MỤC LỤC

TT

NỘI DUNG

Trang

1
1.1

Mở đầu
Lí do chọn đề tài

2
2

1.2

Mục đích nghiên cứu

3

1.3

Đối tượng nghiên cứu

3

1.4


Vận dụng linh hoạt và sáng tạo, lựa chọn nội dung, phương
pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với từng dạng bài và
đối tượng học sinh để nâng cao chất lượng dạy học Tin học
Thường xuyên kết hợp lý thuyết và thực hành giúp học sinh
nắm vững kiến thức và thao tác thành thạo máy tính.
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản than, đồng nghiệp và nhà trường.

5
7
10
12

Kết luận, kiến nghị

14

3.1

Kết luận

14

3.2

Kiến nghị

15

Tài liệu tham khảo

quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin, tạo nền móng cơ sở ban đầu để học
những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo.
Trong những năm gần đây Tin học là môn học mới được đưa vào nhà
trường nên các em học sinh say mê hứng thú học và được các nhà trường quan
tâm đầu tư, đáp ứng yêu cầu dạy và học. Cũng như các môn học khác, việc xây
dựng chương trình môn Tin học theo đúng quy trình và đảm bảo đầy đủ các
thành tố như: mục tiêu dạy học, nội dung và chuẩn cần đạt tới, phương pháp và
phương tiện dạy học, cách thức đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Qua quá trình nghiên cứu và thực tế giảng dạy môn tin học khối 3, 4, 5 tại
Trường tiểu học Nga Lĩnh tôi thấy rằng môn Tin học ở bậc tiểu học bước đầu
giúp học sinh làm quen với một số kiến thức ban đầu về công nghệ thông tin,
hình thành cho học sinh một số phẩm chất và năng lực cần thiết cho người lao
động hiện đại. Tuy nhiên việc dạy học Tin học vẫn còn những bất cập và hạn chế
nhất định, hiệu quả chưa thực sự cao. Bởi vậy, việc dạy học tốt môn Tin học là
yêu cầu bức thiết hiện nay. Vậy người giáo viên phải nghiên cứu nội dung và
vận dụng phương pháp dạy học như thế nào để giúp học sinh học khối 3 học tốt
môn Tin học? Đó là điều bản thân tôi trăn trở, suy nghĩ và mạnh dạn đưa ra
“Một số biện pháp giúp học sinh lớp 3 học tốt môn Tin học ở Trường Tiểu
học Nga Lĩnh - Nga Sơn” nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
2


Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp
nhằm giúp học sinh lớp 3 học tốt môn tin học trong giai đoạn hiện nay.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Môn tin học lớp 3.
Học sinh khối 3 Trường tiểu học Nga Lĩnh - Nga Sơn - Thanh Hóa.
1.4. Các phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, bản thân đã áp dụng một số

quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới nên học sinh rất hứng
thú học, nhất là những tiết thực hành. Học sinh tiểu học tư duy trìu tượng chưa
phát triển, tư duy cụ thể giữ vai trò quan trọng. Chính vì thế, giáo viên phải lựa
chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp. Do vậy việc dạy học
môn Tin học cần được quan tâm và tổ chức có hiệu quả, vận dụng phù hợp và
linh hoạt với điều kiện thực tế trong nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục
toàn diện.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
* Về phía nhà trường:
3


Trường tiểu học Nga Lĩnh là trường chuẩn Quốc gia Mức độ 2 nên đã
được trang bị một phòng máy tính. Bên cạnh đó được sự quan tâm của các cấp
uỷ, chính quyền, các ban ngành hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường. Tạo điều
kiện mua sắm sửa chữa máy móc, trang thiết bị, sách giáo khoa và phần mềm
kèm theo tạo điều kiện cho giáo viên trong việc giảng dạy môn Tin học được tốt
hơn. Song bên canh đó vẫn còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng máy
tính, mỗi ca thực hành có tới 3 em ngồi cùng một máy nên các em không có nhiều
thời gian để thực hành, làm bài tập một cách đầy đủ. Hơn nữa nhiều máy cấu hình
máy đã cũ, chất lượng không còn tốt nên hay hỏng hóc, ảnh hưởng rất nhiều đến
chất lượng học tập của học sinh.
* Về phía giáo viên:
- Việc dạy của giáo viên còn chưa bài bản, chưa phát huy hết tính tích cực
chủ động, sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập. Thêm vào đó việc đầu
tư cho nghiên cứu bài dạy chưa nhiều, việc đổi mới phương pháp chưa triệt để,
hình thức tổ chức dạy học còn rập khuôn, máy móc. Dẫn đến nội dung các tiết
dạy còn nghèo nàn, đơn điệu.
- Giáo viên đã biết lựa chọn hình thức tổ chức dạy học cho học sinh
nhưng việc vận dụng các hình thức tổ chức dạy học chưa linh hoạt.

38,9
Chưa biết thao tác
11
20,4
Bảng 1

Từ kết quả thực trạng và bảng số liệu trên cho thấy: Tỷ lệ học sinh thao
tác nhanh và đúng rất ít. Số học sinh thao tác chậm và chưa biết thao tác còn
4


chiếm tỷ lệ cao. Ngồi trước máy tính học sinh đang còn rất lúng túng, thao tác
chậm, chưa tự tin.
Qua tìm hiểu, tôi thấy nổi bật lên các nguyên nhân sau:
Một là: Ban giám hiệu, tổ chuyên môn chưa quan tâm chú trọng nhiều
trong việc bồi dưỡng về đổi mới phương pháp dạy học đối với môn Tin học.
Hai là: Bản thân giáo viên chưa chịu khó học hỏi tìm tòi để đổi mới
PPDH. Việc đầu tư thời gian nghiên cứu cho tiết dạy chưa nhiều.
Ba là: Trong quá trình lên lớp giáo viên tổ chức các giờ học còn thiếu linh
hoạt, nặng về áp đặt, chưa phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học
sinh.
Bốn là: Việc đổi mới phương pháp dạy học còn hạn chế, lúng túng, vận
dụng chưa có chiều sâu, các giờ học giáo viên chưa mạnh dạn giao việc thực
hành cho học sinh. Còn thói quen đọc - chép, thuyết - giảng, lệ thuộc sách giáo
khoa.
Trăn trở với chất lượng học sinh, tôi luôn đặt ra câu hỏi làm thế nào để
học sinh thao tác nhanh, đúng cao hơn và đặc biệt là có nhiều học sinh sử dụng
thành thạo máy tính. Bởi vậy cần phải có những giải pháp phù hợp và hữu hiệu
để nâng cao chất lượng dạy học tin học ở khối lớp 3.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyêt vấn đề:

học sinh.
Phải tạo không khí lớp học thoải mái nhẹ nhàng, giáo viên phải làm cho
học sinh thương yêu, tôn trọng mình thì tiết học mới đạt hiệu quả. Giáo viên
không nên dùng biện pháp mạnh khi học sinh không chép bài vì làm như thế học
sinh sẽ không thu hoạch được gì. Đồng thời, trong giờ học giáo viên nên động
viên đúng mức đối với học sinh chưa hoặc không làm bài tập, cho dù các em
làm sai, trên cơ sở đó giáo viên có thể chỉ ra chỗ sai, chỗ thiếu cho từng học
sinh. Bên cạnh đó giáo viên cần khen ngợi, khích lệ kịp thời đối với từng học
sinh, làm cho học sinh có lòng tin vào bản thân mình.

Giờ học thực hành vẽ của học sinh lớp 3A- Trường TH Nga Lĩnh
Giờ thực hành phải thực hiện nghiêm túc giống như một tiết học lý thuyết
bình thường. Giáo viên hướng dẫn học sinh ngồi thực hành phải đúng tư thế và
đảm bảo các yêu cầu sau:
- “Ngồi thẳng, tư thế thoải mái sao cho không phải ngẩng cổ hay ngước
mắt khi nhìn vào màn hình, không ngồi nghiêng, ngồi ngửa khi thực hành.
- Tay đặt ngang tầm bàn phím và không phải vươn xa, chuột đặt bên tay
phải.
- Nên giữ khoảng cách giữa mắt học sinh đến màn hình từ 50cm đến
80cm.
- Không nên nhìn quá lâu vào màn hình.
- Máy tính nên đặt ở vị trí sao cho ánh sáng không chiếu thẳng vào màn
hình và không chiếu thẳng vào mắt của học sinh”.

6


Hoc sinh lớp 3B - Trường TH Nga Lĩnh đang thực hành đúng yêu cầu
Mặt khác, phòng máy tính phải gọn gàng, sạch sẽ đảm bảo an toàn cho
học sinh.

trình cũng như các thao tác để tắt máy. Chính vì vậy, giáo viên không nêu trực
tiếp cách tắt máy, làm như vậy là áp đặt cho học sinh phải nắm ngay kiến thức
mới. Giáo viên tổ chức các hoạt động dạy học khơi dậy sự tích cực, tự giác hoạt
động của học sinh. Học sinh tự hoạt động, khám phá, tìm tòi và đưa ra cách tắt
máy an toàn. Chẳng hạn: Khi tổ chức hoạt động dạy học, giáo viên nêu câu hỏi:
Khi không làm việc nữa, cần tắt máy tính. Nếu em không tắt máy tính mà
cứ để máy tính hoạt động suốt cả ngày thì có ảnh hưởng gì?
+ Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm đôi.
+ Đại diện nhóm trả lời.
+ Giáo viên yêu cầu học sinh nhận xét và đưa ra kết luận.
+ Học sinh nhận xét và đưa ra kết luận: Em không tắt máy tính mà cứ để
máy tính hoạt động suốt cả ngày thì sẽ tốn điện, máy tính sẽ bị hao mòn nên
nhanh hỏng,…
Vậy em tắt máy bằng cách nào? Học sinh trả lời theo nhiều cách khác
nhau như: Rút nguồn điện, nhấn vào nút Power trên thân máy và trên màn hình,
dùng chuột để tắt máy, dùng bàn phím để tắt máy.
Đối với những câu hỏi khó, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh hoạt
động nhóm lớn để học sinh thảo luận đưa ra cách giải quyết hoặc trình chiếu
hình ảnh, đoạn phim về thao tác tắt máy … Yêu cầu học sinh quan sát, lựa chọn
cách làm hoặc phương án giải quyết. Giáo viên yêu cầu học sinh nêu ý kiến hoặc
báo cáo kết quả thảo luận rồi chốt lại kiến thức, kỹ năng cho học sinh. Chẳng
hạn: Khi hỏi về cách tắt máy tính an toàn, giáo viên có thể nêu câu hỏi thảo luận
nhóm: Có nhiều cách tắt máy khác nhau, nhưng theo em cách tắt máy nào là an
toàn, không làm cho máy tính mau hỏng? Nếu em rút phích cắm điện khi máy
tính đang hoạt động thì có ảnh hưởng gì? Hay nhấn vào nút Power khi máy tính
đang hoạt động thì có ảnh hưởng gì?
Giáo viên có thể đưa ra liên hệ thực tế gợi mở để học sinh dễ dàng tìm ra
cách giải quyết. Chẳng hạn, một chiếc xe đang chạy trên đường với tốc độ cao nếu
phanh gấp dừng đột ngột thì chiếc xe đó như thế nào? Học sinh trả lời được câu hỏi
này thì sẽ trả lời được câu hỏi trước đó.

Đây cũng là phần trọng tâm của chương trình lớp 3. Phần này đòi hỏi phải
có sự tập luyện thường xuyên thì mới đạt hiệu quả cao. Giáo viên cần giúp học
sinh hiểu được lợi ích của việc gõ phím bằng 10 ngón để từ đó học sinh có ý
thức hơn trong việc rèn luyện.
Khi hướng dẫn học sinh thực hành luyện gõ với phần mềm Mario, thì giáo
viên phải hướng dẫn học sinh biết biểu tượng của phần mềm. Cách đặt tay lên
bàn phím, cách gõ phím như thế nào?
Học sinh quan sát giáo viên thực hành, sau đó thực hành theo nhóm dưới
sự hướng dẫn của giáo viên. Kết thúc lượt thực hành các nhóm tự nhận xét, đánh
giá để thành viên trong nhóm làm tốt hơn ở những lượt thực hành sau.
- Tổ chức các trò chơi học tập, cải tiến các bài tập trong
SGK thành trò chơi, câu đố hay giải ô chữ để thu hút sự chú ý ở
học sinh,... để các em được học mà chơi, chơi mà học giúp giờ học
đạt kết quả.

9


Học sinh lớp 3A- Trường TH Nga Lĩnh đang tập gõ với
phần mềm Mario
- Giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có của môn Tin học áp
dụng vào trong giảng dạy lý thuyết để học sinh dễ quan sát và nhận biết như sử
dụng các phần mềm, bài giảng điện tử... giúp học sinh tiếp thu bài tích cực, chủ
động hơn.

Thực hiện giảng dạy bằng giáo án điện tử
Như vậy: Khi tổ chức hoạt động dạy học, giáo viên không nên rập khuôn
tổ chức một hình thức mà cần thay đổi cá nhân, nhóm, cả lớp. Phương pháp dạy
học có thể sử dụng phương pháp truyền thống kết hợp hiện đại, lựa chọn nội
dung phù hợp chính là vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp và hình

rất quan trọng để học sinh tự hình thành tri thức mới, hình thành kỹ năng, kỹ xảo
cho mình. Để chiếm lĩnh tri thức Tin học không đòi hỏi cao ở khả năng trình bày
lý thuyết mà đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng thực hành giỏi, biết sử dụng máy
tính thành thạo.
Khi dạy nội dung tập vẽ trên máy tính thì theo phân phối chương trình của
Bộ giáo dục tất cả đều là tiết thực hành, không có tiết lý thuyết. Như vậy dạy Tin
học ở tiểu học đòi hỏi cao ở kỹ năng thực hành của học sinh, hình thành các thao
tác nhanh chóng, chính xác khi sử dụng chuột và bàn phím. Đây là cơ sở, là nền
tảng của một người mới bắt đầu học Tin học.
Nếu đủ máy tính cho mỗi học sinh một máy, thì giờ học Tin học sẽ thực
hiện ngay tại phòng máy, kết hợp song song giữa lý thuyết và thực hành, học nội
dung nào sẽ thực hành ngay nội dung đó.
Ví dụ: Dạy bài 3: “Vẽ đoạn thẳng”
Giáo viên cần giới thiệu cho học sinh công cụ Đường Thẳng
dùng để
vẽ đoạn thẳng, cách sử dụng công cụ Đường Thẳng
như thế nào?
Trong một tiết thực hành dùng công cụ Đường Thẳng
để vẽ Thuyền
Buồm theo mẫu:
“Giáo viên phải hướng dẫn từng bước cho học sinh:
- Bước 1: Dùng công cụ Đường Thẳng
vẽ ba đoạn thẳng tạo thành
hình tam giác để làm cánh buồm (hình a).
- Bước 2: Vẽ một đoạn thẳng đứng làm cột buồm(hình b).

a)

b)


để vẽ đuôi, vây và mắt cá (hình
c)
Bước 4: Sử dụng công cụ Tô màu
và chọn các màu như trên hình
mẫu để tô màu cho con cá (hình d).” [3]

Ở hình trên ngoài vẽ đường cong ra học sinh còn phải sử dụng công cụ vẽ
đoạn thẳng, màu vẽ đã học ở bài trước để vẽ và màu nền để trang trí cho các hoa
văn của hình con cá. Từ hình con cá trên các em sẽ liên tưởng đến bài học trang
trí hình những hình lá, hình quả táo, hình cái chén (Môn hoạt động giáo dục Mỹ
thuật ở lớp 3) và sáng tạo trong vẽ một số hình trang trí đã học (ở môn hoạt động
giáo dục Mỹ thuật lớp 3).
12


Trong giờ thực hành giáo viên nên tạo không khí thi đua học tập giữa các
nhóm bằng cách phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm tự
nhận xét (dưới sự chỉ dẫn của giáo viên), để tạo được sự hứng thú học tập và
sáng tạo trong quá trình thực hành.
Giáo viên tận dụng những nguồn tài nguyên sẵn có của máy vi tính, hoặc
truy cập mạng để tìm kiếm thông tin, tìm kiếm tài nguyên trên Internet phục vụ
cho quá trình dạy và học.
Ví dụ: Phần mềm trò chơi rèn luyện về cách sử dụng chuột (Blocks);
Luyện gõ bằng 10 ngón tay (Mario); phần mềm luyện tư duy, tính toán, giải trí
(Phần mềm cùng học toán 3, Dots, Soukoban)….

Trò chơi Blocks
Như vậy: việc dạy học lý thuyết kết hợp thực hành giúp học sinh nắm
vững kiến thức một cách dễ dàng, phát huy được tính chủ động sáng tạo của học
sinh, giúp học sinh thao tác thành thạo với máy tính. Do vậy, việc giáo viên phối

9,3%
0
0%
Bảng 2
Qua bảng số liệu cho thấy khi vận dụng các giải pháp trên vào giảng dạy
học Tin học lớp 3 trình bày ở trên đã thành công: Giờ học sôi nổi, hiệu quả, học
sinh hứng thú học tập. Từ việc ngại giao tiếp với máy tính nay các em đã tự tin
ngồi trước máy tính để học và thực hành. Học sinh sử dụng thành thạo chuột và
bàn phím máy tính tăng lên rõ rệt. Tiết học diễn ra nhẹ nhàng, gây hứng thú học
tập cho học sinh. Các em không những nắm chắc kiến thức mà còn thấy các em
học tập phấn khởi hơn, tiếp thu bài nhanh hơn, có chất lượng thực sự. Ít có
trường hợp không hiểu bài, phần đông là thuộc bài và làm được bài ngay tại lớp,
giảm thiểu tối đa thời gian học ở nhà.
So sánh kết quả đạt được sau khi thực hiện chuyên đề ở bảng 2 với bảng 1 cho
thấy:
+ Mức độ thao tác nhanh, đúng tăng 33,3%.
+ Mức độ thao tác đúng tăng: 16,7%.
+ Mức độ thao tác chậm đã giảm: 29,6%.
+ Mức độ chưa biết thao tác thực sự đã giảm rõ rệt: 20,4%.
3. Kết luận và kiến nghị:
3.1. Kết luận
Qua nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng sáng kiến, bản thân đã thu được
những thành công nhất định. Học sinh học tập với tinh thần thoải mái, hào hứng
và quan trọng hơn đây là cánh cửa đầu tiên mở ra cho các em một tầm nhìn rộng
lớn về sự phát triển của công nghệ thông tin, việc ứng dụng các phần mềm vào
trong học tập, đồng thời mở ra cho các em một hướng học tập mới bắt kịp với
thời đại đó là: thói quen tự học, học với tinh thần trách nhiệm cao, tự nghiên cứu
và tự tìm tòi tri thức, thúc đẩy các em có ý thức vươn lên trong học tập, hỗ trợ
tốt cho học sinh giải toán VIOLYMPIC, IOE qua mạng và tham khảo các
chương trình học trên mạng.

với học sinh khối 3 ở Trường tiểu học Nga Lĩnh - Nga Sơn - Thanh Hóa. Tuy
nhiên còn nhiều yếu tố khách quan và chủ quan và vẫn còn nhiều mặt hạn chế.
Rất mong được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để tôi hoàn thiện hơn
trong quá trình giảng dạy.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
Nga Lĩnh, ngày 15 tháng 5 năm 2018
ĐƠN VỊ
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác
Người thực hiện

Mai Thị Lan

Mai Văn Thanh

15


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. SGV Cùng học Tin học quyển 1, quyển 2, quyển 3. Tác giả: Nguyễn
Xuân Huy, Bùi Việt Hà, Lê Quang Phan, Hoàng Trọng Thái, Bùi Văn Thanh.
NXB giáo dục.
2. SGK Cùng học Tin học quyển 1. Tác giả: Nguyễn Xuân Huy, Bùi Việt
Hà, Lê Quang Phan, Hoàng Trọng Thái, Bùi Văn Thanh. NXB giáo dục
3. Thực hành Cùng học Tin học quyển 1. Tác giả: Bùi Văn Thanh, Phạm
Thị Thanh Nam, Nguyễn Thị Nguyên Thúy, Đặng Bích Việt. NXB giáo dục.
4. Nghị quyết số 29 về đổi mới căn bản toàn diện Giáo dục đào tạo và
Nghị quyết Đại hội XII Đảng cộng sản Việt Nam.