MỤC LỤC
1. Mở đầu
1.1.Lý do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4.Phương pháp nghiên cứu
1.5. Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
nghiệm
2. 3 Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với họat động
giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
3. Kết luận - Kiến nghị
3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị

Trang
1
2
3
3
3
3
3
4
18
19
19


làm quen với việc đọc nhạc, ghi chép nhạc nhằm phát triển năng lực, tư duy, trí
tuệ, tạo điều kiện cho học sinh có một trình độ văn hóa Âm nhạc nhất định.
Muốn hát một bài hát hay chơi một bản nhạc giỏi phải nhờ đến sự hỗ trợ của
phân môn Nhạc lý - Tập đọc nhạc.
Xuất phát từ đặc trưng môn học thuộc phạm trù nghệ thuật đòi hỏi sự hứng
thú cao của học sinh.
Với vị trí hết sức quan trọng của phân môn Nhạc lý - Tập đọc nhạc, bản thân
tôi đã suy nghĩ rất nhiều, làm thế nào để cho tất cả học sinh cảm nhận được cái
hay, cái đẹp qua những bài hát, bài Tập đọc nhạc và giúp các em đạt được hiệu
quả cao nhất khi học môn học này bắt buộc các em phải nắm được kiến thức về
nhạc lí mặc dù phân môn nhạc lí rất khô khan và trừu tượng. Với sự say mê
nghề nghiệp, với lương tâm của người giáo viên, tôi đã cố gắng tìm tòi, sáng tạo
trong từng tiết dạy và đã rút ra một số phương pháp dạy học, nhằm giúp các em
học tập sôi nổi, hào hứng, nắm bắt nhanh các ký hiệu Âm nhạc, chủ động cảm
nhận âm thanh, cảm nhận giai điệu, trong đó lồng ghép vào kiến thức nhạc lí
làm cho các em ko còn sợ, nhàm chán khi học lí thuyết âm nhạc. Vì vậy nó là
động lực gúp tôi đi sâu nghiên cứu đề tài: Dạy phân môn Nhạc Lí cho học sinh
lớp 6 Trường THCS Nga Thạch - Nga Sơn.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
1


Nghiên cứu đề tài này với mục đích làm cho học sinh nắm tốt hơn về
những kí hiệu thường gặp trong âm nhạc khi hát hoặc đọc một bài tập đọc nhạc,
hiểu một các sâu sắc về cao độ và trường độ. qua phân môn giúp cho học sinh
cảm nhận tốt hơn, sâu sắc hơn về âm nhạc trong cuộc sống.
Phát huy tính sáng tạo, tính tập trung cao độ trong học tập, cảm thụ tai
nghe giúp các em phát triển toàn diện về thể chất lẫn tinh thần, qua giai điệu các
nốt nhạc trên khuông, qua lời ca các bài hát, giáo dục truyền thống dân tộc, tình
yêu quê hương đất nước con người.

học tập mà còn khắc sâu kiến thức đã học.

2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2


2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Môn học Âm nhạc ở Trường THCS không nhằm mục đích đào tạo các em
thành những ca sĩ, nghệ sĩ chuyên nghiệp, mà chủ yếu thông qua môn học nhằm
tác động vào thế giới tinh thần của các em phát triển hài hòa và toàn diện về
nhân cách.
Qua môn học Âm nhạc trong nhà trường tạo cho các em có một không khí
vui tươi hằm phát triển toàn diện về “Đức, Trí, Thể, Mỹ”.
Vì vậy mỗi giáo viên đứng lớp nói chung và giáo viên dạy môn học Âm
nhạc nói riêng đều phải có sự sáng tạo, tìm ra phương pháp giảng dạy khoa học
và thiết thực nhất để đưa chất lượng dạy và học đạt kết quả cao.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
- Thuận lợi:
Nhà trường trang bị đầy đủ đồ dùng dạy học như máy chiếu, máy tính,
đàn phím điện tử.
Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện để giáo viên và học sinh
hoàn thành tốt nhiệm vụ dạy và học.
Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, vở ghi chép và đặc biệt các em rất
thích học môn Âm nhạc nên luôn có sự say mê, hứng thú đối với môn học.
Âm nhạc là môn học độc lập trong chương trình THCS dạy và học như
những môn học khác, có kiểm tra đánh giá xếp loại kết quả học tập.
Với những thuân lợi trên, các tiết học Âm nhạc luôn có không khí sôi nổi,
vui tươi giúp cho các em nắm được bài học một cách nhẹ nhàng mà hiệu quả.
- Khó khăn:
Tuy nhiên, trong quá trình dạy phân môn (Nhạc Lí) trong Trường THCS


Số HS hát, đọc đúng cao độ
tiết tấu
Số lượng
Tỷ lệ

Số HS nhớ được hình
nốt nhạc và cách viết
Số lượng
Tỷ lệ

1
6
62
25
40,3
15
2,4,2
2.3. Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
Nắm được những thuận lợi và khó khăn, bản thân tôi đã tìm tòi và tìm ra các
giải pháp để nâng cao chất lượng môn học Âm nhạc, nhằm giúp các em học tập
sôi nổi, hào hứng, nắm bắt nhanh, chắc về các ký hiệu Âm nhạc, chủ động cảm
nhận âm thanh, giai điệu, cao độ, trường độ các nốt qua âm thanh nhạc cụ đàn
oóc gan. .
Giải pháp 1: Cách hướng dẫn học sinh:
Ví dụ như đọc tên các nốt nhạc trên khuông, cách viết nốt trên
khuông, nắm được giá trị trường độ các nốt, các kí hiệu thường gặp trong
bản nhạc. Nắm được và hiểu về các loại nhịp, cách đánh nhịp.
Phân môn Nhạc lí ở lớp 6 không đi sâu vào lý thuyết Âm nhạc mà chủ
yếu cung cấp cho các em cách đọc, Cao độ, trường độ, cách viết nốt trên



1.4. Cách ghi nhớ các loại dấu lặng: Bằng cách tôi cho các em quan sát học
thuộc bài thơ.
Tích tắc, Tích tắc
Kí hiệu thời gian
Tạm dừng giây lát
Xin bạn đừng hát
Dấu lặng là tôi
Hình nốt xứng đôi
Lặng đơn, đen, trắng
Tích tắc , Tích tắc.

Những kí hiệu khác trong bản nhạc tôi sẽ lựa chọn một bài hát mà các em
quen thuộc có sử dụng kí hiệu âm nhạc như dấu nối, dấu luyến, dấu quay lại,

5


khung thay đổi vv... Hướng dẫn phân tích, thực hiện hát để nhấn mạnh cho các
em thấy tác dụng của các kí hiệu.

Giải pháp 2: Gây hứng thú cho học sinh:
Với phân môn này, người giáo viên phải tổ chức đươc nhiều hoạt động để
học sinh được làm việc nhiều, gắn liền với đồ dùng trực quan, các môn học
khác, cùng với các trò chơi âm nhạc, để các em thi đua giữa các tổ, nhóm, cá
nhân với nhau, giáo viên nhận xét cho điểm, nhằm gây được hứng thú học tập
cho các em, giúp các em có một tinh thần thoải mái trong học tập.
Giải pháp 3: Phát huy tính tích cực, sáng tạo:
Nội dung, phương pháp, phương tiện và nhất là tạo ra một môi trường âm

1. Chuẩn bị của giáo viên.
- Máy chiếu, Đàn ooc gan
- Một số đồ dùng trực quan.
2.Chuẩn bị của học sinh. - Đọc, nghiên cứu bài trước khi đến lớp và có đầy đủ
đồ dựng học tập
III Tiến trình dạy học
- Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số lớp.
- Kiểm tra bài cũ: Gọi 1-2 HS lên bảng trả lời câu hỏi
1.Bài cũ;
1, Khuông nhạc gồm mấy khe và mấy dòng?
2, Khóa nhạc dùng để làm gì? Em hãy vẽ khóa sol..
2.Bài mới: Bài 1- Tiết 4 - Nhạc lí: Các kí hiệu ghi trường độ của
âm thanh.
- Tập đọc nhạc: TĐN bài số 1.
I: Nhạc lí: Các kí hiệu ghi trường độ của âm thanh.
- Giáo viên cho học sinh khởi động giọng bằng cách ôn lại bài hát (Tiếng
chuông và ngọn cờ).

7


Qua bài hát giáo viên giới thiệu muốn hát đúng giai điệu của bài hát và
hát hay thì chúng ta thứ nhất phải hát đúng cao độ, trường độ, phải hiểu được
những kí hiệu có trong bài nhạc sĩ yêu cầu chúng ta làm gì thì chúng ta với thể
hiện thành công bài hát , muốn làm được điều đó hôm nay cô trò chúng ta đi tìm
hiểu một số kí hiệu thường gặp trong âm nhạc..
1. Hình nốt và những giá trị tương quan.
Giáo viên gọi một em lên trả lời câu hỏi
? Em hãy cho biết nốt nhạc có hình như thế nào. Và có những loại hình nốt
gì.

có giá trị bằng hai nốt đen.
Để đọc được những nốt nhạc trong bài hát và bài tập đọc nhạc, thì chúng ta cũng
phải biết được vị trí nốt trên khuông, muốn biết được điều đó hôm nay cô trò
chúng ta sẽ đi tìm hiểu về vị trí của từng nốt trên khuông nhạc.
2. Cách viết nốt trên khuông.
GV cho học sinh nhắc lại, nốt nhạc là hình gì. ( trình chiếu trên máy
chiếu)
GV hướng dẫn cách viết nốt nhạc trên khuông trên bảng tỉ mỉ từng nét.

Đồ

Mi

Sol

La

Đố

Mi

Rê
10


Nốt nhạc từ khe thứ hai trở xuống là đuôi quay lên còn từ dòng kẻ thứ 3
trở lên là đuôi quay xuống.
GV cho học sinh lên bảng thực hành viết nốt trên bảng.

Ảnh học sinh lên bảng

Giáo viên đọc mẫu sau đó học sinh đọc. Đọc trục âm.

Bước 2: Đọc tên vị trí các nốt trên khuông.

Giáo viên chỉ vị trí các nốt ở gam Đô trëng theo giai điệu của bài TĐN
số 1 học sinh đọc.(Nhằm học sinh làm quen với giai điệu bài TĐN số 1. sau đó
cho một em học sinh lên chỉ cho cả lớp đọc.
- Giáo viên chỉ vào vị trí bất kỳ các nốt nhạc gọi một em một đọc. (Tránh
tình trạng học sinh học vẹt ).
- Giáo viên đàn cao độ 7 âm cơ bản với giai điệu đi lên, đi xuống học sinh
đọc theo âm A.(Nhằm phát triển khả năng nghe nhạc, cảm thụ âm nhạc của học
sinh.). Dựa theo giọng của bài Tập đọc nhạc.
13


- Giáo viên có thể cho học sinh đọc khởi động giọng theo sơ đồ vần nhạc.
(Dựa theo giọng của bài ).
đ
l
s
m
đ
r
Bước 4: Tập đọc tiết tấu, ( §en, ®en, đen đen đen den đen lặng ,,,)
- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc và tập gõ tiết tấu khó trong bài.

Đen

Đen


- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc từng câu một, mỗi câu giáo viên đàn
cao độ 2-3 lần, học sinh nghe đọc thầm, giáo viên yêu cầu học sinh đọc to, nhận
xét sau đó giáo viên tiếp tục hướng dẫn học sinh đọc tiếp câu hai. Theo lối móc
xích và cứ tiếp thế cho hết bài. (Cách này nhằm phát huy khả năng tai nghe, cảm
thụ Âm nhạc, phát huy tính tích cực của học sinh, tránh tình trạng dạy theo
phương pháp cũ dạy truyền khẩu giáo viên đọc trước học sinh đọc theo). Mỗi
câu kiểm tra tổ, nhóm, cá nhân, nhận xét.
- Giáo viên đàn cao độ tiết nhạc (câu 2). Hai đến ba lần, có thể cho một
em học sinh có năng khiếu đọc một lần sau đó cho cả lớp đọc. ghép cả bài.
- Kiểm tra cá nhân.
- Nhận xét.
14

x


Bước 6: Hoàn chỉnh bài Tập đọc nhạc.
Kiểm tra nhóm, cá nhân, đọc kết hợp vỗ tay đệm theo phách.
Nhận xét.

Học sinh đọc bài kết hợp gõ tiết tấu
- Kiểm tra cá nhân, Đối với học sinh đọc Đạt (Đ), chưa Đạt (CĐ), bước
đầu giáo viên chỉ yêu cầu học sinh đọc đúng cao độ, nói đúng tên các nốt nhạc
trên khuông, nhớ được chính xác vị trí các nốt trên khuông, nhưng ý thức các em
học tốt trong quá trình học cũng có thể cho khuyến khích điểm cho học sinh
trong tiết học, nhằm khích lệ tinh thần học tập của các em đối với phân môn Tập
đọc nhạc.
- Kiểm tra tổ, nhóm, cá nhân.

Học sinh thực hiện bài theo nhóm

- Mt t c nhc, mt t hỏt li ca kt hp. (Kt hp v tay m theo nhp).
- Mt em c nhc, mt em hỏt li ca kt hp.
- Ton lp thc hin : ln mt c nhc, ln hai hỏt li ca.
(Nhm phi kt hp gia cao , trng phn nhc hc sinh tỡm ra
giai iu ca ca t, phỏt trin kh nng nghe nhc, cm th õm nhc cho hc
sinh ).
Bc 8: Cng c
Giỏo viờn nhn xột, sa sai cho hc sinh v cao , trng , tit tu.
(c theo yờu cu ca bi). Kim tra nhn bit tờn nt bt kỡ cú trong bi.
- Giáo viên cho học sinh đọc lại bài tập đọc nhạc 1-2 lần.
- Giáo viên sửa lỗi đọc sai giai điệu của học sinh.
- Giao viờn kim tra nhúm, cỏ nhõn hc sinh.
3. Cng c, dn dũ Giỏo viờn cho hc sinh c bi TN s 1 mt vi ln.
Hng dn bi v nh Nhc nh hc sinh tỡm hiu bi mi.( Tit 5).
Kt qu nghiờn cu

STT

Khi

Tng
s

1

6

62

S HS hỏt, c ỳng cao

- Khuyn khớch cỏc hỡnh thc t chc hc tp nh: (ụi bn cựng tin, ụi
bn im 10, nhúm bn hc chm). Nhm phỏt huy tớnh tớch cc, sỏng to ca
hc sinh, ỏp dng mt s k nng dy hc mang tớnh hp tỏc (k nng khn ph
bn, nhiu em c cựng lm vic cựng lỳc, ỏp dng k nng cỏc mnh ghộp,
chia lp thnh 4 nhúm mi nhúm mt hot ng khỏc nhau.
- Tng cng kim tra nhúm, cỏ nhõn.
- Thng xuyờn kim tra v ghi chộp bi ca hc sinh.
17


- Luôn tạo ra không khí thân mật, gần gũi, thân thiện với học sinh để
các em thoải mái, tự tin, khi tiếp thu bài học. Nhằm đáp ứng với yêu cầu của
giáo dục nước nhà hiện nay. Qua quá trình dạy học theo phương pháp đổi mới,
người giáo viên biết vận dụng sáng tạo và trao dồi, đúc rút kinh nghiệm một
cách nghiêm túc sẽ đem lại một vốn kinh nghiệm quý báu. Bản thân tôi cũng đã
rút ra được những kinh nghiệm rất bổ ích:
- Giáo viên yêu nghề, yêu trẻ, có lòng nhiệt tình, tính kiên nhẫn và luôn là
người bạn bên cạnh các em, khen ngợi, động viên các em.
- Cần có năng lực sư phạm, có chuyên môn vững vàng và có năng khiếu
thực sự. Dạy học theo tinh thần tương tác giữa thầy và trò, giữa trò và trò.
- Phát huy tính tích cực, chủ động , sáng tạo của người học.
-Tích hợp các nội dung của nhiều lĩnh vực trong nghệ thuật âm nhạc, vận
dụng mối liên hệ liên môn (Âm nhạc- Văn học, Âm nhạc- Toán học, Âm nhạcĐịa lý vv…) qua mỗi bài học khác nhau.
- Luôn luôn tìm tòi, sáng tạo để tìm ra những phương pháp giảng dạy dễ
hiểu nhất để truyền đạt kiến thức đến học sinh, đạt kết quả cao.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
3.1. Kết luận
Là một người giáo viên dạy môn Âm nhạc, tôi luôn luôn mong muốn
mang lại cho các em, thế hệ tương lai của đất nước một tâm hồn tươi đẹp bằng
những giai điệu đẹp, giúp các em phát triển toàn diện, đặc biệt là khả năng cảm

3/ Sách Âm nhạc lớp 8- Nhà xuất bản giáo dục - Năm 2004
4/ Sách Âm nhạc lớp 9 - Nhà xuất bản giáo dục - Năm 2006
5/ Một số vấn đề đổi mới Phương pháp dạy học âm nhạc THCS
(Nhà xuất bản giáo dục - năm 2008)
6/ Phương pháp dạy học âm nhạc- Hoàng Long, Hoàng Lân
(Nhà xuất bản Đại học Sư phạm 2005)
7/ Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS
chu kì III môn Âm nhạc (Nhà xuất bản Giáo dục)

19


DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SKKN ĐÃ ĐƯỢC
HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT,
CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Mai Thị Huyền
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên- Trường THCS Nga Thạch

STT
1
2
3
4
5
6

7

Tên đề tài SKKN
Gây hứng thú cho học sinh học môn

giá xếp
loại

Năm học
đánh giá
xếp loại

Sở
GD&ĐT

C

2009 - 2010

Phòng
GD&ĐT

B

2011 - 2012

Phòng
GD&ĐT

B

2012 - 2013

Phòng
GD&ĐT

PHÒNG GD&ĐT NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM DẠY PHÂN MÔN NHẠC LÍ CHO
HỌC SINH LỚP 6 TRƯỜNG THCS NGA THẠCH- NGA SƠN

Người thực hiện: Mai Thị Huyền
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác:Trường THCS Nga Thạch
SKKN thuộc lĩnh vực: Môn Âm nhạc

21


THANH HÓA NĂM 2019

22