoặc cha mẹ có thể mua cho trẻ các loại băng đĩa
nhạc phù hợp với trẻ để trẻ luyện kĩ năng âm nhạc ở nhà. Ở trường, khi tổ chức
các hội thi văn nghệ thì mời phụ huynh đến tham dự để trẻ thấy được niềm vui
thích, tự hào khi biểu diễn. Hơn nữa, tôi chuẩn bị nội dung tuyên truyền dán tại
góc tuyên truyền của lớp, tôi phô tô các bài hát, dán theo chủ đề. Cứ mỗi chủ đề
tôi lại viết bảng thông báo tuyên truyền phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu, đồ
dùng đồ chơi, đến ngày lễ hội tôi thường mời, động viên phụ huynh tham dự...
Từ đó, họ sẽ có biện pháp giáo dục trẻ tại gia đình và kết hợp tốt cùng với nhà
17
trường trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
Thực hiện tốt biện pháp tuyên truyền, phối kết hợp chặt chẽ với cha mẹ trẻ,
bản thân tôi đã tạo được niềm tin đối với phụ huynh. Các bậc phụ huynh đã rất
quan tâm đến vấn đề giáo dục kỹ năng ca hát cho trẻ, thường xuyên trao đổi tình
Trẻ hứng thú
tham gia vào
hoạt động.
33
12
37
14
42
7
21
0
0
0
0
Trẻ thuộc bài
hát và tên tác
giả.
11
33
14
42
8
25
0
0
0
0
Nhìn vào bảng 2 khảo sát đầu năm và cuối năm ta có thể thấy:
- Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động: Số trẻ tốt là 12 cháu, tăng 10% so
với tỷ lệ ban đầu; số trẻ khá là 14 cháu, tăng 8% so với tỷ lệ ban đầu; số trẻ
trung bình là 7 cháu, giảm 6% so với tỷ lệ ban đầu.
- Trẻ thuộc bài hát và tên tác giả: Số trẻ tốt là 11 cháu, tăng 9% so với tỷ lệ
ban đầu; số trẻ khá là 15 cháu, tăng 9% so với tỷ lệ ban đầu; số trẻ trung bình là
7 cháu, giảm 6% so với tỷ lệ ban đầu.
- Trẻ hát đúng giai điệu, biết thể hiện cảm xúc, hiểu nội dung bài hát: Số
trẻ tốt là 11 cháu, tăng 12% so với tỷ lệ ban đầu; số trẻ khá là 14 cháu, tăng 5%
- Nắm được cơ bản nhạc lý để có thể lựa chọn những bài hát có tiết tấu phù
hợp với lứa tuổi trẻ để đưa vào giảng dạy và tổ chức hoạt động vận động sáng
tạo trong âm nhạc.
- Linh hoạt, khéo léo hơn trong xử lý các tình huống trong vận động sáng tạo
của trẻ theo nhạc.
* Đối với đồng nghiệp:
Luôn ủng hộ và cảm thấy hứng thú mỗi khi dự giờ dạy của tôi, từ đó các
đồng nghiệp đã áp dụng các biện pháp mà tôi đã sử dụng trong quá trình rèn kỹ
năng âm nhạc cho trẻ lên tiết dạy âm nhạc của mình và đạt hiệu quả rất tốt.
* Đối với nhà trường:
Nhà trường đã nhân rộng các biện pháp tích cực của sáng kiến vào hoạt
động giáo dục âm nhạc trong nhà trường.
- Có kế hoạch mua đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động âm nhạc.
- Có kế hoạch bồi dưỡng cho giáo viên dự giờ thao giảng các hoạt động giáo
dục âm nhạc nhằm nâng cao kĩ năng giáo dục cho giáo viên.
3. Kết luận và kiến nghị
3.1. Kết luận
Hoạt động âm nhạc là một trong các hoạt động nghệ thuật nhằm phát triển
cảm giác, tri giác, thẩm mỹ, tạo cơ hội cho trẻ luôn được tiếp xúc với cái đẹp,
làm nảy sinh, nuôi dưỡng ở trẻ sự hứng thú với hoạt động nghệ thuật và niềm
say mê sang tạo nghệ thuật. Việc tiến hành các hoạt động âm nhạc cho trẻ là một
trong các phương tiện đặc trưng để kích thích và phát triển cảm xúc cho trẻ.
Cho trẻ quan sát lắng nghe âm thanh trong thiên nhiên, trong cuộc sống,
cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc như nghe nhạc, nghe hát, trò chơi.
Để tiến hành hoạt động âm nhạc theo chủ đề đạt hiệu quả, giáo viên cần
tạo môi trường âm nhạc mang màu sắc nội dung của chủ đề.
19
+ Cho trẻ nghe âm thanh, giai điệu của tác phẩm.
trong công tác giảng dạy.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA HĐKH NGÀNH
Hậu Lộc, Ngày 20 tháng 5 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết sáng kiến
Trương Thị Phương
20
21